RIS322695 Bijlage Voortgangsrapportage 2024
Tekst van het document
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
Inhoudsopgave Leeswijzer Deel 1: Inleiding en resultaten
3
1.1 Beleidscontext
4
1.2 Beleidscyclus
6
1.3 Belangrijkste resultaten 2024
7
1.4 Overzicht financiën
9
Deel 2: Resultaten 2024
10
2.1 Strategisch doel 1: Attractieve stad
12
2.2 Strategisch doel 2: Veerkrachtige economische structuur
21
2.3 Strategisch doel 3: Excellent ondernemingsklimaat
30
2.4 Strategisch doel 4: Voldoende ruimte in aantrekkelijke werkmilieus
38
2.5 Samenwerking
47
Deel 3: Voortgang programma bedrijfshuisvesting
49
3.1 Voorraadontwikkeling
51
3.2 Planvoorraad
53
3.3 Voortgang op vijf interventies
57
3.4 Middelen en samenwerking
62
2
Deel 1
1. Inleiding en resultaten
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
3
< INHOUD
1.1 Beleidscontext Het economisch beleidskader is vastgelegd in de
Om het doel brede economische bloei te bereiken wordt
Economische Visie Den Haag+ 2030 (RIS303550)
in de economische uitvoeringsagenda 2023-2026 gewerkt
en de concrete uitvoering hiervan in de Economische
met strategische, tactische en operationele doelen op vier
Uitvoeringsagenda 2023-2026 (RIS315458). In 2024 vond een
pijlers: attractieve stad, veerkrachtige economische structuur,
actualisatie van deze uitvoeringsagenda plaats in verband
excellent ondernemersklimaat en ruimte voor bedrijvigheid
met het aantreden van een nieuwe coalitie (RIS319157).
(zie afbeelding 1).
Met deze uitvoeringsagenda heeft het college tot doel de economische bloei van de stad te bevorderen. Daarmee wordt tegelijkertijd ook bijgedragen aan de brede welvaart. De keuzes zijn daarom gericht op beleid, acties en projecten die moeten bijdragen aan: • Iedere inwoner doet mee, als ondernemer of via een baan of opleiding. Daarom geeft de gemeente bijvoorbeeld aandacht aan de verbreding van de economie, de beschikbaarheid van betaalbare bedrijfsruimte, het verbeteren van de dienstverlening aan het MKB en de aansluiting tussen onderwijs-arbeidsmarkt-bedrijfsleven. • Onderscheidend woon- en leefklimaat: het leven in Den Haag wordt nog aangenamer. De gemeente streeft naar een mooie, duurzame en leefbare stad. Den Haag heeft de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn. De gemeente investeert daarom in een circulaire economie en de verduurzaming van het MKB. Den Haag is ook een bruisende stad met een breed aanbod aan evenementen en commerciële voorzieningen zoals horeca en detailhandel, niet alleen in de binnenstad, maar ook in de andere stadsdelen en wijken. • De bloei is toekomstgericht en draagt bij aan een betere en rechtvaardiger en veiliger wereld. Voorbeeld hiervan is onze bijdrage aan de impact economie, waar zaken doen en een betere wereld samen gaan.
• De stad wordt weerbaarder en berust op een bredere economische basis met meer (baan)kansen voor alle inwoners van Den Haag, zowel bij hoog- als laagconjunctuur. Daarom investeert de gemeente in kansrijke sectoren en clusters (met banen) door ondersteuning van startende en snelgroeiende bedrijven en stimuleert ze de groei als kennisstad op alle kennisniveaus.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
4
< INHOUD
Strategische doelen Onderscheidend woon- en leefklimaat
Toekomstgericht en missiegedreven
Een stad waar iedereen mee kan doen
Weerbaarder in mindere tijden
Brede economische bloei
1. Attractieve stad voor bewoners, bezoekers en bedrijven
3. Excellent ondernemingsklimaat, waarin ondernemers kunnen groeien
2. Naar een veerkrachtige economische structuur
4. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid in aantrekkelijke werkmilieus
Tactische doelen
Aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen
Verdiepen en economisch benutten profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht
Goede en snelle dienstverlening bieden aan ondernemers
Centrum: Het Central Innovation District wordt economisch topmilieu
Levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten
Verbreden met maak, zorg en gezondheid, en bouw
Het mkb voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst
Kust: Versterken Internationale Zone en ontwikkelen hoofdstad van de Noordzee
Mobiliteitstransitie realiseren
Vernieuwen door kennis, technologie en innovatie
Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken
Stadsdelen en regio versterken met bedrijfshuisvesting en gebiedsontwikkeling
Versterken imago
Opschalen met export, financiering en spin-off
Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad
Bevorderen vastgoeddynamiek door marktontwikkeling te stimuleren
Afbeelding 1: Strategische, tactische en operationele doelen Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026 Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
5
< INHOUD
1.2 Beleidscyclus Deze voortgangsrapportage gaat over de beleidsinspanningen (input) die in 2024 hebben plaatsgevonden en over de
Een aantal voorbeelden van externe factoren die van invloed zijn op de uitkomsten (economische ontwikkeling van de
resultaten van die inspanningen (output). In de jaarlijkse monitor ‘Staat van de Haagse Economie’ wordt gekeken
stad Den Haag) kunnen bijvoorbeeld zijn: nationale en internationale wet- en regelgeving, Rijksbeleid omtrent
naar de uitkomsten (outcome), die een resultaat zijn van beleidseffecten (impact) en externe factoren (afbeelding 2).
kennismigranten, geopolitieke ontwikkelingen, demografische ontwikkelingen, etc.
Afbeeding 2: Input, output, outcome en impact
Voortgangsrapportage gevoerde beleid
Inspanningen (INPUT)
Staat van de Haagse Economie
Resultaten (OUTPUT)
Totale uitkomsten van beleid en externe factoren (OUTCOME)
Beleidseffect (IMPACT)
Externe factoren
Tussentijdse beleidsevaluatie
Om goed de impact van beleid te kunnen bj7epalen, het bepalen, is is het belangrijk dat beleid regelmatig wordt geëvalueerd. In 2024
vindt in 2025 een beleidsevaluatie plaats op de doelen van de Economische Visie (tussentijdse beleidsevaluatie).
zijn het hotelbeleid (RIS321916) en het veiligheidscluster (RIS314014) geëvalueerd. Omdat de periode van de
Daarnaast zijn er evaluaties gepland van The Hague and Partners (TH&P) en het evenementenbeleid.
Economische Visie ongeveer halverwege is (2020-2030)
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
6
< INHOUD
1.3 Belangrijkste resultaten 2024 In hoofdstuk 2 wordt per strategische doel gerapporteerd over
Winter', 'Royal September' en de aandacht voor de Haagse
de inzet van de gemeente en de resultaten die voor de stad
Markt hebben hieraan bijgedragen.
zijn bereikt. Daarnaast is in 2024 ook nieuw (economisch) beleid opgesteld, zoals de Nachtvisie (RIS319421), de visie
Naast deze successen zijn er ook onderwerpen die minder
Museumkwartier (RIS320071), de strategie Werken, Leren,
voorspoedig lopen, waardoor doelen niet of minder snel
Innoveren (RIS320758) en het programma Versterken
behaald worden.
ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal (RIS320937). Ook werd het programma bedrijfshuisvesting vastgesteld
Top 3 aandachtspunten zijn:
(RIS318690). Dit programma beschrijft de ambities en
1. De groei van het aantal m2 ten behoeve van (nieuwe)
het beleid rondom een van de grootste knelpunten in de
bedrijvigheid blijft achter.
ontwikkeling van de Haagse economie, nl. het gebrek aan
De hoeveelheid m2 bedrijfshuisvesting (-1,8%) en kantoren
ruimte. Daarbij is afgesproken dat jaarlijks over de voortgang
(-1,2%) is in de afgelopen jaren afgenomen, terwijl de
van dit programma gerapporteerd wordt (hoofdstuk 3).
ambitie was om nieuwe m2 te realiseren om de economische dynamiek te kunnen faciliteren. Wel is er een aantal positieve
De top 3 successen zijn:
ontwikkelingen te noemen, zoals de start van de bouw
1. Er zijn goede stappen gezet in het verbeteren van de
van het nieuwe ANWB kantoor en het project Boogiewood
gemeentelijke ondernemersdienstverlening.
op de Binckhorst. Daarnaast zijn in 2024 een aantal extra
Laagdrempelige dienstverlening aan ondernemers is een
interventies ingezet:
van de speerpunten uit het coalitieakkoord. Steeds meer
• de inzet van het Industrieschap Plaspoelpolder (IPP)
ondernemers weten het Ondernemersportaal te vinden,
op een aantal bedrijventerreinen in Den Haag om actief
zowel per telefoon (ca. 700), mail (ca. 400) als fysiek
ontwikkeling te stimuleren.
in het stadhuis (ruim 2.100). Tevens is in 2024 is een
• het vaststellen van de gebiedskaders van de
extra bedrijfscontactfunctionaris gestart, waardoor de
bedrijventerreinen, waardoor er meer duidelijkheid wordt
dienstverlening in de wijken verder is verbeterd.
gegeven over het (tegengaan van) transformeren van bedrijventerreinen.
