RIS322968 Bijlage 0 Intergemeentelijk Gebiedsprogramma (IGP)

• Groene zone, het wordt parkeren tussen het groen, bomen komen in dezelfde strook te staan als de auto’s. De parkeerplaatsen worden groen en waterdoorlatend uitgevoerd en de bomen krijgen een groene boomspiegel. Bestaande parkeerplekken die vervallen kunnen op meerdere plekken worden gecompenseerd (zoals in de parkeerpocket Penninglaan, maar vooralsnog is de balans negatief. Hiervoor wordt ook buiten het scopegebied van De Vlietlijn, maar binnen de nabijheid gekeken naar compensatie. • Verlagen verkeersintensiteit om de leefbaarheid en veiligheid van de Geestbrugweg te verbeteren (verkeersbelemmerende maatregel Geestbrug).

76

BOOK

g

Op de Geestbrugweg krijgt de Vlietlijn een middenligging en wordt de trambaan onderdeel van de rijbaan. Er komen

BARS

twee tramhaltes: aan de westzijde van de Geestbrug en voor de kruising met de Haagweg. De haltes hebben een

teristieke volwassen

enkel perron. Na de brug en de kruising ligt het tweede

De ambitie voor deze

perron in de tegenovergestelde richting.

g

ru tb es Ge

de straten in Voorburg,

n te behouden of zelfs

roenen, ontmoeten en

In de Geestbrugweg komen aan weerszijden vrijliggende

arden voor een goede

enkelzijdige fietspaden te liggen. De fietspaden liggen

erkenbaar punt aan het

aan de buitenzijden van de parkeerstroken. Tussen de

de Trekvliet. De brug

parkeerstrook en de fietspaden ligt een uitstapstrook

n de architectonische

voor de verkeersveiligheid. Bestaande parkeerplekken die

en gerespecteerd. De brug

vervallen door de herinrichting worden gecompenseerd in

jn en de metropolitane

de parkeerpocket aan de Penninglaan.

H.2

e fietsroute op de brug

mvlietkade om een lange

De bestaande bomen op de Geestbrugweg worden

ekvliet mogelijk te maken.

vervangen door nieuwe bomen die alternerend tussen

H.3

ruimtelijke relatie met Voorburg worden versterkt door

passing van de Vlietlijn.

aansluiting te zoeken met de bomenrijen en zo meer

een aantal punten

continuïteit te creëren in een historische (lange) lijn.

g

we

ug tbr

es

Ge

de geparkeerde auto’s staan. Op deze manier kan de

en DO opgesteld voor de

H.1

H.4

oor dit plan is een autoknip H.5

H.6

g

we

ag

Ha

MAP

Afbeelding 40 Deelgebied Geestbrugweg

�

In de variant Maatregelen infrastructuur (zie paragraaf 3.4, deel B) is reeds aangegeven dat er vier aanvullende maatregelpakketten zijn onderzocht om leefbaarheid en doorstroming 193 te verbeteren. Ook is in het plan-MER een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd voor de toename van de verkeersintensiteit op de Geestbrugweg (zie paragraaf 3.5, deel B).

nen en ontwerpuitgangspunten | Geestbrugweg

6.1.2 KRUISING HAAGWEG-GEESTBRUGWEG De kruising Haagweg-Geestbrugweg inclusief de entree Oud Rijswijk (Herenstraat) en de herinrichting openbare ruimte (door sluiting fiets- en voetgangerstunnel onder de Haagweg) is onderdeel van de projectscope van De Vlietlijn. De raad van Rijswijk heeft daarvoor bij de laatste besluitvorming over het voorkeursalternatief d.d. 1 juni 2023 uitgangspunten vastgesteld, te weten: • doorstroming van alle verkeersdeelnemers moet gewaarborgd zijn; • de verkeersveiligheid en leefbaarheid moet verbeteren; • de uitstraling van het begin van de Herenstraat als entree van het Winkelcentrum Oud-Rijswijk moet worden verbeterd; • de oversteektijd voor voetgangers moet worden verbeterd; • het ontwerp moet rekening houden met de mogelijkheid van eenrichtingsverkeer over de Herenstraat. Bij het ontwerp en de onderzoeken is met deze uitgangspunten rekening gehouden.

6.2 Basispakket Mobiliteit, Rijswijk

Voor de inpassing van De Vlietlijn op het Rijswijkse grondgebied zijn beperkt aanvullende mobiliteitsmaatregelen voorzien. De aantakking van de fietsroute Rijswijk, doorstroom-belemmerende maatregelen voor het autoverkeer bij de Geestbrug en de herinrichting van de Geestbrugweg zijn allemaal onderdeel van de directe invloedssfeer van de inpassing van De Vlietlijn. Fietsvoorzieningen bij haltes worden genoemd als aanvullende verbeterende maatregelen.

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

77

6.3 Relatie met bestaand beleid

Ook de gemeente Rijswijk gaat uit van het STOMP-principe bij planvorming. De gemeente onderscheidt daarbij per vervoerssoort drie niveaus in netwerken. Er is een basisnet dat bestaat uit alle wegen, paden en pleinen. Daarboven is er een hoofdnet met daarin alle belangrijke, rechtstreekse routes. Daarnaast een stedelijk kwaliteitsnet. In dit netwerk zitten de belangrijkste schakels van het netwerk met extra kwaliteiten. Als netwerken van dezelfde categorie elkaar kruisen, wordt er geprioriteerd volgens het STOMP-principe. De gemeente wil graag de keuzemogelijkheid voor vervoer vergroten door alternatieven aan te bieden met, onder andere openbaar vervoer en deelmobiliteit. De Mobiliteitsvisie van de gemeente Rijswijk heeft een aantal doelstellingen geformuleerd. De gemeente wil bereikbaar, leefbaar en veilig zijn. Om de doelstellingen te bereiken, gaat de gemeente uit van uitgangspunten als basis voor verdere uitwerking in een strategie, beleid, projecten en maatregelen. 1. de mens centraal stellen; 2. de stad samen maken met de inwoners en de ondernemers; 3. kiezen voor een gebiedsgerichte aanpak; 4. gebiedsontwikkeling gebruiken als vliegwiel; 5. de mobiliteitsbehoefte verdelen over de verschillende vervoerssoorten; 6. gebruikmaken van innovaties en experimenten; 7. het samen doen met de regio. Openbaar vervoer rijdt nu niet in iedere straat.

De gemeente zet daarom in op een systeem voor maatwerkvervoer, in samenwerking met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Op een aantal knopen en lijnen wordt het openbaar vervoer verbeterd. Dit speelt bij Station Rijswijk, bij Rijswijk Buiten, maar ook bij De Vlietlijn. Rijswijk wil de OV-kwaliteit van het vooroorlogse deel van Rijswijk te verbeteren. Bij haltes worden fietsenstallingen en vormen van deelmobiliteit geplaatst.

6.4 Moties en amendement

Gedurende het planproces is een aantal moties en één amendement ingediend die zijn aangenomen. Hieronder is een overzicht opgenomen, voorzien van een korte beschrijving en wijze van (aanpak van) verwerking. In het amendement32 wordt aangegeven dat voordat akkoord kan worden gegaan met het laten rijden van een tram over het bestaande tracé over de Geestbrugweg eerst een gedegen onderzoek wordt gedaan naar: • gevolgen voor de leefbaarheid, waaronder geluid en trillingen; • de aansluiting op de Haagweg; • de eventuele knip voor het autoverkeer; • de verkeerscirculatie in omliggende wijken alsmede de doorstroming op regionaal gebied; • en nut en noodzaak worden aangetoond door middel van een geüpdatet vervoerswaardenonderzoek en de mogelijke negatieve gevolgen voor Rijswijk blijkend uit deze onderzoeken onvoldoende gemitigeerd kunnen worden. De invulling van de moties is hieronder bij de betreffende moties beschreven. Het thema leefbaarheid komt terug in het Verkeersonderzoek, het plan-MER en in de afwegingscriteria in het ontwerp. De lijnvoeringstudie wordt uitgevoerd door HTM en MRDH en valt buiten de scope van De Vlietlijn.

