RIS322791 Bijlage VTH jaarverslag 2023

Jaarverslag Vergunningverlening Toezicht & Handhaving Den Haag 2023

VTH jaarverslag 2023 1. Inleiding 1. 1. Omgevingswet 2. Bouwen en Wonen 2.1 Beleid en ontwikkelingen 2.1.1. Algemene ontwikkelingen 2.1.2 Vergunningen en Toezicht 2.1.3 Handhaving 2.1.4 Samenwerking 2.2. Operationeel 2.2.1 Calamiteiten 2.2.2 Vergunningen 2.2.3 Toezicht 2.2.4 Adviezen 2.2.5 Toezicht en handhaving door de Haagse Pandbrigade (HPB) 3. Openbare ruimte 4. Milieu 4.1 Beleid en ontwikkelingen 4.1.1 Algemeen 4.1.2 Ontwikkelingen 4.1.3 Vergunningverlening en toetsing 4.1.4 Toezicht en handhaving 5. Veiligheid 5.1 Beleidsmatige terugblik 2023 Brandveiligheid 5.2 Operationele terugblik 2023 Brandveiligheid 5.2.1 Evenementen 5.2.2 Horeca

Afkortingenlijst BAG: Basisregistraties Adressen en Gebouwen BENG: Bijna-energieneutrale Gebouwen BOA: Buitengewoon opsporingsambtenaar BOR: Besluit Omgevingsrecht BRP: Basisregistratie Personen BSD: Bestuursdienst BZK: Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties DPZ: Dienst Publiekszaken DOR: Digitaal Opkopersregister DSB: Dienst Stadsbeheer DSO: Dienst Stedelijke Ontwikkeling DSZW: Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten GZ: Grondzaken HEIT: Haags Economisch Interventie Team HHO: Handhavingsorganisatie (afdeling van DSB) HPB: Haagse Pandbrigade (afdeling van DSO) HSO: Haagse Straat Organisatie IGW: Project Informatie gestuurd werken KPI: Kernprestatie-indicator MSP: Meld- en Steunpunt Woonoverlast (team binnen HPB) OCW: dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn ODH: Omgevingsdienst Haaglanden OPO: Overlast gevende Panden Overleg ORAC: Ondergrondse restafvalcontainers VTH: Vergunningverlening, toezicht en handhaving VRH: Veiligheidsregio Haaglanden V&T: Vergunningen & Toezicht (afdeling binnen DSO) Wabo: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wkb: Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Wm: Wet milieubeheer

H1 Inleiding In het VTH jaarverslag 2023 legt het college verantwoording af over de uitvoering van vergunnings-, toezichts-, en handhavingstaken. Het jaarverslag geeft inzicht in hoeverre doelstellingen uit het jaarplan voor 2023 zijn gehaald en laat zien wat de ontwikkelingen waren in 2023. Het jaarverslag volgt, als onderdeel van het VTH beleidscyclus, daarom de opzet van het jaarplan 2023. In 2023 is gewerkt aan een nieuw beleidsplan VTH. Bij dit nieuwe beleidsplan VTH is rekening gehouden met het in werking treden van de Omgevingswet en de eisen die daaruit voortvloeien. Onderdeel van deze eisen is een jaarcyclus van een jaarplan en een jaarverslag met daarin evaluerende elementen. Dit jaarverslag voorziet in deze elementen.

H2 Bouwen en wonen 2.1 Uitvoerende afdelingen In het jaarplan 2023 is een aantal ontwikkelingen opgenomen die impact hadden op de uitvoering door de afdelingen Vergunningen en Toezicht (V&T) en Haagse Pandbrigade (HPB). Burgers, bedrijven en overheden kunnen toestemming vragen om activiteiten in de fysieke leefomgeving uit te voeren door een vergunning aan te vragen. Deze aanvragen, zoals een aanvraag om omgevingsvergunning of woningvormingsvergunning, worden getoetst aan wet- en regelgeving. Daarnaast worden adviezen gegeven over onder meer bouwtechnische aspecten van projecten en plannen. Denk hierbij aan de bouw van podia bij evenementen of bouwfysische aspecten bij duurzaamheidsprojecten. Na vergunningverlening wordt ook toezicht gehouden op de bouwplaats. Met toezicht op de naleving van bouw- en woonregelgeving in de bestaande stad dragen we bij aan de veiligheid, leefbaarheid en kwaliteit van de fysieke leefomgeving. We kijken naar het gebruik en de staat van gebouwen. Het gaat bijvoorbeeld om achterstallig woningonderhoud, strijdigheid met het bestemmingsplan, onrechtmatig gebruik van woningen en illegale bouw. De taken komen uit wetten zoals de Algemene wet bestuursrecht, Omgevingswet, de Huisvestingswet, Algemene wet bestuursrecht, Wet goed verhuurderschap.

Deze wetgeving is momenteel vooral in ontwikkeling op het gebied van volkshuisvesting, omdat de Rijksoverheid tracht de (gevolgen van) woningnood te adresseren. Daarmee veranderen ook de gemeentelijke taken en opgaven. Hieronder wordt een terugblik gegeven op deze en onvoorziene ontwikkelingen op het gebied van bouwen en wonen. 2.1.1 Algemene ontwikkelingen Werving nieuwe medewerkers In 2023 werd het duidelijk dat de uitdagingen rondom het aantrekken van nieuwe collega's met een solide vakkennis, klaar om direct aan de slag te gaan, blijven groeien. Deze trend die begon in 2021 heeft zich voortgezet in 2022 en 2023, en zal naar verwachting de komende jaren aanhouden. Hierdoor zal er meer aandacht worden besteed aan het vinden van geschikte kandidaten voor moeilijk te vervullen posities, evenals aan het verlengen van inwerkperiodes en het intensiveren van scholingsen bijscholingsinitiatieven voor zowel nieuwe als bestaande medewerkers. Via een young professional programma is het afgelopen jaar gelukt om vier medewerkers te werven voor een traineeship. Daarnaast zijn er werkervaringsplaatsen en stageplaatsen om mensen door te geleiden naar een vaste werkplek. (Voorbereiding op) nieuwe wetgeving Wet goed verhuurderschap De Wet goed verhuurderschap is op 1 juli 2023 ingegaan en de gemeentelijke Verhuurverordening is in september in werking getreden.

In 2023 zijn we aan de slag gegaan met dit nieuwe onderwerp zowel op het gebied van vergunningverlening als op toezicht en handhaving van de direct werkende bepalingen. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Op 1 januari 2024 is naast de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. De Wkb heeft grote gevolgen voor de vergunningplicht en het toezicht op de bouw. Het jaar 2023 heeft in het teken gestaan van de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Wkb zoals

het gebruik van nieuwe applicaties als Centric Leefomgeving. De voorschriften in het Bbl zullen niet veel afwijken van het huidige Bouwbesluit. Toch moet op allerlei plekken tekst en informatie worden aangepast om informatie aan de burger, aanvrager, ontwikkelaars en bedrijven kloppend te maken. Technologische ontwikkelingen Verder is er aandacht besteed aan andere toekomstige ontwikkelingen op het gebied van bouwen en bouwtoezicht. Zo is er onderzocht of bouwwerkinformatiemodellen (BIM) en toezicht houden met drones bruikbare tools zijn om in te zetten bij bouwtoezicht en wat de toegevoegde waarde daarvan is. 2.1.2 Vergunningen en Toezicht Regeling vermindering leges Den Haag 2020 In 2022 is overwogen om de Haagse regelingen voor legesvermindering op 1 januari 2023 af te schaffen, met name de ‘groene’ of duurzame leges. Vanuit het college is de voorkeur uitgesproken om de regeling open te laten totdat de Omgevingswet in werking zou treden. Omdat het budget voor legesvermindering voor de bouw van sociale huurwoningen beter wordt benut dan het budget voor groene leges is het budget voor beide onderdelen - groene en rode leges - samengevoegd. Stikstofproblematiek In mei 2019 heeft de Raad van State het Programma Aanpak Stikstof (PAS) onverbindend verklaard wat leidde tot de "stikstofcrisis” in Nederland.

