RIS322797 Bijlage Ruimtelijk Arrangement Rijk Provincie ZuidHolland

Bij de ontwikkeling van nieuwe energiestructuren wordt ook de ruimtelijke inpassing van een toekomstbestendig water- en bodemsysteem betrokken. Hiervoor is de Zuid-Hollandse ‘WBS onderlegger voor integrale ruimtelijke afwegingen’ beschikbaar, welke onder andere inzicht geeft in waterbeschikbaarheid, waterveiligheid en klimaatadapatie.

Wie zijn er vanuit Rijk en regio betrokken Ministeries van IenW, EZ, VRO en de provincie Zuid-Holland. Wat spreken Rijk en provincie af • Rijk en regio werken de kwantificering van de circulaire ruimtevraag nader uit. Op basis daarvan verkennen we hoe de aanvullende ruimtevraag voor de circulaire economie geaccommodeerd kan worden binnen de bestaande en gereserveerde ruimte voor economie in Zuid-Holland. • Rijk en provincie spreken af om zoveel mogelijk gezamenlijk optrekken in de lopende en toekomstige onderzoeken naar de mogelijkheden en beperkingen van de ruimtelijke impact en milieu-impact van circulaire economische ontwikkelingen. We maken werk van voldoende (kwantitatief) en geschikte (kwalitatieve) ruimte voor circulaire economie en werken samen om scherp te krijgen wat geschikte en strategische locaties zijn voor specifieke circulaire activiteiten. We werken toe naar het beschermen en reserveren van de geschikte bestaande ruimte en locaties. Daarmee geven we ook vorm aan de gesloten overeenkomst krachtenbundeling Rijk-regio circulaire economie 2025-2026’.

Het betreft een aanscherping van een provincie specifieke BOL afspraak (november 2024) in de categorie uitvoering.

ONDERWERP 13 De mogelijkheden en beperkingen van de ruimtelijke impact en milieu-impact van circulaire economische ontwikkelingen. Probleemanalyse Rijk en provincie erkennen dat de transitie naar een circulaire economie een substantiële milieu impact kan hebben met ruimtelijke consequenties. Provincie Zuid-Holland wil ruimtelijke condities bieden voor deze transitie.

23

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland

Het betreft een nog te maken provincie-overstijgende afspraak in de categorie onderzoek. Daarnaast gaat het om de uitwerking van de bestuurlijke afspraken die in het kader van het Nationaal Programma Circulaire Economie zijn gemaakt.

Na publicatie van de voorlopige voorkeurslocaties volgt een inspraakronde die nog voor de zomervakantie wordt afgerond. Alles is erop gericht om nog dit jaar de definitieve beleidsvisie gereed te hebben. Wie zijn er vanuit Rijk en regio betrokken Defensie zoekt voortdurend contact met belanghebbenden over de voortgang van de planvorming. In heel Nederland organiseert Defensie overlegmomenten met betrokken provincies en gemeenten. Ook organiseert Defensie informatiebijeenkomsten voor inwoners.

ONDERWERP 14 Koppelkansen van gekozen voorkeurslocaties Ruimte voor Defensie met andere ruimtelijke opgaven. Probleemanalyse Defensie zoekt door geheel Nederland meer ruimte, inclusief bijbehorende milieuruimte. Dit doet zij via het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD).

Wat spreken Rijk en provincie(s) af • Rijk, provincie en desbetreffende gemeenten werken de inpassing van de gekozen voorkeurslocaties in een gezamenlijk proces uit, waarbij koppelkansen met andere ruimtelijke opgaven aanleiding kunnen zijn om de realisatie van de behoeften onderdeel te maken van een gezamenlijk gebiedsproces, waarbij, indien relevant, gebruik gemaakt wordt van reeds lopende interbestuurlijke gebiedsprocessen (NOVEX- gebieden, verstedelijkingsstrategieën etc.). • Voor laagvlieggebieden gaat – uitgaande van de huidige uitbreiding aan gebieden conform voorkeursalternatief - een licht juridisch regime gelden. Hoe dit regime er precies uit gaat zien, wordt nader ingevuld. Rijk, provincie en desbetreffende gemeenten werken in de volgende fase het juridisch-planologisch regime voor de laagvlieggebieden in een gezamenlijk proces verder uit. • Voor nadere inpassing van de voorkeurslocaties op Maasvlakte II voor Amfibisch Oefengebied en Host Nation Support wordt gebruik gemaakt van de bestaande tafel van de NOVEX-gebiedssamenwerking Rotterdamse Haven. • Ook blijven Rijk en provincie in gesprek over een vervolg van het NPRD-proces en bijkomstige ruimtelijke vragen, onder meer voor de opschaling van de Nederlandse technologisch-industriële basis en wanneer zich vanuit Defensie nieuwe ruimtelijke behoeften voordoen.