32

Amendement - CID Binckhorst (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 162)

78

De verschillende ingediende moties worden hieronder beschreven: • Een motie33 roept op tot een visie en maatregelen die de leefbaarheid van inwoners waarborgt en invulling geeft aan de mobiliteitsbehoefte van alle inwoners, ondernemers en bezoekers (nu en in de toekomst). De visie op de (inpassing van) De Vlietlijn is opgenomen in dit intergemeentelijk gebiedsprogramma. Ook zijn hierin de maatregelen opgenomen komend uit het plan-MER en de bijbehorende verkeersonderzoeken. • De motie34 over voldoende mitigatie van negatieve gevolgen is onderzocht in het Verkeersonderzoek en het plan-MER. Hierin zijn ook aanbevelingen opgenomen voor mitigerende maatregelen. Mitigerende maatregelen zijn betrokken in het SO+ of zullen worden betrokken in het Voorlopig Ontwerp. • In een motie35 is opgeroepen om het bestemmingsverkeer prioriteit te geven. In het verkeersonderzoek is onderzocht wat de herkomst en bestemming is van het verkeer (om te bepalen wat doorgaand verkeer is en wat bestemmingsverkeer). Deze uitkomsten zijn meegenomen in de maatregelpakketten en in het SO+. Waar nodig worden deze maatregelen verscherpt of aangepast in het Voorlopig Ontwerp. • Onderwerp van een andere motie36 is dat er sprake moet zijn van beloopbare en toegankelijke haltes, waar mogelijk voorzien van nabijgelegen fietsparkeerplaatsen. Op deze manier kan prioriteit gegeven worden aan fietsers en voetgangers.

Voor De Vlietlijn is STOMP (zie paragraaf 2.1, deel B) het uitgangspunt en dat is toegepast in het SO+. De precieze invulling is onderdeel van het Voorlopig Ontwerp. • In deze motie37 wordt opgeroepen om de parkeerbalans te behouden. Het behoud van de parkeerbalans is het uitgangspunt. In het SO+ worden oplossingen bekeken en in het Voorlopig Ontwerp nader uitgewerkt. De gemeente denkt mee in het zoeken naar compensatie buiten de scope van De Vlietlijn. • De laatste motie38 richt zich op ‘geen leegstaande Victory Boogiewoogie tunnel’ (red. Rotterdamsebaan). Het stimuleren van het gebruik van de Rotterdamsebaan draagt bezien vanuit de scope van De Vlietlijn nauwelijks bij. Uit het verkeersonderzoek blijkt dat het effect beperkt blijft tot de Utrechtsebaan. De gemeente Den Haag heeft het verder opgepakt, onder andere vanuit de netwerkstudie. Den Haag onderzoekt daarnaast in hoeverre nog meer maatregelen mogelijk zijn.

Motie impuls voor Rijswijks openbaar vervoer (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 366) Motie - Onderzoek verkeersstromen (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 368) 35 Motie - Onderzoek verkeersstromen (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 368) 36 Motie impuls voor Rijswijks openbaar vervoer (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 366) 37 Motie Vreemd – Parkeerbalans (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 369) 38 Motie - Victory Boogie Woogietunnel beter benutten (Gemeente Rijswijk, 1 juni 2023, ID 367) 33 34

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

79

80

C DEEL

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA

EN GEOTHERMIE

1 InLEIDING De Binckhorst heeft – met haar cultuurhistorische waarden en centrale ligging – alles in zich om de komende jaren te transformeren tot de verrassende kant van het Haagse centrum. Dit deel van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma bevat de visie op de doorontwikkeling van de Binckhorst tot 2050. Het toont het toekomstperspectief voor een innovatief en groen hoogstedelijk leefmilieu dat haar gezicht naar het water toe keert. In het hart van de stad en uitstekend verbonden met de omliggende wijken en de regio. In de Binckhorst bouwen we aan een levendige, gemengd en hoogstedelijke stadswijk van Den Haag. Op diverse plekken in het gebied is de transformatie van het gebied al zichtbaar. Er worden gebouwen afgebroken, waardevolle gebouwen omgebouwd en nieuwe toegevoegd. Er komen steeds meer mensen in het gebied wonen. Ondertussen gaat het dagelijkse leven er gewoon door. Op veel plaatsen wordt gewerkt. Bedrijven groeien, sommige verdwijnen, anderen starten net. Zo transformeert het voormalige bedrijventerrein geleidelijk naar een bruisend nieuw stuk Den Haag. Om richting en sturing te geven aan de transformatie van de Binckhorst is dit deel van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma opgesteld. Het Gebiedsprogramma Binckhorst dient als de basis voor het maken van strategische keuzes en een wijziging omgevingsplan voor de Binckhorst.

Inzet is om tot een prettige woon-, werk-, en leefomgeving te komen voor bewoners, omwonenden en bezoekers. Dit deel van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma is – met een intensief participatietraject – tot stand gebracht in nauwe samenspraak met bewoners, bedrijven en ontwikkelaars. De transformatie is een langjarig traject waarbij het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma vooruitkijkt richting 2050. In het document zijn de ambities geformuleerd en concreet uitgewerkt. Het Gebiedsprogramma Binckhorst is gericht op de schaal van de Binckhorst en beschrijft de hernieuwde betekenis van het gebied voor de stad. Nadrukkelijk wordt er in dit document geen blauwdruk of masterplan gepresenteerd met een strikte tijdsplanning maar bieden we een handreiking. De handreiking betreft een wenkend perspectief voor de toekomst. Het vormt de basis om onder gemeentelijke regie te komen tot een kwalitatief hoogwaardig en aantrekkelijk nieuw stuk stad.

Binckhorst vanuit de lucht gezien ©Gemeente Den Haag

82

2 Integrale gebiedsontwikkeling 2.1 Betekenis voor den haag 2.1.1 DEN HAAG GROEIT

Den Haag is een unieke stad met vele gezichten. De prachtige historische binnenstad, de ligging aan zee met de mooie duinen, de groene parken, de vele landgoederen en de diversiteit aan karakteristieke wijken. Het maakt de stad aantrekkelijk om in te wonen, te werken en te verblijven. De verwachting is dan ook dat Den Haag de komende 20 jaar met zo’n 100.000 inwoners groeit. Om die groei op te vangen zijn minimaal 50.000 extra woningen nodig. Tegelijkertijd is het contrast tussen rijke en arme wijken in Den Haag groot. De verstedelijkingsopgave biedt de kans om Den Haag een impuls te geven. Om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen en de leefbaarheid in de gehele stad te vergroten. En omdat Den Haag een prettig leefbare stad wil zijn, zet zij daarbij in op een groene, duurzame openbare ruimte. Bovendien zal de werkgelegenheid in de stad worden gewaarborgd. De Binckhorst is – naast Central Innovation District (CID) en Den Haag Zuidwest – één van de drie gebieden waar grootschalig binnenstedelijke ontwikkeling zal plaatsvinden. Een gebied bij uitstek waar de stedelijke opgaven op gepaste wijze bij elkaar gebracht worden.

Stategische centrale ligging Kaart ontwerp omgevingsvisie Den Haag 2050 ©Gemeente Den Haag

2.1.2 RUIMTE VOOR STEDELIJKE OPGAVEN De doorontwikkeling van de Binckhorst geeft het gebied meer betekenis voor de stad en haar directe omgeving. Het gebied kan door haar verbindende rol een sociale brug vormen tussen rijkere en armere delen van de stad. Ook ligt er de unieke kans om de potentie van de cultuurhistorische waarden te benutten als podium voor stedelijk leven. Met een Waterfrontpark krijgen de Trekvlietoevers niet alleen betekenis voor de Binckhorst zelf, maar ook voor het Laakkwartier en het centrum van Den Haag. Bovendien wordt de hoogwaardige Vlietlijn een cruciale schakel in het HOV-netwerk in de Haagse regio. Hiermee wordt een directe verbinding gecreëerd tussen de zee, het Haagse centrum en de omliggende gemeenten. Naast wonen, blijft de Binckhorst ook een werkgebied van Den Haag, waar verschillende doelgroepen werk vinden. Hier is ruimte voor bestaande en nieuwe bedrijven. En met betaalbare meters bedrijvigheid, kan het gebied INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

83

een bijdrage leveren aan de mismatch tussen vraag en aanbod in het hart van de stad. Ook biedt het gebied ruimte aan wijkoverstijgende voorzieningen en recreatiemogelijkheden. Tot slot biedt de doorontwikkeling de kans om – in de geest van de ontwikkeling van Den Haag – in de Binckhorst karakteristieke én groene buurten te maken.