2. Met de programma’s die aangeboden worden in de
De effecten van deze interventies zijn nog moeilijk te meten.
verschillende innovatiehubs zijn ruim 50 start- en scaleups
De opgave voor nieuwe m2 bedrijvigheid is lastig, omdat
ondersteund.
dezelfde ruimte ook nodig is voor andere relevante functies in
Den Haag investeert in gerichte programma's om start- en
de stad. Daarnaast speelt mee dat weinig marktpartijen willen
scale ups die passen in de Haagse profielen rondom vrede,
investeren in de ontwikkeling van (betaalbare) bedrijfsruimten,
recht en veiligheid te ondersteunen in hun start en groei en
vanwege de grote risico’s.
bedrijven daarmee te binden aan de stad. Enkele voorbeelden hiervan zijn The Good Spice, Nautilus en SeaSec. Naast dat deze
2. Het aantal zakelijke overnachtingen blijft achter.
bedrijven zorgen voor (toekomstige) werkgelegenheid, dragen
Ondanks een groei van het aantal congressen (118 in 2024)
zij bij aan (nieuwe) oplossingen voor de uitdagingen in onze
en een stijging van het aantal deelnemersdagen (ruim
stad en regio, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid.
116.000) en daarmee een groei van de economische impact (EUR 42,9 mln.), blijft het aantal zakelijke overnachtingen
3. Den Haag is weer de tweede bezoekersstad in Nederland.
nog onder het niveau van voor Corona. Daarom is besloten
Het aantal verblijfsgasten in hotels was bijna 1,5 miljoen
om binnen de bestaande middelen extra in te zetten op
en het aantal overnachtingen is gestegen tot 2,9 miljoen.
acquisitiecapaciteit voor zakelijke congressen en extra
De bezoekerscijfers liggen daarmee weer boven het niveau van
marketinginspanningen via TH&P. Daarnaast is de verwachting
voor corona. De investeringen die gedaan zijn om Den Haag
dat als spin off van de NAVO top het aantal zakelijke
gedurende het hele jaar een aantrekkelijke stad te maken,
overnachtingen toeneemt in 2025 en in de toekomst.
hebben hun vruchten afgeworpen. Gerichte campagnes op bezoekers van dichtbij en programma's als 'Have a Royal
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
7
< INHOUD
3. Een aantal grotere bedrijven heeft in de afgelopen jaren gekozen voor een (hoofdkantoor)locatie buiten den Haag. Hoewel dit niet altijd toe te leiden is naar gemeentelijk beleid of handelen, hebben in de afgelopen jaren bedrijven als Shell en Aegon hun bedrijfsvoering (deels) verplaatst uit Den Haag. Grote bedrijven zijn belangrijk voor het functioneren van de totale economie van Den Haag, vanwege de werkgelegenheid, de innovatie en samenwerking met andere (MKB) bedrijven om de stad beter te maken. Het is daarom belangrijk om te blijven investeren in een goed contact met het bedrijfsleven. Gericht inzetten van het accountmanagement en versterken van een goed vestigingsklimaat in Den Haag dragen hieraan bij. Ook de aandacht voor voldoende (kwalitatief) goede bedrijfs- en kantoorruimte, zoals genoemd onder aandachtspunt 1, is hierin een belangrijke factor.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
8
< INHOUD
1.4 Overzicht financiën De raad stelt de financiële kaders voor deze uitvoeringsagenda
projectgebonden worden ingezet en/of niet vrij besteedbaar
vast in de programmabegroting en verantwoordt in de
zijn. Vanaf 2025 wordt de directe overhead weer op de
programmarekening in programma 11. Onderstaande tabel geeft
beleidsprogramma’s verantwoord in plaats van op het overzicht
per tactisch doel weer hoeveel middelen zijn ingezet voor 2024.
overhead. Daarom is het structurele bedrag hoger in 2025, dan
Dit overzicht is exclusief de incidenteel aanvullende middelen
in 2024. Een compleet overzicht van de inkomsten- en uitgaven
en de dekking derden/specifieke subsidies, aangezien deze
op programma 11 wordt gepresenteerd in de jaarrekening 2024.
Incidenteel
Structureel
Incidenteel
Begroting 2025
Structureel
Realisatie 2024
11,1
0,2
12,6
0,2
6,4
0,2
6,8
0,2
Tactisch doel 4: Het imago versterken
2,7
-
2,8
-
Capaciteit
2,0
-
3,0
-
Speerpunt 2: Veerkrachtige economische structuur
8,8
0,1
9,2
-
3,6
-
3,4
-
0,9
0,1
0,8
-
0,5
-
0,5
-
1,2
-
1,2
-
Capaciteit
2,6
-
3,3
-
Speerpunt 3: Excellent ondernemingsklimaat
4 ,6
0,3
6,0
0,3
Tactisch doel 1: Een goede en snelle dienstverlening bieden aan ondernemers
0,9
-
1,2
-
Tactisch doel 2: Bedrijven voorbereiden op de uitdagingen van de toekomst
0,4
0,3
0,6
0,3
1,1
-
1,1
-
Capaciteit
2,2
-
3,1
-
Speerpunt 4: Ruimte voor bedrijvigheid
2,5
1,0
3,5
1,1
0,2
-
0,2
0,1
0,4
-
0,5
0,4
-
1,0
-
Tactisch doel 4: Vastgoeddynamiek bevorderen door marktontwikkeling te stimuleren
0,6
0,4
0,7
0,4
Capaciteit
1,4
-
1,8
-
Totaal
27,0
1,6
31,3
1,6
Afbeelding ngezette middelen Afbeelding 3: 3: IIngezette middelen 2024 2024 en en begroting begroting 2025 2025 Tabel PM: financieel overzicht
Speerpunt 1: Attractieve Stad Tactisch doel 1: Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen Tactisch doel 2: De levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten Tactisch doel 3: De mobiliteitstransitie realiseren
Tactisch doel 1: Verdiepen en economisch benutten van het profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht Tactisch doel 2: Verbreden van de economische structuur door andere sectoren gericht te versterken, met name maak en zorg Tactisch doel 3: Vernieuwen van de economie door kennis, technologie en innovatie te stimuleren Tactisch doel 4: Opschalen van bedrijven door export, financiering en spin-off te ondersteunen Capaciteit
Tactisch doel 3: Bestaande (internationale) bedrijven en instellingen versterken en nieuwe aantrekken Tactisch doel 4: Talentontwikkeling: werken aan een vaardige en talentvolle stad
Tactisch doel 1: Het Central Innovation District ontwikkelen als het economische topmilieu
-
van Den Haag Tactisch doel 2: Versterken van de Internationale Zone en ontwikkelen van de Haagse kustzone Tactisch doel 3: Bedrijfshuisvesting op bedrijventerreinen, in de wijken en in de regio behouden, transformeren en uitbreiden
Economische Economische uitvoeringsagenda uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage 2024 2024
9
< INHOUD
Deel 2
2. Resultaten 2024
Economische uitvoeringsagenda Den Haag 2023-2026
10
< INHOUD
In hoofdstuk 2 volgt voor ieder strategisch doel de beschrijving
Ook wordt daarbij aangegeven welke indicatoren in de Staat
van de resultaten. Per strategisch doel wordt eerst een korte
van den Haagse Economie worden gebruikt ter monitoring
inleiding gegeven over het strategisch doel. Vervolgens
(grijs) van het betreffende doel. Daarna volgt een uitgebreide
wordt voor ieder tactisch doel een overzicht gegeven van de
toelichting van alle beleidsinspanning en resultaten.
belangrijkste resultaten (groen) en aandachtspunten (paars).