Deze uitspraak heeft ook grote gevolgen gehad voor het bouwen en ontwikkelen in Den Haag. Gelet op de nabijheid van stikstofgevoelige natuur in de Natura 2000-gebieden in en rond Den Haag, zijn ook in 2023 nagenoeg alle bouwplannen onderzocht op stikstofeffecten. Padelbanen Sinds 2020 is er in Den Haag veel te doen over de aanleg van padelbanen. Naar aanleiding van een aantal aanvragen voor een omgevingsvergunning is een groot aantal bestuurlijke stukken over padelbanen behandeld, waaronder moties en schriftelijke vragen. Over de manier van afhandelen van de aanvragen zijn door het college toezeggingen gedaan aan de gemeenteraad die zijn geïmplementeerd in de werkprocessen en waaraan uitvoering wordt gegeven. Zo wordt er bij aanvragen om omgevingsvergunningen geluidspredictie-onderzoeken gevraagd. 2.1.3 Handhaving Wet goed verhuurderschap Op 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap in werking getreden. De Wet goed verhuurderschap heeft een hoge prioriteit binnen de activiteiten van de Haagse Pandbrigade. Deze wet is in het leven geroepen om de belangen van huurders te waarborgen en ongewenste praktijken van verhuurders tegen te gaan. Het legt specifieke verplichtingen op aan verhuurders, gericht op het adequaat beheren van hun panden en het waarborgen van een veilige en leefbare woonomgeving voor huurders. Dagelijks zien we in de praktijk dat dit nodig is.

We zien nauwlettend toe op de naleving van de Wet goed verhuurderschap. Door meldingen zorgvuldig te behandelen en actief overtredingen op te sporen willen we effectief handhaven op de Wet goed verhuurderschap. Deze inzet draagt bij aan een rechtvaardige en veilige huurmarkt voor alle betrokken partijen. In 2023 zijn 83 meldingen gemaakt (eerste half jaar Wet goed verhuurderschap). In veel gevallen was geen sprake van een overtreding,

omdat de feiten zagen op handelingen van voor invoering van de wet. In 2024 zijn er diverse dwangsommen opgelegd en zien we dat de uitvoering op stoom komt. We kunnen nog geen inschattingen maken over toekomstige ontwikkelingen, omdat dit mede afhankelijk is van andere wetstrajecten (zoals de Wet betaalbare huur) en de wet pas halverwege 2023 is ingegaan. Opkoopbescherming In 2022 is de Wet opkoopbescherming ingegaan. Als iemand een woning kocht in 2023 zonder dat dit al een huurwoning was met een WOZ-waarde tot en met € 405.000, dan mocht deze woning niet verhuurd worden. Het komt voor dat we onvergunde kamerbewoning opsporen, maar dat op grond van de opkoopbescherming er helemaal niet verhuurd mag worden. In 2023 is 12 keer gehandhaafd op de opkoopbescherming, een toename ten opzichte van de 4 gevallen in 2022. Bovendien vond in datzelfde jaar een gerichte handhaving van de opkoopbescherming plaats in de prioriteringsgebieden (nu investeringsgebieden) Laak en Kaapseplein (Transvaal). De komende jaren nemen deze aantallen naar verwachting verder toe. De voorraad van (verhuurde) woningen, die zijn verkocht na 1 maart 2022, wordt steeds groter en was eerder relatief klein. Bestuurlijke boetes In het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’ wordt ervoor gekozen om ons te richten op de meest ernstige problematiek in de stad en op zaken waar we het meest nodig zijn.

Bij ernstige problematiek hoort toepassing van zwaardere juridische instrumenten en bestraffing. Deze ontwikkeling is in 2023 goed zichtbaar geworden. In 2023 zijn er 162 bestuurlijke boetes opgelegd met een totaalbedrag van €1.387.500,-. De totale netto-opbrengst bestuurlijke boetes en dwangsommen bedraagt €1.780.500,-. De stijging van opgelegde boetes is een zichtbaar effect van het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’. Niet eerder werden er in één jaar zoveel boetes opgelegd door de Haagse Pandbrigade. Op termijn denken we dat het aantal boetes daalt, omdat overtreders hun gedrag aanpassen. Ook is de rechterlijke macht strengere eisen gaan stellen aan het bewijs of iemand overtreder is. Dit komt de rechtsbescherming van betrokkenen ten goede, maar leidt wel tot meer werk bij verslaglegging en opsporing. 2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Boetes

34

18

35

23

52

133

162

Bedrag

€ 319.620

€ 179.000

€ 350.057

€ 305.000

€ 534.347

€ 1.100.000

€ 1.387.500

Omgang met bewoners bij beëindiging overtredingen De overtreder (verhuurder of iemand die onder- of doorverhuurt) is verantwoordelijk om gelijkwaardige en vervangende woonruimte aan te bieden. Deze verantwoordelijkheid neemt de gemeente in principe niet over van de overtreder. Een overtreder krijgt daarom normaliter de tijd een overtreding te beëindigen, zodat de overtreder voorzieningen voor zijn huurders kan treffen. Alleen in gevaarlijke situaties wordt direct opgetreden met een sluiting. In 2023 is er 3 keer direct een woning gesloten. De gemeente zorgt, waar mogelijk, dan voor informatie over opvang, rechten, ondersteuning en wat voor acties een huurder tegen een verhuurder kan ondernemen bij het niet nakomen van een contract. Bij handhaving op de Wet goed verhuurderschap wordt niet ingezet op het beëindigen van woonsituaties. De inzet is gericht op een goede behandeling van huurders, die kunnen blijven wonen waar ze wonen. Hierbij zetten we ook huurders op het spoor van de Huurbalie

en het Huurteam voor de zaken die buiten het bestuursrecht vallen. Investeringsgebieden De Haagse Pandbrigade draagt bij aan de integrale aanpak van investeringsgebieden (zoals bedoeld in RIS 305826) door sinds 2022 met voorrang meldingen op te pakken uit de gebieden: Kaapseplein, Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat, Weimarstraat/Beeklaan en Zevensprong. Ook Laak is investeringsgebied en krijgt extra aandacht. Door deze gewijzigde systematiek is de HPB zichtbaarder aanwezig in deze gebieden en is de handhavingsinzet hier op een eenvoudige manier versterkt. Ook vindt er regelmatig afstemming af met andere gemeentelijke diensten of de inzet van de Haagse Pandbrigade een bijdrage kan leveren aan de oplossing van een probleem in het desbetreffende gebied. 2.1.4 Samenwerking De afgelopen jaren is in aanloop naar de Omgevingswet veel geïnvesteerd in samenwerking tussen de verschillende uitvoeringsdisciplines binnen en buiten de gemeente. Over de hele linie weten mensen in de uitvoering elkaar hierdoor beter te vinden. Sommige pilots krijgen een permanent karakter en andere niet, omdat de mensen elkaar ook goed zonder vaste overlegstructuur weten te vinden. De Omgevingswet is vooral procesmatig gericht op het orde krijgen van interne ambtelijke afstemming ten behoeve van besluitvorming.

Nu die basis op orde is kunnen we de komende jaren ons veel meer richten op: hoe betrekken we burgers, organisaties, corporaties en handhaving uit andere domeinen om meer verschil te maken. Kennisdeling Kennisdeling heeft veel aandacht gekregen. Zo is het Team Toezicht (controle bouwwerkzaamheden) bij diverse afdelingen zoals Bereikbaarheid, Projecten, Wegbeheer en Ingenieursbureau langsgegaan. Hier hebben zij uitleg gegeven over het toezicht op de bouw en is stilgestaan bij waar de processen elkaar kruisen. Pilot Naleeftafel In 2023 is een evaluatie uitgevoerd van de Nalevingstafel, het periodieke overleg tussen verschillende gemeentelijke diensten en andere organisaties. Hierbij werden integrale vraagstukken en concrete casussen afgestemd, met als doel de samenwerking bij handhaving te versterken. Thema's, die onder andere aan de orde zijn gekomen, zijn: strandpaviljoens, kiosken, lachgas en de gebiedsgerichte aanpak Laak. Er is besloten om niet door te gaan met de pilot. Wel wordt er nu in de handhaving meer integraal gekeken naar verschillende aspecten ook als het werk van andere dienstonderdelen betreft en voor sommige aanpakken, bijvoorbeeld kiosken, is een integrale werkwijze ontwikkeld.

