RIS322666 Notulen raad 22 mei 2025

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 22 mei 2025 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda Agendapunten B en C worden gezamenlijk besproken B. Voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag (RIS322230) C. Voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder (RIS322231) D. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder E. Stemming en uitslag stemming F. Beëdiging benoemde wethouder Schorsing G. Stad in de raad H. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken I. Vaststelling van de besluitenlijst I.1 Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Bedrijvenschap Harnaschpolder voor de begrotingswijziging 2025, de begroting 2026, en de jaarstukken 2024 t.k.n (RIS322057) I.2 Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure ontwerpbegroting 2026-2029 IPP Haaglanden en jaarrekening 2024 ter kennisname (RIS322074) I.3 Voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Jan van Nassaustraat 23 (RIS322090) J. Datumbepaling initiatiefvoorstellen J.1 Hart voor Den Haag: Den Haag hoofdstad van Nederland (RIS322252) J.2 SP: Geen sloop zonder hoop: verplicht draagvlak óók bij beëindiging van de huur (RIS322262) Beraadslaging over K. Tweede gewijzigd initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Van Napels aan de Noordzee naar Singapore achter de duinen (RIS319200) L.

Gewijzigd initiatiefvoorstel VVD: Kom naar Kijkduin! (RIS319474) M. Voorstel van het college inzake het Actieprogramma mensenhandel 2025-2028 (RIS320843) N. Voorstel van het college inzake Toekomstbestendig Bouwen (RIS321843) O. Voorstel van het college inzake Verduurzamen stadsdeelkantoor Haagse Hout (RIS322081) Agendapunten P en Q worden gezamenlijk besproken P. Voorstel van het college inzake Kadernota subsidiebeleid Den Haag 2025 (RIS321508) Q. Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Algemene subsidieverordening Den Haag 2020 (RIS321509) R. Tweede gewijzigd initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Investeren in het Worldforum (RIS319709)

1

Afronding debat commissie S. Vaststelling voorontwerp autoluwe Prinsestraat e.o. en eenrichtingsverkeer Prinsessewal (RIS321310) T. Reissector vecht reclameverbod aan U. Commissiebrief inzake Evaluatie pilot doneerrekjes (RIS319650) V. Raadsmededeling inzake Programma laagdrempelig voorlichten en vaccineren (RIS321725) W. Beantwoording raadsadressen inzake Opvang voormalig Hagacomplex Sportlaan X. Debat over Verkeersveiligheid Y. Afvaldebat Z. Debat over Duurzaamheid AA. Situatie Palestina en genocidaal geweld AB. Commissiebrief inzake 60-plussers met een bijstandsuitkering (RIS321181) (niet aan de orde geweest) Stemmingen (incl. gestaakte stemmen raad 8 mei) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GL), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), Celik (DENK) De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Hart voor Den Haag), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Kaptheijns (PVV), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) Afwezig: Baboeram (GL), Bingöl (Hart voor Den Haag) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Hartelijk welkom bij de gemeenteraadsvergadering van donderdag 22 mei 2025. Welkom aan u, welkom aan de mensen op de publieke tribune en welkom aan de mensen die thuis genieten van wat wij vanmiddag met elkaar bespreken en daar later op de dag over besluiten.

De heer Van Esch, lid van de gemeenteraad, heeft aangegeven alleen bij het begin van de vergadering en vanavond bij de stemmingen aanwezig te zullen zijn. De heer Mekers zal iets later in de vergadering aanwezig zijn. Mevrouw Baboeram is afwezig. De wethouders Van Asten en Bruines zullen vandaag op een paar momenten afwezig zijn. Dan de vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter; dat ben ik of de heer Sluijs. Als u wilt praten, doet u dat vooral buiten. U mag alleen praten als u het woord heeft gekregen. Natuurlijk mag het debat stevig op de inhoud, maar niet gericht op de persoon. Het gaat echt om de zaak. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren volgens de afspraken die we hebben. U spreekt maximaal drie minuten. U spreekt raadsleden of collegeleden niet bij hun voornaam aan. Ook is het niet toegestaan namen van ambtenaren te noemen. We hebben ook vastgelegd dat u niet vanaf de publieke tribune mag laten blijken of u het ergens mee eens bent of niet mee eens bent. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen. Ik heb met de fractievoorzitters afgesproken om de vergadering, inclusief de stemmingen, uiterlijk om 00.00 uur - maar ik hoop eerder - af te sluiten.

2

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Dan stel ik de vraag der vragen: kunt u instemmen met de agenda? Yousef Assad (D66). Voorzitter. Wij willen graag het verzoek doen om agendapunt AB, over 60plussers in de bijstand, door te schuiven naar de volgende raad. De voorzitter. Het verzoek is om de behandeling van de commissiebrief inzake 60-plussers met een bijstandsuitkering te verplaatsen naar 12 juni. Dat is akkoord. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B. Voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag (RIS322230). C. Voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder (RIS322231). De beraadslaging wordt geopend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag is tegen de benoeming van de heer Engberts tot wethouder van onze mooie stad. Dat is niet omdat wij de heer Engberts geen fijne man vinden, want dat vinden we hem namelijk wel. Zo heb ik tijdens een kop koffie met hem mogen ervaren. Maar we zijn tegen de benoeming, omdat wij vier inhoudelijke, deels zelfs principiële bezwaren hebben. Alvast ter geruststelling voor de moeder van de heer Engberts, de 83-jarige mevrouw Engberts: ik laat de toekomstig wethouder, tenminste als de raad dat beslist, echt wel heel. Maar dan onze inhoudelijke en deels zelfs principiële bezwaren. Ten eerste is onze fractie van mening dat het huidige college maar met zeven wethouders verder moet. Over nog geen tien maanden zijn er al verkiezingen. Rekening houdend met alle recessen die nog komen, is die periode in feite nog korter. Wat gaat de heer Engberts in zo'n korte periode nog voor de stad betekenen? Bovendien brengt zijn benoeming voor de stad hoge kosten met zich mee. Denk aan salarissen, ook van een bestuursadviseur, en het wachtgeld.

Al dat geld kan in onze mooie stad beter worden besteed. Ten tweede vinden wij dat een wethouder van Den Haag natuurlijk ook in onze mooie stad moet wonen. Waarom kiest de PvdA-fractie ervoor een raadslid uit Rotterdam voor te dragen als wethouder in Den Haag? En waarom weigert de heer Engberts naar Den Haag te verhuizen? Het kan niet zo zijn dat een Haagse wethouder in Rotterdam woont. In het geval de heer Engberts vandaag zal worden benoemd tot wethouder, roep ik hem hierbij op als de wiedeweerga naar Den Haag te verhuizen, via een motie met als dictum: spreekt uit dat de heer Engberts zich zo spoedig mogelijk in Den Haag dient te vestigen. Ten derde heeft de heer Engberts geen ervaring als wethouder, geen bestuurservaring. Onze fractie is van oordeel dat zeker de wethouder met Den Haag Zuidwest in de portefeuille moet beschikken over de nodige relevante bestuurservaring. Een wethouder zonder die ervaring doet geen recht aan de enorme opgaven waar Zuidwest zich voor gesteld ziet. Ten vierde en tot slot vinden wij dat het überhaupt niet aan de PvdA-fractie is om een kandidaat-wethouder voor te dragen. Ik stuurde daar al eerder een brief over aan het presidium. Onze fractie is van mening dat, nu er sprake is van een minderheidscoalitie en er toch zo nodig een achtste wethouder moet komen, er een open en transparante procedure had moeten zijn waarbij ook andere 3

partijen een kandidaat hadden kunnen voordragen. Dat een splinterpartij met slechts twee zetels nu het alleenrecht krijgt op een voordracht, vinden wij stuitend. Maar gelukkig kan de stad zich hierover binnen tien maanden uitspreken. Op naar 18 maart. De voorzitter. Door de heer De Mos wordt de volgende motie (B.1 HvDH) ingediend:

Motie B.1 HvDH Haagse wethouder moet wonen in Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 22 mei 2025, ter bespreking van Voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag en Voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder. Constaterende, dat: ▪ de heer Engberts niet van plan is in Den Haag te gaan wonen. Overwegende, dat: ▪ een wethouder van Den Haag woonachtig zou moeten zijn in Den Haag. Spreekt uit dat: ▪ de heer Engberts zich zo spoedig mogelijk in Den Haag dient te vestigen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Den Haag staat voor enorme uitdagingen, waar we ook met volle kracht komend jaar mee aan de slag moeten, als stad, als raad en als college: het bouwen van betaalbare woningen en de aanpak van slecht verhuurderschap om de wooncrisis te bestrijden, de wijkaanpak in Zuidwest en in andere wijken, het in goede banen leiden van arbeidsmigratie, het tegengaan van leegstand met de verordening en rust in het welzijnswerk.