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
11
< INHOUD
2.1 Strategisch doel 1: Attractieve stad
Het lange termijn doel is om de aantrekkelijkheid van de stad
inspanningen in dit speerpunt zich vooral op het vergroten van
te vergroten en beter te benutten. Winkels, horeca, cultuur
de aantrekkingskracht en het versterken van het imago van de
en evenementen maken de stad aangenaam om te leven,
stad.
te ondernemen en om de stad te bezoeken. De bedrijven in deze sectoren zorgen voor veel banen met name voor
Hieraan wordt gewerkt via vier middellange termijn doelen
praktisch opgeleiden. Het is, op de overheidssector na, de
(zie afbeelding 1). Deze worden weer uitgewerkt in acties en
grootste sector in Den Haag. Naast de investeringen in
inspanningen (operationele doelen). De toelichting op de
woon- en leefklimaat en de mobiliteitstransitie (die buiten
stand van zaken hiervan en de belangrijkste prestaties in 2024
het economie-programma 11 plaatsvinden), richten de
worden hieronder toegelicht.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
12
< INHOUD
Afbeelding 4: Overzicht resultaten, aandachtspunten en indicatoren Attractieve stad
Attractieve stad Levendigheid en toeristische aantrekkingskracht vergroten
Imago versterken
Belangrijkste resultaten:
Belangrijkste resultaten:
• Met extra activiteiten rond de renovatie van het binnenhof,
• Met de programmering buiten de seizoenen en de toplocaties
jaarrond programmeren en evenementen hebben we meer
om, komen er niet alleen meer bezoekers, maar is er een
bezoekers weten aan te trekken. De toeristische bestedingen
grotere spreiding. Stijging van het aantal bezoekers.
zijn 10% gestegen tov 2019.
in september (+49%) en december (+42%) t.o.v. 2019
• Het aantal toeristische overnachtingen is t.o.v. 2019
• Den Haag als winterstad heeft steeds meer bekendheid
toegenomen met 74%.
(van plaats 8 naar 5).
• Op zes plekken in de stad zijn winkelgebieden opgeknapt en
• Marketing richten we juist op nabije landen, zoals Duitsland,
verlevendigd.
en er is extra aandacht voor Haagse markt.
• Basis gelegd voor toekomstige activiteiten: Visie
• De populariteit van Den Haag onder het Nederlandse
Museumkwartier, Nachtvisie en Programma 5 Winkelstraten
publiek stijgt.
Schilderwijk en Transvaal.
• Bezoekfrequentie regionaal bezoek nam toe van 3 naar 3,5.
Belangrijkste aandachtspunten:
Belangrijkste aandachtspunten:
• Beperkte middelen voor de verbetering van de openbare
• Het gevoel van veiligheid bij bezoekers behoeft aandacht.
ruimte op basis van het Binnenstadsplan. • Beperkte middelen voor de (niet fysieke) maatregelen in de
Indicatoren monitor
hoofdwinkelgebieden.
• Imago van Den Haag in onderzoek onder bezoekers
• Zakelijke overnachtingen nemen toe, maar zijn nog steeds niet op niveau van voor corona (-23%). Indicatoren monitor • Bestedingen van en aantal bezoekers • Bezoekers van en aantal congressen • Aantal overnachtingen • Vastgoeddynamiek winkelgebieden • Kwaliteit winkelgebieden
Aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen
Mobiliteitstransitie realiseren
Buiten programma 11 wordt op vele domeinen en
Buiten programma 11 wordt gewerkt aan de
programma’s gewerkt aan het woon- en leefklimaat en
mobiliteitstransitie. Door de groei van de stad staat de
daarmee aan de brede welvaart. Denk aan activiteiten op
bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van de stad onder druk.
gebied van wonen, zorg, welzijn, veiligheid, onderwijs,
Daarom investeren we in goede OV- en fietsbereikbaarheid via
buitenruimte, duurzaamheid, natuur en sport.
de Schaalsprong OV en de metropolitane fietsroutes.
Indicatoren monitor
Indicatoren monitor
• Woonaantrekkelijkheidsindex
• Bereikbaarheid banen
• Bevolkingsgroei • Vestiging en vertrek van inwoners • Aantal studenten
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
13
< INHOUD
Binnenhof als magneet ondanks renovatie Met activiteiten en maatregelen als BlowUp-art Hofvijver, openstellingen van het Binnenhof op specifieke dagen, het Uitzichtpunt Binnenhof, bouwschuttingen langs de Lange Poten en de zogenaamde ‘Kunstregeling’, blijft de Binnenstad aantrekkelijk ten tijde van de renovatie van het Binnenhof. Doel is om het aantal bezoekers en passanten op peil te houden. Met succes. Zo ontving wethouder Bruines op 4 september 2024 de 100.000ste bezoeker van het Uitzichtpunt Binnenhof, dat geopend is sinds juli 2024. Het uitzichtpunt wordt nog steeds dagelijks door grote aantallen bezoekers beklommen. Ook de BlowUp-art 2024 kon rekenen op ruim 45.000 bezoekers in een maand tijd.
Wethouder Bruines (links) ontvangt 100.000ste bezoeker Eline van Oord
BlowUp-art Hofvijver (ruim 45.000 bezoekers)
Beeld: Jos van Leeuwen
Beeld: : BlowUp Art Den Haag 2024, beeld: Ronald Smits/ The Hague & Partners
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
14
< INHOUD
Tactisch doel 1: Een aantrekkelijk woon- en leefklimaat scheppen Dit tactisch doel valt buiten programma 11. De verantwoording hierover vindt plaats via programma 6, 9, 10 en 13 van de begroting/ jaarrekening.
Tactisch doel 2: De levendigheid en de toeristische aantrekkingskracht vergroten
Operationeel doel | Verplaatsen Eschermuseum en versterken Museumkwartier De verbouwing van het Haags Historisch Museum is gestart, waarmee het museum toekomstbestendig, duurzaam en toegankelijker wordt. Het museum gaat medio 2027 weer open. De Visie Museumkwartier 2033 (RIS320071) kwam in samenwerking met partners uit het gebied tot stand. De visie schetst een toekomstbeeld voor het gebied en geldt als kader voor de gezamenlijke marketing, programmering, economische ontwikkeling en de keuzes voor de inrichting van de buitenruimte. Een ambitie is om het aanbod in het gebied uit te breiden met een educatieve attractie. Hiervoor worden gesprekken gevoerd met initiatiefnemers. In 2024 is er een voorbereidingskrediet toegekend voor fase 1 van de verhuizing van het Eschermuseum naar de voormalige Amerikaanse ambassade (RIS317941). Inmiddels is besloten dit traject op te schorten, omdat de haalbaarheid onder druk staat.
Operationeel doel | Programmering rond renovatie Binnenhof In opdracht van de gemeente is bij The Hague & Partners een programmeur aangesteld die zorgt voor activiteiten met aantrekkingskracht om terugloop in bezoekers als gevolg van de renovatie-werkzaamheden zoveel mogelijk te beperken (i.s.m. programmeur Museumkwartier). De BlowUp-art is daar inmiddels een herkenbaar onderdeel in, met in 2024 ruim 45.000 bezoekers. Ook de uitzichttoren is een succes: op 4 september 2024 werd de 100.000e bezoeker verwelkomd. Een ander voorbeeld van de programmering zijn de kijkdozen van de expositie With Kind Regards, waarin geschenken aan de Kamervoorzitters van de Tweede Kamer der Staten-Generaal door bijvoorbeeld staatshoofden en ambassadeurs te zien waren. Het aanzicht van het gebied wordt zoveel mogelijk aantrekkelijk gehouden tijdens de werkzaamheden, bijvoorbeeld door plaatsing van bouwschuttingen met geveluitstraling in de Lange Poten. In september 2024 is de raad over de stand van zaken geïnformeerd (RIS320049).