2.1.3 DE BINCKHORST: CENTRAAL GELEGEN EN BEREIKBAAR De Binckhorst kan met zijn robuuste openbare ruimte een bijzondere bijdrage gaan leveren aan de groeiambities van de stad. En bovendien de aantrekkelijkheid en leefbaarheid in dit deel van de stad vergroten. In de transformatieopgave van de Binckhorst is, net als de ontwikkeling van het CID, een logische keuze gemaakt voor stedelijke verdichting. De Binckhorst vormt met haar centrale ligging het hart van het verstedelijkingsgebied in de Haagse regio waar veel mensen wonen, werken en recreëren. Het gebied ligt te midden van het Haagse centrum, het Central Innovation District (CID), Voorburg en Rijswijk. Op een steenworp afstand liggen de historische binnenstad van Den Haag en veel voorzieningen. Het gebied is bovendien uitstekend ontsloten. De nabijheid van maar liefst vier treinstations is uniek. Binnen enkele minuten lopen of fietsen sta je op één van de treinstations Den Haag Centraal, Den Haag Hollands Spoor, Laan van NOI of Voorburg. Daarnaast wordt de Binckhorst met de aanleg van De Vlietlijn - zijnde een snelle tramverbinding - verbonden met Den Haag Centraal Station, Voorburg en Rijswijk. Bovendien ben je met de aansluiting op de A12 en via de Rotterdamsebaan met de auto zo de stad in of uit. Naast de uitstekende bereikbaarheid ligt de Binckhorst aan de hoofdgroenstructuur van de stad.

De centrale ligging maakt de Binckhorst zeer interessant voor het toevoegen van woningen, werkplekken en voorzieningen.

2.1.4 VAN EXTENSIEF NAAR HOOGSTEDELIJK LEEFGEBIED Decennialang was de Binckhorst voor veel inwoners van Den Haag de ‘werkplaats van de stad’. Het gebied was lange tijd een groot industrieterrein van zo’n 130 hectare. Hier vestigden zich onder andere een gasfabriek, watergebonden bedrijven en later de maakindustrie. Waar het gebied aanvankelijk aan de rand van Den Haag lag, is het in de loop van de tijd steeds meer onderdeel geworden van het stedelijk weefsel. Vanuit haar oorspronkelijke functie heeft het gebied een relatief lage bebouwingsdichtheid, een grove buitenruimtestructuur door grote voormalige bedrijfskavels en een stenige uitstraling. Het is dan ook logisch om de ruimte in de Binckhorst intensiever en slimmer te gebruiken.

2.2 Opgave voor de Binckhorst 2.2.1 DE DOORONTWIKKELING

De Binckhorst is vanaf 2011 organisch ontwikkeld. Als gevolg van de sobere marktomstandigheden van destijds was er sprake van uitnodigingsplanologie. Elk initiatief is – zolang het voldeed aan het huidige Omgevingsplan – verwelkomd en omarmd. De voorbije jaren zijn allerlei initiatieven ontstaan en zijn er mooie successen geboekt in de ontwikkeling van de Binckhorst. Ondertussen is gaandeweg het besef gegroeid dat er behoefte is aan meer visie en regie op de ontwikkeling van de Binckhorst. Enerzijds om te zorgen voor meer programmatische samenhang en balans in het gebied en anderzijds om te zorgen voor meer ruimtelijke kwaliteit en een hoogwaardiger voorzieningenniveau. Gezien de grote vraag naar nieuwe woningen en de ambities rond het realiseren van een Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-verbinding via de Binckhorst is dit hét moment om na te denken over de doorontwikkeling van de Binckhorst. De ontwikkeling van de HOV-lijn is randvoorwaardelijk voor de verdere verdichting en doorontwikkeling van de Binckhorst en vice versa. Met het vaststellen van het Masterplan Bereikbaarheid CID- Binckhorst op 30 mei 2023 zijn de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk akkoord gegaan met de verdere uitwerking van het voorkeurstracé voor de HOV-lijn. Hiermee kon ook een start worden gemaakt met de doorontwikkeling van de Binckhorst.

Het fundament voor de doorontwikkeling van dit stuk stad wordt gelegd in het Intergemeentelijke Gebiedsprogramma waarvan dit deel C het Ruimtelijk Kader en Ontwikkelkader biedt. Inzet is om meer te sturen op identiteit, samenhang en ruimtelijke kwaliteit in het gebied met bijsturing op onder meer voorzieningen, economie en groen. 84

”MAAK BUURTJES AF ZODAT HET VANAF HET BEGIN FIJN WONEN IS“

Binckhorst vanuit de lucht gezien ©Gemeente Den Haag ©Gemeente Den Haag

Toevoegen woningen

Toevoegen Economie

Voldoende voorzieningen

Inpassing HOV

Toevoegen stadspark

Geothermie station

2.2.2 NIEUWE BETEKENIS VOOR DE STAD De Binckhorst kent een lange geschiedenis en is al decennia onlosmakelijk verbonden met de stad. Eerst als verbinding naar het achterland toe maar met name de afgelopen decennia als ‘werkplaats’ van de stad. Meer recent vestigden zich hier – mede vanwege de betaalbare bedrijfsruimten – innovatieve bedrijven en startups. Met name de afgelopen jaren is de transformatie naar een meer gemengd stedelijk gebied zichtbaar geworden. De Binckhorst was en is daarom nog steeds van grote betekenis voor de stad. Van de geschiedenis zijn nog steeds waardevolle structuren (Trekvliet, Binckhorstlaan en havenarmen) en beeldbepalende en monumentale objecten (bijvoorbeeld het kasteel Binckhorst en de kraanbaan), zichtbaar in het gebied aanwezig en vormen gezamenlijk de Binckplekken. Tegelijkertijd resulteerde de industrie en bedrijvigheid in een versteende en op logistiek ingerichte buitenruimte. Het gebied wordt gekenmerkt door grote verkeersstromen, ontoegankelijke kavels, en stevige barrières voor langzaam verkeer. De voorzieningen (scholen, winkels etc.) en de buitenruimte blijven achter bij de huidige ontwikkeling van het gebied. Ook is het gebied relatief slecht verbonden met de omliggende wijken. Daarmee is de Binckhorst nu nog te veel een eiland in de stad. Er liggen prachtige kansen om de

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

85

Binckhorst beter te benutten voor de maatschappelijke opgaven van de stad. Het gebied biedt straks ruimte aan zo’n 22.000 inwoners en 12.000 extra arbeidsplaatsen. Daarvoor is een mix aan woontypologieën, werkruimten en passende voorzieningen nodig. Er wordt bovendien ingezet op stadsverzorgende functies (bijvoorbeeld een cultuurcluster) die een aanvulling zijn op Haagse iconen als de pier in Scheveningen, het kern winkelgebied rond het Binnenhof of het Malieveld. Een specifieke opgave voor de doorontwikkeling van de Binckhorst zit in het creëren van een aantrekkelijke openbare ruimte en veel meer verblijfskwaliteit. In de Binckhorst willen de bewoners ook kunnen sporten en buiten hun buren ontmoeten. Plekken waar kinderen kunnen spelen, afgestemd op verschillende leeftijdscategorieën, zijn nodig. Maar het gaat ook om het realiseren van goede en fijnmazige verbindingen, een toegankelijke openbare ruimte en om een stevige vergroeningsopgave en het slechten van de barrières in het gebied en naar de omliggende wijken. De Binckplekken kunnen – veel meer dan nu het geval is – worden benut als karakteristieke ankerpunten en beeldbepalende ruimten in het gebied. Er ligt een opgave om helderheid te scheppen in waar wordt gebouwd en waar niet, waar groen wordt gefaciliteerd en waar niet, waar de focus ligt op wonen, werken en waar op een gemengd gebied wordt aangestuurd.

Dat vraagt om een overkoepelend verhaal op schaal van de Binckhorst.

”VERGEET DE TIJDELIJKHEID NIET. HEB OOG VOOR DE PROBLEMEN VAN HET ‘NU’. VEILIGHEID, ROMMEL OP STRAAT, HITTESTRESS“ 2.2.3 STAPSGEWIJZE ONTWIKKELING De Binckhorst is een omvangrijk gebied. En hoewel dit deel C van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma de visie voor de gehele Binckhorst bevat, is het gebied te groot om in één keer aan te pakken of af te maken. Het doel is om in elke fase van de ontwikkeling te zorgen dat de Binckhorst een aantrekkelijk en leefbaar gebied is en blijft. Inzet van de doorontwikkeling is om steeds toe te werken naar zoveel als mogelijk ‘affe’ buurtjes waar het fijn wonen, werken en verblijven is met een voor die plek voldoende voorzieningenniveau. Dit vraagt om een uitwerking in deelgebieden, om een slimme fasering, planning en afstemming zodat er ook voldoende ruimte is voor tijdelijke voorzieningen bij het verder in ontwikkeling brengen van de Binckhorst.