Daarom dragen wij vandaag een kandidaat-wethouder voor die hier voor de volle honderd procent mee aan de slag wil, die zijn tanden kan vastbijten in grote en uitdagende dossiers, samen met bewoners in de stad, samen met onze raad en samen met het college: verbindend, aanspreekbaar en met een luisterend oor. Daarom hoop ik op uw steun bij de stemmingen en bij de benoeming straks. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. De stad heeft bestuurders nodig. Die bestuurders moeten er zijn voor de hele stad, en daar staat de VVD voor. Die bestuurders moeten resultaten boeken in samenwerking met ons als hele raad, zeker in deze minderheidscoalitie, en ook in samenwerking met de hele stad, zand en veen en alles wat daartussen zit. De Haagse VVD heeft een hele prettige kennismaking gehad met de heer Engberts. Wij zullen straks ook voor zijn benoeming stemmen. Wij hopen dat hij met de hele stad gaat zorgen voor goede resultaten in de komende tien maanden. Wij zullen hem op die resultaten beoordelen, zoals we dat ook doen bij de rest van het college. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. We zijn blij dat er op korte termijn een zeer geschikte opvolger is gevonden voor de heer Balster en dat dat Co Engberts is geworden.

Co Engberts brengt ruime ervaring met de lokale politiek, uit een stad die bijna net zo leuk is als Den Haag, en heeft daar ook laten zien dat hij een echte verbinder is. In verschillende functies heeft hij zich intensief beziggehouden met sociale vraagstukken zoals armoedebestrijding en woningbouw, en ook leegstand trok onze aandacht. We kijken ernaar uit om het komende jaar samen te werken. We hebben ook met hem kennisgemaakt. Voor mij was dat een hernieuwde kennismaking. Ik kijk er enorm naar uit om samen met Co verder te bouwen aan deze stad. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Ik kan me aansluiten bij de mooie woorden die al zijn gesproken door de collega's van de PvdA en GroenLinks. Ook onze fractie heeft 4

het volste vertrouwen dat de heer Engberts hier mooi werk zal verrichten, samen met onze raad en samen met deze stad. Ook onze fractie heeft een heel fijne kennismaking met hem gehad. We zien uit naar een fijne samenwerking. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De SP ziet geen reden om te twijfelen aan de wenselijkheid om de ontstane wethoudersvacature in te vullen of om te twijfelen aan de geschiktheid van de kandidaat. Ik vond het ook een heel prettig kennismakingsgesprek met de heer Engberts. Er is slechts een ding waar wij wel wat mee in onze maag zaten: de gevraagde ontheffing voor de kandidaat-wethouder om niet in Den Haag te hoeven wonen. In de bijna zes jaar dat ik hier in deze raad zit, heb ik aardig wat collegeleden zien komen en gaan. Toch is dit de eerste keer dat ik als raadslid over deze ontheffing moet stemmen. Dat is wat de SP betreft een goed teken, want dat laat zien dat de mores in onze stad is dat collegeleden ook inwoner zijn van onze stad, dit in tegenstelling tot in sommige andere gemeenten waar echt behoorlijk royaal met deze ontheffing wordt gestrooid. Hoewel je soms de bijzondere situatie hebt dat er hals-over-kop een waarnemend burgemeester van buitenaf moet worden gezocht, hebben we het vandaag niet over een vacature voor een interimwethouder.

De positie van de heer Engberts is straks, als de raad het hem gunt, gelijkwaardig aan die van alle andere wethouders in het college. Zijn besluiten en keuzes kunnen de komende maand even bepalend zijn voor onze inwoners als die van de collega's met een langere staat van dienst. Sterker nog, de ervaring leert juist dat wethouders Volkshuisvesting aan de wieg kunnen staan van besluiten die soms tot gevolg hebben dat tientallen tot wel honderden inwoners van onze stad hun vertrouwde huis moeten verlaten. Samenvattend. Hoewel wij uit pragmatisch en praktisch oogpunt alle begrip hebben voor het verzoek van de heer Engberts om niet te hoeven verhuizen, riep dit bij ons wel meer principiële vragen op. De SP hoopt in ieder geval dat het uitgangspunt dat collegeleden niet alleen kiezen voor de functie maar geworteld zijn of bereid zijn om te wortelen in onze stad ook de komende raadstermijnen ferm overeind blijft staan. Overigens stemmen wij over de ontheffing. Ik snap niet zo goed waarom er dan ook nog een motie over dit onderwerp moet worden ingediend. Dat lijkt me vrij overbodig, dus dat is bij dezen ook meteen een stemverklaring over de motie. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We stemmen over de twee voorstellen en de motie. De heer Bingöl is ook afwezig. In stemming komt motie B.1 HvDH. De voorzitter. De motie wordt verworpen met 12 tegen 29 stemmen.

In stemming komt het voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Het voorstel wordt aangenomen met 28 tegen 13 stemmen. In stemming komt het voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder. De voorzitter. Het voorstel wordt aangenomen met 29 tegen 12 stemmen. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: D. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder.

5

De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie, de heer Martinez van Andel. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder de heer C. Engberts, stelt vast dat de voorgedragen persoon benoembaar is tot wethouder van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Dank u wel.

Aan de orde is: E.

Stemming en uitslag stemming.

De voorzitter. Het stembureau bestaat uit de leden Dubbelaar, tevens voorzitter, Van Doorn en Gerritsen. De vergadering wordt van 13.55 uur tot 14.04 uur geschorst. De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van het stembureau, de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Aan de stemming voor de benoeming van een wethouder van de gemeente Den Haag hebben 41 leden deelgenomen. Met 29 geldig uitgebrachte stemmen is benoemd de heer Engberts.

Aan de orde is: F.

Beëdiging benoemde wethouder.

De voorzitter. Meneer Engberts, fijn dat u er bent, met uw moeder begrijp ik en anderen. Bent u bereid de benoeming te aanvaarden? De heer Engberts. Ja. De voorzitter. Gefeliciteerd. Ik ga u nu beëdigen. De tekst van de eed luidt: 'Ik zweer dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Engberts. 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig!' De voorzitter. Gefeliciteerd en veel succes. (Applaus) De vergadering wordt van 14.07 uur tot 14.24 uur geschorst. De voorzitter. Voor de fijnproevers deel ik even mee dat wethouder Engberts zojuist de gedragscode heeft getekend.

6

Aan de orde is: G.

Stad in de raad.