Gezamenlijk doel Het gezamenlijke doel van Rijk en regionale partijen is om ervoor te zorgen dat de Nederlandse Defensie over voldoende ruimte beschikt om het eigen en het bondgenootschappelijk grondgebied te kunnen beschermen. Dit beiden in verband met de veranderende veiligheidssituatie in de wereld. Waar staan Rijk en regio op dit moment Volgens planning maakt het kabinet eind mei 2025 de voorlopige NPRDvoorkeurslocaties bekend voor de bovenregionale en locatiespecifieke ruimtebehoeften als onderdeel van de ontwerp Beleidsvisie Ruimte voor Defensie. Voor de Provincie Zuid-Holland betreft het de volgende besluiten t.a.v. voorkeurslocaties: • VI Amfibisch Oefengebied – Maasvlakte II • VII Host Nation Support- Maasvlakte II • XII Nieuwe Laagvlieggebieden N3 en N4 In de besluitvorming is door het kabinet een afweging met andere ruimtelijke opgaven (zoals landbouw en natuur, energie, woningbouw) gemaakt. De locatiekeuzen van het kabinet zijn onderdeel van de ontwerp-beleidsvisie Ruimte voor Defensie, die zal landen in de Nota Ruimte.

24

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland

ONDERWERP 15 Cultureel erfgoed en waardevolle cultuurlandschappen. Probleemanalyse Rijk en regio erkennen dat het van belang is dat cultureel erfgoed vroegtijdig wordt meegenomen bij ruimtelijke opgaven en dat in en rondom de provincie Zuid-Holland verschillende waardevolle cultuurlandschappen zijn gelegen met specifieke kernkwaliteiten. Bij het inpassen van grote ruimtelijke opgaven is het van belang om bij de kernkwaliteiten van deze waardevolle cultuurlandschappen aansluiting te zoeken en erop voort te bouwen. De provincie hanteert verschillende instrumenten om cultureel erfgoed te borgen, zoals de beschermde landschappen in haar provinciale Omgevingsverordening.

•

•

•

Gezamenlijk doel Het gezamenlijke doel (stip op de horizon) is het zorgen voor een balans tussen het inpassen van grote ruimtelijke opgaven en het behouden, benutten en beleefbaar maken van de Zuid-Hollandse waardevolle cultuurlandschappen.

•

Wie zijn er vanuit Rijk en regio betrokken Ministeries van OCW, VRO, provincie Zuid-Holland.

•

Wat spreken Rijk en provincie(s) af • Rijk en provincie omarmen het gezamenlijke doel (stip op de horizon) van het zorgen voor een balans tussen het inpassen van grote ruimtelijke opgaven en het behouden, benutten en beleefbaar maken van de Zuid-Hollandse waardevolle cultuurlandschappen. • Rijk en provincie werken de concrete uitwerking van waardevolle landschappen en kernkwaliteiten en de doorwerking ervan in nadere afspraken komende periode nader uit. • Rijk en provincie treden gezamenlijk op en betrekken cultureel erfgoed in een vroeg stadium bij de planvorming, uitvoerings-, inrichtings- en beheervraagstukken van ruimtelijke ontwikkelingen. Hiervoor worden passende instrumenten ingezet zoals de gebiedsbiografie en ontwerpend onderzoek.