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
15
< INHOUD
Operationeel doel | Ondersteunen evenementen Op basis van het in 2023 vastgestelde evenementenbeleid (RIS316059) zijn in 2024 in totaal 45 publieksevenementen financieel ondersteund, waaronder vijf beeldbepalende evenementen (CPC, The Life I Live, Bevrijdingsfestival, Vlaggetjesdag en de Royal Christmas Fair) en de Intocht Sinterklaas (nationale viering) via meerjarige overeenkomsten. Ook zijn acht grootschalige en 31 kleinere evenementen vanuit de subsidieregeling ondersteund. In 2024 is de Haagse popsector financieel ondersteund en begeleid bij de verkenning naar een nieuwe variant van Parkpop en is een opdracht verstrekt om te komen tot een plan van aanpak voor een nieuw Indisch publieksevenement. In april 2025 is de raad geïnformeerd over een pre-launch bedoeld om publiek, partners en sponsoren warm te maken voor een nieuw Indisch evenement (Jalan Jalan) vanaf 2026. In Q2 2025 wordt meer bekend over het onderzoek naar een nieuwe variant van Parkpop. Tevens wordt in 2025 het evenementenbeleid geëvalueerd. In 2024 zijn de “Nadere regels reserveringskalender evenementen Den Haag 2025” vastgesteld (RIS320935). Hiermee wordt een transparante verdeelmethodiek ingevoerd voor schaarse vergunningen van evenementen in de openbare ruimte.
Bij de verdeling van schaarse vergunningen moet de gemeente ruimte bieden aan (potentiële) gegadigden om naar de beschikbare vergunning(en) mee te dingen. Om gelijke kansen te realiseren moet de gemeente daarbij een passende mate van openbaarheid verzekeren met betrekking tot de beschikbaarheid van de schaarse vergunning, de verdelingsprocedure, het aanvraagtijdvak en de toe te passen criteria. Vanaf 2025 wordt dit met de reserveringskalender geborgd.
Operationeel doel | Stimuleren nachtleven De Nachtvisie Den Haag (RIS319421) is op 28 november 2024 door de raad vastgesteld. Hiermee is de regelgeving verruimd en kunnen nieuwe nachtinitiatieven buiten de uitgaanskernen planologisch mogelijk worden gemaakt en nachtontheffingen worden verleend aan uitgaanshoreca die voldoen aan de in de Nachtvisie gestelde criteria. De eerste twee aanvragen voor nieuwe uitgaansinitiatieven zijn in behandeling. Met de Nachtvisie wordt structureel ingezet op zes koppels horecastewards en wordt bij nieuwbouw van woningen in de buurt van bestaande uitgaanshoreca een akoestisch onderzoek verplicht. In 2025 wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om in de uitgaanskernen Grote Markt en Plein een beperkt aantal panden te transformeren naar functies die beter samengaan met uitgaanshoreca dan de woonfunctie en is subsidie beschikbaar voor akoestisch onderzoek bij woningen in (de buurt van) de uitgaanskernen (RIS321315).
Operationeel doel | Klimaatneutrale horeca In 2024 zijn zeven aanvragen ingediend voor duurzame terraswarming door middel van de inkoopkorting. Hiermee worden 159 zitplaatsen op een meer duurzame wijze verwarmd. Er hebben 82 horecazaken een energiescan afgenomen en er zijn zeven kosteloze adviesgesprekken over het verduurzamen van de menukaart met horecaondernemers gevoerd door GreenDish. Tijdens de horecabeurs hebben een tiental duurzame en innovatieve koplopers een greencard ontvangen om kosteloos op de beurs aanwezig te kunnen zijn. Tijdens de Duurzame Restaurantroute, die tijdens de Klimaatweek werd georganiseerd, zijn negen duurzame horecagelegenheden in de schijnwerpers gezet en hebben meer dan 70 bewoners kennis gemaakt met vegan eten, zero waste eten en ‘bijvangst’. De duurzaamheidskring voor hotels is vier keer bijeengekomen. Hieraan nemen vijftien ondernemers deel die zijn geadviseerd over verdere verduurzaming van de bedrijfsvoering en er zijn ervaringen uitgewisseld.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
16
< INHOUD
Operationeel doel | Jaarrond programmeren toeristische kust Den Haag is de tweede toeristenstad van Nederland (RIS321707). De inspanningen om Den Haag in alle seizoenen een interessante stad te maken om te bezoeken hebben hun vruchten afgeworpen. Om toerisme jaarrond te ontwikkelen, geeft de gemeente jaarlijks onder meer opdracht voor het Have A Royal Winterprogramma, met kwalitatief hoogwaardig straatentertainment, gezins- en avondprogrammering en een stevige landelijke en regionale marketingcampagne. Daarnaast worden jaarlijks diverse evenementen buiten het hoogseizoen ondersteund, zoals de schaatsbaan en de zandsculpturen van het Cool Event en de samenwerking en marketing rond “Night Out Scheveningen” De bekendheid van Den Haag als Winterstad is toegenomen in 2024: van plaats 8 naar 5 als bekendste wintersteden (Verian 2025). De toekomstvisie Scheveningen-Bad (RIS318444) is vastgesteld door de gemeenteraad. Een belangrijke stap naar een nog aantrekkelijkere badplaats is de lopende herinrichting van de middenboulevard. Met de gezamenlijke aanpak met de Werkgroep Actieplan Kust wordt bovendien ingezet op het zo goed mogelijk bereikbaar maken van de kust op piekmomenten. Er is een inspiratiebijeenkomst gehouden in Scheveningen over trends en ontwikkelingen in badplaatsen wereldwijd voor investeerders, leisure exploitanten en vastgoedeigenaren.
Er zijn marktpartijen met goede ideeën en investeringen, die een impuls kunnen geven aan het gebied. Zo heeft een marktpartij de plannen gepresenteerd voor herontwikkeling van de Pier. Het raadsvoorstel “uitgangspuntenbrief en schetsontwerp herontwikkeling de Pier” is op 24 januari 2025 door de gemeenteraad aangenomen (RIS320846). Scheveningen heeft op dit moment circa 19% minder bezoekers dan pre-Corona, maar er is wel een groei waarneembaar in de afgelopen twee jaar. Nieuw Kijkduin is opgeleverd. Hoewel het aantal bezoekers met 931.000 in 2023 nog niet op het niveau ligt van dat wat vooraf was beoogd, ligt het aantal bezoekers boven het niveau van 2019 (710.000). De herontwikkeling van het Atlantic Hotel is in een vergevorderd stadium. De evaluatie van het hotelbeleid is uitgevoerd en met de gemeenteraad gedeeld (RIS321916).
Operationeel doel | Toename congressen In 2024 zijn er door The Hague & Partners 33 congressen geworven met 67.440 deelnemersdagen en een economische waarde voor de stad van EUR 26 mln. Het aantal congressen dat in 2024 is geworven is gelijk aan 2023, maar het aantal deelnemersdagen is veel groter en daarmee de economische impact ook. 73% van de geworven congressen had een relatie met de Haagse profielen: Security, Impact en Legal & Policy. In 2024 hebben 118 congressen/zakelijke meetings plaatsgevonden met een economische impact van € 42,9 mln. Er is sprake van een absolute groei ten opzichte van 2023 (78 congressen), meer deelnemersdagen (van 95.394 naar 116.009) en daarmee een hogere economische impact ten opzichte van 2023 (€ 35,3 mln.).
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
17
< INHOUD
Operationeel doel | Vernieuwen congreslocaties In 2024 is gestart met een ruimtelijk programmatische verkenning van het deelgebied World Forum als uitwerking van de Gebiedsvisie Internationale Zone (RIS303517). Onderzocht wordt welke duurzame en leefbare ontwikkelingen van het gebied mogelijk zijn inclusief een toekomstvaste ontwikkeling van het World Forum, het veilig en voldoende kunnen faciliteren van internationale organisaties en het goed en veilig verbinden van dit gebied met de omliggende wijken. Onderdeel van deze verkenning is een haalbaarheidsonderzoek naar de kosten en baten van een dergelijke ontwikkeling in brede zin, waarin het W0rld Forum complex integraal wordt meegenomen in een minimale (renovatie) en een maximale variant (sloop-nieuwbouw). Als vervolgstap op de verkenning wordt gewerkt aan de toekomststrategie voor het World Forum. Hierbij wordt gekeken naar renovatie en/of sloop-nieuwbouw en de mogelijkheid om het World Forum uit te breiden met een multifunctionele evenementenruimte. In de strategie worden twee fases uitgewerkt, korte termijn (vijf jaar) en lange termijn, om continuïteit van de marktpositie van het World Forum langjarig te borgen.