Omgevingstafel Binckhorst Deze Omgevingstafel is ingevoerd om met verschillende (keten)partners bouwplannen integraal te kunnen beoordelen en daarmee te komen tot een integraal besluit op de aanvraag om omgevingsvergunning. De Omgevingstafel zorgt voor een succesvolle samenwerking en daarom is ervoor gekozen om deze te blijven gebruiken. Toezicht Groot Loosduinen De Toezichttafel Groot Loosduinen/Kijkduin wordt georganiseerd om de complexe toezichtstaken vanuit verschillende interne en externe diensten in de realisatiefase op elkaar af te stemmen. De Toezichttafel heeft haar waarde bewezen in Groot Loosduinen/ Kijkduin. Jaarlijks wordt beoordeeld

of we deze voortzetten. Een uitrol naar andere stadsdelen is onderzocht. De conclusie is dat met de komst van de gebiedsteams uitbreiden niet nodig is. Team Toezicht sluit daar aan waar het nodig is. 2.2 Operationeel 2.2.1 Calamiteiten In het geval van een calamiteit of incident in de stad kunnen de burgemeester, politie en brandweer de kennis inschakelen van de medewerkers van V&T en HPB. Semafoonhouders zijn altijd oproepbaar om ondersteuning te bieden bij incidenten en calamiteiten. Zij adviseren en informeren over bouwtechnische aspecten en risico’s bij incidenten en calamiteiten. In 2023 is er 60 keer een beroep gedaan op de semafoonhouders. Dit is een kleine daling ten opzichte van 2022 toen er 73 keer een beroep werd gedaan op de semafoondienst. Semafoondienst DSO (V&T en HPB) jaaroverzicht 2023

2.2.2 Vergunningen In de onderstaande tabel staan de gerealiseerde aantallen voor omgevingsvergunningaanvragen en meldingen (Wabo). Deze zijn in de tabel afgezet tegen de geprognotiseerde aantallen. Onder de tabel wordt een onderbouwing gegeven voor de opvallende verschillen.

Tabel 1: Aantallen omgevingsvergunningaanvragen en meldingen Bouwen en Wonen

Onderwerp

Aantal te behandelen aanvragen

Doel KPI (binnen wettelijke

Realisatie KPI (binnen wettelijke

termijn)

termijn)

Omgevingsvergunning per Plan 2023 activiteit Bouwen 3600 Aanlegvergunning 50 Buitenplanse afwijking 35 Binnenplanse afwijking en 1085 kruimelafwijking Wijzigen van een 5 Rijksmonument Wijzigen van een gemeentelijk 270 Monument Brandveilig gebruik bouwwerk 50 Overige vergunningen Splitsing (kadastraal) 35 Woningonttrekking, omzetting 145 en vorming Beginselaanvraag Horeca 200 Toeristische verhuur 310 Opkoopbescherming 700 Meldingen

Realisatie 2023 3470 62 30 842

99% 99% 99% 99%

99% 99% 99% 99%

5

99%

99%

305

99%

99%

67

99%

99%

78 361

99% 99%

99% 99%

183 453 49

99% 99% 99%

99% 99% 99%

Sloop

334

99%

99%

406

Voor 2023 was de prognose gesteld op 4000 aanvragen met een bouwactiviteit. Vanwege teruglopende aantallen aanvragen en het aanleveren van informatie voor de begroting is de verwachting lopende het jaar bijgesteld naar 3600 aanvragen. Ruim 97% van de bouwaanvragen had betrekking op een bouwsom van minder dan € 1 miljoen. Ten opzichte van 2022 is dit gelijk gebleven. Er zijn 73 grote bouwplannen ingediend met een bouwsom groter dan € 1 mln. Dit zijn 10 grote plannen minder dan 2022. Opmerkelijk was dat er 24 grote bouwplannen in december zijn ingediend. Bij de overige vergunningen op basis van de Huisvestingswet is een stijging ten opzichte van de prognose te zien bij de splitsingen, woningonttrekkingen en toeristische verhuur. De nieuwe vergunning opkoopbescherming loopt ver achter ten opzichte van de prognose. Voor de aanvragen voor woningonttrekking zijn er meer verzoeken binnengekomen dan verwacht. 2.2.3 Toezicht Er wordt toezicht gehouden op de uitvoering van verleende omgevingsvergunningen. Dat varieert van kleinere verbouwingen (dakkapel, constructieve doorbraken, gevelwijzigingen etc.) tot het realiseren van bouwprojecten als woontorens. In 2023 zijn er 3.470 besluiten genomen op aanvragen voor bouwprojecten.

De toezichthouders bezoeken alle bouwplaatsen in de stad waarvoor een besluit is genomen en beoordelen of er veilig en overeenkomstig de verleende vergunning wordt gebouwd.

Onder veilig bouwen verstaan we met name of de bouwplaats en de inrichting daarvan tijdens het bouwen geen gevaar oplevert voor bezoekers (werkers) van de bouwplaats, maar ook of er geen gevaar of overlast optreedt in de omgeving van de bouwplaats. Zeker in drukbezochte gebieden waar veel gebouwd wordt zoals de Binckhorst, Laakhavens of het Centrum vraagt dat om veel afstemming en afspraken met verschillende partijen en het toezien op het naleven van die afspraken. Daar waar dat nodig is, wordt er een bouw- en sloopveiligheidsplan gevraagd om de veiligheid rondom de bouw- of sloopplaats te waarborgen. Deze plannen worden door de toezichthouders bekeken om te beoordelen of er voldoende veiligheidsmaatregelen worden genomen of dat deze voorgeschreven moeten worden. In 2023 was het gelet op de complexiteit van de bouw en/of de omgeving waarin wordt gebouwd voor 23 (grote) bouwprojecten nodig om het bouw- en sloopveiligheidsplan met meerdere disciplines af te stemmen. Daarvoor is een bouw- en sloopveiligheidsoverleg georganiseerd, zodat de ingediende plannen integraal kunnen worden behandeld en beoordeeld. Voorbeelden daarvan zijn de nieuwbouw van het ANWB-kantoor en het eenheidsbureau van de politie. Bij het bouwen heeft de controle op constructieve veiligheid, brandveiligheid en omgevingsveiligheid prioriteit.

Zodra die veiligheid in gevaar komt of dreigt te komen, wordt er handhavend opgetreden met als doel om een stad te bouwen en verbouwen met bouwwerken die veilig zijn en veilig te gebruiken zijn. In 2023 was het in 99 gevallen nodig om te waarschuwen of handhavend op te treden omdat er in afwijking van de vergunning werd gebouwd. Een waarschuwing volgt op het niet nakomen van aanwijzingen van de toezichthouder en is bedoeld om handhavend optreden te voorkomen. We zien een stijgende trend in illegale bouw als gevolg van het niet bouwen volgens de afgegeven vergunning, zie ook tabel 2. Deze toename is vooral aan de orde bij kleinere bouwprojecten waar een niet deskundig bouwbedrijf actief is. Tabel 2 handhaving bij bouwprojecten Illegale bouw (waarschuwing en handhavingsbesluiten) Jaar Aantal zaken 2021 51 2022 71 2023 99 Handhavingsverzoeken Jaar Aantal binnengekomen handhavingsverzoeken 2021 32 2022 22 2023 19 2.2.4 Adviezen Voor het behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen is geregeld advies nodig over verschillende onderdelen en vanuit verschillende disciplines. In sommige gevallen wordt er voor een aanvraag om omgevingsvergunning meerdere malen om advies gevraagd over eenzelfde onderdeel. Zo kan het zijn dat een bouwplan lopende de vergunningsprocedure wordt aangepast, waarvoor om een nieuw advies nodig is voordat wordt beslist op de aanvraag.

In de onderstaande tabel staan het aantal adviesaanvragen voor Bouwen en Wonen van januari tot en met november 2023. De cijfers

van de maand december waren op het moment van schrijven nog niet beschikbaar vanwege de overgang naar een nieuw systeem. Onder de tabel wordt een toelichting gegeven. Tabel 3: Aantallen adviesaanvragen Bouwen en Wonen 2023 Adviezen

2023 (jan. t/m nov.)

Monumentenzorg en Welstand

3622

Bouwconstructie

2646

Bouwfysica

1135

Ruimtelijke Ordening

822

Toezicht

323

Mobiliteit

786

Economie

150

Planeconomie

28

TC-Horeca

69

Dienst Stadsbeheer

318

Dienst Publiekszaken

940

Totaal

10839

Gevraagde adviezen Tegenover een afname van het aantal omgevingsvergunningsaanvragen staat een afname van het aantal ontvangen adviesaanvragen. De gemeente heeft haar adviseurs grotendeels zelf in huis. Zo zijn er experts werkzaam op het gebied van bouwconstructies en bouwfysica. Externe adviseurs worden onder meer ingeschakeld op het gebied van brandveiligheid en milieu. Voor de meeste vragen worden deze experts direct benaderd. Gegeven adviezen Tijdelijke bouwwerken Naast de advisering in het kader van de omgevingsvergunningen wordt er intern geadviseerd over aanvragen evenementenvergunningen en wordt er toezicht gehouden op de geadviseerde onderdelen. Bij evenementen zijn dat bijvoorbeeld de bouwwerkzaamheden om tijdelijke bouwwerken te realiseren zoals tenten en podia. Bouwecologie In het afgelopen jaar hebben de gemeentelijke bouwecologen intern en extern duurzaam en bouwtechnisch advies gegeven over uiteenlopende onderwerpen. Zo is er intern geadviseerd over aanvragen om omgevingsvergunningen en de verzoeken om vermindering van leges bij verduurzaming van bouwwerken. Er is ook geadviseerd over het programma versnelling en verbetering isoleren woningen. Verder nemen de bouwecologen deel aan de projectteams voor de gebiedsaanpak van vier wijken in de stad en werken zij aan de uitvoering van concepten uit de Grote Verbouwing in samenwerking met andere afdelingen.