25

We kiezen daarbij vanaf de start voor een ontwikkelingsgerichte en erfgoedinclusieve benadering van de ruimtelijke opgaven, die inzet op de realisatie van transities met oog voor de bestaande kwaliteiten van gebieden en met de juiste schaal en vormgeving. OCW en de provincies werken daarvoor samen aan heldere en wederkerige procesafspraken over een effectieve (kwaliteitsverhogende) doorwerking van erfgoedbeleid bij ruimtelijke en andere gerelateerde opgaven. Voor een selectie van waardevolle landschappen zullen Rijk en provincies de kernkwaliteiten uitwerken. Het Rijk zal deze kernkwaliteiten laten doorwerken in rijksprogramma’s en projecten, met als doel het duurzame kwaliteitsperspectief van deze waardvolle landschappen te vergroten en de koppelkansen te benutten. Het Rijk houdt wat betreft de staat van het cultureel erfgoed (inclusief cultuurlandschap) vinger aan de pols met behulp van de erfgoedmonitor, de monitor landschap, de PBL planmonitor NOVI en de Monitor NOVI. De provincie Zuid-Holland werkt waar dat nog niet is gebeurd, uit wat de gebiedsspecifieke landschappelijke kwaliteiten en onderliggende waarden zijn. Ze legt deze cf de Omgevingswet vast in ruimtelijk beleid en zorgt ervoor dat er bij de ruimtelijke opgaven rekening wordt gehouden met cultureel erfgoed en landschapskwaliteiten. Waar dit reeds gebeurd is, continueren ze hun beleid.

OCW en de provincie Zuid-Holland onderzoeken samen hoe gemeenten ondersteund kunnen worden bij de verankering van cultuurlandschappelijke waarden in omgevingsplannen en -visies. OCW zet hiervoor Erfgoed en Overheid in en heeft daarnaast handreikingen, good practices en voorbeeldregels ter beschikking.

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland

ONDERWERP 16

Waar staan Rijk en regio op dit moment Alleen op hoofdlijnen is de gezonde leefomgeving benoemd, onder andere als topprioriteit in de koers van Zuid-Holland, in de NOVI en in het GALA-akkoord. Dit heeft nog niet geleid tot bestuurlijke afspraken.

Gezonde leefomgeving. Probleemanalyse In Zuid-Holland komen veel leefbaarheidsproblemen samen: milieugerelateerde problemen, leefbaarheids- en gezondheidsachterstanden en grote opgaven in kwetsbare wijken die niet door reguliere programma’s (behoudens het NPLV) worden gedekt. Met incidenteel geld, zoals uit de regiodeals, kan maar een klein deel van de problematiek worden aangepakt. De gezonde leefomgeving staat dermate onder druk dat dit is benoemd als topprioriteit.

Wie zijn er vanuit Rijk en regio betrokken Ministeries van VRO, VWS, provincie Zuid-Holland, GGD’en, gemeenten in Zuid-Holland.

Wat spreken Rijk en provincie af • Rijk, provincie en GGD’en spreken af om prioritaire gebieden te benoemen waar de opgaven voor leefbaarheid en gezondheid het grootst zijn. Gezamenlijk doel Voor deze gebieden wordt een aanpak voorgesteld, waarin sociale, ruimtelijke Het gezamenlijke doel is het integraal werken aan een gezondere leefomgeving. en leefbaarheidsvraagstukken (waaronder het bijbouwen van woningen, Dit is vanuit de sociale sector benoemd (ondermeer in het GALA-akkoord), maar kent werkplekken en voorzieningen) in samenhang worden opgepakt. nog geen doorvertaling naar het fysieke domein. Tegelijkertijd weten we dat een belangrijk deel van het naderende ‘zorginfarct’ kan worden getemperd door gerichte investeringen in de leefomgeving. De kosten daarvoor worden echter niet verevend met de baten, waardoor deze ingrepen niet/ onvoldoende worden gefinancierd.

26

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland

ONDERWERP 17

•

Land-/luchtzijdige kant Schiphol. Schipholregio Binnen regio Schiphol werken ministeries, 4 provincies en 53 gemeenten met elkaar uit hoe ze de ruimtelijke opgaven in de regio invullen. Het doel is om zo een impuls te geven aan de kwaliteit van de leefomgeving. We willen de kwaliteit van de leefomgeving van de Schipholregio verbeteren, zodat er een nieuwe en evenwichtiger balans ontstaat tussen de internationale luchthaven en het beschermen en bevorderen van de kwaliteit van de leefomgeving van de Schipholregio. Binnen de Schipholregio worden afspraken gemaakt over hindervermindering nastreven (-20% ernstig gehinderden), nieuwe routes voorstellen waardoor geluidscontouren worden gewijzigd wat van invloed kan zijn op de woningbouwopgave in zuid-Hollland. De Provincie Zuid-Holland en Rijk willen tijdig met partijen in de Schipholregio integrale afspraken maken over waar de verschillende programma’s,-landzijdig en luchtzijdig-, elkaar beïnvloeden.

