Document · PDF

RIS322657 Bijlage Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie

Gemeenteraad 9 oktober 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Voorstel van het college inzake Vaststelling Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028 (RIS322657)29.674 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

€ 77.500

Stimulering amateurkunst (via CultuurSchakel)

Cultuur

€ 1.090.158

Cultuur

€0

€ 296.830

€ 57.280

HPA

€0

€ 200.000

€ 400.000

Jeugd

€0

€ 100.000

Rijk (SPUK Jongeren Impuls)

€0

€ 470.000

€ 380.700

Cultuur/Sport

€0

€ 90.000

€0

Rijk (Brede SPUK)

€0

€ 60.000

€ 361.122

€ 101.240

€0

€ 4.224.180

€ 5.341.010

€ 5.523.283

2025

2026 (prijspeil 2025)

2027 (prijspeil 2025)

2028 (prijspeil 2025)

Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport en cultuur (2024-2026) Subsidieregeling culturele impuls Haagse Hout

Cultuur

TOTAAL:

Cultuurparticipatie 2025-2028

Financieringsbron

Cultuurankers MJB (Cultuurankerbibliotheken Leidschenveen, Ypenburg, Loosduinen en Nieuw Waldeck, Laaktheater, Muzee, Podium NOORD, Theater De Regentes, Theater de Vaillant, Theater en Filmhuis Dakota)

Cultuur

€ 5.149.814

Stimulering amateurkunst (via CultuurSchakel)

Cultuur

€ 1.307.482

Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport en cultuur (2024-2026)

Rijk (Brede SPUK)

€ 361.122

Cultuur

€ 50.000

€0

HPA

€ 400.000

Rijk (SPUK, jongeren cultuurregio)

€ 150.000

€0

€ 7.418.418

€ 7.218.418

€ 6.457.296

Subsidieregeling cultuurparticipatie jong (2025-2026)

TOTAAL:

2022 (prijspeil 2021)

Subsidieregeling cultuurparticipatie jong (2023-2024)

↑

2021

FINANCIËN Financieringsbronnen

2021

2022

2023

2024

Cultuur

€ 4.224.180

€ 4.611.010

Jeugd

€0

€ 4.281.460 € 6.507.296 € 6.457.296 € 6.457.296 € 6.457.296 € 7.418.418 € 7.218.418 € 100.000 € 6.457.296 € 6.457.296

€ 6.000.000 HPA

€0

€ 0€ 5.341.010

€ 5.523.282 € 200.000

€ 400.000

€€04.224.180

€0

€ 530.000

€ 741.822

€ 511.122

€ 361.122

€ 4.224.180

€ 5.341.010

€ 5.523.283

€ 7.418.418

€ 7.218.418

€ 6.457.296

2023

2024

2025

€ 8.000.000

Rijk

€ 4.224.180

€ 4.000.000

TOTAAL:

2025

2026

2027

2028

€ 2.000.000

2021

2022

gebaseerd op prijspeil 2021

2026

2027

Jeugd HPA Rijk Cultuur

2028

gebaseerd op prijspeil 2025

Cultuurankers MJB / Subsidieregeling culturele impuls Haagse Hout

Subsidieregeling cultuurparticipatie jong Den Haag

Door het intrekken van de subsidie voor het Cultuuranker in

beschikbaar gesteld voor talentontwikkeling van jongeren. Deze

Haagse Hout in 2021, is het budget voor de Cultuurankers

middelen zijn in 2023 gematcht door de dienst cultuur en de

in 2021 (€ 2.955.282) lager ten opzichte van de periode 2021-2024

HPA, waarmee een subsidieregeling is opgesteld (voor kinderen,

(€ 3.056.522). Met dit budget is in 2021 de Subsidieregeling

jongeren en mbo-studenten). Vanuit Cultuur en het Rijk waren er

culturele impuls Haagse Hout opgezet. In 2022 is dit bedrag

in 2024 minder middelen beschikbaar. Vanuit de HPA en de dienst

opnieuw verleend aan het Cultuuranker van Haagse Hout.

jeugd zijn er in 2024 middelen bijgekomen.

In 2023 heeft het Rijk via de SPUK Jongeren Impuls middelen

De subsidieregeling loopt tot en met 2026. Vanaf 2026 is er geen budget meer beschikbaar voor individuen en vanaf 2027 is er ook geen budget meer voor rechtspersonen. De kans bestaat dat er vanuit de HPA vanaf 2027 weer in deze regeling wordt geïnvesteerd.