Er is, in samenwerking met Monumentenzorg en Welstand, gewerkt aan een

subsidieregeling voor het verduurzamen van monumentale panden in de stad. De subsidieregeling voor verduurzaming van MKB panden is geëvalueerd en er is bekeken hoe deze effectiever kon worden ingezet. Extern is er actief deelgenomen aan een klankbordgroep van het ministerie van BZK met als onderwerp: een onderzoek naar aanscherpen en verbreden MPG (Milieuprestatie gebouwen) en het introduceren van een GPW (global warming potential). Overige werkzaamheden In het algemeen is er een afname van het aantal vergunningaanvragen. Ondanks deze afname en verschuiving zien we dat de werkdruk niet afnam. Dit kwam onder andere door de voorbereidingen voor de implementatie van de Omgevingswet en de toenemende complexiteit bij het afhandelen van aanvragen zoals een belangenafweging in dichtbevolkt gebied met stedelijke problematiek en een mondige burger. De capaciteit voor vergunningverlening en toezicht op de realisatie van omgevingsvergunningen worden grotendeels gefinancierd uit de legesinkomsten. De beschikbare formatie wordt, onder andere, over de primaire hoofdtaken verdeeld. Het is belangrijk om een goed evenwicht te blijven vinden tussen werkaanbod en capaciteit. De vraag op de arbeidsmarkt voor kwalitatief goed personeel is groot en het aanbod was ook in 2023 minimaal.

2.2.5 Toezicht en handhaving bestaande stad Integrale samenwerking Binnen de HPB werkt de Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO) integraal samen met de Dienst Publiekszaken (DPZ) en Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten (DSZW). We kijken tijdens controles niet alleen naar de staat en het gebruik van gebouwen, maar ook naar inschrijvingen in de basisregistratie persoonsgegevens en signalen van mogelijke fraude met sociale voorzieningen. Daarnaast wordt een bijdrage geleverd aan gebiedsaanpakken, de aanpak van hennepkwekerijen, prostitutie en andere ondermijnende criminaliteit (onttrekking van woningen en strijdig gebruik bestemmingsplan voor criminele doeleinden). We werken daarvoor onder meer samen met het Haags Economisch Interventie Team (HEIT). De samenwerking met DPZ richt zich onder meer op adreskwaliteit. Alle inwoners moeten in de Basisregistratie Personen (BRP) staan ingeschreven op het adres waar ze feitelijk wonen. Een onjuiste inschrijving kan bijvoorbeeld leiden tot het onterecht ontvangen van toeslagen en sociale voorzieningen of dat bij calamiteiten niet bekend is wie waar verblijft. Tijdens controles wordende inschrijvingen in de BRP vergeleken met de feitelijke bewoners van het adres. Voor deze bevoegdheid zijn alle inspecteurs aangewezen als toezichthouder BRP.

Deze integrale blik is noodzakelijk om effectiever de andere taken op het gebied van bouw- en woningtoezicht uit te voeren. Denk hierbij aan de aanpak van overbewoning, onderverhuur, logiesgebruik van woningen en arbeidsuitbuiting. De opsporing daarvan is afhankelijk van goede registraties. Deze intensieve samenwerking met DPZ en DSO draagt bij aan een betere en zuivere registratie in de BRP binnen de gemeente Den Haag. In 2023 zijn er 1.262 huisbezoeken/controles met toezicht op de BRP uitgevoerd door de HPB, waarbij er 1.471 afwijkingen van de gegevens in de BRP zijn geconstateerd. Dit zijn personen die ingeschreven staan, maar er niet wonen en personen die zijn aangetroffen, maar niet ingeschreven staan. Bij deze onvolkomenheden in de BRP gaat het vaak om meerdere personen op één adres. Deze gegevens worden aan DPZ en, indien nodig, aan DSZW doorgegeven voor de verdere afhandeling.

Onder leiding van de directie Veiligheid waren er afgelopen jaar 15 integrale handhavingsacties (IHA's), waarbij ook gekeken wordt naar het juiste gebruik van gebouwen en de staat van die gebouwen. Tijdens deze controles wordt samengewerkt samen met de politie, Stedin en het huurteam. Indien nodig worden ook andere partijen betrokken tijdens de controles. In 2023 is gestart met gezamenlijke controles met corporaties bij IHA's met specifieke aandacht voor het juist gebruik van corporatieswoningen (doorverhuur en andere overtredingen). Zo komen goedkope woningen meer beschikbaar voor de mensen voor wie het bedoeld is. Deze acties worden altijd georganiseerd in gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat. Meldingen van bewoners en ondernemers worden meegenomen in deze acties. Woningen en panden worden gecontroleerd op de naleving van regelgeving op het gebied van wonen, uitkeringen en de BRP en andere panden op gebruik conform bestemming en veiligheidsaspecten. Deze acties zijn gericht op het vergroten van de zichtbaarheid en dragen positief bij aan de wijkgerichte aanpakken. In de zomer kwam een integrale handhavingsactie te vervallen, omdat het niet alle partijen lukte om op de beoogde datum deel te nemen. In plaats daarvan heeft de Haagse Pandbrigade een grote handhavingsactie gepland gericht op wonen in Rustenburg Oostbroek.

Hierover bent u eerder geïnformeerd in beantwoording raadsvragen ‘Handhavingsactie Haagse Pandbrigade in Rustenburg Oostbroek’ (RIS 315885). Bij deze actie was nagenoeg de hele formatie van de Haagse Pandbrigade in wijk aanwezig. De bedoeling was om heel zichtbaar voor de wijk aan de slag te zijn en in één actie echt een verschil te maken. Met deze actie werden tientallen overtredingen over het hele taakveld van de Haagse Pandbrigade opgespoord en beëindigd en de problematiek in de wijk onder de aandacht geadresseerd en onder de aandacht gebracht. Opgaven De volgende opgaven waren benoemd in het jaarplan VTH 2023: Vervolgaanpak Kaapseplein Zoals benoemd in het jaarplan 2023 hebben we de aanpak van het Kaapseplein voortgezet. Daarbij hebben we ons niet alleen gericht op overbewoning en onvergunde kamerverhuur, maar juist ook op nieuwe aanvullende maatregelen, zoals opkoopbescherming en Wet goed verhuurderschap. De gemiddelde huur van woningen op het Kaapseplein is in de afgelopen jaren sterk gestegen. De overspannen woningmarkt resulteert in hoge huren, waardoor bewoners vaak de kosten delen door extra mensen in huis te halen. Dit kan leiden tot excessen, zoals overbewoning en onvergunde kamerbewoning. Om deze onderliggende oorzaak aan te pakken, hebben ingezet op de Wet goed verhuurderschap.