De voorzitter. We hebben zeventien insprekers. U heeft allemaal drie minuten. Kijk vooral op de klok, want na drie minuten is het echt over. Dan moet u echt stoppen. Er is één inspreker over het voorstel Toekomstbestendig Bouwen. De heer Van Oorschot (N). Mijn naam is Arnim van Oorschot. Van de inspraak heeft de wethouder al een eerste exemplaar gehad; dan kan hij meelezen. Het gaat over natuurinclusief bouwen. Wij willen een stad waarin de natuur kan binnendringen tot op de binnentuinen. Daarom hameren wij sedert jaar en dag op het belang van natuurinclusief bouwen, zeker waar het grootschalige projecten betreft. Het is een stap vooruit dat het puntenstelsel natuurinclusief bouwen is aangepast. Ik beperk mij tot het natuuraspect, het behoud van de biodiversiteit en het groen. Een verbetering is dat niet alleen het puntenstelsel verder is uitgewerkt, maar zeker ook dat de processtappen zijn omschreven en voorgeschreven in de ontwerpfase. Daarin worden meegenomen aanwezige diersoorten en waardevolle groenstructuren: hoe kunnen ze worden versterkt? Laat groene daken aansluiten op de stedelijke groene hoofdstructuur. Maak ze niet te hoog. Zorg voor voldoende zon en voorkom windhinder. Het gaat ons er hierbij vooral om het overleg tussen de bouwers en de overheid te bevorderen. Daarnaast is het puntenstelsel wel gedetailleerd, maar het kan zeker verbeterd worden.

Ik noem een paar voorbeelden. De verbinding met de stedelijke groene hoofdstructuur. In de processtappen wordt aandacht besteed aan verbinding, de versterking van de stedelijke groene hoofdstructuur. Dat is heel goed, maar hoe wordt het geïmplementeerd? Levert het voldoende punten op? Ten tweede. De hoogte van groene daken is tot 50 meter. Dat is te hoog, vinden we, want insecten, vooral bijen, vliegen niet zo hoog. Ze komen tot groene daken van 15 tot maximaal 25 meter. En vogels zoals de zwarte roodstaart, de huismus en de scholekster nestelen of foerageren nooit boven de 20 meter. Daarom zou het beter zijn het aantal punten voor groene daken hoger te maken. Schaduw. Voor de planten is het juist niet goed dat groene daken te veel in de schaduw van gebouwen staan. Een schaduwinstallatie levert wel punten op, maar bomen zijn veel beter. De voorzitter. Dank u wel. De tijd is om. Er zijn vier insprekers over het voorontwerp autoluwe Prinsestraat en omgeving en eenrichtingsverkeer Prinsessewal. De heer Smeele (S). Goedemiddag. Ik ben een bewoner van de Toussaintkade en ik spreek namens de bewoners en de ondernemers van de Toussaintkade. Geachte raadsleden. We hebben het vandaag over het plan Centrum-Noord, wat in de basis een mooi plan is.

Maar uit een enquête waarvan de uitkomsten van 60 bewoners en ondernemers van de Toussaintkade in het bezit zijn van de gemeente, blijkt dat er een groot aantal bezwaren is. De rijrichting aanpassen op de Prinsessewal en het autoluw maken van de Prinsestraat kunnen wij prima volgen. Het onnodig verwijderen van de helft van de parkeerplaatsen, circa 35 stuks, aan de Prinsessewal met als doel vergroenen pal naast de Paleistuin, de meest groene plek van het centrum, is niet uit te leggen. Om tot dit plan te kunnen komen heeft er in opdracht van de gemeente een parkeerdrukmeting plaatsgevonden, waarbij uitgegaan is van een parkeerafstand van 800 meter, waar uitgegaan had moeten worden van 500 meter. Hierdoor geeft de uitkomst van die meting een positiever beeld dan de werkelijke parkeerdruk. Verder zijn de tellingen uitgevoerd om drie uur in de nacht, wat voor een woonwijk passend kan zijn, echter niet voor de binnenstad, waar parkeerplaatsen de hele dag in gebruik zijn, maar juist niet om drie uur 's nachts, als de horeca dicht is en de bezoekers naar huis zijn. Een telling op een ander tijdstip, bijvoorbeeld om vier uur in de middag, zal een volstrekt ander beeld geven, namelijk een parkeerdruk hoger dan 90%.

7

Voorts is het plan gedragen door de BIZ Hofkwartier. Er is in het geheel niet geluisterd naar de aangedragen bezwaren van de bewoners van Kortenbos en het Zeeheldenkwartier en met name de bedrijven en de bewoners van de Toussaintkade, die nu al dagelijks grote moeite hebben om een parkeerplek in de buurt te vinden. Daarnaast zijn de bewoners en ondernemers van de Toussaintkade door de voorgestelde nieuwe rijrichting op de Prinsessewal bang dat het aanzienlijk drukker zal worden op de Toussaintkade met voornamelijk leveranciers en vrachtwagens voor de horeca en de winkeliers in de Prinsestraat. Dit zal zeker een toename van de verkeersoverlast en een verhoging van de CO2-uitstoot met zich meebrengen. Beste raad. Vriendelijk wil ik u verzoeken om dit plan nog eens goed tegen het licht te houden en gedegen participatie toe te passen teneinde te voorkomen dat de parkeerdruk in het Zeeheldenkwartier nog verder wordt verhoogd alsook om de negatieve gevolgen van het wijzigen van de rijrichting op de Prinsessewal te voorkomen. Mevrouw Kruik (S). Goedemiddag. Ik ben hier namens de bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier 'De Groene Eland'. Wij geven een reactie op het verkeersplan Prinsestraat en Prinsessewal.

Als bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier staan wij volledig achter de uitgangspunten van het plan: het weren van auto's uit de Prinsestraat of het inrichten als fietsstraat, en het instellen van eenrichtingsverkeer voor auto's op de Prinsessewal. We maken ons echter wel zorgen over de gevolgen voor de Elandstraat. Eenrichtingsverkeer op de Prinsessewal leidt tot meer doorgaand verkeer door deze al drukke en smalle straat en verergert de situatie op de complexe kruising met de Vondelstraat en de Zoutmanstraat. Dit is in strijd met het uitgangspunt van het project CentrumNoord: het verminderen van doorgaand verkeer in woonwijken. Deze zorgen hebben wij al eerder kenbaar gemaakt. Daarnaast zijn wij fel tegen het schrappen van 34 tot 35 parkeerplaatsen aan de waterkant van de Prinsessewal. De parkeerdruk in onze wijk is hoog. Op veel momenten is het voor bewoners bijna onmogelijk om binnen 500 meter, conform de parkeernorm voor vooroorlogse wijken, een plek te vinden. Wij steunen daarom het bezwaar van de bewoners van de Toussaintkade. Voor de proef pleiten wij voor het invoeren van eenrichtingsverkeer met alleen verkeersborden, zonder direct parkeerplaatsen op te heffen. Als uit de proef blijkt dat de plekken toch niet nodig zijn, kan schrappen later overwogen worden. Tot slot vinden wij het voorgestelde wegprofiel niet veilig.

Wij stellen een breed, volledig gescheiden tweerichtingsfietspad aan de zijde van de Paleistuin voor, dat ook toegankelijk is voor hulpdiensten en het Koninklijk Huis. Zo kunnen de parkeerplaatsen aan de waterkant gewoon behouden blijven en veilig worden gebruikt. We hebben illustraties toegevoegd met de voorgestelde alternatieve wegprofielen en vergeleken met het voorstel van de gemeente. Na afloop van de proef willen we als bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier graag actief betrokken worden bij de evaluatie van de veranderingen, omdat de bewoners in onze wijk de gevolgen van deze veranderingen het meest gaan merken. De heer Lina (S). Ik spreek vooral namens mijzelf. Het is een prachtig plan wat voorligt. Alleen bewoners en ondernemers mogen nog rijden en parkeren in hun eigen wijk rondom de Prinsestraat. Anderen moeten eromheen en een parkeerplekje even verderop zoeken. Dat wil ik ook voor mijn wijk, het Zeeheldenkwartier. Verkeersinrichting volgens het gemeentelijke beleid, de Netwerkstrategie 2040. Ik neem aan dat die strategie ook voor onze wijk geldt. Dan wordt onze wijk ook autoluw, met prioriteit en veiligheid voor voetgangers en fietsen, en geen doorgaande wegen door deze wijk. Maar helaas: het plan herinrichting Prinsessewal en Prinsestraat zorgt er nu voor dat het tegendeel wordt bereikt in mijn wijk.