2.2.4 HOOFDOPGAVEN VOOR DE BINCKHORST • Sociaal, leefbare en gemengde stadswijk • Realiseren van in totaal 12.000 tot 13.000 woningen (inclusief de 5000 woningen uit het huidige omgevingsplan Binckhorst) • Ruimte voor een veranderende economie • Benodigde voorzieningen op de juiste plek • Hoogwaardige inpassing van de HOV-lijn • Verbinden van de Binckhorst met haar omgeving • Sterke vergroening en klimaatrobuuste inrichting: Waterfrontpark en groen om de hoek • Inpassen Geothermie • Uitplaatsen en/of aanpassen richtafstanden milieuhinderlijke activiteiten

86

2.3 Kaders voor de doorontwikkeling

2.3.1 ORGANISCHE GEBIEDSONTWIKKELING EN HUIDIG OMGEVINGSPLAN De economische crisis van 2008 leidde tot harde keuzes in het grondbeleid van gemeenten. In plaats van een actief grondbeleid, koos de gemeente Den Haag daarom in 2011 – in ‘de Gebiedsaanpak Binckhorst’ – voor een meer afwachtende houding in de vorm van organische gebiedsontwikkeling. Vervolgens is de Binckhorst aangewezen als pilotgebied voor het opstellen van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in het kader van het Besluit uitvoering crisis en herstelwet. De Gebiedsaanpak Binckhorst is juridisch planologische vertaald in het huidige Omgevingsplan Binckhorst. Belangrijk uitgangspunt daarbij was het mogelijk maken van organische ontwikkeling door het bieden van zo veel mogelijk flexibiliteit. De gemeente wilde particulier initiatief, creativiteit en innovatie stimuleren zonder hier allerlei regels en voorwaarden aan te verbinden. Dit betekent dat de gemeente de richting en kaders van de transformatie aangeeft, maar dat zij de markt de vrijheid geeft om initiatieven te bedenken en nader in te vullen. Deze uitgangspunten waren in een ‘traditioneel’ bestemmingsplan lastig te regelen.

Aangezien de Binckhorst was aangemeld als pilot voor het opstellen van een bestemmingsplan verbrede reikwijdte, mocht echter alvast gebruik gemaakt worden van diverse instrumenten die het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet bood. Daarnaast bood dit de gemeente de mogelijkheid om alvast te oefenen met instrumenten uit de Omgevingswet vooruitlopend op de inwerkingtreding ervan. Dit heeft geresulteerd in het huidige Omgevingsplan Binckhorst dat in november 2018 is vastgesteld door de gemeenteraad en in maart 2019 in werking is getreden. Dit Omgevingsplan, dat thans deel uitmaakt van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan Den Haag per 1 januari 2024, is inmiddels onherroepelijk.

Pegasus ©Jurriaan Brobbel i.o.v. Gemeente Den Haag

Binck Poort, Nova en One Milky Way ©Jurriaan Brobbel

2.3.2 NAAR EEN WIJZIGING OMGEVINGSPLAN Het huidige Omgevingsplan biedt het kader om in het gebied zo’n 5.000 woningen en 250.000 m2 werkruimte toe te voegen. De ontwikkeling is inmiddels in volle gang: ongeveer 20% van het gebied is in transformatie en wordt in losse planinitiatieven tot realisatie gebracht. Hoewel het huidige Omgevingsplan functioneert, is het erg flexibel en biedt het veel ruimte aan initiatiefnemers, waardoor het voor de gemeente lastig is regie te voeren op de integrale ontwikkeling van de Binckhorst. Hierdoor heeft de gemeente in de praktijk onvoldoende handvatten om te sturen op kwaliteit en samenhang binnen het gebied. De gemeente heeft thans echter de ambitie om meer te sturen op de kwaliteit en de ontwikkeling van het gebied. Gezien de enorme vraag naar nieuwe woningen en de ambities rond het realiseren van een Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-verbinding (De Vlietlijn) via de Binckhorst is dit hét moment om na te denken over de doorontwikkeling van de Binckhorst. Inzet is om met een wijziging Omgevingsplan verdere verdichting met circa 7.000 tot 8.050 woningen extra en inpassing van De Vlietlijn en een geothermiecentrale mogelijk te maken. Beoogd is om meer te sturen op de identiteit, de (ruimtelijke) kwaliteit en de samenhang in het gebied met bijsturing op onder meer voorzieningen, economie en groen.

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

87

Daarnaast was het uitgangspunt van het huidige omgevingsplan dat al het geldende beleid van de gemeente Den Haag, provincie en Rijk van toepassing was. Het beleid is daarom vertaald in een hele reeks randvoorwaarden die in plan- en beleidsregels zijn opgenomen. Bij de planontwikkeling is in de praktijk gebleken dat het – zeker bij plotgewijze ontwikkeling – heel lastig is om aan alle beleidsuitgangspunten van de gemeente Den Haag te voldoen. In het kader van de doorontwikkeling zullen daarom al integrale beleidsafwegingen vooraf worden gemaakt. Deze afwegingen en de bestuurlijke keuzes die daaruit voortvloeien zijn terug te vinden in hoofdstuk 4 van dit deel van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma. Om verdere verdichting naar in totaal 12.000 tot 13.000 woningen en de HOV-verbinding in de vorm van De Vlietlijn en de aanleg van een geothermiecentrale mogelijk te maken, is een wijziging omgevingsplan nodig. Onderhavig Intergemeentelijk Gebiedsprogramma biedt daarvoor het kader en biedt de gemeente bovendien de uitgelezen kans om meer regie te nemen op de ontwikkeling en dit ook op basis van een integrale (intergemeentelijke) visie te kunnen communiceren.

2.3.3 HET GEBIEDSPROGRAMMA BINCKHORST Om deze ambitie concreet te maken heeft de gemeente Den Haag dit deel C van het Intergemeentelijke Gebiedsprogramma uitgewerkt voor de doorontwikkeling van de Binckhorst als onderdeel van het totale Intergemeentelijk Gebiedsprogramma waarvan ook De Vlietlijn (deel B) deel uitmaakt. Onderhavig deel van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma voor de doorontwikkeling van de Binckhorst bestaat uit een Ruimtelijk kader, een Ontwikkelkader, en een Gebiedsexploitatie Voorliggend Ruimtelijk kader omschrijft het ‘waarom’ en het ‘wat’. Het biedt de kans om de ambities voor de Binckhorst scherper te stellen, stevig te verankeren en daarmee een kwaliteitssprong te realiseren. Daarbij beginnen we niet bij nul. Allereest vormt de Ontwerp Omgevingsvisie Den Haag 2050 ‘Thuis in een metropool aan zee’ een belangrijk overkoepelend kader. Datzelfde geldt voor het Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Verder bouwt het nadrukkelijk voort op het DNA van de Binckhorst en de vier pijlers uit het huidige Omgevingsplan Binckhorst.

Het Ruimtelijk kader van dit deel C van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma geeft een toekomstperspectief, vormt een kader voor de (door)ontwikkeling van de Binckhorst, geeft spelregels voor een juridisch planologische vertaling naar een wijziging omgevingsplan dat weer het toetsingskader zal vormen voor op te stellen gebiedspaspoorten/bouwenveloppen. In het Ruimtelijk kader worden de beleidskaders en stedenbouwkundige randvoorwaarden vastgelegd voor een samenhangende ontwikkeling van de Binckhorst. Ook geeft het inzicht in de keuzes op de verschillende onderdelen, zoals mobiliteit, energie, klimaat, groen, wonen, werken en voorzieningen. Dit alles resulteert in een robuust, functioneel en aantrekkelijk raamwerk waarbinnen de doorontwikkeling van de Binckhorst mogelijk wordt gemaakt.