Operationeel doel | Levendige winkelgebieden Samen met de ondernemers werkt de gemeente aan levendige winkelgebieden, door de basis op orde te brengen (schoon/ heel/veilig) en de attractiviteit te versterken. De samenwerking met en tussen ondernemers wordt bevorderd en winkelgebieden worden ondersteund vanuit het Haags Retailpunt. Onlangs is de Retailmonitor verschenen (RIS322335), waarin het functioneren van de Haagse winkelgebieden in beeld wordt gebracht. Net als voorgaande jaren is een eindejaars-subsidieregeling (RIS318423) opengesteld waarvoor winkelgebieden een aanvraag kunnen doen voor evenementen en aankleding van deze gebieden: 34 winkelgebieden hebben hiervoor een aanvraag gedaan. • Loosduinse Hoofdplein: er is uitvoering gegeven aan de subsidieregeling luifels en puien en gewerkt aan een groenplan, inclusief de positionering van de Haagse markt Loosduinen (verwachting plan gereed: Q2 2025). • Leyweg: op de Leyweg wordt gewerkt aan een verbeterde samenwerking tussen ondernemers en partners. Concreet gaat in de loop 2025 een kwartiermaker van start. • Scheveningen: ° Keizerstraat: er is gewerkt aan de marketing en promotie van de Keizerstraat om deze beter op de kaart te zetten (verhalen van de keizer), bijvoorbeeld door zichtbaarheid hiervan in gevelkunstprojecten. ° Badhuisstraat: de herinrichting Badhuisstraat is in 2024 gereed gekomen.
Daarmee is er de voet- fietstoegankelijkheid en verblijfskwaliteit sterk verbeterd. • Weimarstraat: de eerder ingezette Veiligheidsaanpak Weimarstraat is doorgezet. Dit was een succesvolle pilot, met name gericht op het uitplaatsen van malafide huurders en het aantrekken van nieuwe ondernemers middels een transformatiemanager die nog steeds actief is. Hiermee is deze aanpak structureel geworden en wordt deze ook in andere gebieden toegepast (zie hieronder: Winkelgebied Laak). • Winkelgebied Laak: na het succes in de Weimarstraat wordt de veiligheidsaanpak nu ook in Laak opgestart. In 2024 zijn hiervoor de voorbereidingen getroffen. Er is een transformatiemanager aangesteld en een aanwijzingsbesluit genomen. In 2025 gaat de aanpak van start. • Binnenstad: ° Gevelproject Spuistraat/Vlamingstraat: het gevelproject in de Spuistraat en Vlamingstraat is zo goed als afgerond. Daarmee zijn in de afgelopen jaren in totaal 8 winkelpuien opgeknapt. ° Have a Royal Winterprogramma: in de binnenstad werden als onderdeel van het Have A Royal Winterprogramma speciale activiteiten georganiseerd in de winkelgebieden zoals winterse winkelavonden, een wandeling langs lichtobjecten, sfeervol straatentertainment en een historische wintertram tussen de winkelstraten van de binnenstad en Scheveningen.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
18
< INHOUD
Operationeel doel | Z ichtbare verbeteringen in de 5 winkelstraten in de Schilderswijk en Transvaal en de Haagse Markt Eind 2024 is het programmaboek voor de vijf winkelstraten (RIS320937) samen met ondernemers en andere belanghebbenden opgesteld. Dit bestaat uit zeven programmalijnen die gezamenlijk inhoud geven aan een integrale gebiedsaanpak voor de 5 winkelstraten in Schilderswijk-Transvaal om het ondernemersklimaat in het gebied te verbeteren. Aanvullend wordt in relatie hiermee gewerkt aan een economisch perspectief voor de Haagse Markt, als grootste markt van Den Haag en Nederland/Europa, voor over vijf tot tien jaar. In dit kader is in 2024 de Haagse Markt aangekleed met sfeerverlichting. Daarnaast is tram 6 “aangekleed” in stijl van het winterprogramma met de boodschap om de Haagse Markt te bezoeken. Voorbeelden van andere acties die voor de komende jaren in het programmaboek zijn opgenomen: aanpak plinten en gevels, kleine ingrepen openbare ruimte, vergroening, aantrekkelijke straatinrichting, toegankelijkheid verbeteren door middel van parkeerentrees en stoepen, organisatie evenementen, seizoensgebonden aankleding, gebiedsmarketing en betere participatie.
Operationeel doel | Transitie binnenstad In 2024 zijn meerdere acties opgepakt waarmee invulling is gegeven aan de ambities zoals vastgelegd in het Binnenstadsplan 2033 (RIS316359): • Er is uitvoering gegeven aan het strategisch locatiebeleid. Dit houdt in dat voor alle locaties, waaronder de strategische locaties, acquisitie plaatsvindt conform de ambitie (een levendige functiemix en formules met uitstraling op gezichtsbepalende locatie). • Er een inventarisatie gestart waarbij voor alle leegstaande ruimten boven, onder en achter winkels wordt bekeken of deze ruimte geschikt gemaakt kan worden voor wonen,werken of recreëren (in deze volgorde). Deze inventarisatie wordt Q2 2025 opgeleverd inclusief een plan van aanpak om de leegstaande ruimte in te vullen. • Er is een locatiestudie uitgevoerd voor het verplaatsen van de touringcars op de Prinsessengracht. • Door de toenemende behoefte aan ruimte voor fietsparkeren in de binnenstad is voor meerdere locaties onderzocht of deze geschikt gemaakt kunnen worden voor inpandig fietsparkeren. • In samenwerking met het RVB is gekeken of panden hun plinten kunnen verlevendigen. Dit traject heeft nog niet tot zichtbaar resultaat geleid. Het RVB heeft wel intern een nieuw plintenbeleid vastgesteld. • Er is een schetsontwerp gemaakt voor het parkeerterrein van de Bijenkorf. • De bouw van het Universiteitsgebouw aan het Spui is gestart.
• De ambities uit het Binnenstadsplan zijn vertaald in de Omgevingsvisie Den Haag 2050 (RIS322469). • Er heeft een marktconsultatie plaatsgevonden voor een integraal plan voor de buitenruimte, maar het ontbreekt aan voldoende middelen om dit plan op te stellen en uit te voeren.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
19
< INHOUD
Tactisch doel 3: De mobiliteitstransitie realiseren Dit tactisch doel valt buiten programma 11. De verantwoording hierover vindt plaats via programma 12.
Tactisch doel 4: Het imago versterken
Operationeel doel | Spreiding en groei bezoekers The Hague & Partners heeft naast de reguliere marketingactiviteiten extra ingezet op de bekendheid van de Haagse Markt, Royal September en de Royal winterperiode. De investeringen in de winterperiode en de periode rond Prinsjesdag werpen hun vruchten af. Het aantal verblijfsgasten steeg in september met +42% ten opzichte van 2019 en in november-december met +49%. Dat is ruim boven het landelijke gemiddelde in deze periode. The Hague & Partners werkt voor de komende periode samen met culturele partners aan twee cultuurproposities: lokaal en regionaal en een internationale propositie rond de zogenoemde “big 5”. De culturele partners investeren en werken samen om de culturele marketing te versterken. Ook wordt samen met de markt gewerkt aan een kindpropositie. The Hague Info Store op het Centraal Station is verrijkt met een zogenaamde Holobox, waarbij o.a. de burgemeester bezoekers welkom heet. Actuele cijfers over bezoekersaantallen staan in het digitale dashboard bezoekerseconomie en zijn met de Raad gedeeld (RIS321707). In de periode januari tot en met november 2024 is sprake van een gemiddelde stijging van +13% in het verblijfsbezoek. Deze groei is ruimer dan de groei in andere grote steden.
Uit het jaarlijkse Imago-onderzoek (Verian 2025) blijkt dat de populariteit van Den Haag als stad onverminderd hoog is mede door de combinatie van stad en strand. De populariteit van Den Haag als winterstad is toegenomen. In 2025 wordt een evaluatie gedaan naar de effectiviteit en efficiëntie van TH&P en de samenwerking met de gemeente.