Daarnaast zijn er meer bewonersavonden georganiseerd waarbij toezichthouders benaderbaar waren voor buurtbewoners en meer integrale handhavingsacties uitgevoerd om de leefbaarheid en veiligheid in het gebied te verbeteren. Dit heeft geholpen de problemen rondom huisvesting en leefbaarheid op het Kaapseplein in kaart te brengen en aan te pakken. Er is een lange adem nodig om een echte structurele verandering te krijgen in de ontwikkeling van de wijk en de problematiek is nog niet opgelost. In 2023 hebben we niet alleen de huisvestingsproblemen aangepakt, maar waren we ook aan de slag met winkeltijden. Een deel van de overlast bestaat uit veel mensen op straat in de vroege ochtend. Daar dragen winkels en bakkerijen, die te vroeg opengaan, aan bij. Daarom zetten we in dit gebied in op handhaving bij winkels en bakkerijen die voor 6 uur ’s morgens opgaan. Na waarschuwingen volgt,

als daar geen gehoor aan wordt gegeven, een aanschrijving. In 2023 is één keer een last onder dwangsom opgelegd voor winkeltijden. Gebiedsaanpak in Laak Het jaar 2023 kenmerkte zich door gerichte acties in het prioritair gebied Laak, waar we samen met partners werkten aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. Na een intensieve handhavingsinzet in 2022 werden in 2023 verdere stappen ondernomen om de onderliggende oorzaken van de problemen aan te pakken. In 2023 is het actieplan Laak (RIS 315201) opgesteld en in de loop van het jaar is deze verder aangescherpt (RIS 316885), waarmee een duidelijk integraal kader werd geboden voor de aanpak van problemen in het gebied. De focus van het Actieplan Laak ligt bij bouw- en woningtoezicht met name op de aanpak van slechte huisvesting van arbeidsmigranten. Extra capaciteit werd ingezet om de huisvestingssituatie van arbeidsmigranten te verbeteren en woonoverlast te verminderen met een focus op onderwerpen als de huisvestingsvergunning, opkoopbescherming en de Wet goed verhuurderschap. Gemeentelijke monumenten In 2023 zijn er 40 monumenten gecontroleerd. We willen de komende twee jaar 100 monumenten te controleren. De afgelopen jaren haalden we de beoogde aantallen niet in verband met het vinden van gekwalificeerd personeel.

Het team is inmiddels versterkt en wordt ingewerkt en we verwachten goede voortgang te kunnen maken op de uitvoering van deze opgave. Energielabel C In 2023 zijn we begonnen met de handhaving van het 'Energielabel C voor kantoren'. Bepaalde kantoorpanden moeten voldoen aan specifieke energie-efficiëntievereisten om energielabel C te behalen. Met deze inzet streven we naar een duurzamere gebouwde omgeving en verminderen we het energieverbruik in de kantoren. In 2023 zijn 199 kantooradressen aangeschreven met een waarschuwingsbrief en is er 5 maal handhavend opgetreden met een (concept) last onder dwangsom. Het maatschappelijk effect van de maatregel is veel groter: Tussen 1 januari 2023 en 1 januari 2024 heeft de hele kantoorvoorraad gemiddeld een halve labelsprong gemaakt. Het aantal kantooradressen waar we vanuit toezicht nog naar moeten kijken, is afgenomen van 1.678 maar 1.018. We verwachten voor 31 december 2025 de opgave af te ronden. Kiosken In het laatste kwartaal van 2022 is gestart met de handhaving op kiosken, waarbij de eerste controles werden uitgevoerd. Deze inzet is gebaseerd op de Nota Marktplaatsen, Straathandel en Kiosken uit 2016 (RIS 283882). Tot medio 2022 lag de nadruk op ruimte bieden aan exploitanten om zelf zaken te regelen met vergunningen en correcte contracten voor het grondgebruik.

Dit is opgevolgd met gerichte en gepaste handhaving, waarbij de kioskhouder centraal staat. Bij de uitvoering van handhaving is er integrale samenwerking met diverse afdelingen op het gebied van toezicht, handhaving, beleidsvorming en vastgoedbeheer. Integrale controles vereisen afstemming en afspraken over wie wat doet en wanneer. In 2023 zijn 103 kiosken gecontroleerd en bij 20 kiosken is handhavend opgetreden. Meldingen

De Meldorganisatie verwerkt onder andere meldingen van woonoverlast vanuit de Haagse particuliere woningvoorraad. Een centraal punt waar inwoners overlast kunnen melden en tegelijkertijd geven de meldingen de gemeentelijke organisatie zicht op situaties van woonoverlast in de stad. Het MSP onderzoekt de melding en bekijkt welke ketenpartner het beste kan worden betrokken bij de aanpak en oplossing van de overlast.

Tabel 4: Aantal meldingen 2023 in cijfers

Onderwerp

Aantal Resultaat verwacht aantal

Doel (KPI)

Resultaat

Doel (KPI)

% binnen 5 dagen contact

% uitgezet bij behandelende organisatie

met melder

binnen 2 weken

Resultaat

Woonoverlast 2.200

1.792

95%

100%

95%

88%

Onrechtmatig 700 gebruik

834

95%

100%

100%

99%

Woning-

1.250*

1.317*

95%

100%

100%

98%

50

60

95%

100%

100%

100%

83

-

-

-

-

klachten Ongedierte

Ongewenst Verhuurgedrag **

* Woningklachten verdeelt in Woningklachten AWO (verwacht 550 meldingen, gerealiseerd 664) en Woningklachten IB (verwacht 700 meldingen, 653 gerealiseerd). ** Geen KPI vastgesteld voor 2023. We maken geen voorspellingen over mogelijke toekomstige trends, totdat we

een beeld hebben van de uitvoering van dit nieuwe onderwerp.

In 2023 bleef het aantal meldingen redelijk stabiel met in totaal 4.086 meldingen. Dit is vergelijkbaar met het voorgaande jaar. In het jaarverslag van 2022 werd een afname van het aantal meldingen gemeld ten opzichte van voorgaande jaren. In 2022 waren er 4.048 meldingen, wat aanzienlijk minder was dan de 4.577 meldingen in 2021. De medewerkers van de Meldorganisatie vormen vrijwel altijd het eerste contact met de melder, bieden een luisterend oor en verzamelen informatie. Een deel van de overlastmeldingen heeft betrekking op overbewoning of illegale kamerbewoning. Deze worden met inzet van handhaving opgepakt. Wanneer handhaving niet mogelijk is of niet de beste oplossing biedt, wordt een oplossing gezocht in de samenwerking met ketenpartners uit het Haagse netwerk voor de aanpak van woonoverlast zoals

politie, instellingen voor zorg- en hulpverlening, GGD, Bemiddeling & Mediation, VvE-Balie en het Huurteam. Soms is er aanleiding om eerst grondiger te kijken wat er precies aan de hand is. Als blijkt dat er achter een melding complexe problematiek schuilgaat, wordt de zaak verder begeleid door casemanagers van het Meldorganisatie. Binnen die samenwerking wordt voor (soms zeer) complexe zaken een mix van handhaving en hulpverlening ingezet. Het uiteindelijke doel is dat de overlast verdwijnt en er een passende oplossing wordt gevonden voor degene die de overlast ervaart, maar ook voor de overlastgever. De aanpak van complexe probleemsituaties die om een multidisciplinaire aanpak vragen wordt afgestemd in het Overlastgevende Panden Overleg (OPO). Het OPO wordt per stadsdeel georganiseerd met de betrokken partners en ziet toe op de aanpak van woonoverlast die raakt aan openbare orde, leefbaarheid en veiligheid. Verschuiving woonoverlast en onrechtmatig gebruik Ten opzichte van vorig jaar is het aantal meldingen van woonoverlast afgenomen, terwijl het aantal meldingen van onrechtmatig gebruik juist is gestegen. Voor wat betreft de meldingen van woonoverlast was de oorspronkelijke planning vastgesteld op 2.200 meldingen, maar het werkelijke aantal meldingen kwam uit op 1.792. Tijdens COVID kwamen er voornamelijk woonoverlastmeldingen bij. Deze stijging is er nu weer af.

Andere typen overtredingen zijn ondertussen wel doorgestegen. Meldingen laten wel een toegenomen complexiteit van zien met een opvallende toename van meldingen gerelateerd aan verslavingsproblematiek en psychische problemen. Deze verschuiving weerspiegelt veranderingen in onze samenleving. Deze veranderingen zijn van invloed op de aard en omvang van de problemen waarmee onze gemeenschap wordt geconfronteerd. De toename van deze problematiek wordt door ons ook kenbaar gemaakt bij de dienst OCW. Voor wat betreft onrechtmatig gebruik was de oorspronkelijke planning gebaseerd op 700 meldingen, maar het werkelijke aantal meldingen steeg tot 834. Deze stijging hangt waarschijnlijk samen met de structurele en oplopende woningnood. Deze cijfers laten zien dat ons werk voortdurend meebeweegt met veranderende maatschappelijke omstandigheden. Prioriteit en snelheid van de afhandeling van meldingen Meldingen worden, na te zijn uitgezet bij de toezichthouders, eerst gescreend op ernst. Is een melding naar inzicht van de toezichthouder ernstig, dan wordt deze meteen opgepakt. Ook meldingen, die passen in de uitvoering van een opgave of die vallen binnen een prioritair gebied worden zo spoedig mogelijk opgepakt. De bulk van de overgebleven meldingen wordt daarna opgepakt aan de hand van de ruimte die er is. De meeste meldingen zijn na enkele weken of maanden afgehandeld/gecontroleerd.