2.3.4 HET ONTWIKKELKADER In aanvulling op het ‘waarom’ en ‘wat’ beschrijft het Ontwikkelkader ‘hoe’ de Binckhorst de komende jaren wordt doorontwikkeld. In het Ontwikkelkader worden de ontwikkelfilosofie, de juridisch-planologische kaders en de financiële kaders vastgelegd. Ook beschrijft het Ontwikkelkader de samenwerking en omgang met marktpartijen, evenals de wijze waarop de overgang naar een wijziging omgevingsplan vorm krijgt. Tot slot zijn in een Gebiedsexploitatie de kosten en opbrengsten van de doorontwikkeling van de Binckhorst in beeld gebracht. De gebiedsexploitatie vormt een aparte, vertrouwelijke bijlage bij dit deel C van het Intergemeentelijk Gebiedsprogramma.

88

3 De essentie van de Binckhorst 3.1 Binck en horst: verrassende stadswijk

De naam van het kasteel en dus van het hele Binckhorst-gebied zou te herleiden zijn naar twee begrippen: Binck en Horst. De oorspronkelijke betekenis van Binck zou zijn ‘grond van weinig waarde’. Horst zou meer staan voor ‘kreupelbos, kreupelhout en dat woord is afkomstig van het Duitse woord hursti, dat ‘beboste opduiking, hoger gelegen stuk grond in moerassig terrein’ betekent. De naam zou ook ontleend zijn aan het landgoed Den Bynckhorst of Binckhorst in Twente, vlakbij Oldenzaal. Een tak van het geslacht Van den Binckhorst zou zich al in de 11de eeuw in Voorbug Kasteel de Binckhorst hebben gevestigd. Met de doorontwikkeling van het gebied bouwen we voort op Binck en Horst. Binck staat hierbij voor het rauwe en stoere karakter van het gebied. Voor datgene wat door de mens wordt gemaakt: creativiteit, innovatie en dynamiek. Dit rauwe, stoere karakter is uniek in Den Haag en maakt de Binckhorst tot een authentiek stuk stad dat steeds in beweging is. Tegelijkertijd is Binck onlosmakelijk verbonden met Horst. Waarbij Horst staat voor het natuurlijke en ecologische. Voor een aantrekkelijk groene, natuurlijke en landschappelijke leefomgeving. In de Binckhorst is de uniciteit en de verblijfskwaliteit van het water een bijzondere waarde welke wordt omarmt. Zo worden groen en blauw de natuurlijke dragers van het gebied.

”VOORAL KIJKEN NAAR WAT ER AL IS, DAT RAUWE RANDJE VAN DE BINCKHORST BEHOUDEN!“ 3.2 De vier principes

De Binckhorst is na een periode van organisch ontwikkelen nog geen complete stadswijk, met een prettige mix van inwoners, voldoende voorzieningen, een herkenbaar economisch profiel en een aantrekkelijke leefomgeving gekenmerkt door erfgoed, water en groen. Om dit te waarborgen zijn er vier richtinggevende principes opgesteld welke gezamenlijk het beeld schetsen van een aantrekkelijk wenkend perspectief. Op de volgende pagina’s worden deze per afzonderlijk principe nader toegelicht. Gezamenlijk bieden de vier principes de basis voor het gewenste type stadswijk. Een gebied dat volwaardig onderdeel is van Den Haag en de Haagse stedelijke regio. De Binckhorst wordt een gemengd gebied van wonen, werken en voorzieningen met hoogstedelijk karakter. De stadswijk wordt zowel fysiek goed verbonden met de omgeving, maar ook onderdeel van de ‘mental map’ van bewoners en bezoekers van Den Haag. Daar hoort een volwaardig voorzieningenaanbod bij dat de wijk zelf goed bedient, maar ook mensen van buiten het gebied trekt vanwege het unieke stedelijke milieu dat aan de stad wordt toegevoegd. Een verrassende Haagse stadwijk.

Symbiose van oud en nieuw

Verankerd in de stad

Groen om de hoek

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

Complete stadswijk

89

3.3 Symbiose van oud en nieuw 3.3.1 KARAKTERISTIEK EN INNOVATIEF

De Binckhorst kent een lange en rijke geschiedenis. Eerst als ‘buitengebied’ van Den Haag met de bouw van Kasteel de Binckhorst, de komst van de gemeentelijke gasfabriek en de St Barbara begraafplaats. Later meer als ‘werkplaats’ van de stad met de aanleg van de Binckhavens (jaren 30) en de komst van steeds meer autogerelateerde bedrijvigheid (jaren 60) en kantoren (jaren 90). Sinds de eeuwwisseling wordt ingezet op het ‘innovatiedistrict’ met Binck 36, de Cabfab, de Fokker Terminal en de komst van talloze start- en scale ups. Het innovatieve karakter en de cultuurhistorische waarden van deze rijke geschiedenis zijn door de hele Binckhorst zichtbaar. Deze locaties vormen de Binckplekken. Het is de inzet om deze beeldbepalende en monumentale elementen slim te benutten als karakteristieke drager en podium voor het stedelijk leven in dit gebied.39

Het kasteel ©Gemeente Den Haag

Groen en voorzieningen aan het water ©Gemeente Den Haag

3.3.2 BENUTTEN BINCKPLEKKEN In de doorontwikkeling van de Binckhorst verbinden we het verleden van de beeldbepalende en monumentale Binckplekken met de toekomst van het gebied. Het industriële erfgoed en de innovatieve identiteit wordt ingezet bij de inrichting en uitstraling van het gebied. Binckplekken zoals het kasteel, de oude toegangspoort van het gasfabriekterrein als stadsentree naar het Waterfrontpark en de betonfabriek bij de Binckhaven worden herkenningspunten in de structuur van de openbare ruimte en geven op een nieuwe manier betekenis aan de wijk. Zo ontstaat een verrassend stuk stad met een aansprekende omgeving die niet te gepolijst en aangeharkt is. Een gebied waarin het verleden zichtbaar blijft, waar mensen zich mee verbonden voelen, waar de verhalen uit het verleden kunnen worden verteld en waar de toekomst wordt gebouwd; een symbiose van oud en nieuw. 39

(bron: toponymisch woordenboek Gysseling (1960); Stichting Haags Industrieel Erfgoed; Uit de bouwgeschiedenis van Den Binckhorst, prof. J.G.N. Renaud.

90

”IN DE DYNAMIEK VAN HET PROCES DE BINCKPLEKKEN LATEN ONTSTAAT, NIET ALLEEN NAAR HET EINDBEELD KIJKEN“ 3.3.3 GEZICHT NAAR HET WATER De Haagse Trekvliet werd in de 14e eeuw gegraven als verbinding van het Haagse grachtenstelsel met de Vliet. In de jaren dertig van de 20e eeuw werd de Binckhorsthaven als werkgelegenheidsproject aangelegd. We versterken de verbinding met het verleden en het water door de Trekvliet en de havenarmen opnieuw te benutten. De rauwe kades en de havenkraan worden gecombineerd met groene en recreatieve voorzieningen langs het water. Nieuwe woon- en werkruimtes krijgen uitzicht op de Trekvliet, terwijl havenarmen en haventjes worden geactiveerd voor kleinschalige vaarroutes, horeca en de aanliggende kades prettige openbare verblijfsruimtes. De (plek van de) afvalkathedraal wordt onderdeel van het nieuw aan te leggen Waterfrontpark met betekenis voor de stad. Zo keert de Binckhorst haar gezicht letterlijk en figuurlijk naar het water.

3.3.4 STADSWIJK VAN DE TOEKOMST Bij de ontwikkeling van de Binckhorst komen innovatie en duurzame verstedelijking samen in een toekomstbestendige stadswijk. Optimaal ruimtegebruik door functiemenging van wonen, werken en recreëren zorgt voor een levendige omgeving. De energietransitie krijgt vorm met het gebruik van hernieuwbare energiebronnen zoals zonne- energie en geothermie, in combinatie met de aanleg van een warmtenet. Verder dragen energiezuinige gebouwen, slimme energiesystemen en lokale energieopslag bij aan het minimaliseren van de energievraag. De Binckhorst biedt bovendien ruimte voor experimenten op het gebied van mobiliteit, groenvoorziening en hergebruik van materialen. Het fungeert als proeftuin voor duurzame bouwmethoden, circulaire economie en duurzame mobiliteitsoplossingen. Flexibele ruimtelijke invullingen maken het mogelijk om innovatieve woon- en werkconcepten te testen. Zo groeit de Binckhorst uit tot een vooruitstrevende, adaptieve stadsomgeving die inspeelt op de behoeften van de toekomst.