Operationeel doel | Internationale zichtbaarheid vergroten op de zakelijke markt Met de internationale media-aanpak (RIS318415) wordt de internationale zichtbaarheid op de zakelijke markt vergroot. Deze aanpak bestaat uit 3 pijlers: • Het magazine “stories of purpose” (storiesofpurpose.thehague.com) waaraan internationale media interessante onderwerpen over Haagse ontwikkelingen kunnen ontlenen. • het bedienen van internationale media met persberichten en ander nieuwswaardig materiaal via een mediakalender. • Het organiseren van (inkomende) persreizen om internationale media een kijkje in de keuken te geven bij de Haagse gebeurtenissen, bijvoorbeeld rondom de Volvo Ocean race of specifieke evenementen.
Operationeel doel | Imagoversterking voor talent Via verschillende instrumenten wordt gewerkt aan de imagoversterking van Den Haag als interessante stad om te wonen, werken en studeren voor talent. Evenementen als het Impact Fest en The One-conference dragen bij aan het imago van Den Haag. Daarnaast wordt op de website studyinthehague.com alle relevante informatie gegeven over Den Haag voor (nieuwe) studenten. Ook kan via de website BeHague breed kennis gemaakt worden met alles wat Den Haag een aantrekkelijke en fijne stad om te leven maakt onder andere vanuit de ogen van de inwoners.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
20
< INHOUD
2.2 Strategisch doel 2: Veerkrachtige economische structuur
Den Haag werkt aan een veerkrachtige economische structuur,
veiligheidscluster). Verbreding van de economie vindt plaats
die nodig is om de economie weerbaarder te maken en
door in te zetten op zorg(technologie) en de (circulaire)
beter aan te sluiten op het arbeidspotentieel van de stad.
maakeconomie. Doel is om met deze sectoren beter aan te
De economische ontwikkeling van Den Haag blijft namelijk
sluiten op het (onbenut) arbeidspotentieel van de stad. Dit is
ondanks een inhaalslag nog altijd achter bij de rest van de G4.
niet vandaag of morgen ook daadwerkelijk gerealiseerd, maar
Daarom wil de gemeente de concentratie van economisch,
vraagt een lange adem en een structureel beleid. In zowel het
fysiek- en menselijk kapitaal beter benutten door netwerken
coalitieakkoord als de economische uitvoeringsagenda hebben
tussen bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen
deze onderwerpen daarom ook een plek gekregen.
te versterken. Hierdoor wordt de economie versterkt en wordt gericht geïnvesteerd in technologie en innovatie met name rondom maatschappelijke vraagstukken en de rol van bestuurscentrum (Impact, Recht en overheid en
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
21
< INHOUD
Afbeelding 5: Overzicht resultaten, aandachtspunten en indicatoren Veerkrachtige economische structuur
Veerkrachtige economische structuur Verdiepen profiel internationale stad van Vrede en Recht
Verbreden met maak, zorg & gezondheid en bouw
Belangrijkste resultaten:
Belangrijkste resultaten:
• De groei van impact- en (cyber)veiligheidsbedrijven zet door
• Lancering Zorginnovatie- hub in Zuidwest
(12% van het aantal bedrijven en 5% aantal banen
• Oprichting Haagse Makersgilde (HMG)
• Ook binnen de energiesector zijn weer 11 mooie,
• De afname van maakbedrijven (en banen) afgelopen decennia
vernieuwende bedrijven aangetrokken
is omgezet naar stabilisatie en groei
• Met de activiteiten rond GovtechNL bij The Hague Tech is er een programma en faciliteiten waarmee de verdere
Belangrijkste aandachtspunten:
ontwikkeling van het netwerk en innovatieve toepassingen
• Vertraging verbouwing Zorginnovatiehub
bij de overheid vruchtbare bodem treft
• Ruimte voor maaksector is schaars
Belangrijkste aandachtspunten:
Indicatoren monitor
• Investeringen in Geothermie komen onvoldoende van de
• Vestigingen en banen sectoren
grond en er heerst terughoudendheid qua investeringen in ‘wind op zee’ Indicatoren monitor • Aantal start- en scaleups • Vestigingen en banen sectoren
Vernieuwen door kennis, technologie en innovatie
Opschalen met export, financiering en spin-off
Belangrijkste resultaten:
Belangrijkste resultaten:
• Het aantal startups dat is ondersteund via diverse
• Binnen de programma’s van Impact City, internationalisering
programma’s gericht op impact, (cyber)veiligheid, zorg,
MKB, IQ, Kansen voor West en Sociaal Impactfonds zijn de
govtech en IT overtreft met 10% onze doelstelling van
doelen behaald om groeiers te ondersteunen
50 per jaar • Er ligt een intentieverklaring van de gemeente Leiden, Delft,
Belangrijkste aandachtspunten:
Rotterdam, Den Haag en IQ en provincie Zuid-Holland om
• Het aantal bedrijven dat doorgroeit blijft beperkt
een regionaal Startup- en scale-upprogramma te lanceren Indicatoren monitor Belangrijkste aandachtspunten:
• Aantal scaleups
• Den Haag 1 plek gedaald op Global Startup Ecosystem Index
• Export
(plaats 3 achter Amsterdam en Eindhoven) Indicatoren monitor • Productiviteit • Ecosysteem index • R&D-uitgaven
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
22
< INHOUD
Het succes van een circulair én sociaal bedrijf Yespers is opgericht in 2014 en produceert hoogwaardige ontbijtproducten. Inmiddels is dit een scale-up. Begonnen als een start up in The New Farm, heeft het bedrijf inmiddels meer ruimte gevonden op bedrijventerrein ZKD. Het bedrijf wil de voedselketen beter maken, waarbij duurzaamheid én inclusiviteit worden gecombineerd. Yespers ontving financiële steun voor de nieuwe fabriek. Stichting DOEN, Het Sociaal Innovatiefonds (SIF), het Apostolisch Genootschap (ApGen), Rabo Foundation en Kansen voor West (Europese Unie) slaan de handen ineen om de missie van Yespers op grote schaal te verwezenlijken. Met de financiering opende Yespers halverwege 2024 de eerste ‘waardefabriek’ (Total Value) ter wereld. Hiermee voorkomt het bedrijf voedselverspilling en biedt zij met de komst van de fabriek banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Rohda en Katarina in productie met het verwerken van hele appel
Yespers koopt van lokale fruittelers appels in die niet voldoen aan de strenge eisen van de detailhandel. In de Total Value fabriek wordt de appel volledig, van pit tot steel, verwerkt. Het gebruik van de hele appel zorgt voor een breed scala aan eindproducten waardoor de appel in waarde stijgt. Yespers betaalt de appelteler wel drie keer meer voor zijn appels dan de meeste inkopers en zet hiermee in op waarde toevoegen aan de keten. In de fabriek worden de stelen, pitjes, klokhuizen en de vrucht gescheiden voordat ze het verwerkingsproces in gaan. De stelen worden gedroogd en verwerkt in een appel-theeblend en de pitjes fijn geperst tot appelolie. De meeste impact maakt Yespers met de klokhuizen en de pulp. De klokhuizen gaan mee het persproces in om samen met de vrucht verwerkt te worden tot appelsap. De pulp die overblijft na het persen wordt gedroogd en fijngemalen tot appelmeel. Dit unieke proces maakt het mogelijk elke onderdeel van de appel tot waarde te brengen. Onderdeel van de Total Value fabriek is de Yespers Academy. Met de Academy biedt Yespers mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding en opleiding. Medewerkers worden op alle gebieden begeleid, van het leren van nieuwe vaardigheden, het vergroten van het zelfvertrouwen tot het behalen van certificaten.