Een klein deel van de meldingen krijgt voorlopig geen verdere opvolging met een controle, omdat het niet om overtredingen of geprioriteerde onderwerpen gaat. Hierover wordt de melder geïnformeerd. Sommige mensen zullen zich helaas ongehoord voelen en andere melders zullen langer op de afhandeling van de melding moeten wachten. Hierover wordt duidelijk gecommuniceerd en er wordt zo spoedig mogelijk een bericht gestuurd aan melders of de melding wordt opgepakt of (nog) niet. Het blijft belangrijk dat meldingen van overlast en vermoedelijke overtredingen zoveel mogelijk

worden gemaakt. Zelfs als de melding niet direct opgepakt wordt of geen opvolging krijgt, wordt deze gebruikt in het maken van analyses van gebieden en het in kaart brengen van (structurele) problematiek in stad. Alle meldingen gebruiken we voor het juist inrichten van toezicht, het benoemen van prioriteiten en het formuleren van opgaven. Het resultaat bij “woonoverlast binnen 2 weken uitgezet bij behandelende organisatie” is lager (88%) dan het gestelde doel (95%). Dit heeft te maken met de eerder genoemde complexiteit van de meldingsproblematiek en het onvolledig melden van de burger. Wij moeten een zo compleet mogelijk beeld hebben om de melding te kunnen doorzetten. Daarnaast werken wij met verschillende (zorg) partners en kan het even duren voordat wij de melding weer terugkrijgen nadat wij die bij een andere partij hebben belegd. In 2023 hebben we stappen gezet richting een efficiënter en geautomatiseerd meldingssysteem en een nieuw bedrijfsvoeringssysteem. Deze ontwikkeling is een belangrijke vooruitgang in onze capaciteit om meldingen effectief te verwerken en op te volgen. Door te investeren in automatisering kunnen we de afhandeling van meldingen verbeteren en versnellen. Daardoor komen we minder vaak bij adressen waar niets aan de hand is.

Hierdoor wordt het mogelijk om een nauwkeuriger en actueler overzicht te genereren van alle binnenkomende meldingen en de bijbehorende afhandeling. Deze verbeteringen dragen bij aan een transparanter en efficiënter meldingsproces, waardoor we beter kunnen inspelen op de behoeften van de gemeenschap en een effectievere dienstverlening kunnen bieden. Periodiek toezicht Bij periodiek toezicht wordt gekeken of de exploitatie voldoet aan vergunningsvoorwaarden en wettelijke eisen van bepaalde categorieën bouwwerken. Tabel 5: Periodiek toezicht in cijfers 2023

Onderwerp

Doel (KPI) aantal controles

Vergunde 300/50 kamerbewoning/B&B Woonwagens 120

Uitgevoerde controles

Beëindigde overtredingen

591

237/10*

85

-**

*237 adressen niet in orde en de overtreding herstelt, 10 vergunningen ingetrokken. Dit is in het jaarverslag VTH 2022 helaas niet juist weergegeven. ** Geen overtredingen geconstateerd

Vergunde kamerbewoning Op vergunde kamerbewoning wordt periodiek toezicht gehouden om te zorgen dat de regels hier nageleefd worden. Dit jaar zijn vergunde kamerbewoning en Bed & Breakfast samen opgenomen. Er zijn in 2023 in totaal 591 controles uitgevoerd ten opzichte van de 350 geplande controles. Hiermee is een inhaalslag gemaakt op de minder uitgevoerde controles, met name in 2021, ten gevolge van Covid-19. Woonwagens In 2023 zijn 85 controles uitgevoerd. Handhaving kon achterwege blijven door bijvoorbeeld mondeling te wijzen op het aanvragen van een omgevingsvergunning, waarnaar deze aangevraagd en verleend is. Ook bij de realisatie van omgevingsvergunningen is een enkele keer corrigerend opgetreden. Met

ingang van 2024 zullen we geen periodiek toezicht meer houden. 2.2.6 Thematisch toezicht In het jaarplan VTH Den Haag 2023 is een aantal specifieke onderwerpen benoemd voor thematisch toezicht. Tabel 6: Thematisch toezicht in cijfers 2023

Onderwerp

Onrechtmatig gebruik Woningen* Illegale bouw (incl. BAG) Achterstallig woningonderhoud Huisvestingsvergunning

Doel (KPI) aantal beëindigde overtredingen 550

Beëindigde overtredingen

Aantal controles

207

1.157

450 600**

367 651

988 643

75

90

108

* inclusief aanpak hennep en vakantieverhuur ** inclusief energielabel C voor kantoren

Onrechtmatig gebruik woningen Bij het toezicht op het gebruik van woningen worden meldingen gecontroleerd, die binnenkomen via de Meldorganisatie. Daarnaast worden signalen van andere diensten en instanties gebruikt en sporen toezichthouders actief overtredingen op in buurten en wijken. In 2023 zijn er 207 overtredingen beëindigd, daarbij zijn 499 besluiten genomen (ook besluiten zoals uitstel van begunstigingstermijnen, invorderingsbesluiten en in voorkomende gevallen zowel een boete als herstelmaatregel) opgelegd. De beoogde aantallen zijn niet gehaald door een samenloop van omstandigheden, zoals het inwerken van nieuwe medewerkers, zwaardere bewijslast bij bestuurlijke boetes en meer aspecten waarop gelet moet worden bij iedere controle (i.v.m. toename regels). Illegale bouw en verzorgd gevelbeeld Bij illegale bouw zijn 367 overtredingen beëindigd en daarbij zijn 549 bestuurlijke maatregelen opgelegd. Er is bij illegale bouw aandacht voor een heel scala aan onderwerpen, zoals bijvoorbeeld bestemmingsplanstrijdigheden, reclame-uitingen aan gevels, uitbouwen en splitsingen. Achterstallig woningonderhoud Op achterstallig woningonderhoud zijn 651 overtredingen beëindigd. Deze resultaten zijn voornamelijk behaald door te reageren op meldingen van burgers en voor een beperkt deel bij de uitvoering van de opgave op monumenten.

Het team moest kiezen tussen heel veel meldingen loslaten of de opgave uitvoeren. Dit moest in verband met een stroef verlopende werving. Het team is inmiddels versterkt en wordt ingewerkt. We verwachten de komende jaren meer werk te verzetten met name bij de uitvoering van de opgave monumenten. Huisvestingsvergunning In 2023 hebben we ons handhavingsbeleid voor huisvestingsvergunningen verder geïntensiveerd en 90 bestuurlijke boetes opgelegd, 15 meer dan vooraf ingeschat in het jaarplan. Met deze boetes willen we een betere naleving waarborgen en een eerlijke huurmarkt te bevorderen. Zo houden we verhuurders verantwoordelijk en zorgen we voor veilige en kwalitatieve huisvesting voor alle

huurders. De komende jaren verwachten we dat het aantal boetes lager uitvalt. Ontwikkelingen in de rechtspraak leiden ertoe dat er meer en uitgebreider onderzoek moet worden gedaan naar wie de overtreder is, terwijl tegelijkertijd de complexiteit van zaken en regelgeving toeneemt.

3. Openbare ruimte Op het gebied van de openbare ruimte zijn de VTH-taken gericht op de Wabo activiteiten kappen, uitweg en reclame, activiteiten m.b.t. standplaatsen, horeca en evenementen en op activiteiten uit verordeningen en wet- en regelgeving, zoals de Algemene plaatselijke verordening (APV), de Telecommunicatieverordening, de Verordening straathandel, de Verordening incidentele private markten, de Taxiverordening, de Verordening op binnenwateren, recreatie- en woonschepen, de Afvalstoffenverordening, het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens, de Wegenverkeerswet, de Alcoholwet en de Wet op kansspelen. In 2023 is veel inspanning geleverd op de overgang naar de Omgevingswet per 1 januari 2024. In december heeft team WABO gewerkt met het nieuwe softwarepakket Centric Leefomgeving en heeft het WABO-aanvragen daarin ingevoerd en behandeld. Zodoende is ook de eerste ervaring opgedaan met de werkwijze in de nieuwe vergunningenomgeving. In het jaarplan VTH Den Haag 2023 zijn de voorgenomen beleidsmatige ontwikkelingen en operationele doelen op het gebied van deze taakvelden voor 2023 opgenomen, voor zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving. Allereerst kijken we terug op de projecten en ontwikkelingen in 2023 en daarna blikken we terug op de operationele doelen.

