RIS322420 Bijlage 1 241274 DSO Beleidsstuk Mobiliteit Netwerkstrategie
Tekst van het document
Netwerkstrategie 2040 Voor een leefbaar en bereikbaar Den Haag
Netwerkstrategie 2040 Voor een leefbaar en bereikbaar Den Haag
2025 - Gemeente Den Haag
Inhoudsopgave Voorwoord
4
Samenvatting
6
1 Inleiding
9
1.1
Doelen
9
1.2
Waarom nu De Netwerkstrategie 2040?
11
2 Ontwikkelingen tot 2040 bij voortzetting van huidig beleid
5 Toelichting Netwerken
40
5.1
Voetgangersnetwerk 2040
41
5.2
Fietsnetwerk 2040
43
5.3
Ov-netwerk 2040
46
5.4
Autonetwerk 2040
49
6 Overige beleidsterreinen
54
6.1
Minder ongevallen door lagere snelheid
55
13
6.2
Blijvend goede bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten en openbaar vervoer
55
2.1
Den Haag groeit
13
6.3
Stadslogistiek: goede, schone bevoorrading van de stad
57
2.2
Conclusie
21
6.4
Parkeren: stap voor stap naar autodelen en op afstand parkeren
58
6.5
Verkeersmanagement: sturen op verkeer voor goede doorstroming
59
6.6
Gedrag en duurzame mobiliteit
59
6.7
Innovaties
59
3 Netwerkstrategie 2040 3.1
22
Voetganger
24
3.2
Fiets
25
3.3
Openbaar vervoer
26
3.4
Auto
27
7.1
Op weg naar Verkeersnetwerk 2040
60
3.5
Mobiliteitshubs
28
7.2
Samenwerking en participatie
64
3.6
Belang van meervoudige aanpak
29
7.3
Monitoring en evaluatie
64
30
Bijlagen
4 Effecten Netwerkstrategie 2040
7 Aan de slag met het Verkeersnetwerk 2040
60
65
4.1
Uitkomsten
31
Bijlage A. Leefmilieus
66
4.2
Doorkijk naar 2050
37
Bijlage B. Totstandkoming
68
4.3
Conclusie
38
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
3
Voorwoord Hoe ziet Den Haag er in de toekomst uit? Hoe bewegen we ons door de stad? Welke uitdagingen staan ons te wachten op het gebied van mobiliteit, en hoe lossen we deze samen op? Wat is onze ideale stad, en welke stappen moeten we zetten om daar te komen? Dit zijn vragen die mij, als wethouder Mobiliteit, dagelijks bezighouden. In dit stuk staan antwoorden die ons richting geven voor de komende jaren. Als stadsbestuur hebben we heldere doelen voor ogen met betrekking tot de ontwikkeling
Hoe zorgen we dat meer mensen zich kunnen verplaatsen zonder dat dit ten koste gaat van
van Den Haag en de bijbehorende mobiliteit. We bouwen aan een stad die veilig, leefbaar
de veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid van onze stad? Hoe benutten we de beschikbare
en bereikbaar blijft een stad waarin het prettig wonen, werken en recreëren is. Samen met
ruimte optimaal in een stad die al behoorlijk klem zit tussen de kust en onze buurgemeenten?
inwoners, ondernemers en experts werken we iedere dag aan een nóg aantrekkelijker Den Haag. Verstandig besturen betekent vooruitkijken. Met onze Omgevingsvisie 2050 en het nieuwe Onze stad groeit. Tussen 2020 en 2040 zullen er 50.000 nieuwe woningen en 48.000
Netwerkstrategie 2040 leggen we een stevige basis voor een toekomstbestendige stad.
arbeidsplaatsen bijkomen, en naar verwachting zullen er tussen de 73.000 en 85.000 nieuwe
We streven naar een Den Haag waarin je altijd je bestemming bereikt, ongeacht of je kiest
inwoners zich vestigen. Tegelijkertijd groeit het aantal inwoners in de regio en ontvangt
voor de auto, de fiets, het openbaar vervoer of een wandeling. Tegelijkertijd stimuleren we
Den Haag steeds meer bezoekers uit binnen- en buitenland. Deze groei is een teken van
duurzame en gezonde alternatieven zoals lopen, fietsen en het OV, die steeds meer de logische
aantrekkingskracht, maar stelt ons ook voor uitdagingen. Meer mensen betekent meer huizen,
keuze worden.
scholen, kantoren, winkels en ziekenhuizen én meer ruimte om elkaar te ontmoeten en te bewegen. We moeten deze ruimte niet alleen gebruiken voor verkeer, maar ook voor groen,
Met de Netwerkstrategie 2040 ontwerpen we een sterk en inclusief mobiliteitsnetwerk dat
recreatie en sociale interactie. Het vinden van de juiste balans tussen alle verkeersdeelnemers
ruimte biedt aan iedereen. We nodigen u uit om samen met ons deze uitdaging aan te gaan en
en het multifunctioneel gebruik van onze openbare ruimte is belangrijk en een grote
bij te dragen aan een stad die niet alleen bereikbaar is, maar ook leefbaar en aantrekkelijk voor
uitdaging.
alle inwoners.