Tegelijkertijd wordt vanuit de commissie STOER gekeken naar hoe regelgeving – ook voor luchtvaartgeluid- verminderd kan worden ten behoeve de woningbouwopgave. Dit heeft gevolgen heeft voor de hindervermindering en kwaliteit van de leefomgeving (gezondheid). Publicatie van dit adviesrapport staat voor de zomer van 2025 te publiceren.

De genoemde ontwikkelingen bevatten harde doelstellingen die ingrijpende en mogelijk permanente gevolgen kunnen hebben, en daarmee ook risico’s voor bestaande en toekomstige afspraken aan de woondealtafels. Bovenstaande trajecten lopen parallel en voornamelijk tot en met de zomer van 2025. Daarna worden besluiten intern verankerd, waardoor de ruimte voor invloed en afstemming beperkt is tot deze periode. Partijen vinden het van groot belang dat de verschillende doelstellingen van de respectievelijke programma’s – die tegelijkertijd moeten worden gerealiseerdstructureel worden gecoördineerd en afgestemd tussen de ministeries en de regio. Waarbij helder wordt hoe deze doelstellingen tegelijkertijd naast elkaar kunnen gaan bestaan.

Het gaat hierbij om: In het Schetsontwerp van de Luchtruimherziening (feb. 2025) waarin wordt voorgesteld om het naderingspunt RIVER te verplaatsen. Veel luchtverkeer zal daardoor worden verplaatst naar de regio Katwijk, Noordwijk, Wassenaar, en hierdoor zullen geluidscontouren wijzigen. Ook worden routes aangepast rondom Rotterdam The Hague Airport. De impact van deze voorstellen worden in beeld gebracht voor de landzijdige ontwikkelingen. • Ook is er in Q1 van 2025 een versneld Luchthavenverkeersbesluit voor Schiphol gepubliceerd op basis van de uitkomsten van de Balanced Approach waarin harde geluidsdoelen centraal staan voor de vermindering van hinder voor omwonenden in de Schipholregio. • De algehele wijziging van het luchthavenverkeersbesluit Schiphol,– waarin ook de handhavingspunten, grenswaarden voor geluid en herstel van de rechtsbescherming voor omwonenden moet worden geborgd-, zijn voor het eind van de zomer 2025 gereed.

Wat spreken Rijk en provincie af • Bij een voorgenomen wijziging van het luchthavenindelingsbesluit van Schiphol kan het zijn dat er nieuwe gevolgen ontstaan voor geplande woningbouwlocaties in Zuid-Holland. Indien deze nieuwe gevolgen zich aandienen is de werkwijze dat de gevolgen hiervan zowel voor het luchtzijdige als voor de woningbouwlocaties in beeld gebracht worden in NOVEX Schiphol en op die manier onderdeel gemaakt worden van de besluitvorming. • Inzet is dat het luchthavenindelingsbesluit en geplande woningbouw in samenhang worden afgewogen.

27

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland

5 Overige aspecten van te maken afspraken 5.1 • • •

Betrokkenheid gemeenten, waterschap

5.3 Looptijd afspraken

Provincies dragen zorg voor de afstemming met gemeenten en waterschappen. Zij worden betrokken bij zowel het opstellen ruimtelijk arrangement als het uitwerken van de door provincie en Rijk te maken afspraken. Gemeenten en waterschap tekenen niet mee.

• • • •

5.2 Monitoring & Voortgang • • • •

Het ruimtelijk arrangement heeft een cyclisch karakter Partijen hebben langjarige commitment bij de afspraken en de samenwerking; In het BOL 2026 wordt de voortgang van de uitwerking van de afspraken besproken en worden – waar relevant – vervolgafspraken gemaakt. Ook kunnen in het cyclisch proces ieder jaar nieuwe afspraken gemaakt worden. Hiertoe dient de voorraadagenda die deel uitmaakt van dit arrangement en jaarlijks een update kan krijgen.

Periodiek overleg Rijk- en provincie op directeurenniveau (DO NOVEX) Periodiek bestuurlijk overleg (BOL) Gezamenlijke evaluatie te koppelen aan overlegmomenten en cyclus Benutten van datasets (hier worden ook afspraken over gemaakt, dit is nog in ontwikkeling)

Ondertekening door MVRO en gedeputeerde Ruimte

M.C.G. Keijzer

28

A.L. Koning

Ruimtelijk Arrangement Rijk - Provincie Zuid-Holland