We hebben al heel veel last van autoverkeer van buiten de wijk, van bezoekers van het overtal aan coffeeshops, van de Albert Heijn XL, van de horeca en de winkels, en toenemend doorgaand verkeer vanaf de Mauritskade. De verkeersproblemen en parkeerproblemen van de Prinsestraat en de Prinsessewal krijgt mijn wijk er nu gratis bij. Volgens gemeentelijke berekeningen ik heb het niet zelf berekend; zie de zienswijze - betekent de wijziging een toename van 25% van het autoverkeer op de Elandstraat in de wijk. Dat zijn 730.000 extra autobewegingen per jaar. Dat zijn uw berekeningen. Kortom, het plan is prachtig voor bewoners en ondernemers van de Prinsestraat. Maar het kan toch niet zo zijn dat je uit het oog verliest dat je als gemeente ook in het Zeeheldenkwartier die 8

autoluwe stad wil bereiken en dat je de problemen van de Prinsestraat simpelweg verschuift naar het Zeeheldenkwartier, ook een woonwijk met winkels, terraspleinen en restaurants. Het plan is dus onvolledig. Er ontbreken concrete maatregelen om verkeerstoename, de vervuiling door verkeer en de parkeerdruk in het Zeeheldenkwartier juist naar beneden te brengen - het doel van de gemeente - en de veiligheid van fietsers en voetgangers te vergroten. Daarmee sluit het voorgenomen herinrichtingsplan niet aan bij het eigen beleid van de gemeente. Het is er zelfs mee in strijd. Ik kan mij niet voorstellen dat u het plan in deze vorm zal steunen. Ik ben zeker niet tegen het plan, maar wel in deze beperkte vorm. Ik vraag u dan ook om het agendapunt aan te houden en dit te laten aanvullen met concrete maatregelen om de verkeers- en parkeertoename in het Zeeheldenkwartier te voorkomen, zodat uw eigen verkeers- en parkeerbeleid geloofwaardig blijft. U kunt ervan overtuigd zijn dat de bewoners van het Zeeheldenkwartier daar graag over meedenken. De heer Winkler (S). Voorzitter. Ik ben Bas Winkler, bewoner en ondernemer in het Hofkwartier. Ik vervul tevens verschillende functies. Ik ben bestuurslid van Stichting Binnenstad Management Den Haag, voorzitter van Binnenstad in Bedrijf en sinds anderhalf jaar opnieuw voorzitter van BIZ Hofkwartier. In deze laatste functie sta ik u nu te woord.

Momenteel woon ik en heb ik mijn bedrijf in de Oude Molstraat, maar ik ben zestien jaar werkzaam geweest in de Prinsestraat en heb er kortstondig gewoond. Nogmaals houd ik de raad voor ogen dat het initiatief om de Prinsestraat autoluw te maken komt van de BIZ. Dit initiatief heeft de BIZ opgezet nadat wij een enquête hebben gehouden, per mail en fysiek, onder de bijdrageplichtigen. 80% koos voor een autoluwe Prinsestraat. Vier jaar lang hebben vertegenwoordigers van belangenorganisaties, waaronder die van het Zeeheldenkwartier, op vrijwillige basis hun eigen tijd geïnvesteerd om met ambtenaren in technische sessies naar alle opties te kijken en is er vervolgens naar bewoners en ondernemers veel gecommuniceerd met onder andere goed bezochte informatieavonden. Ik heb altijd veel respect gehad voor de raad, waar mensen zich inzetten voor de stad voor een beperkte vergoeding. In deze casus mis ik het gevoel dat dit respect wederzijds zou zijn voor de vrijwillige bestuurders van BIZ'en, ondernemersverenigingen en bewonersverenigingen. Het is uitstekend dat raadsleden eigen onderzoek doen in het gebied.

Maar als het initiatief ontstaan is vanuit de BIZ, waarom heeft geen van de partijen contact opgenomen met de BIZ? Waar ik geen begrip voor heb, is dat dit project al vier jaar loopt en nu pas, net voor de implementatie van de eerste fase, een jaar voor de verkiezingen, de raadsleden besluiten onderzoek te doen in het gebied om vervolgens voorstellen te doen om plannen te wijzigen; voorstellen die in die vier jaar bij de technische sessies allang voorbij zijn gekomen, gewogen zijn en niet uitvoerbaar of praktisch bleken, waarin nooit een van de raadsleden aanwezig was. Kwetsend is het om te horen dat er generiek gesteld wordt dat besturen van BIZ'en geen contact of feeling zouden hebben met hun achterban, van mensen die mij niet kennen en nooit het gesprek zijn aangegaan. Inbreuken op de openbare ruimte zijn altijd complex. Er is nooit een eenvoudige oplossing, omdat zoveel met elkaar verweven is en altijd iemands belang wordt geschaad. Al meer dan twintig jaar is het probleem van de Prinsestraat dat 90% van het autoverkeer door de Prinsestraat doorgaand is met geen oog voor retail of horeca. De weg is eigenlijk te smal, 3,5 meter, voor auto's en fietsers van twee kanten. Met drempels en een 30 kilometerzone proberen elektrische fietsen in te halen, zeker als een auto gaat laden en lossen. Dit inhalen zet zich dan veelal voort op de stoep.

Dit is een winkelgebied onwaardig, gevaarlijk voor bewoners, bezoekers, klanten en gasten. Ik ervaar dat het belang van de bewoners van de Toussaintkade over het tijdelijk verlies van parkeerplaatsen aan de Prinsessewal nu zwaarder gewogen wordt dan het al twintig jaar genegeerde belang van de ondernemers en bewoners van de Prinsestraat en Pieterstraat, waar de leefbaarheid, ook economisch, onder druk staat door de drukte in de openbare ruimte. Als in de laatste fase, een jaar voor de verkiezingen, er om wijzingen in de plannen worden gevraagd, krijg ik het gevoel dat hier nu niet het belang van de wijk of stad wordt gediend, maar dat er politiek wordt bedreven. Dus sta ik hier nu weer, laat ik mijn echte werk uit mijn handen vallen om de raad nogmaals op te roepen ervoor te zorgen dat alles positief ingezet wordt om dit plan te laten slagen en wij zo snel mogelijk naar fase 2 kunnen gaan, waarbij de parkeerplaatsen aan de Prinsessewal weer terug kunnen komen.

9

De voorzitter. Dan zijn er elf insprekers over het agendapunt Situatie Palestina en genocidaal geweld. Mevrouw Van der Spek (AA). Goedemiddag allemaal. Den Haag, de internationale stad van vrede en recht. Ik voelde altijd een bepaalde trots als ik aan mijn buitenlandse vrienden vertelde dat ik uit Den Haag kwam. Deze vrienden kenden Den Haag ook altijd als zijnde de stad van vrede en recht, juist ook mijn vrienden in Colombia, Zuid-Sudan en Somalië, waar ik de afgelopen jaren als humanitaire hulpverlener werkte. Maar trots ben ik niet meer. Want wat betekent het nog om in de internationale stad van vrede en recht te wonen, als er dagelijks Palestijnse burgers op gruwelijke wijze vermoord worden in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever? Als er ondertussen al tien weken geen hulpgoederen Gaza in komen? Als humanitaire hulpverleners en journalisten vermoord worden? En als dat allemaal stilzwijgend gedoogd en ondersteund wordt door het Nederlandse kabinet, vanuit hun kantoor in, nogmaals, de internationale stad van vrede en recht? Ik weet dat het buitenlandbeleid gemaakt wordt door het nationale kabinet.