3.1 Projecten en Ontwikkelingen 2023 Informatiegestuurd werken Informatie in de vorm meningen, metingen en meldingen blijft belangrijk bij het bepalen van de inzet en de prioriteiten van de handhavers op straat. De gemeente werkt continu aan verbetering op dit gebied. Eind 2023 is het nieuwe meldingensysteem ‘Signalen’ ingevoerd. Integrale handhavingsacties In 2023 zijn er meerdere integrale handhavingsacties gehouden. Bij de acties wordt er gezamenlijk opgetreden door onder meer de Politie, Brandweer, Stedin, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Douane, Koninklijke Marechaussee, Openbaar Ministerie, Haagsche Tramwegmaatschappij (HTM), Belastingzaken, HPB en de Handhavingsorganisatie. Integrale leefbaarheidsacties Naast de integrale handhavingsacties zijn er 9 Integrale Leefbaarheidsacties (ILA’s) gehouden in de stadsdelen Escamp en Loosduinen. Deze acties werden gehouden met enkele gemeentelijke afdelingen, zoals de Haagse Straatorganisatie (HSO). Het accent lag op het samenwerken aan een schone en leefbare wijk, waarbij parkeeroverlast, (bedrijfs-)afval, bijplaatsingen en hondenpoep centraal staan. Zo werden afvalcontracten gecontroleerd en was er een flyeractie om mensen bewust te maken van rattenoverlast. Ook werden parkeerexcessen aangepakt en verwaarloosde fietsen verwijderd. Actieplan Kust Sinds 2023 is het Kijkduin toegevoegd aan het Actieplan Kust.

Er is ingezet op basis van de scenariokaarten. In 2023 bleef een echte zomer uit. Het werd daardoor, met uitzondering van een paar uitschieters, niet extreem druk in Kijkduin en Scheveningen in juli en een groot deel van augustus. Het was een zomer waarin het gezellig druk was aan de kust. Er was op Scheveningen 12x minder vaak inzet van een scenario oranje dan vorig jaar. Opvallend is dat de inzet van een scenario groen en geel nagenoeg gelijk is gebleven. Dit toont aan dat naast inzet op de extreem mooie dagen ook op een normale zomerse of voorjaarsdag de maatregelen noodzakelijk blijven om alles in goede banen te leiden.

Overgang lachgasverbod naar softdrugsverbod Met ingang van 1 januari 2023 staat lachgas op lijst II van de Opiumwet en geldt een landelijk lachgasverbod op grond van de Opiumwet. Dit betekent dat het gebruik van lachgas sinds deze datum wordt gereguleerd door zowel artikel 2:48, vijfde en zesde lid, van de APV (lachgasverbod) als door het huidige softdrugsverbod op grond van artikel 2:48, derde lid, van de APV. Daarnaast heeft het Openbaar Ministerie besloten om de aan artikel 2:48, vijfde en zesde lid, van de APV gekoppelde feitcodes per 1 januari 2024 te laten vervallen. Hierdoor kan de politie vanaf dat moment niet meer handhaven op grond van het specifieke lachgasverbod in de APV. Omwille van de eenduidige handhaving komt het specifieke lachgasverbod van artikel 2:48, vijfde en zesde lid, APV te vervallen. Afval (grondstoffen) Iedereen moet in een schone stad kunnen wonen. Dit betekent dat de openbare ruimte zodanig vrij is van vuil en viezigheid, dat mensen de stad als schoon beleven. In 2023 is Aanvalsplan Afval 2023-2026 gepresenteerd. In dit plan staan de ambities en concrete acties om de stad in de komende jaren gezamenlijk schoon te houden. Handhaving is in deze aanpak het sluitstuk. Het afgelopen jaar was er ook aandacht voor bedrijfsafval in samenwerking met de Omgevingsdienst Haaglanden en zijn diverse acties uitgevoerd.

Zoals in het coalitieakkoord is beschreven; heeft iedereen een verantwoordelijkheid om afval netjes aan te bieden en geen zwerfvuil te laten rondslingeren. We blijven actief handhaven en overtredingen beboeten. Aanpak Ondermijning Ondermijning moet zoveel mogelijk worden voorkomen. De Handhavingsorganisatie heeft een signalerende rol in de aanpak van ondermijning. Handhavers geven signalen van ondermijning, die ze bij het uitvoeren van hun taken tegenkomen, door aan de politie. Handelaren en opkopers van tweedehands goederen moeten een register bijhouden. In dit Digitaal Opkopers Register noteren handelaren en opkopers informatie over producten, verkopers en prijzen. Dankzij het register kunnen we heling van gestolen spullen opsporen. De focus ligt op fietsen, sieraden en elektronica. In 2023 is hier de autobranche aan toegevoegd. In het kader van de aanpak van ondermijning is op diverse plekken in de stad een vergunningsplicht voor bedrijfsmatige activiteiten ingevoerd (o.a. de Weimarstraat). De Handhavingsorganisatie controleert de vergunning. Terrassenbeleid In 2023 is het terrassenbeleid aangepast. De verruiming van de terrasmaatregelen vanwege Covid (extra oppervlakte, meer mogelijkheden parkeerplaatsterras en terrasafscheidingen) zijn per 1 maart 2023 beëindigd.

Parkeerplaatsterrassen zijn in het terrasseizoen mogelijk binnen de hoofdwinkelstructuur en daarin gelegen Biz-zen. Er is ook een aantal regels uit het beleid dat in 2020 is ingevoerd vereenvoudigd of geschrapt. Vanaf juli 2023 is op de nieuwe regels gehandhaafd. Omdat snel bleek dat veel terrasvergunningen waren verlopen zijn zoveel mogelijk ondernemers met een verlopen terrasvergunning geïnformeerd dat ze deze zo snel mogelijk moesten vernieuwen. 3.2 Operationeel De volgende resultaten zijn behaald bij de in het Jaarplan 2023 gestelde operationele doelen. 3.2.1 Vergunningen buitenruimte Tabel 7: Vergunningaanvragen 2023

Onderwerp

Aantal te behandelen aanvragen Plan 2023

Realisatie 2023

KPI: % afgehandeld binnen wettelijke termijn* Plan 2023 Realisatie 2023

WABO Kappen 550 Uitweg 100 Reclame 300 APV en Telecom Nachtelijke 110 werkzaamheden Opbrekingen 1.400 Terrassen 400 Containers 50 Overig in/op straat 850 (inclusief steigers) Milieuzone 900 Straathandel, Markten, Binnenwateren Standplaats 300 Incidentele private 90 markt Ligplaats 30

533** 57** 274**

99% 99% 99%

99% 99% 99%

89

99%

99%

1.159 475 29

99% 99% 99%

99% 99% 100%

744

99%

99%

1.082

99%

99%

237

99%

99%

114

99%

99%

21

99%

100%

*Doelstelling is op tijd een beschikking te nemen, zodat niet automatisch positief wordt beschikt op aanvragen vanwege het verlopen van de wettelijke beschikbare termijn. **Inclusief aanvragen via nieuwe omgeving (CLO)

In 2023 is het aantal WABO-vergunningaanvragen met 15% gestegen. Het aantal aanvragen voor reclame en kappen is vooral gestegen. In december is voor de WABO-vergunningen gestart met het nieuwe vergunningensysteem Centric Leefomgeving (CLO). In december zijn 50 aanvragen in het CLO gestart. Voor een deel zijn dat ook aanvragen die onderdeel zijn van bouwaanvraag waarbij V&T van DSO regisseur is. Handelsreclame Voor het voeren van handelsreclame in Den Haag is in veel gevallen ook een omgevingsvergunning nodig. Het aantal afgehandelde reclameaanvragen is in 2023 weer toegenomen met ruim 50%. Steigers en containers Het aantal afgehandelde aanvragen in 2023 is licht gedaald. 3.2.2 Toezicht en handhaving buitenruimte In de Nota Handhaving Buitenruimte (RIS305151) zijn de prioriteiten voor Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte vastgelegd. De belangrijkste thema’s daarin zijn afval, parkeer- en verkeersoverlast, hondenoverlast en overlast van gestalde fietsen. Meldingen van overlast zijn afgehandeld en er is opgetreden met boetes en herstelmaatregelen (met name bij handhaving huisvuil en fietsen). Hieronder de resultaten op de verschillende onderwerpen.