Met de opgedane ervaring en behaalde certificaten kunnen ze doorstromen naar een baan in de fabriek of worden zij begeleid om zelfverzekerd de arbeidsmarkt te betreden. Met de Academy als onderdeel van de Total Value fabriek biedt Yespers een ontwikkel- en doorgroeitraject aan een groep mensen die extra steun kunnen gebruiken in de opbouw van hun loopbaan. Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
23
< INHOUD
Tactisch doel 1: Verdiepen van het profiel van Internationale Stad van Vrede en Recht
Operationeel doel | Groei Impactbedrijven In 2024 zijn 20 impact bedrijven aangetrokken naar Den Haag of nieuw gestart in Den Haag, die werken aan diverse Sustainable Development Goals. Enkele voorbeelden zijn de bedrijven DeWarmte, Voltiris en The Good Spice. Hiermee is de gemeente goed op weg naar de doelstelling om in vier jaar tijd 100 bedrijven aan te trekken. Helaas zijn er ook bedrijven die het niet hebben gered, zoals Exasun, SuperSola en WholyGreens. De gemeente zet zich in om om circulaire ondernemers te helpen starten en groeien in de stad. De aanpak richt zich op de uitdagingen waar circulaire ondernemers tegenaan lopen, zoals het creëren van een solide businesscase, financiering en ruimte. Tijdens Den Haag Inspireert! is de eerste circulaire Haagse Parel uitgereikt aan Circular Green. Door Yespers is op bedrijventerrein ZKD de eerste ‘Total value factory’ in de wereld geopend. Een bedrijf waar alle onderdelen van de grondstof (in dit geval een appel) worden gebruikt en er dus met ‘zero-waste’ wordt geproduceerd. Binnen het groeiende ImpactCity ecosysteem worden op diverse manieren investeerders gekoppeld aan impactondernemers om hun groei te faciliteren. Bijvoorbeeld via matchmaking events georganiseerd vanuit het impactprogramma en specifieke matchmaking events op het ImpactFest, dat in november 2024 werd gehouden en waar bijna 1.500 bezoekers op af kwamen.
Nieuw daarbij waren speciale investor tickets en een specifiek programma voor investeerders, waarmee het evenement nog aantrekkelijker wordt voor deze doelgroep. Daarnaast vindt ‘matchmaking’ gedurende het hele jaar plaats via het accountmanagement. Tevens worden bedrijven uit het ecosysteem ondersteund met het vergroten van hun netwerk en zichtbaarheid, bijvoorbeeld op het ImpactFest en bij de handelsdelegatie naar ChangeNOW in Parijs.
Operationeel doel | Impuls nieuwe energie Investeringen in de geothermie markt komen als gevolg van regelgeving en de vertraging van de aanleg van warmtenetten nog niet goed op gang. Desondanks hebben in 2024 elf bedrijven uit de nieuwe energiesector aangekondigd zich in Den Haag te gaan vestigen. The Hague & Partners heeft vier bedrijven begeleid, Katoni, Restar, DYI en Doral. In de Titaan zijn ongeveer 7 bedrijven geland die zich bezighouden met nieuwe energieoplossingen. De International Geothermal Association heeft in opdracht van de gemeente een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden om het regionale geothermie innovatie-ecosysteem te verbeteren. Het rapport concludeert dat er kansen liggen voor het benutten van geothermie als lokale energiebron en als kans voor regionaal economische ontwikkeling. De regionale samenwerking die hieruit is ontstaan, is onderdeel van het Haags Klimaat Akkoord en biedt kansen voor Europese profilering. Naar aanleiding van dit rapport hebben de gemeente en de provincie Zuid-Holland een kwartiermaker aangesteld voor de Energy Cave. Deze kwartiermaker moet de samenwerking tussen stakeholders versterken en geothermische activiteiten in de regio moet bevorderen.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
24
< INHOUD
Operationeel doel | Realisatie govtechhub De gemeente ondersteunt de verdere uitbreiding van de GovTech sector. Deze sector brengt overheden, bedrijven en kennisinstellingen samen om te werken aan digitale innovaties voor overheden (GovTech). Deze innovaties dragen bij aan een efficiëntere werkwijze binnen de overheid en helpen bij het aanpakken van de (maatschappelijke) uitdagingen. Gezamenlijk met de provincie Zuid-Holland heeft de gemeente de GovTech NL hub gesubsidieerd. De hub bestaat uit belangrijke partners, zoals The Hague Tech, WorldStartup, YES!Delft, Digicampus en PLNT Leiden en is gevestigd in The Hague Tech. In 2024 zijn er tien meetups van het Urban Sensing Lab georganiseerd, een netwerk waarin burgers worden ingezet om praktijkervaringen te delen en metingen te verrichten om onze stad slimmer, gezonder en leefbaarder te maken. Gedurende het jaar zijn 12 startups betrokken geweest bij de GovTechNL hub..
Operationeel doel | Groei veiligheidscluster Ook in 2024 werd de stichting HSD ondersteund, die onder andere zorgt voor de landing van nieuwe Nederlandse cybersecurity bedrijven in Den Haag en werkt aan het versterken van de cybersecurity ecosysteem via verschillende programma’s. Via haar bijdrage aan IQ ondersteunt de gemeente de landing van buitenlandse bedrijven in het veiligheidscluster (zie doel aantrekken nieuwe bedrijven). Uit onderzoek blijkt dat er een groei is van 12% van het aantal bedrijven in de regio Den Haag in cyberveiligheid en 5% groei in werkzame personen (2022-2023). De HSD-campus zit sinds eind 2024 vol. Er zijn in totaal 8 bedrijven in 2024 bijgekomen. Dat betekent dat er nu 38 bedrijven op de campus een ruimte huren. Onder andere bedrijven als Bird Watcher group, Nautilus, Modat en Akasec hebben zich op de campus gevestigd. Om het cluster en het cybersecurity ecosysteem nog verder te versterken worden gesprekken gevoerd over de samenwerking met de Rijksoverheid en wordt informatie, kennis en expertise op het gebied van digitale weerbaarheid gebundeld (in lijn met de Nederlandse Cybersecuritystrategie 20222028) en wordt een fysieke samenwerkingslocatie door de gemeente gefaciliteerd. De Cybersecurity Week vond plaats in de eerste week van oktober 2024.
Er waren in totaal 2.000+ bezoekers bij deze evenementen aanwezig, verdeeld over 57 nationaliteiten en er waren meer dan 10 delegaties aanwezig uit onder andere Canada, India, Spanje, Taiwan, Verenigd Koninkrijk en Zweden. In 2025 wordt een programma voor cybersecurity startups gestart met Yes!Delft. Dit programma helpt hen in de eerste fasen van het opzetten van een onderneming. In 2024 is er binnen het Nederlandse veiligheidscluster een belangrijk fonds gelanceerd: het SecFund (Security Fund). Dit fonds is opgezet door het ministerie van Defensie in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken, de provincies en de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) en geeft kansen voor start- en scaleup bedrijven die bijdragen aan de innovatiebehoefte van Defensie.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
25
< INHOUD
Tactisch doel 2: Verbreden van de economische structuur door andere sectoren gericht te versterken, met name maak en zorg.
Operationeel doel | Begeleiden innovatieve zorgbedrijven Op verschillende manieren ondersteunde de gemeente innovatieve zorgbedrijven in hun bedrijfsvoering. De gemeente hield een spreekuur gericht op het verder brengen van een product op weg naar de markt of propositie van een zorgtechbedrijf. 33 zorgtechbedrijven bezochten dit spreekuur. Twee bedrijven zijn intensief begeleid in het Caretech Scaling Program, waarin is gewerkt aan een verdienmodel gericht op groei voor de lange termijn. Ook werden zij geholpen bij het doen van een aanvraag bij Digizo.nu: een programma dat zich richt op het opschalen van bewezen digitale en hybride (zorg)processen. In februari 2024 is de Zorginnovatiehub gelanceerd in Den Haag Zuid West en is de (ver)bouw van de ruimte in Pand Zuidwest gestart. Hier wil de gemeente het zorginnovatienetwerk verder versterken door ruimte te geven aan innovatieve zorgbedrijven in combinatie met zorg en welzijn. De verbouwing van het pand is vertraagd en wordt begin 2026 afgerond. Wel wordt er al geacquireerd voor huurders en is de eerste huurder gevonden. Daarnaast is een aantal acties ingezet op het verkrijgen van financiering voor verdere versterking van (het netwerk van) zorginnovatiebedrijven. Zo is in 2024 een aanvraag gedaan bij de provincie Zuid-Holland voor het realiseren van een economisch start- en scale-up programma in de hub.
Deze aanvraag is inmiddels gehonoreerd.