↑

FINANCIËN

Brede SPUK / Combinatiefunctionarissen cultuur

Popradar

Vanaf 2023 heeft het Rijk de Brede SPUK geïntroduceerd.

Popradar biedt als systeeminstelling muzikanten een uitgebreid

Onderdeel hiervan is de Brede Regeling Combinatiefuncties.

netwerk en andere faciliteiten. Omdat Popradar zich niet

Deze functies worden ingezet op de domeinen van sport en

uitsluitend richt op de sectoren cultuureducatie en -participatie

cultuur. De kosten van de Brede Combinatiefuncties. Deze functies

zoals in deze nota beschreven, is deze systeeminstelling niet

worden ingezet voor 40% gedragen door het Rijk tot een vast

opgenomen in dit financiële hoofdstuk.

gesteld maximum. Van 2023 tot en met 2026 heeft de gemeente extra middelen uit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen. Deze worden voor wat betreft cultuurparticipatie als volgt ingezet: ► Met een deel van de extra middelen in 2023 hebben de Cultuurankers een extra opdracht gekregen om actieve cultuurparticipatie in hun stadsdeel te stimuleren (€ 150.000). ► Vanaf 2024 zijn de extra middelen uit de Brede SPUK belegd in de Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport en cultuur. Vier Cultuurankers hebben via deze regeling voor de periode 2024-2026 middelen ontvangen voor de inzet van combinatiefunctionarissen cultuur (€ 361.122). Het is nog niet bekend in hoeverre het Rijk de Brede SPUK en/of de afspraak inzake de Brede Regeling Combinatiefuncties vanaf 2027 continueert.

↑

FINANCIËN Culturele leerecosystemen 2021-2024

Financieringsbron

'BinnenBuiten' CultuurSchakel

'Kinderen, Cultuur en Kansen'

2021

2022 (prijspeil 2021)

2023 (prijspeil 2021)

2024 (prijspeil 2021)

Cultuur/Sport

€ 285.000

€ 292.000

Rijk (Brede SPUK)

€ 88.000

Cultuur

€ 100.000

€ 120.000

€0

€ 80.000

€ 473.000

€ 480.000

€ 580.000

2025

2026 (prijspeil 2025)

2027 (prijspeil 2025)

2028 (prijspeil 2025)

Cultuur/Sport

€ 345.437

Rijk (Brede SPUK)

€ 56.261

€ 401.699

€ 345.437

Rijk (Brede SPUK)

TOTAAL:

Culturele leerecosystemen 2025-2028

Financieringsbron

'BinnenBuiten' CultuurSchakel TOTAAL:

Financieringsbronnen

2021

2023

2024

€ 285.000 € 285.000 € 480.000 € 100.000 € 100.000

€ 292.000

€ 100.000

€€ 120.000 401.698

Rijk

€ 88.000

€ 168.000

TOTAAL:

€ 473.000

€ 480.000

€ 580.000

€ 600.000

Cultuur/Sport € 473.000 Cultuur € 450.000

€ 473.000

€ 300.000

2022

€ 580.000

€ 401.698

€ 345.437

€ 345.437 Cultuur Rijk Cultuur/Sport

€ 150.000

2021

2022

2023

gebaseerd op prijspeil 2021

↑

2024

2025

2026

2027

gebaseerd op prijspeil 2025

2028

FINANCIËN

Brede SPUK Van 2023 tot en met 2026 heeft de gemeente extra middelen uit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen. Deze worden voor wat betreft culturele leerecosystemen in de wijk als volgt ingezet: ► CultuurSchakel heeft in 2023 een kleine extra bijdrage ontvangen (€ 7.000) voor het programma 'BinnenBuiten'. ► Een deel van de extra middelen in 2023 hebben we door geschoven naar 2024, waardoor het mogelijk was om in 2024 een extra bijdrage te doen aan het project 'Kinderen, Cultuur en Kansen', waarmee het totaalbedrag in 2024 is verdubbeld (€ 200.000). Vanaf 2025 zijn er voor dit project geen middelen meer beschikbaar, waarmee het project eind 2024 is gestopt. Het is nog niet bekend in hoeverre het Rijk de Brede SPUK en/of de afspraak inzake de Brede Regeling Combinatiefuncties vanaf 2027 continueert.

↑

Landschap cultuureducatie en -participatie in Den Haag Wie zĳn er actief in het landschap?