Meldingen overlast

Figuur 3: Ingekomen overlast meldingen

In 2023 is Centrum nog steeds koploper in het aantal meldingen, gevolgd door Scheveningen en Escamp. Over de gehele linie is het aantal meldingen in 2023 toegenomen. De toename in meldingen is ook opgevolgd door een toename van ca. 20% in handhaving. Het aantal meldingen in Scheveningen is ook toegenomen. Dat kan deels veroorzaakt zijn door de grotere aandacht die er is gegeven aan de overlast tijdens het Actieplan Scheveningen tijdens het zomerseizoen. Boetes en herstelmaatregelen De inzet van de handhaving is gericht op een gebiedsgerichte en thematische aanpak. De aanpak is gebaseerd op de nota Handhaving buitenruimte. Daarbij is er een balans tussen enerzijds het vasthoudend en planmatig aanpakken van hardnekkige leefbaarheidsproblemen in de stad en anderzijds het flexibel, informatie gestuurd en inspelend op situaties die onmiddellijk om actie vragen. Ondanks de beperkte capaciteit sluit de HHO hiermee zoveel mogelijk aan op de politieke ambities en op de directe behoefte van bewoners. Tabel 8: Boetes en waarschuwingen 2023 bij handhaving op leefbaarheid

Stadsdeel Centrum Escamp Haagse Hout Laak LeidschenveenYpenburg Loosduinen Scheveningen Segbroek Niet stadsdeel specifiek Totaal

Boetes 2023

Waarschuwingen 2023 10.290 2.159 9.227 1.951 3.098 739 4.395 402 2.046

702

1.654 2.373 1.625

258 649 416

7.941

113

42.649

7.389

In het Jaarplan 2023 is uitgegaan van 34.000 boetes. Er zijn uiteindelijk ruim 42.000 boetes uitgeschreven. Daarnaast zijn er bijna 7.400 waarschuwingen uitgedeeld. Dit is een daling ten opzichte van 2022 waarin 47.000 boetes en ruim 7.200 waarschuwingen zijn uitgedeeld.

Aanpak fietsoverlast Bewoners ergeren zich aan ongebruikte fietsen die weken of maanden in de openbare ruimte blijven staan. De kapotte fietsen en fietswrakken zorgen voor een rommelig straatbeeld. Ook wordt de beperkte stallingsruimte voor fietsen nog kleiner. In 2023 heeft het fietsentoezichtteam gehandhaafd op fietsen en fietswrakken in Den Haag. Hiervoor is een planning vastgesteld die ook geplaatst is op de website van de gemeente. Daarnaast blijft er aandacht voor de communicatie om bewoners te stimuleren om achtergelaten fietsen te melden, de fiets naar het afvalstation te brengen of doneren aan een goed doel. Deel(bak)fietsen en –scooters In 2023 zijn er geen nieuwe vergunningen verstrekt aan deelfiets- en scooteraanbieders. Er vindt periodiek overleg plaats tussen de HHO, DSO Mobiliteit en de deelaanbieders. Buiten deze overleggen om zijn de lijnen kort wanneer er meldingen binnenkomen van (structurele) overlast en/of overtredingen. Op 12 september 2023 heeft het college besloten tot het aanleggen van microhubs in Centrum, Scheveningen en de Bomenbuurt. De HHO is hierbij betrokken in het kader van handhaving. Ook bij het opstellen van de strategie Deelmobiliteit is de HHO direct betrokken. In 2023 zijn ruim 3.000 fietsen meer uit de buitenruimte verwijderd dan in 2022. Figuur 4: Verwijderde fietsen uit de buitenruimte

Tabel 9: Verwijderde fietsen per stadsdeel 2023 Stadsdeel

Centrum

Verwijderde fietsen per stadsdeel 11.587

Escamp

2.575

Haagse Hout

3.770

Laak

2.017

Leidschenveen-Ypenburg

312

Loosduinen

625

Scheveningen

2.600

Segbroek

3.043

Overig

599

Totaal

27.128

Afval De handhaving op afvalstoffen maakt onderdeel uit van de ‘Keten van Schoon’ en het uitvoeringsplan

‘Een schone stad’. Handhaving zet langs twee sporen in: heterdaadhandhaving dat leidt tot boetes en onderzoek van huisvuil dat resulteert in verwijdering van huisvuil met kostenverhaal op de overtreder. Tabel 10: Handhaving op afval 2023 Boetes* 2023 Bijplaatsingen en grofvuil 46 Huishoudelijk restafval 6 Bedrijfsafval 46 Straatafval 47 Overig afval 42 Verwijderen huisvuil met kostenverhaal** Bestuursrechtelijke rapportages 6.064 Besluiten kostenverhaal 3.786 *De handhavers van de gemeente (bijzonder opsporingsambtenaren (BOA’s)) treden op tegen overtreders die op heterdaad worden betrapt bij het verkeerd aanbieden van vuil/afval. Sinds 2017 wordt daarbij de bestuurlijke boete ingezet. **De medewerkers van het Haagse Straat Organisatie (HSO) onderzoeken huisvuil (in zakken en dozen) en maken daar bestuursrechtelijke rapportages van op. Kan uit onderzoek een overtreder worden achterhaald dan wordt op aanschrijving door de het team bestuursrechtelijke handhaving van de Handhavingsorganisatie (HHO), het verkeerd aangeboden vuil op kosten van de overtreder opgeruimd.

In 2023 is het heterdaadzaken met 40% afgenomen. Het aantal kostenverhaal zaken is toegenomen met meer dan 78%. De toename van het aantal kostenverhaalzaken is vooral een gevolg van de extra aandacht voor verkeerd aangeboden huisvuil. Milieuzones Den Haag kent een milieuzone voor brom- en snorfietsen, een milieuzone voor dieselvrachtwagens en -autobussen en zone voor dieselpersonen- en bestelauto’s. De handhaving van de milieuzones is succesvol. De naleving is in 2023 verbeterd ten opzichte van het voorgaande jaar. Het overgrote deel van de voertuigen dat zich binnen de milieuzones begeeft voldoet aan de vereisten of beschikt over een ontheffing of vrijstelling. Bij de milieuzones diesel (vrachtwagens en autobussen en personen- en bestelauto’s) worden momenteel zo’n 0,05% overtredingen geconstateerd. Het nalevingspercentage van de milieuzone brom- en snorfietsen is stabiel hoog en ligt op zo’n 99%. Parkeer- en verkeersoverlast Op veel plaatsen in de stad wordt overlast ondervonden van stilstaand en rijdend verkeer. Met boetes en waarschuwingen is opgetreden tegen onder andere parkeren op de stoep, fietsen op de stoep en tal van andere hinderlijke en gevaarlijke gedragingen in het verkeer. In 2023 zijn in Escamp en Centrum de meeste overtredingen geconstateerd, net als in 2022. Er is zowel een stijging te zien in de bestuurlijke boetes als in de combi-bon sancties.

In Laak is ook significant meer gehandhaafd: in alle categorieën is een stijging te zien. Tabel 11: Parkeer- en verkeersmaatregelen

Centrum Escamp

Bestuurlijke Combibon Waarschuwing Totaal boete sanctie 1.520 8.770 2.159 12.449 858

8.369

1.951

11.178

Haagse Hout

1.152

1.946

739

3.837

Laak LeidschenveenYpenburg

344

4.051

402

4.797

436

1.610

702

2.748

Loosduinen

86

1.568

258

1.912

Scheveningen

454

1.919

649

3.022

Segbroek

252

1.373

416

2.041

Onbekend

93

7.848

113

8.054

5.195

37.454

7.389

50.038

Totaal

Nautische BOA’s In 2023 heeft het Nautisch Team aanzienlijke successen behaald door actief en informatief op te treden. Dat leverde een verhoogde zichtbaarheid en bewustzijn in de gemeenschap op. De samenwerking met ketenpartners, waaronder het Havenbedrijf en de politie Scheveningen, verbeterde significant. Een voorbeeld hiervan is het gezamenlijke havenoverleg. Het team voerde succesvolle interventies uit, zoals het aanpakken van staandwant-vissen, het voorkomen van ongeoorloofd zwemmen door jongeren in de haven en het verlenen van nautische ondersteuning bij evenementen zoals 'The Ocean Race - The Hague'. Bovendien werden de foutcodes en boetebedragen van het team geïntegreerd in de Havenverordening, waardoor strafrechtelijk optreden tegen overtreders nu ook mogelijk is. Naast de behaalde successen hebben we ook moeten constateren dat een aantal punten meer uitgewerkt moeten worden. Zoals gedetailleerde uitwerking van dit taakaccent met een concrete visie, missie en taken, kaders voor de samenwerking met de politie en het Havenbedrijf, een mogelijke uitbreiding van het takenpakket en voorstellen voor een alternatieve aanpak van de inzet.