Maar als zelfs het kabinet de ogen sluit voor de beelden uit Gaza, die dagelijks onze social media overstromen, als zelfs het kabinet de ogen sluit voor het feit dat het Internationaal Gerechtshof de term 'genocide' hanteert voor de huidige situatie in Palestina en als zelfs het kabinet de ogen sluit voor het feit dat meer dan 100.000 mensen, waaronder ik, afgelopen zondag een symbolische rode lijn trokken door Den Haag, dan is het hoog tijd dat de gemeente Den Haag pal voor de mensenrechten gaat staan. Als de gemeente echt serieus genomen wil worden als zijnde stad van vrede en recht, dan moet de gemeente zich uitspreken tegen deze genocide. Geef het goede voorbeeld en zet druk op de nationale politiek om daarmee ook het kabinet te bewegen tot actie tegen de genocide. Dan zal ik ook weer vol trots kunnen vertellen dat ik uit Den Haag kom, de stad van vrede en recht. Mevrouw Eijpe (AA). Goedemiddag, voorzitter en raad. Mijn naam is Angélique Eijpe. Ik ben inwoner van Den Haag, voormalig diplomate en moeder van drie zonen met een Gazaans-Palestijnse vader. In 2023 nam ik ontslag bij Buitenlandse Zaken, nadat ik daar ik 21 jaar had gewerkt, uit protest tegen de manier waarop onze regering de extreme Israëlische mensenrechtenschendingen en expliciete genocidale intenties in Gaza als 'zelfverdediging' bleef presenteren en zelfs ondersteunen.

Voor mijn kinderen, mijn Nederlands-Haagse Palestijns-Gazaanse kinderen, is de situatie in Gaza geen ver-vanhun-bedshow. In 2014 verloren zij hun oma, drie ooms en hun 12-jarige neefje Shabaan als gevolg van een Israëlisch bombardement. Sinds oktober 2023 kwamen daar nog eens 29 familieleden bij. De laatste, ons neefje Wadija, net voor oktober 2023 afgestudeerd als apotheker, werd op 28 april vermoord door een Israëlische droneaanval. Ik heb een foto meegenomen uit 2005: twee kleine jongens spelend voor een IKEA-speeltent die ik hier bij IKEA Delft had gekocht. Deze twee kinderen, Wadija en Shabaan, zijn dus nu allebei gedood. Mijn zonen groeien hier op in wat wij noemen de stad van vrede en recht. Maar die woorden zijn leeg als we blijven samenwerken met de daders van deze vernietiging. Daarom roep ik u op tot het volgende. Ten eerste: beëindig alle directe en indirecte samenwerkingen met Israëlische bedrijven en instellingen, zeker omdat het gaat om samenwerking op het gebied van cybersecurity, security en dronetechnologie. U kan u voorstellen hoe met name dat laatste mij heel diep raakt. Ik deelde al een inventarisatie met de griffier die deze samenwerkingen in kaart brengt. Ten tweede: spreek de regering aan op haar verantwoordelijkheid onder het internationaal recht en de genocideconventie, zoals uw collega's in Utrecht en Amsterdam al deden.

Red de geloofwaardigheid van deze stad, in de ogen van de wereld, in de ogen van uw inwoners en bovenal in de ogen van onze kinderen en in het bijzonder, sta ik mezelf toe, in de ogen van mijn kinderen. Mevrouw Van Roemburg (AA). Geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad. Dank u wel voor de gelegenheid u toe te spreken. Mijn naam is Rebekka van Roemburg en ik woon sinds 2012 in deze mooie stad. Net als Angélique werkte ik vroeger bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Afgelopen zondag kleurde Den Haag rood. Meer dan 100.000 mensen, van alle leeftijden, etniciteiten en religies en uit alle hoeken van het land, trokken samen de rode lijn die onze regering weigert te trekken ten aanzien van de regering van Israël. Een Israëlische regering die schaamteloos en nu ook openlijk bezig is genocide te bedrijven op de Palestijnen. Het was ontroerend en hartverwarmend om eindelijk, eindelijk met zo velen te zijn. We feliciteerden elkaar met de massale 10

opkomst, maar tegelijkertijd rouwden we en voelden we ons machteloos. Want we wisten ook: vandaag heeft Israël zijn grondoffensief in de reeds grotendeels verwoeste Gazastrook nog verder uitgebreid. Op dezelfde dag dat Den Haag rood kleurde, deed Gaza dat ook maar dan met bloed. Alleen al op die dag werden 144 mensen vermoord. En élke dag worden de kolonisten op de Westoever actief ondersteund door het Israëlische leger. Ze verdrijven Palestijnen uit hun huizen en pikken hun land in. Als u de Oscarwinnende film No Other Land nog niet gezien heeft, ga die zien! Nee, dat is niet gemakkelijk, maar wel noodzakelijk. We kwamen met z'n allen de straat op in de hoop de Nederlandse regering ervan te kunnen overtuigen de Israëlische oorlogsmisdaden te veroordelen en te bestraffen. De regering wilde zondag niet reageren. In plaats daarvan koos minister-president Schoof ervoor een videoboodschap te sturen ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van het CIDI, de lobbyorganisatie van de Israëlische regering. Dat was niets minder dan een klap in het gezicht van die 100.000 mensen. Als inwoner van Den Haag - velen hebben het al gezegd - was ik altijd trots op het motto dat hier zo prachtig op de vloer staat: stad van vrede en recht. Maar wat mij betreft klinken die woorden steeds holler.

U als gemeenteraad kunt er niets aan doen dat onze regering vooralsnog nog steeds aan de verkeerde kant van de geschiedenis staat. Maar u kunt wel het motto van onze mooie stad recht doen door u duidelijk uit te spreken. Voor de minstens 62.000 mensen, onder wie 17.000 kinderen, die al vermoord zijn sinds oktober 2023 en voor de velen die onder het puin liggen en wiens dood niet officieel is bevestigd, is het al te laat. Deze mensen hadden, net als de Israëlische slachtoffers en gijzelaars van Hamas, namen, dromen en een toekomst. Wij mogen niet wegkijken terwijl nog vele anderen worden vermoord. Nooit meer is nu. Mevrouw Klomp (AA). Goedemiddag. Mijn naam is Marije Klomp. Ik ben islamoloog-arabist, ook voormalig diplomaat, waaronder in het Midden-Oosten, en op dit moment rijksambtenaar bij RVO. Geacht college. Al meer dan zeventien maanden sta ik met ambtenaren en oud-diplomaten op dichte deuren te bonzen voor het ministerie van Buitenlandse Zaken tegen het falende Israëlbeleid. Petities worden niet in ontvangst genomen en gesprekken geweigerd of eindeloos uitgesteld. Zelfs de rode lijn die 100.000 Nederlanders afgelopen zondag door uw stad trokken, gleed van premier Schoof en minister Veldkamp af: geen reactie en zeker geen actie.