Arjen Kapteijns wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
4
Leeswijzer In hoofdstuk 1, de inleiding van dit document, gaan we in op de uitdagingen waar Den Haag voor staat en welke doelen we nastreven. In hoofdstuk 2 beschrijven we hoe de stad er in de toekomst uit komt te zien als we alleen het bestaande beleid uitvoeren. Hieruit blijkt de noodzaak om het beleid aan te passen. In hoofdstuk 3 beschrijven we hoe de Netwerkstrategie 2040 er in zijn geheel uitziet. In hoofdstuk 4 leggen we uit wat de keuze voor dit netwerk oplevert op het gebied van veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid. Hoofdstuk 5 gaat dieper in op de onderdelen van de Netwerkstrategie 2040, van voetgangersnetwerk tot en met knooppunten voor ov en deelvervoer. Hoofdstuk 6 gaat dieper in op andere beleidsterreinen die ook van invloed zijn op de keuzes rond mobiliteit. Hoofdstuk 7 beantwoordt de vraag wat er nodig is om de Netwerkstrategie te realiseren. De bijlagen bevatten extra achtergrondinformatie over de inhoud en de totstandkoming van dit document.
MOBILITEITSCENTRALE
PAKKET DIENST
HUB
PAKKET DIENST
PAKKET DIENST
Deelbakfiets
lfiets
Dee
Deelbakfiets
HUB Deelfiets
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
5
Den Haag is een aantrekkelijke stad om te wonen. De komende jaren zal het aantal inwoners sterk stijgen met naar verwachting 100.000 tot 2040. Daarnaast groeit het aantal inwoners in de Haagse regio, die ook onze stad willen bezoeken. Deze groei vraagt om meer woonruimte en een verkeersnetwerk dat de extra verplaatsingen kan opvangen zonder de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid te schaden. In deze Netwerkstrategie wordt beschreven hoe dit doel bereikt kan worden. Het is geen blauwdruk voor toekomstige ontwikkelingen, maar wel een koers om de groei in goede banen te leiden. De Netwerkstrategie is gebaseerd op de Strategie Mobiliteitstransitie, de ontwerp Omgevingsvisie en uitgebreid extern onderzoek met behulp van een verkeersmodel. Samenwerking met de stad De Netwerkstrategie is ontwikkeld met input van diverse belanghebbenden, waaronder belangenorganisaties, wijkplatforms, ondernemers, nood- en hulpdiensten, vervoerbedrijven en buurgemeenten. Verder is gebruikgemaakt van de input die is verzameld via participatietrajecten voor de Strategie Mobiliteitstransitie en de ontwerp Omgevingsvisie.
Doelen Meer mensen moeten zich kunnen verplaatsen zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad. We streven specifiek de volgende doelen na: 1. Veilig: een sociaal en verkeersveilig Den Haag; 2. Verbonden: een economisch vitaal Den Haag; 3. Op maat: een rechtvaardig, inclusief en passend mobiliteitssysteem; 4. Schoon: een klimaatbestendig, klimaatneutraal en natuurinclusief Den Haag; 5. Robuust: een robuust en betaalbaar verkeersnetwerk en vervoerssysteem; 6. Ruimte-efficiënt en gezond: een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving.
Samenvatting < INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
6
Effecten van de groei van de stad op de mobiliteit De verwachte bevolkingsgroei in Den Haag zal, zonder aanvullende maatregelen, leiden tot een toename van 21 procent van het aantal verplaatsingen van, naar en binnen de stad, wat een extra ruimtebehoefte van zeven procent met zich meebrengt. Deze extra ruimte is echter niet beschikbaar, wat zal resulteren in een overbelast wegennetwerk, meer uitstoot en minder ruimte voor andere functies zoals groen- en sportvoorzieningen, uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk en ontmoetingsruimtes.