INFOGRAPHIC

Welzĳnswerk Welzĳn

kunst en cultuur

Culturele instellingen

Culturele organisaties, waaronder de DEPO-instellingen, die cultuuraanbod voor het onderwĳs ontwikkelen

CultuurSchakel

Popradar

Het welzĳnswerk en de zorg maken geleidelĳk meer ruimte voor actieve cultuurparticipatie

Systeeminstelling voor popmuziek

Culturele instellingen

Systeeminstelling voor cultuureducatie op school, cultuurparticipatie in de vrĳe tĳd en de verbinding daar tussen

Culturele organisaties, waaronder de DEPO-instellingen, die aanbod voor cultuurbeoefening in de vrĳe tĳd ontwikkelen kunst en cultuur

CultuurSchakel

cultuureducatie

Amateurkunstenveld

cultuurparticipatie

Met bĳna 600 aanbieders van cultureel vrĳetĳdsaanbod heeft Den Haag een levendig amateurkunstenveld

Onderwĳsinstellingen

↑ ONDERWIJS

Cultuurankers

Voorschoolse voorzieningen, scholen voor primair en voortgezet onderwĳs en het mbo die cultuureducatie aanbod afnemen

Brengen kunst en cultuur in de acht stadsdelen dichtbĳ bewoners

Bibliotheek Den Haag Werkt samen met culturele partners in de stad en biedt ruimte voor cultuuronderwĳs en leesbevordering, van voorschool tot mbo

Bibliotheek Den Haag Bibliotheek

Popradar

Ontmoetingsplek in de wĳken met een brede culturele programmering met en voor de bewoners

Cultuurankers

6 SAMENVATTING EN CONCLUSIE

↑

SAMENVATTING EN CONCLUSIE Deze 'Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028' bouwt voort op de ‘Nota Cultuureducatie 2021’ en is een eerste concretiseringsslag van de ambities uit de ‘Cultuurvisie Den Haag 2033’. Nieuw is dat we in deze nota de sectoren cultuureducatie en cultuurparticipatie combineren en inzetten op een integrale aanpak van en structurele samenwerking tussen diverse beleidsterreinen. We stimuleren en borgen de brede inzet op cultuureducatie – van voorschoolse educatie tot en met mbo – en ontwikkelen (nieuw) beleid voor actieve cultuurparticipatie, met de nadruk op jongeren. Uit een impactmeting blijkt namelijk dat actieve cultuurparticipatie een positieve invloed heeft op hun welzijn en mentaal welbevinden. Vanuit de inzet op culturele leerecosystemen bevorderen we de doorlopende leerlijn van cultuureducatie op school naar actieve cultuurparticipatie in de vrije tijd.

Cultuureducatie Wat is er al bereikt? Den Haag heeft in de basis een sterke infrastructuur voor cultuureducatie, met scholen die cultuureducatie afnemen, culturele aanbieders met passend aanbod en CultuurSchakel die als systeeminstelling ondersteunt, adviseert en als schakel tussen de scholen en de culturele instellingen fungeert.

↑

SAMENVATTING EN CONCLUSIE

In de voorschoolse educatie kunnen inmiddels alle voorschoolse educatiegroepen een activiteit of voorstelling op de groep of op locatie bij een culturele instelling inkopen. Daarnaast is het aantal werkuren van de cultuurcoach voorschoolse educatie verhoogd. In het primair onderwijs legt 96% van de basisscholen cultuurbezoeken af en heeft circa 70% van de scholen een icc’er. Verder maken kunstvakdocenten steeds vaker deel uit van vaste schoolteams. Zij bieden een verrijking van het onderwijs en hun inzet kan bijdragen aan het verminderen van de werkdruk van groepsleerkrachten in het onderwijs. Cultuureducatie is ook onderdeel van het curriculum van pabo’s en een aantal andere docentenopleidingen. Tevens worden studenten van de pabo opgeleid om onder andere het vak kunstzinnige oriëntatie te geven. De afgelopen jaren is er steeds meer ontwikkeling in kennis en kunde op het gebied van cultuureducatie voor het (voortgezet) speciaal onderwijs. Ook zijn er meer instellingen die aanbod ontwikkelen voor de diverse clusters. In het voortgezet onderwijs is, mede door de inzet van CultuurSchakel op leerlingparticipatie,

cultuur stevig zijn ingebed in het curriculum. Culturele instel-

sinds 2021 een gerichter aanbod ontstaan, dat meer rekening

lingen ontwikkelen in dit geval een programma op maat vanuit de

houdt met de grote diversiteit aan leerlingen. Daarnaast heeft een

behoefte of vraag van de school. Ook landelijk is er meer aandacht

groter deel van de scholen met hun leerlingen Haagse culturele

voor cultuureducatie in het praktijkonderwijs.

instellingen bezocht of actief en passief cultureel aanbod de

↑

scholen in gehaald. Bovendien nemen alle leerlingen in de

In het mbo heeft cultuureducatie op steeds meer scholen een plek

bovenbouw van het vmbo sinds 2023 verplicht deel aan culturele

binnen het (burgerschaps)onderwijs. De samenwerking tussen

activiteiten binnen het examenprogramma voor de kunstvakken.

culturele instellingen en vakspecifieke beroepsopleidingen die

Ook zijn er steeds meer praktijkscholen waar de lessen kunst en

aansluiten bij de disciplines van de instellingen verloopt goed.