Burgemeester Halsema verwoordt goed wat dat lakende overheidsbeleid ten aanzien van Israël doet met de spanningen in haar stad Amsterdam: het groeiend antisemitisme, de groeiende islamofobie, bevolkingsgroepen die zich niet meer thuis voelen bij elkaar of in Nederland. Ze hekelt de inmenging van de Israëlische regering in binnenlandspolitieke aangelegenheden en roept het kabinet op de genocide in Gaza te stoppen, noodhulp af te dwingen en de Israëlische regering te veroordelen. Als het nationaal beleid faalt, mag het lokale bestuur daarover aan de bel trekken, móét het lokale bestuur daarover aan de bel trekken. Ik dring er daarom bij Den Haag op aan om het voorbeeld van Amsterdam en andere steden te volgen. De reputatie van Den Haag als stad van vrede en recht, nogmaals, geeft u die morele verplichting nu de mensenrechten en het internationaal oorlogsrecht in het geding zijn. Den Haag heeft een vriendschappelijke stedenband met Nazareth. Die band is bedoeld om van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen. Nazareth is niet zomaar een stad. Het is een Israëlische stad met een overwegend Palestijnse bevolking. Nazareth is ook een pelgrimsoord voor christenen. Om die reden bleef de stad in 1947 gespaard van omvolking oftewel de verdrijving van Palestijnen van hun land door de Israëlische regering.

De stedenband met Den Haag wordt anno 2025 zwaar getest nu er genocide plaatsvindt op de Palestijnse bevolking. Hoe reikt u, Den Haag, Nazareth de hand? Bent u zich voldoende bewust van de verantwoordelijkheid van de gemeente in deze gruwelijke oorlog? Via kennisuitwisseling, handelsrelaties, investeringen en het bieden van een spreekgestoelte aan allerhande aanhangers van de Israëlische genocidale regimes draagt Den Haag bij aan de instandhouding van deze oorlog. Ik vraag u, namens de inwoners van Nazareth ter verdediging van de reputatie van Den Haag als stad van vrede en recht en in naam van de vele bezorgde en verscheurde inwoners van Den Haag, zolang deze genocide plaatsvindt en hulpgoederen in onvoldoende mate de Gazastrook bereiken …

11

De voorzitter. Dank u wel. De tijd is om. Mevrouw Groenendyk (A). Voorzitter. Mijn naam is Heleen Groenendyk. Ik kom uit Leiden en ik ben hier op persoonlijke titel. Er is iets waar ik Geert Wilders gelijk in moet geven. Ik ben in diepe verwarring. Ik ben in diepe verwarring over de situatie in Gaza, het genocidale geweld dat daar plaatsvindt, en bovenal over de houding van onze regering daartegenover. Het begin van deze verwarring in mij, over wat wij als mens elkaar aan kunnen doen, is ontstaan toen ik op 11-jarige leeftijd door een klasgenoot in de schoolbibliotheek op een foto in een boek werd gewezen. Het was een foto van een grote berg opeengestapelde naakte lijken, waarschijnlijk genomen in Auschwitz. Deze foto staat mij nog steeds zeer helder voor de geest. Hoe onwetend was ik geweest! Natuurlijk wist ik op die leeftijd al iets over de Tweede Wereldoorlog en wat daar had plaatsgevonden, maar gezien had ik het niet. Het echte besef van deze verschrikkelijke waarheid kwam pas met het beeld. Gelukkig was er naast de foto ook een narratief dat mij geruststelde. Het narratief van 'dit nooit meer'. Maar nu dit narratief uit elkaar gespat is, en naast de genocide in Gaza, ook het morele failliet van Nederland zich voor mijn ogen voltrekt, kan ik mij niet meer vasthouden aan ook maar enig narratief wat mij uit de verwarring zou kunnen helpen.

In mijn optiek staat humanitaire hulp los van de discussie wie welke rol in een conflict speelt, wie de aanstichter is, wie de geweldpleger, enzovoort. En ja, deze motie is in de Tweede Kamer aangenomen, maar niet voltallig en vele andere om dit geweld te stoppen niet. Dit is uiteraard niet genoeg om het tij voor Gaza nog te keren. Ik weet dat het nu gebeurt en u weet het ook, dat de slotfase zich nu voltrekt, en in Gaza weten ze dat ook. Vandaag zag ik een video op mijn tijdlijn: From Gaza with love. Een laatste afscheidsgroet uit Gaza. Omdat wij toestonden, omdat wij blijven toestaan. Het is de hoogste tijd dat Den Haag, juist Den Haag, stelling neemt tegen de Nederlandse steun aan systematische schendingen van het internationale recht en het Genocideverdrag. Ik wil de burgemeester en de wethouders oproepen verantwoordelijkheid te nemen om 'internationale stad van vrede en recht' niet slechts een reclameleus te laten zijn, mooi om mee te pronken op vlaggen langs de weg, om die internationale hoven niet te laten verworden tot musea waar ooit belangrijke dingen gebeurden en om voor de Grondwet op te komen en voor onze gedeelde menselijkheid. Want wie tegen de mensheid stemt, stemt tegen zichzelf. Ik wil u vragen om de laatste seconden van mijn spreektijd met mij in gedachten bij de mensen in Gaza te zijn die nu sterven. Mevrouw Bekkers (AA).

Goedemiddag, geachte voorzitter, geacht college en geachte raadsleden. Vrede en recht: sinds september 2012 staat deze spreuk onder het stadswapen van Den Haag, goedgekeurd door de Hoge Raad van Adel na tweeënhalf jaar onderzoek. Het was de eerste keer sinds 1948 dat een stad in Nederland weer een wapenspreuk kreeg. Deze woorden passen bij de internationale uitstraling van onze stad. Voormalig burgemeester en VVD-prominent Jozias van Aartsen heeft zich hier persoonlijk hard voor gemaakt. Diezelfde oud-minister Van Aartsen riep onlangs samen met voormalige collega's het kabinet op om Israël harder te veroordelen voor het genocidale oorlogsgeweld in Gaza, een duidelijke oproep. Ik hoop dat juist de VVD-leden in deze zaal dat er harte nemen, maar niet alleen zij. Want 'stad van vrede en recht' is geen loze kreet. Het is een belofte, een morele standaard, en die verplicht, niet alleen richting de juridische instellingen die hier zetelen, maar juist richting de inwoners van onze stad. Het oorlogsgeweld in Gaza slaat dagelijks diepe wonden, ook hier. De straten kleurden rood op zondag met de grootste demonstratie deze eeuw, onder andere georganiseerd door ngo's met sterke Haagse wortels, onder andere Oxfam Novib en Save the Children. Meer dan 100.000 mensen, jong en oud, waren geëmotioneerd maar ook eensgezind. Ik zag ook enkele collegeleden.

Den Haag kan trots zijn op deze waardige manifestatie voor Gaza. Ik heb me in de afgelopen maanden vaak verdrietig en machteloos gevoeld. Niks rechtvaardigt de aanvallen op burgers op 7 oktober door Hamas. Dat wil ik onderstrepen. Maar de nietsontziende reactie van Israël op het Palestijnse volk, het gehele volk, tart iedere verbeelding. Voor het eerst in jaren heb ik gehuild voor mijn beeldscherm toen ik een jongen van een jaar of 10 de menselijke resten van zijn moeder bijeen zag rapen in een witte lijkwade. De beelden van levenloze kleine kinderen onder het puin, een dokter die volschiet als hij vertelt hoe hij de benen bij kinderen moet amputeren zonder anesthesie en het gebruik van honger als wapen; het raakt me diep. Gaza overtreft alle 12

oorlogsstatistieken qua burgerslachtoffers in korte tijd. En mijn regering blijft de agressor van deze oorlogsmisdaden politiek en economisch steunen. U bent als burgemeester en als college de gezichten van een stad die zich voorstelt als hoeder van internationale gerechtigheid. Die waarde staat op het spel. Zwijgen is niet neutraal. Zwijgen helpt de onderdrukker. Ik vraag u om positie te kiezen en vrede en recht te waarborgen. Mevrouw Van Bree (AA). Geachte voorzitter, geachte gemeenteraad. Ik sta hier als trotse inwoner van onze mooie stad van vrede en recht. Wanneer ik met mijn kinderen langs het Internationaal Strafhof of het Vredespaleis fiets, probeer ik uit te leggen waar Den Haag voor staat. Maar hoe leg ik uit dat er een arrestatiebevel ligt tegen Netanyahu voor misdaden tegen de menselijkheid en genocide, terwijl onze regering zwijgt? Dat we CIDI feliciteren, maar geen sancties treffen? Een onderzoek aanvragen bij de EU, terwijl voor tienduizenden kinderen dat allang te laat is? Als er nu geen actie komt, zullen nog veel meer levens verloren gaan. Afgelopen zondag liep ik met mijn kinderen en 100.000 anderen door Den Haag. Mijn zoontje zei: '100.000 mensen hier, mama - net zoveel als er in Gaza zijn vermoord'.