3.3.5 VERSTERKEN INNOVATIEF EN CREATIEF KLIMAAT De Binckhorst is bij uitstek een wijk voor creativiteit en ondernemerschap. Jonge talenten worden aangemoedigd zich te vestigen en bij te dragen aan de dynamiek van het gebied. Betaalbare bedrijfsruimtes geven startups, creatieve ondernemers en kunstenaars toegang tot betaalbare werkplekken in een inspirerende omgeving. In samenspraak met ontwikkelende partijen wordt onderzocht of flexibele huurmodellen of starterskortingen - waardoor de financiële drempel laag blijft, mogelijk gemaakt kunnen worden. De aanwezigheid van het impactcluster rond de Binckhaven en het creatieve maakcluster in Pollux versterkt de aantrekkelijkheid van het gebied. Bovendien bevorderen gedeelde faciliteiten – zoals werkplaatsen, galerijen, gedeelde kantoorconcepten en ontmoetingsruimtes – samenwerking en innovatie.

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

91

3.4 Verankerd in de stad 3.4.1 BEREIKBAAR EN VERBONDEN

Met de nabijheid van vier treinstations, de Utrechtsebaan en de Rotterdamsebaan is de Binckhorst de best ontsloten wijk van Den Haag. Maar waar de hoofdontsluiting voor de auto uitstekend is, is het gebied door zijn barrières relatief slecht verbonden met de omliggende wijken. De inzet is dan ook om van de Binckhorst van ‘een doorgangswijk aan de rand van de stad’, een volwaardig onderdeel van Den Haag te maken. Dit vraagt om een forse verbetering van fiets-, voet en ov- verbindingen naar de omliggende stadsdelen. En waar in de Binckhorst van oudsher de auto de baas is, is het de ambitie om de toekomstige openbare ruimte juist veel meer in te richten voor de voetganger en de fietser. In combinatie met de groen- en waterstructuur, ontstaat een plezierige leefomgeving.

”ZORG DAT DE MAANWEG-GRENS NIET AFSCHRIKWEKKEND WORDT GEMAAKT, MAAR EEN VERBINDING“ 3.4.2 BETER VERBONDEN EN MEER TOEGANKELIJK Met de aanleg van De Vlietlijn wordt de Binckhorst met een snelle tram verbonden met het centrum, Scheveningen, Voorburg en Delft. Met deze nieuwe HOV-lijn sta je bovendien in enkele minuten op Den Haag Centraal of station Voorburg, van waaruit je toegang hebt tot het hoofdrailnet. Met de Velostradabrug over de Trekvliet komt een deel van de Binckhorst ook op loopafstand van station Den Haag Holland Spoor te liggen. De Binckhorst is – door het gebrek aan fijnmazige verbindingen – nu nog teveel een eiland in de stad. Nieuwe bruggen voor voetgangers en fietsers moeten de wijk beter verbinden met de omliggende wijken. En omgekeerd kunnen mensen uit Voorburg, Laakkwartier en de Molenwijk zo beter profiteren van de voorzieningen in de Binckhorst. Met de realisatie van het Trekfietstracé en de Velstrada wordt de Binckhorst ook vanuit regio goed bereikbaar per fiets. Zo wordt de Binckhorst écht onderdeel van de stad en de regio.

Doorgaande fietsroutes ©Jordy Stamps

92

Autovrije openbare ruimte ©Jordy Stamps

Tram in het hart van de wijk ©Jordy Stamps

3.4.3 SCHEIDEN VAN STROMEN EN DE MENS CENTRAAL De transformatie naar een gezonde en leefbare wijk vraagt om een andere invulling van de mobiliteit. De auto is van oudsher dominant in het gebied. Dat zie je terug in de relatief omvangrijke verkeersruimte, de brede rijbanen, de vele parkeerterreinen en het parkeren aan de openbare weg. De bereikbaarheid van de stad en het gebied voor autoverkeer blijft een belangrijk uitgangspunt, maar bij de inrichting van het gebied komt de mens veel meer centraal te staan. Doorgaande verkeerstromen worden afgewikkeld langs de randen van de deelgebieden en gescheiden van bestemmingsverkeer. Binnen het raamwerk van doorgaand verkeer, worden autoluwe wijken gecreëerd. Met de voetganger en de fietser als vertrekpunt ligt de nadruk op veilige en aantrekkelijke fiets- en loopwandelroutes. De inrichting van de openbare ruimte nodigt uit tot verblijf en faciliteert ontmoeting.

3.4.4 HUBS EN DEELMOBILITEIT Een parkeerstrategie gebaseerd op een goede bereikbaarheid met openbaar vervoer en langzaam verkeer en de inzet op hubs en deelmobiliteit draagt bij aan een efficiëntere en duurzamere mobiliteit in het gebied. Centrale parkeerhubs aan de rand van buurtjes verminderen het autoverkeer in de kern en maken ruimte vrij voor voetgangers, fietsers en groen. Bezoekers en bewoners kunnen gebruikmaken van deelmobiliteit, zoals elektrische fietsen, scooters en deelauto’s, die beschikbaar zijn op strategisch geplaatste locaties. Dit vermindert de behoefte aan individuele autobezit en stimuleert een meer milieuvriendelijke manier van vervoer, terwijl het gebied goed bereikbaar blijft.

3.4.5 BOUWVERKEER Gezien de jarenlange ontwikkeling moet leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid gewaarborgd worden. Op elk moment in de ontwikkeling. Dat betekent dat routes voor bouwverkeer en bouwplaatsen zorgvuldig gekozen moeten worden met een accuraat faseringsdraaiboek als hulpmiddel, dat in samenwerking gaat met interne en externe stakeholders.

3.5 Groen om de hoek 3.5.1 GROEN EN GEZOND

De overkoepelende ambitie is om in de Binckhorst een aantrekkelijk groene en landschappelijke leefomgeving te creëren. De versteende en op logistiek ingerichte buitenruimte wordt getransformeerd tot dragende groenstructuur. Dit is in lijn met de Haagse traditie van groene parken en landgoederen. De kwaliteiten van de Trekvliet en haar oevers, de havenarmen en haar kades benutten we als dragende waterstructuur. Met een robuuste groene en blauwe structuur wordt een intensief gebruikt stedelijk gebied een gezonde leefomgeving. We stellen leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit voorop bij de inrichting van de openbare ruimte en situering van functies. Zo ontstaat een wijk in hoge dichtheid die groen, waterrijk en aantrekkelijk is. INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

93

Groene kades ©Jordy Stamps

Speelaanleidingen in een groen omgeving ©Jordy Stamps

Collectieve tuinen ©Jordy Stamps

”EEN GROOT PARK IS WENSELIJK MAAR WE WILLEN OOK GRAAG GROEN IN DE WIJK ZODAT IEDEREEN DICHT BIJ GROEN WOONT“ 3.5.2 NAAR EEN KLIMAATBESTENDIGE BINCKHORST De huidige inrichting van de Binckhorst wordt gekenmerkt door veel verharding en steen. Op de hittestress kaart40 is te zien dat de temperatuur zomers op verschillende plekken in de Binckhorst kan oplopen tot 50 graden. Als gevolg van klimaatverandering zal de stad verder opwarmen. Bovendien zal er meer regen vallen in korte tijd, waardoor de Binckhorst meer water zal moeten kunnen opvangen. Zowel voor wat betreft de hitte als het overtollige water in het gebied is het gebrek aan groen een probleem. De toekomstige inrichting gaat uit van natuurlijke systemen.

3.5.3 BOVENAL NATUURLIJK Belangrijke voorwaarde voor een klimaatbestendige Binckhorst is de aanleg van een robuuste groenstructuur. Deze groenstructuur bestaat uit groene plekken en verbindingen. Dit zorgt niet alleen voor meer groen, maar ook voor een prettig leefklimaat. Overal is groen om de hoek, met het Waterfrontpark, een groen stratennetwerk, groene oevers en kades, pocketparks en groene daken en gevels van gebouwen. De openbare ruimte wordt op elk schaalniveau maximaal groen ontworpen, waarbij steeds oog is voor klimaatadaptatie en gezondheid. De transformatie van de Binckhorst biedt grote kansen voor stedelijke biodiversiteit. De inrichting van de openbare ruimte is gericht op een gevarieerde groenstructuur, op voedselaanbod voor vogels en ongewervelde dieren en op een functionele ecologische overgang van land naar water.