SAMENVATTING EN CONCLUSIE

In 2023 is ROC Mondriaan gestart met de MBO Cultuurkaart

Ook heeft het onderwijs (met name in het primair en voortgezet

met budget en dit heeft een grote impuls gegeven aan het

onderwijs) te kampen met een hoge werkdruk, een toenemend

cultuuronderwijs op de verschillende beroepsopleidingen.

lerarentekort en zijn er in het primair onderwijs te weinig kunst-

Ook hebben diverse opleidingen voorzieningen voor culturele

vakdocenten die structureel worden ingezet. Bovendien bekostigt

activiteiten in huis (zoals een voor theater en film geschikte zaal).

een deel van de scholen cultuureducatie vanuit incidentele

Bij ROC Mondriaan maken inmiddels twaalf van de vijfentwintig

middelen, die juist onder druk staan vanwege kortingen van

opleidingen actief gebruik van het cultuurbudget op de MBO

het Rijk (NPO-middelen, School en Omgeving). Hierdoor is de

Cultuurkaart.

continuïteit en kwaliteit van het cultuuronderwijs in veel gevallen afhankelijk van tijdelijke financiële ruimte.

Wat kan beter? We zien tegelijkertijd ook nog de nodige uitdagingen. Zo is

Waar willen we naartoe in 2025-2028?

cultuureducatie nog niet in alle lagen van het onderwijs als

Om bovenstaande uitdagingen het hoofd te bieden, zetten we de

vanzelfsprekend geborgd in het curriculum (vmbo, prak-

komende beleidsperiode in op een aantal doelen (zie de volgende

tijkonderwijs, mbo, hbo), omdat er een primaire focus is op

tabel). Hoe we deze doelen willen bereiken, is terug te lezen in de

basisvaardigheden zoals taal en rekenen. Dit maakt de positie van

eerdere subhoofdstukken onder ‘Waar willen we naartoe?’.

cultuuronderwijs kwetsbaar en mede afhankelijk van (individuele) beleidskeuzes. Ook bij mbo-opleidingen voor pedagogisch medewerkers en bij sommige docentenopleidingen is cultuureducatie nog geen vast onderdeel van het curriculum. Daarnaast wordt er door de culturele instellingen nog niet voor alle doelgroepen (voorschoolse educatie, praktijkonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs, internationale schakelklassen, mbo) voldoende passend aanbod ontwikkeld en sluit het aanbod niet altijd goed aan op de (snel veranderende) belevingswereld van de leerlingen, ook omdat de leerlingenpopulatie in een stad als Den Haag heel divers is. Lessen zijn niet altijd relevant of herkenbaar of roepen heftige reacties op bij leerlingen of hun

↑

ouders. Het is voor zowel scholen als culturele aanbieders lastig om hiermee om te gaan.

SAMENVATTING EN CONCLUSIE Cultuureducatie

Doel 1

Doel 2

Doel 3

Voorschoolse educatie

Het creëren van meer stabiliteit en continuïteit in de financiering van cultuureducatie in de voorschoolse educatie.

Het stimuleren van deskundigheidsbevordering bij culturele aanbieders en voorschoolse voorzieningen.

Cultuureducatie in de voorschoolse educatie beter laten aansluiten op de vroegschoolse educatie van het primair onderwijs.

Primair onderwijs

Het stimuleren van een steviger positie van cultuureducatie in het primair onderwijs.

Het continueren van ondersteuning en advies aan scholen en culturele instellingen, en opleiding en (bij)scholing van leerkrachten, kunstvakdocenten en kunstprofessionals.

Voortgezet onderwijs

We zetten in op kwalitatief goed cultuuronderwijs bij de verplichte cultuurvakken en op betere borging van cultuureducatie in het curriculum, met name in het vmbo en praktijkonderwijs.

Meer maatwerk per school (inclusief praktijkonderwijs) en meer passend aanbod gericht op actieve cultuureducatie.

Mbo

Meer ondersteuning (intern en extern) voor het mbo bij het opstellen van beleid en het maken van keuzes uit het aanbod.