Den Haag, kunnen we als gemeente opstaan? Onze naam eer aandoen? Staan voor vrede en recht, juist nu? De rapporten van de VN en internationale genocide-experts serieus nemen? Kan ik mijn kinderen blijven vertellen dat het internationaal recht ertoe doet? Dat Den Haag staat voor rechtvaardigheid, voor álle kinderen, ook die in Gaza? Kunnen wij als stad onze stem laten horen, om geloofwaardig te blijven als gastheer van de internationale rechtsorde? Want zwijgen maakt medeplichtig, en passiviteit holt onze geloofwaardigheid uit. Daarom het volgende, in uw taal. Overwegende dat Den Haag zich profileert als stad van vrede en recht; constaterende dat internationaal erkende experts spreken van genocide in Gaza en dat Nederland tot nu toe geen sancties heeft getroffen; verzoekt de raad zich als stad uit te spreken voor internationale rechtsorde en op te roepen tot sancties tegen Israël zolang het internationaal recht wordt geschonden, en gaat over tot wat door moet gaan voor de orde van de dag maar toch intussen geen orde meer kan heten. Mevrouw Gelderblom (AA). Dag, lieve medebestuurders van Den Haag. Jullie weten wie ik ben. Ik hou nog altijd van mijn stad, de stad van vrede en recht. Ik sta hier namens een nieuwe stichting die heet Vrouwen voor vrede Den Haag. Wij in Den Haag hebben een opdracht.

Wij vrouwen - het valt mij op dat er tot nu toe vooral vrouwen spreken - hebben een opdracht. Er is een VN-resolutie 1325, in 2000 met algemene stemmen aangenomen, die zegt: vrouwen dienen 50% van de aanwezigen te zijn bij vredesonderhandelingen. Waar zijn die vredesonderhandelingen? Weet u het? Ik niet. Ik hoor alleen maar mensen: tégen, tégen, tégen. En wat zeggen mijn Palestijnse vrienden: alsjeblieft, hou daarmee op, het helpt ons niet. Wees alsjeblieft voor de positieve plannen. Wij hebben ze. Ik wil ze u graag een keer voorleggen namens mijn Palestijnse en Israëlische vredesvriendinnen van daar. Den Haag kan daarbij een rol spelen. Een van de dingen die men daar zegt, is: hou op met blaming and shaming, het helpt ons niet. En wat ik hoor, ook hier weer vandaag, is niet 'hoe komen we bij die vrede', maar is weer een rijtje blaming and shaming en het helpt niet. Het helpt de Joden niet die voor vrede zijn. Het helpt de Palestijnse kinderen niet die honger hebben. Er zijn concrete plannen en ik wil ze u graag in een commissievergadering vertellen. Het zijn de plannen die men ons daar biedt en ze vragen daar: alsjeblieft, steun ze hier. Die plannen zijn er. Het zijn de plannen van de Palestijnse vrouwen die van Nazareth samen met de Israëlische vrouwen een stad van vrede willen maken. Die mogelijkheden zijn er.

Waarom steunt Den Haag, stad van vrede en recht, niet zo'n voorstel? Dan doe je iets positiefs. En u weet, ik ben altijd, ook al waren we politieke tegenstanders zogenaamd, van het overleg: praten met elkaar, kijken hoe die vrede bereikbaar is. Wij hebben ze van onze vrienden daar maar ook uit Canada, uit België en uit Frankrijk, waar president Macron vóór vrede is en waar EU-vertegenwoordiger Kallas gezegd heeft dat er geld is beschikbaar voor vredesplannen. Lieve mensen. Ik heb het woord 'vrede' hier vandaag weer bijna niet gehoord. Stop daarmee. Heb het over vrede alsjeblieft. De voorzitter. De tijd is voorbij. Dank u wel. 13

De heer Shapiro (AA). Voorzitter. Ik weet niet wat ik nog kan toevoegen aan wat er al is gezegd. Ik heb vanochtend bij de NOS gelezen dat er vanochtend 90 trucks met hulpgoederen Gaza binnen zijn gelaten. Ik heb niets gelezen over het feit dat voorafgaand aan de huidige genocide en de jongste elf weken lang durende blokkade er 500 trucks per dag nodig waren om de basisbehoeftes van de bevolking in Gaza te bezorgen. Ik heb de afgelopen anderhalf jaar geluisterd naar de verhalen van artsen, onder andere Amerikaanse artsen, die in Gaza medische zorg hebben gegeven aan kinderen: een kind per dag dat door het hoofd of door de borst is geschoten. Ik heb geluisterd naar het verhaal van mevrouw Eijpe zojuist over haar eigen familie. Ik heb video's gezien. Wat willen we nog meer? De zorgen leven niet alleen bij mij. Ze leven niet alleen bij de mensen die vandaag komen inspreken. Ze leven bij mijn Joodse gemeenschap, die zich al jaren uitspreekt voor de Palestijnse zaak, voor de vrijheid van Palestina. Het leeft bij de Palestijnse diaspora in Den Haag. De zorgen leven bij studenten die blijven demonstreren. En de zorgen leven bij de grootmoeder die toevallig voorbijloopt terwijl diezelfde studenten bewusteloos worden geslagen door Haagse politieagenten; de grootmoeder die tegen antigenodicedemonstranten zegt dat ze gewoon door moeten gaan. Ik weet echt niet meer wat ik kan toevoegen.

Vandaag wil ik uw raad eigenlijk iets heel simpels vragen. Laat zien dat u ook deze zorgen deelt. Laat zien dat u de zorgen die in de stad leven ook deelt, dat u daarmee iets doet en dat er niet niks gebeurt met de woorden die we vandaag inspreken en die op straat zijn gesproken. Laat zien dat u met iets bezig bent, dat de woorden 'vrede en recht' daadwerkelijk iets betekenen en dat het niet gewoon een loze belofte is. Mevrouw Van der Veeken (AA). Geachte voorzitter. Dank voor deze gelegenheid iets te doen met mijn alsmaar toenemende gevoel van onmacht. Als moeder van een zoontje van 1, als vriendin, als dochter en als zus, op zoveel manieren en op zoveel momenten ben ik boos, teleurgesteld, verdrietig en misselijk geweest, en dat zal ook gelden voor sommigen van jullie, nu er al negentien maanden dagelijks mensen willens en wetens vermoord en uitgehongerd worden, Gaza wordt vernietigd en de Palestijnen worden verdreven. Iedere keer dacht ik: dit kan niet kwaadaardiger. En iedere keer had ik ongelijk. Nu, nu er allang geen enkele twijfel meer bestaat over de intentie van de regering-Netanyahu, is het tijd om al het mogelijke te doen. Om u op te roepen uw medemenselijkheid te voelen. Om echt te voelen, zich in te beelden wat het is om opgesloten te zitten. Om uw kinderen geen eten te kunnen geven.