3.5.4 RUST, RUIS EN REURING Bij de inrichting van de Binckhorst wordt het principe van rust, ruis en reuring toegepast om een aangename en gezonde leefomgeving te creëren binnen de aanwezige hindercontouren van infrastructuur en bedrijvigheid. Langs de Trekvliet en in het zuidelijk gedeelte van de Binckhorst ligt de nadruk op een comfortabele en rustige leefomgeving. Reuring vind je langs de Binckhorstlaan en in het centrumgebied. Dit gedeelte van de wijk wordt gekenmerkt door dynamische stedelijke plekken met horeca, cultuur en winkels. Ruis is er in de noordoosthoek van de Binckhorst. In deze overgangszone tussen de Binckhorst en het spooremplacement is ruimte voor lichte bedrijvigheid.

3.5.5 VITAAL EN GEZOND De inrichting van het gebied en de ligging van voorzieningen wordt zorgvuldig afgestemd op resterende hindercontouren van bedrijven en verkeer. Leefbaarheid en gezondheid vragen dat de overlast van bedrijven en verkeer zoveel als mogelijk wordt beperkt. Het hoogstedelijke karakter stelt hoge eisen aan de openbare 40

Bron: Denhaag.klimaatmonitor.net

94

ruimte. Een aantrekkelijke groene en gezonde inrichting is een essentiële randvoorwaarde om een vitale en leefbare wijk te creëren. Een vitale Binckhorst betekent bovendien dat inwoners worden gestimuleerd tot gezond gedrag en bewegen. Dit vraagt ruimte voor ontspanning, beweging en rust. Zowel in het groen, in de bestrating als op of in het water. Bij een gezonde stad gaat het niet alleen om fysieke gezondheid, maar juist ook om de fysieke, mentale en sociale gezondheid. De Binckhorst wordt een gebied dat uitnodigt tot ontmoeten. Daarmee wordt de Binckhorst een plek voor iedereen en met iedereen. De openbare ruimte is vanzelfsprekend toegankelijk.

”WE WILLEN MEER SPEELPLEKKEN, EEN BASKETBALVELD EN EEN SKATEBAAN. VEEL MEER PLEKKEN OM BUITEN TE SPORTEN“

3.6 Complete stadswijk 3.6.1 LEVENDIG EN GEMENGD

De Binckhorst wordt een levendige stadswijk, waar je 24/7 terecht kunt. Een wandeling door de wijk brengt je langs bruisende pleinen en straatjes met aantrekkelijke voorzieningen. Even verderop loop je door het Waterfront- park langs de Trekvliet, waaraan mensen rustig wonen en kinderen op straat spelen. Er zijn plekken waar wordt gewerkt en in het pand op de hoek vind je een plek voor goede koffie. ’s-Avonds kun je in de Binckhorst terecht op het terras aan de haven of een toffe culturele activiteit bezoeken. Zo groeit de Binckhorst uit tot de verrassende kant van het Haagse centrum waar iedereen welkom is.

”ER IS TE WEINIG CULTUUR OP DE BINCKHORST“ 3.6.2 MAXIMAAL GEMENGD De Binckhorst wordt een hoogstedelijke stadswijk van Den Haag. Kenmerkend zijn de hoge bouwdichtheid in combinatie met stedelijke voorzieningen op loopafstand. Met een mix van wonen, werken en voorzieningen ontstaat een levendige en gemengde stadswijk. We creëren een wijk voor iedereen; voor jong en oud, voor hoog- en laag opgeleid, voor eenpersoonshuishoudens en voor gezinnen. Om dit te bewerkstelligen wordt ingezet op een diversiteit aan woningen en woonsferen. Zo wordt de wijk aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen; starters, stadsgezinnen en senioren. Er komt bovendien een breed aanbod aan stedelijke voorzieningen zoals onderwijs, horeca, sport en zorg.

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

95

Levendigheid in het wijkhart ©STREET LAB

Voorzieningen in de plint ©Jordy Stamps

Terras aan de haven ©Gemeente Den Haag

”HET MIXEN VAN SOORTEN WONINGEN EN PRIJSNIVEAUS IS VAN BELANG!“ 3.6.3 STEDELIJK WERKGEBIED Naast woongebied is en blijft de Binckhorst ook een belangrijk stedelijk werkgebied met ruimte voor een brede mix aan bedrijven; van eenmanszaak tot multinational, van maakbedrijven tot kantoren, en van bedrijven met een verzorgende functie voor de stad tot innovatieve startups. Met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en breed aanbod aan verschillende type werkplekken, zetten we in op een groei van het aantal arbeidsplaatsen. Daarbij verschillen het type bedrijvigheid en de werkfuncties van plek tot plek. In lijn met het huidige omgevingsplan is er geen plek meer voor nieuwe milieubelastende bedrijven. Van de huidige bedrijven met een milieuhindercontour wordt onderzocht hoe deze contouren kunnen worden aangepast op locatie, zodat ze gemengd kunnen worden met gevoelige activiteiten zoals wonen, danwel kunnen verhuizen binnen de Binckhorst (waarbij ook de hindercontour kan worden aangepast). Indien dit geen oplossing biedt, is een verhuizing buiten de Binckhorst naar bijvoorbeeld de Gavi-kavel mogelijk.

”OOK DE KLEINE ONDERNEMER MOET GEKOESTERD WORDEN“ 3.6.4 VIER KARAKTERISTIEKE KWARTIEREN Met als credo ‘het gewenste programma op de juiste plek’ voeren we in de Binckhorst de regie op een passende functiemix per deelgebied,. We maken onderscheid in vier verschillende ‘kwartieren’; Binckhavenkwartier, Trekvlietkwartier, Parkkwartier en Mercuriuskwartier. Elk met unieke en onderscheidende kenmerken. Gezamenlijk bieden de kwartieren ruimte voor een volwaardig en compleet aanbod in programma. In drie van de vier kwartieren ligt de nadruk op wonen. In het Mercuriuskwartier ligt de focus juist op werken, aangevuld met nieuwe stedelijke voorzieningen. De kwartieren bieden houvast om beter te sturen op gewenst programma. Ze bieden handvatten voor een specifieke uitwerking en aanpak passend bij de omgeving. Op deze manier creëren we karaktervolle, onderscheidende plekken met meer betekenis voor de Binckhorst en de stad.

3.6.5 AFGERONDE BUURTJES De transformatie van de Binckhorst naar een hoogstedelijke stadswijk is een ontwikkeling van de lange adem. Waar het als nieuwe bewoner nu nog pionieren is, wordt gedurende de doorontwikkeling van de Binckhorst ingezet op het ‘afmaken’ van gebieden en het creëren van prettige buurtjes. In plaats van losse op zichzelf staande planinitiatieven, wordt gestreefd naar het realiseren van samenhangende eenheden. Daarnaast wordt ingezet op het realiseren van tijdelijke voorzieningen ter overbrugging van de periode tot aan definitieve voorzieningen. Buurten waar het fijn wonen en werken is, waarbij de voorzieningen, het parkeren en het groen tegelijkertijd en in samenhang worden gerealiseerd. Terwijl een paar straten verderop wordt doorgebouwd aan het volgende buurtje in de stadswijk van de toekomst.

96

4 Visie op gebiedsniveau 4.1Ruimtelijk concept

4.1.1 EUROPESE STADSWIJK VAN DE 21E EEUW We maken van de Binckhorst een goed stuk stad. Een plek die we thuis noemen, waar we met plezier werken en waar we genieten in onze vrije tijd. Om dat te bereiken geven we vorm aan verblijfskwaliteit en ruimtelijke samenhang zodat een aantrekkelijk gebied ontstaat. Het wordt een leefomgeving waar de mens centraal staat en waar je de maat en schaal van een Europese stadswijk ervaart.

4.1.2 HET EUROPESE STADSMODEL VOOR EEN ECHTE STADSWIJK Europese binnensteden worden grotendeels gekenmerkt door compacte stedelijke bouwblokken. In geliefde Europese steden als Parijs en Barcelona wonen en werken veel mensen relatief dicht op elkaar en zijn voorzieningen en groen altijd nabij. Hoewel de bebouwingsdichtheid hoog is, is het aandeel hoogbouw er beperkt. Middelhoge bebouwing voert de boventoon, waarbij een prettige stad op ooghoogte ontstaat met geactiveerde plekken waar het programma in de plinten interactie kent met de buitenruimte. Bij de doorontwikkeling van de Binckhorst zoeken we eveneens naar een ideale balans tussen een stad met een menselijke maat én met voldoende bewoners en bezoekers voor levendigheid op straat met voldoende draagkracht voor voorzieningen.