Operationeel doel | Groei maakbedrijven In de “Sectortafel Maak” werken Gemeente Den Haag, De Haagse Hogeschool, ROC Mondriaan, MKB Den Haag, VNO-NCW West en ontwikkelaars en ondernemers samen om een bloeiende, innovatieve en duurzame Haagse maaksector in de stad te bevorderen. De focus ligt hierbij op drie pijlers: ruimte, arbeidsmarkt en de circulaire transitie. Inhoudelijk overleg koppelen we hierbij aan bedrijfsbezoeken. Afhankelijk van het thema worden ook andere partijen uitgenodigd. Bij de bijeenkomst bij The New Farm over het thema 'ruimte' werden bijvoorbeeld de ontwikkelaars van bedrijfsruimte uitgenodigd. In 2024 is het Haags Makersgilde (HMG) opgericht. Het gilde zet zich in voor de versterking en zichtbaarheid van de Haagse maakindustrie, onder andere door samenwerking, innovatie en elkaar inspireren en informeren. Voor de gemeente Den Haag is het HMG de verbindende schakel met de lokale maakbedrijven.
Operationeel doel | Ontwikkeling Technology Park Ypenburg Middels een draagvlakmeting is gebleken dat er geen behoefte is onder ondernemers voor gedeelde voorzieningen, gezamenlijke faciliteiten en voor community management. Om deze reden zijn we hiermee gestopt. Er is vooral behoefte aan kaders waarmee werk gemaakt kan worden van het realiseren van uitbreidingsruimte (zie operationeel doel uitbouw maakcluster Ypenburg). Er zijn gesprekken gevoerd met de eigenaar van het terrein over de mogelijkheden.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
26
< INHOUD
Tactisch doel 3: Vernieuwen van de economie door kennis, technologie en innovatie te stimuleren
Operationeel doel | Vasthouden positie startupstad In de Global Startup Ecosystem Index 2024 van StartupBlink zijn we als regio (Den Haag, Leiden en Delft) de derde startupregio van Nederland. Ten opzichte van eerdere jaren zijn we één plek gedaald, omdat Eindhoven sterk is gestegen naar plek 2 (Amsterdam staat op 1). Regionale ecosystemen wereldwijd worden hier gerankt op kwantitatieve (zoals aantal startups en investeerders), kwalitatieve (zoals startupbanen, versnellingsprogramma’s en aantal snelle groeiers) en omgevingsaspecten (zoals internetsnelheid, R&D investeringen, regelgeving). Vanuit ImpactCity helpen we bedrijven groeien door middel van diverse programma's zoals de Haagse vernieuwers Challenge (hulp aan 10 geselecteerde startende impact ondernemers), Grants for Impact (hulp bij aantrekken van subsidies aan 6 bedrijven), Startup in Residence (ingang voor impact bedrijven bij overheidsinstellingen) en Startup Support XL (hulp voor startende ondernemers voor ongeveer 20 bedrijven). Er zijn ruim 50 nieuwe starters begeleid in kansrijke Haagse sectoren als recht & overheid, veiligheid (15+), govtech, impact (10), IT (20+), zorg (10+). De doelstelling van 50 is hiermee gehaald.
Operationeel doel | Groei techbedrijven We stimuleren de groei van techbedrijven, o.a. door ondersteuningsprogramma’s voor start-ups en versnellingsprogramma’s te steunen. Yes!Delft heeft in 2024 subsidie ontvangen om minimaal 15 bedrijven te begeleiden in hun groeiambities en PLNT heeft subsidie ontvangen om ondernemerschap onder studenten te stimuleren, bijvoorbeeld door het aanbieden van een startup-play programma aan studenten van de Haagse Hogescholen en universiteiten gericht op het concretiseren van innovatieve ideeën. Dit programma bestaat uit zes interactieve sessies en een coachingstraject. Daarnaast heeft de gemeente een aantal handelsmissies (mede) georganiseerd voor Haagse ondernemers om nieuwe markten aan te boren en investeringen aan te trekken In 2024 is een regionaal overleg “startup- en scaleupbeleid” in het leven geroepen. Dit heeft geresulteerd in een intentieverklaring, om nauwer samen te werken, tussen de gemeentes Den Haag, Rotterdam, Leiden en Delft, de MRDH, InnovationQuarter en de provincie Zuid-Holland. Het doel is om uit de regio meer marktleiders voort te brengen.
Operationeel doel | Ondersteunen netwerk van innovatiehubs Het netwerk van innovatiehubs wordt na initiatief van de gemeente inmiddels door de hubs zelf onderhouden. Verdere inzet op een sterk innovatienetwerk heeft een prominente plek in de Werken, Leren, Innoveren aanpak (RIS320758) en het operationeel doel ‘Stimuleren Policy Campus’. In 2024 is een bijdrage van de MRDH ontvangen voor het aanstellen van een kwartiermaker, waarmee we de strategie ook daadwerkelijk kunnen gaan uitrollen.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
27
< INHOUD
Operationeel doel | Uitbreiding Universiteit Leiden Den Haag groeit verder als universiteitsstad. We subsidiëren de uitbreiding met circa 12.000 m² van de Haagse Campus van de Universiteit Leiden aan het Spui/Grote Marktstraat met een bedrag van EUR 10 miljoen (RIS 319378), als onderdeel van de Policy Campus (CID). Hiermee wordt een groei beoogd van momenteel 7.000 studenten tot 10.000 in 2030 en een toename van het aantal opleidingen. In 2024 is EUR 4 miljoen overgemaakt. Naar verwachting zullen de deuren van het Spuigebouw in het eerste kwartaal van 2026 opengaan.
Operationeel doel | Uitbreiding TU Delft In 2024 heeft de TU Delft groen licht gegeven aan de verdere ontwikkeling van haar aanwezigheid in Den Haag: met onder de naam TU Delft | Campus Den Haag. Het doel van Campus Den Haag is om Delftse studenten, onderzoekers en hun state-of-the-art technologische kennis beter te betrekken bij beleid en bestuur. Zo zijn er twee nieuwe transdisciplinaire masterprogramma’s ontwikkeld en wordt er onderwijs voor professionals opgezet. De Haagse campus van de TU Delft richt zich met onderwijs, onderzoek en maatschappelijk impact op drie maatschappelijke focusthema’s: Klimaat & Energy, Digitalisering en Safety & Security. Vanaf 2026 zal het Spuigebouw de thuisbasis worden voor alle opleidingen van TU Delft in Den Haag.
Tactisch doel 4: Opschalen van bedrijven door export, financiering en spin-off te ondersteunen
Operationeel doell | Faciliteren groeiers Het doel om jaarlijks 10 kansrijke groeiers te ondersteunen hebben we gehaald. Binnen ImpactCity zijn diverse programma's om groeiende bedrijven te helpen, zoals het programma ‘Grants for Impact’ waarin zij hulp krijgen bij het aantrekken van subsidies (6 bedrijven hebben deelgenomen). Om oprichters van bedrijven te ondersteunen worden diverse events georganiseerd zoals ‘Impact Founder Diners’ en zogenaamde ‘Unconferences’ waar oprichters met elkaar kennis, netwerk en ervaring delen. Vanuit het zorgprogramma Technologie voor Thuis zijn 2 scale-ups ondersteund (zie ook doel innovatieve zorgbedrijven). Voor groeiende bedrijven is internationalisering van belang en om die reden hebben wij twee congressen bezocht (ChangeNOW, Parijs en Slush, Helsinki), waar een delegatie (ongeveer 20 bedrijven in totaal) van Haagse bedrijven is meegegaan. In samenwerking met MRDH, provincie Zuid-Holland en diverse andere partijen in de regio is een samenwerking opgestart voor ondersteuningsprogramma’s die gericht zijn op groeiende bedrijven.
Economische uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage 2024
28
< INHOUD
Operationeel doel | Ondersteunen bedrijfsontwikkeling (IQ) IQ heeft 18 innovatieprojecten lopen wat voor 67 Haagse ondernemers tot een investering heeft geleid. Een voorbeeld van een project is ‘business development sociaal domein Den Haag’ i.s.m. de gemeente Den Haag, de Haagse Hogeschool en Yes!Delft waarin 21 mkb-bedrijven met een technologische oplossing in het sociaal domein worden ondersteund bij het opstellen van investeringsproposities. Voorbeelden van Haagse organisaties die we geholpen hebben zijn: Oppr.ai, een AI-platform; Telerevalidatie.nl, een platform voor betere samenwerking bij revalidatietrajecten; Weco Wave Energy Collective BV, dat golfslag omzet in energie