Meer afstemming tussen mbo, culturele aanbieders en studenten, zodat meer aanbod beter aansluit bij wensen en behoeften.

Financiën

Cultuurparticipatie

In 2021 was het budget voor cultuureducatie € 5,4 miljoen. In de afgelopen vier jaar is dit bedrag gestegen tot € 8,1 miljoen in 2025.

Wat is er al bereikt?

De extra middelen à € 2,7 miljoen zijn onder meer gebruikt voor

De Cultuurankers leveren met hun programma’s en activiteiten

een verhoging van het MJB-budget 2025-2028, waardoor het

een grote bijdrage aan cultuurparticipatie, doordat ze in elk

culturele veld meer op maat kan worden ondersteund. Daarnaast

stadsdeel kunst en cultuur dicht bij de bewoners brengen.

is geïnvesteerd in extra activiteitenbudget voor de voorschoolse

Ondanks financiële tekorten constateren we dat de Cultuurankers

educatie en het primair en voortgezet onderwijs. Ook zijn er

in de beleidsperiode 2021-2024 goede stappen hebben gezet wat

extra uren gekomen voor de cultuurcoaches voor de voorschoolse

betreft hun bedrijfsvoering. En ook op het gebied van huisvesting

educatie en het mbo om de (verdere) ontwikkeling en borging

worden stappen ondernomen (verbouwing Muzee Scheveningen,

van cultuureducatie binnen deze onderwijsvormen te stimuleren.

tijdelijke (maar langdurige) locatie Podium NOORD). Ook het

Voorzetting van de investering in de voorschoolse educatie staat

amateurkunstveld en andere culturele instellingen, zoals de

vanaf 2026 onder druk vanwege teruglopende (Rijks)middelen.

DEPO-instellingen, Bibliotheek Den Haag en welzijnsorganisaties, bieden aanbod ter bevordering van een bredere cultuur

↑

participatie aan.

SAMENVATTING EN CONCLUSIE

In Den Haag is het verenigingsleven breed en divers en is er een levendig klimaat van meer informele, eigentijdse en alternatieve cultuuruitingen. Ook komt er steeds meer nadruk te liggen op de maatschappelijke (meer)waarde van cultuurdeelname. We zien dan ook dat de samenwerking tussen aanbieders van actieve cultuurparticipatie, bibliotheken, buurthuizen, jongerenwerk, welzijns- en zorgorganisaties en sportverenigingen toeneemt. CultuurSchakel ondersteunt het participatieveld door middel van advies, scholing en support en verstrekt financiële vergoedingen aan het amateurveld via uiteenlopende regelingen. Popradar biedt muzikanten een uitgebreid netwerk en andere faciliteiten. De combinatiefunctionarissen cultuur (op dit moment werkzaam bij vier Cultuurankers), het gemeentelijke Bureau Ooievaarspas, Stichting Leergeld en het recent opgerichte Talentenfonds van de gemeente spelen een belangrijke rol in het bevorderen van de toegankelijkheid van het actieve cultuurparticipatieaanbod. Jongeren die hun talent verder willen ontwikkelen op het vlak van Wat betreft participatie van jongeren blijkt uit een peiling

cultuurbeoefening kunnen in Den Haag verschillende vakoplei-

dat, in vergelijking met de rest van Nederland, veel jongeren

dingen volgen (School voor Jong Talent, mbo, hbo), maar kunnen

in Den Haag aan actieve cultuurparticipatie doen. Diverse

zich ook op meer informele wijze ontwikkelen tot getalenteerde

culturele partijen organiseren passend aanbod voor de doelgroep.

en autodidacte Do-It-Yourself kunstenaars en -makers.

De Subsidieregeling cultuurparticipatie jong, waarbij naast

↑

100

organisaties ook jongeren zelf een aanvraag konden indien voor

Wat kan beter?

een eigen cultureel project, was een groot succes. De impact-

Tegelijkertijd zien we ook nog de nodige uitdagingen. Sinds

meting van deze regeling bevestigt bovendien dat actieve

de stelselwijziging van ruim tien jaar geleden wordt een groot

cultuurparticipatie onder jongeren bijdraagt aan hun (mentale)

deel van het cultuurparticipatieveld niet (meer) structureel

gezondheid en persoonlijke ontwikkeling, aan kansengelijkheid,

gesubsidieerd. Dit betekent dat veel aanbieders afhankelijk

sociale cohesie, toegankelijkheid en verbinding met de wijk.

zijn van incidentele subsidies van de gemeente of externe

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15747557/1