4.1.3 EEN FIJNMAZIG STEDELIJK WEEFSEL In de Binckhorst bouwen we voort op de bestaande heldere ruimtelijke hoofdstructuur, maar wordt ingezet op het creëren van een fijnmazig stedelijk weefsel met verrassende plekken. Het huidige stratenpatroon blijft grotendeels gehandhaafd en wordt veelal opnieuw ingericht met meer ruimte voor verblijf, sport en spelaanleidingen, voor groen, bomen, veilige fietspaden en een plek voor de voetganger. De hoofdstructuur kent dominante ruimtelijke elementen zoals de Trekvliet, de Binckhorstlaan en het spoor. Dwars daarop hebben de Mercuriusweg, de Zonweg en de Maanweg een verbindende rol. Gebouwen langs deze hoofdstructuren zorgen voor heldere stedelijke ruimtes. Tegelijkertijd maken grote percelen binnen deze hoofdstructuur plaats voor een fijnmazige structuur primair gericht op de voetganger. Deze structuur bestaat uit een mix van straten, pleinen, kades en parken met bijbehorende voorzieningen op loopafstand. Het vergoenen van de leefomgeving versterkt de sociale functie van de stad als ontmoetingsplek. Er ontstaan verblijfskwaliteiten in de buitenruimte, een essentieel onderdeel van het stedelijk weefsel. Nieuwe routes en bruggen verbinden de Binckhorst met de omliggende wijken.

Op deze manier ontstaat een compleet en samenhangend netwerk - met duidelijke plekken en routes waar lopen de boventoon voert – waarmee de basis wordt gelegd voor een aantrekkelijke stad.

Schematische doorsnede van het ruimtelijk concept

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

97

4.1.4 EEN GELAAGDE BEBOUWING VAN STADSBLOKKEN Wanneer we kijken naar de huidige en toekomstige bebouwing in de Binckhorst vertrekken we eveneens vanuit de eigenheid van het gebied en de bestaande kwaliteiten. Het historische kasteel en een diversiteit aan indrukwekkende industriële panden uit het verleden geven karakter aan het gebied. Vanwege de beperkte bouwhoogte, en de grote oppervlakte van enkele fabriekspanden, typeren we de bebouwingslaag als ‘’liggende gebouwen’’. Daarnaast zien we sinds enkele jaren ook nieuwe complexen verreizen, veelal met hoge torens en vooral appartementen. Van deze ‘’staande gebouwen’’ komen er in de toekomst nog meer in de Binckhorst, vooral nabij tramhaltes van De Vlietlijn. Voor de doorontwikkeling van de Binckhorst zoeken we een manier die deze liggende en staande gebouwen aan elkaar kan verbinden en die tegelijkertijd een menselijke maat en schaal in het gebied brengt. We voorzien daarom hoofdzakelijk bebouwing die bestaat uit een stedelijke laag tot zes bouwlagen hoog, met hogere bebouwing tot twaalf lagen in de tweede lijn. Je zou dit kunnen typeren als de ‘’zittende gebouwen’’. Een stedelijke bebouwing van zes tot twaalf bouwlagen biedt bovendien de mogelijkheid om met verschillende (duurzame) materialen te bouwen, bijvoorbeeld met lokaal geproduceerde en bio-based materialen (houtbouw).

Elementen van deze stad van 6-12 lagen zijn ook al in het gebied aanwezig. De combinatie van deze verschillende bebouwingstypologieën zorgt voor een zichtbare gelaagdheid in het gebied.

+

+

Een combinatie van ‘’liggende, staande en zittende’’ gebouwen

Naast de stedenbouwkundige opzet en de volumeopbouw, draagt ook de architectonische uitstraling en het groen in belangrijke mate bij aan een geslaagde en attractieve stadswijk. Op straatniveau en in de onderste lagen van de gebouwen is er veel aandacht voor de stad op ooghoogte. Het gaat dan om de inrichting van de openbare ruimte, een rijke architectuur met mooie materialen, actieve plinten met wisselende programma’s, goede overgangen van privé naar openbaar en veel voordeuren aan de straat. Dit resulteert in een fijne beleving op ooghoogte en een goede publieke ruimte waar mensen willen zijn en verblijven. Deze aspecten vormen de ruimtelijke vertaling van de Europese stad in de Binckhorst.

98

4.2 Een verrassend onderdeel van den Haag

De Binckhorst wordt écht onderdeel van Den Haag en de regio. Verschillende karakteristieken van de stad worden aangewend om hier een aantrekkelijke, groene en duurzame stadswijk te maken. Een stadswijk die past bij Den Haag en tegelijkertijd verrast!

Binckhorst als groen-blauwe schakel tussen het centrum van Den Haag, Voorburg en het buitengebied

Binckhorst als strategische locatie voor verdichting op de best bereikbare plekken

INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA DOORONTWIKKELING BINCKHORST, DE VLIETLIJN EN GEOTHERMIE

99

4.2.1 VERRASSENDE KANT VAN HET HAAGSE CENTRUM De Binckhorst heeft alles in zich om uit te groeien tot een nieuwe stadswijk met een hoogstedelijk karakter. Te midden van vier treinstations ligt de Binckhorst in het stedelijke hart van Haagse regio in de nabijheid van het historische centrum van Den Haag en Voorburg en het Central Innovation District (CID). Het CID betreft een nieuw stuk Haags centrum ten noorden van de Binckhorst en geldt als het economische hart van de stad. Voor de verstedelijkingsopgave ligt het gebied op een strategisch locatie voor verdichting, passend bij het principe om de best bereikbare plekken het sterkst te verdichten. Aangevuld met het industriële karakter en huidige pioniersimago bieden de kades, oevers en beeldbepalende bouwwerken een prachtige basis om het gebied door te laten groeien als de verrassende kant van het centrum. Meer dan nu zijn de kades openbaar en essentieel onderdeel voor ontmoeting en verblijf in de openbare ruimte.

”DE COMBINATIE VAN WATER EN GROEN IS INTERESSANT. WE WILLEN GRAAG LANGS HET WATER WANDELEN, FIETSEN EN ONTMOETEN“ 4.2.2 LANGE LIJNEN VERBINDEN Kenmerkend voor Den Haag zijn de lange lanen en stads-straten die evenwijdig en haaks aan de strandwallen lopen. Lastiger vorm te geven zijn structuren haaks op deze richting. De Vlietlijn als onderdeel van de Koningscorridor gaat juist in deze richting een schakel vormen tussen Scheveningen, Den Haag Centraal, de Binckhorst en verder richting Zoetermeer en Delft. Met de komst van de tram wordt de Binckhorstlaan als verbindende centrale as doorontwikkeld en geprogrammeerd met stedelijke voorzieningen. In combinatie met nieuwe verbindingen voor voetgangers en fietsers wordt de Binckhorst in alle richtingen aangehaakt op de structuur van de stad.

”RICHT JE NAAST DE HOV OOK VOORNAMELIJK OP DE VOETGANGER EN FIETSER MET MEER FIETS- EN WANDELROUTES“ 4.2.3 HAAGS STADSPARK AAN DE TREKVLIET Aan de oevers van de Trekvliet wordt vormgegeven aan een Waterfrontpark. Het Waterfrontpark dient het gebied in de toekomst te voorzien van kwantitatieve en kwalitatieve buitenruimte. Dit Waterfrontpark is van belang voor de gezonde leefomgeving voor de verdichtende stad en zijn omgeving. Het Waterfrontpark wordt aan beide zijden van de Trekvliet, met het water centraal in het midden, ontwikkelend als één samenhangend Haags stadspark. Dit unieke park zal fungeren als een groene ader door de stad, een plek waar bewoners en bezoekers kunnen ontspannen, sporten, spelen en genieten van de natuur. Hierdoor wordt het onderdeel van een serie aan geliefde en iconische Haagse groene plekken zoals het Malieveld of het Zuiderpark.

”DE ENTREES VAN DE BINCKHORST VERDIENEN MEER AANDACHT: GEEF HIER VEEL MEER HET WELKOM-GEVOEL“

100