En om dag in dag uit doodsbang te zijn en te vrezen voor uw leven en dat van iedereen van wie u houdt. Ik voel het. Nu u dit heeft proberen te voelen of nu u dit wellicht gevoeld heeft, hoop ik vurig dat u uw verantwoordelijkheid wilt nemen en dat u het kabinet oproept zich uit te spreken, om alles te doen wat binnen zijn macht ligt om een einde te maken aan deze verschrikkelijke ontmenselijking. Het is vandaag al vaak gezegd: Den Haag is de stad van vrede en recht. Daar ben ik trots op, maar dat moeten we blijven verdienen. Nu blijven zwijgen is instemmen, want nooit meer is nu. De voorzitter. Dat was het agendapunt Stad in de raad. Dank voor al uw bijdragen.

Aan de orde is: H.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven.

Raadsadressen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening Kopie antwoord 1 Belanghebbende d.d. 2 mei 2025 inzake Debat rellen en In handen van het commissie Bestuur overlast Scheveningen (10893655) college van B en W

14

2

3

4 5 6

7

8

Commissie Loosduinen d.d. 2 mei 2025 inzake Gelijke In handen van het Commissie Ruimte behandeling verhuurders Haagse woningmarkt college van B en W (10893682) Belanghebbende d.d. 5 mei 2025 inzake Overlast In handen van het Commissie bomen deel Zilvermeeuwlaan, verzoek vervanging college van B en W Leefomgeving bomen (10893772) Belanghebbende d.d. 6 mei 2025 inzake Oproep In handen van het Commissie Ruimte doorbreek impasse rond Weigeliaplein (10894690) college van B en W Belanghebbende d.d. 3 mei 2025 inzake Verzoek In handen van het Commissie teruggave hotelregeling (10894853) college van B en W Samenleving Vereniging van Strandexploitanten en Vereniging van In handen van het Commissie Bestuur Boulevardondernemers Scheveningen d.d. 8 mei 2025 college van B en W inzake Ongeregeldheden Scheveningen (10894904) Wijkorganisatie Het Oude Centrum d.d. 7 mei 2025 In handen van het Commissie Bestuur inzake Reactie op RIS321985 Verbeter leefbaarheid college van B en W rondom Doubletstraat (10897302) Belanghebbende d.d. 13 mei 2025 inzake In handen van het Commissie Geluidsoverlast overvliegende vliegtuigen richting college van B en W Leefomgeving Schiphol (10897463)

Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening 1 MRDH d.d. 29 april 2025 inzake Aanbieding voorlopige Voor kennisgeving aannemen jaarstukken MRDH 2024 (10893435) Commissie Loosduinen d.d. 22 april 2025 inzake Herinrichting Voor kennisgeving aannemen 2 van de Burgemeesterbuurt (10894761) 3 Belanghebbende d.d. 7 mei 2025 inzake Herinrichting Voor kennisgeving aannemen Prinsessewal (10894777) 4 Belanghebbende d.d. 2 mei 2025 inzake Geweld Boulevard Voor kennisgeving aannemen Scheveningen (10894811) 5 Belanghebbende d.d. 7 mei 2025 inzake Pleidooi Voor kennisgeving aannemen Raadsvergadering 22 mei 2025 herinrichting Prinsessewal (10895024) 6 Belanghebbende d.d. 7 mei 2025 inzake Voorontwerp autoluwe Voor kennisgeving aannemen Prinsestraat eo en eenrichtingsverkeer Prinsessewal (10895171) 7 Belanghebbende d.d. 9 mei 2025 inzake Afsluiting Schoeplaan Voor kennisgeving aannemen (10896764) 8 Wijkberaden Laakhavens en Laak Centraal en BOLF d.d. 10 mei Voor kennisgeving aannemen 2025 inzake Reactie op bericht Omroep West d.d. 6 april 2025 inzake woningen Bezuidenhout West (10896784) 9. Wijkorganisatie Het Oude Centrum d.d. 7 mei 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen reactie op raadsbrief en adviesrapport pilots raamsekswerk (10897256)

Aan de orde is: I.

Vaststelling van de besluitenlijst.

I.1

Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure Bedrijvenschap Harnaschpolder voor de begrotingswijziging 2025, de begroting 2026, en de jaarstukken 2024 t.k.n (RIS322057)

15

I.2 I.3

Voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure ontwerpbegroting 2026-2029 IPP Haaglanden en jaarrekening 2024 ter kennisname (RIS322074) Voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Jan van Nassaustraat 23 (RIS322090)

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wenst geacht te worden tegen voorstel I.1 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden te hebben gestemd tegen voorstel I.1.

Aan de orde is: J.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen.

J.1.

Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Den Haag hoofdstad van Nederland (RIS322252).

J.2. Initiatiefvoorstel SP: Geen sloop zonder hoop: verplicht draagvlak óók bij beëindiging van de huur (RIS322262). De voorzitter. Namens het college kan ik u melden dat een reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden aan het einde van het derde kwartaal van 2025 voor beide initiatiefvoorstellen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik wil het college vriendelijk vragen of het voorstel dat is ingediend op J.1 niet gewoon voor het zomerreces kan. Het is niet zo heel complex. Het lijkt me dat dit het college toch moet lukken. De voorzitter. Dat moet lukken.

Aan de orde is: K. Tweede gewijzigd initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Van Napels aan de Noordzee naar Singapore achter de duinen (RIS319200). De voorzitter. De initiatiefnemer, de heer Martinez van Andel, komt naast mij zitten en geeft een korte toelichting op het voorstel. Kort en bondig, dat zijn de beste voorstellen. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Kort, ik ga mijn best doen, maar ik heb drie pagina's tekst. Ik zal er dus wat sneller doorheen lopen. Ongebruikelijk, maar toch ga ik beginnen met een vraag aan u: kampt Den Haag met een afvalprobleem, ja of nee? Dit is de overvaltechniek. Die wordt vaak gebruikt in de journalistiek, meestal om iemand klem te zetten, direct de confrontatie aan te gaan en iemand voor het blok te zetten. Laten we deze gedachte even vasthouden en er later op terugkomen. Vandaag ligt voor u het initiatiefvoorstel met de opvallende titel Van Napels aan de Noordzee naar Singapore achter de duinen. Die titel behoeft enige toelichting, want wat was er in Napels, ook wel Napoli, aan de hand en hoe verhoudt dat zich tot onze stad Den Haag? Er werd veel vuilnis op straat achtergelaten en illegaal gestort. Er was politiek wanbeheer.

Lokale overheden werden beschuldigd van wanbeheer, incompetentie en een gebrek aan daadkracht, want beleidsmaatregelen om het probleem op te lossen werden vaak slecht uitgevoerd of gewoonweg uitgesteld. Er waren 16

protesten van bewoners in verband met de enorme vervuiling in hun leefomgeving en vrees voor gezondheidsrisico's. Tot zover de gelijkenis met Den Haag. De Europese Unie dreigde zelfs met boetes vanwege schending van milieuregels. De toenmalige Italiaanse premier wijlen Silvio Berlusconi kwam met een noodplan, waardoor het afval eindelijk snel werd opgehaald en het vertrouwen in de politiek weer begon toe te nemen. Berlusconi realiseerde zich namelijk ook wat het negatieve imago met de stad Napoli deed, want het stempel van vuile en chaotische stad schrikte toeristen en touroperators af. De stad werd gemeden en horeca, hotels en andere sectoren afhankelijk van toerisme leden inkomstenverlies. Die kant willen wij met Den Haag niet op. Dan kom ik nu bij de tweede stad, Singapore. Wat gebeurde er in Singapore? Daar hebben ze een zerotolerancebeleid, wat betekent dat boetes op het illegaal dumpen van afval kunnen oplopen tot maar liefst € 1.300 plus het verplicht straatvegen in een felgekleurd hesje. Gevolg: een brandschone stad, en dat is wat Hart voor Den Haag in Den Haag ook wil. Is Singapore daar uniek in, hoor ik u denken. Nee, zeker niet.