De Netwerkstrategie 2040 Hoewel de huidige beleidskoers, inclusief programma's als Ruim Baan voor de Fiets en de realisatie van geplande ov-routes als de Vlietlijn (tramlijn door de Binckhorst) en uitbreiding van betaald parkeren, bijdraagt aan het beheersen van de ruimtebehoefte, is dit niet voldoende. Het doel is dat meer mensen zich kunnen verplaatsen zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid. Daarnaast willen we de leefbaarheid, gelijke kansen en economische voorspoed bevorderen. Door te zorgen dat mobiliteit niet meer ruimte inneemt in de openbare ruimte, ontstaat er ruimte voor andere ambities van Den Haag. Door nu de koers aan te passen kunnen we de groei in goede banen leiden. Het nieuwe Verkeersnetwerk 2040 omvat: • Lagere snelheden: verlagen van de maximumsnelheid op veel wegen naar 30 km/u om het aantal en de impact van ongelukken te verminderen en de doorstroming te bevorderen.. • Meer ruimte voor voetgangers: uitbreiden van voetgangersgebieden, en verbeteren van looproutes naar belangrijke bestemmingen. • Meer ruimte voor fietsers: uitvoeren van het programma Ruim Baan voor de Fiets, toevoegen van snelle en comfortabele fietsroutes, en uitbreiden van fietsstallingen.
• Versterken van het ov-netwerk: realiseren van de Koningscorridor, de Zuidwestlandcorridor en de Oude Lijn, versterken van tramlijn 9 en inzet op een directe verbinding met het Europese treinnetwerk. • Mobiliteitshubs: ontwikkelen van knooppunten waar reizigers kunnen overstappen tussen verschillende soorten vervoer. • Robuust autonetwerk: zorgen voor goede verbindingen naar de snelwegen en onderzoeken van oplossingen voor knelpunten, zoals de aanleg van tunnels. • Aanvullende beleidsmaatregelen: naast aanpassingen aan het verkeersnetwerk zijn er ook beleidsmatige mobiliteitsoplossingen nodig, zoals aangescherpt parkeerbeleid en activiteiten gericht op het stimuleren van lopen, fietsen en het gebruik van het ov en deelmobiliteit. < INHOUD
7
Resultaten van de Netwerkstrategie
• Parkeren: hierin wordt aangegeven dat we de effecten van het parkeerbeleid in de
De maatregelen zijn doorgerekend aan de hand van het verkeersmodel. Uitvoering van deze
komende jaren moeten volgen. Verwacht wordt dat er een aanscherping nodig is om de
strategie maakt het mogelijk dat meer mensen zich in de stad kunnen verplaatsen zonder
doelen te bereiken.
dat het ten koste gaan van de openbare ruimte. En levert positieve resultaten op voor de
• Mobiliteitshubs: hierin geven we aan hoe we werken aan P+R, wijkhubs en buurthubs.
meeste doelen. De veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad nemen toe. Met de
• Verkeersmanagement: met verkeersbeheersystemen reguleren we de verkeersstromen in
Netwerkstrategie wordt er goed ingespeeld op de verschillende vervoersbehoeften. Hier volgt een aantal voorbeelden van de effecten van de voorgestelde maatregelen: • Door de maatregelen, waaronder het verbeteren van het openbaar vervoer en voet- en
Den Haag. Het belang hiervan wordt alleen maar groter. • Gedrag: we werken de komende jaren aan maatregelen om het gebruik van duurzame vervoerswijzen te stimuleren, onder andere door ondersteuning van buurtinitiatieven.
fietspaden, is in plaats van een toename van 4% een afname met zeven procent van het
• Duurzame mobiliteit: we blijven inzetten op de transitie naar duurzame mobiliteit,
aantal autokilometers te verwachten. Hierdoor verbetert de doorstroming van het verkeer.
onder andere door de laadinfrastructuur uit te breiden en in te zetten op elektrische
Dit is gunstig voor het economisch vestigingsklimaat. • Door het verlagen van de maximumsnelheid van 50 km/u naar 30 km/u op veel wegen in de
deelvoertuigen. • Innovaties: de integratie van zelfrijdend openbaar vervoer, intelligente snelheidsadaptatie
stad en door het verbeteren van de voet- en fietspaden wordt het veiliger voor kinderen om
en innovatief vraaggestuurd openbaar vervoer bieden mogelijkheden voor de mobiliteit van
zelfstandig naar school te lopen en te fietsen. Een goed voorbeeld is de Vondelstraat waar
onze stad in 2040 en daarna.
kinderen inmiddels kunnen fietsen op de nieuwe vrijliggende fietspaden. • Goed openbaar vervoer, fijnmazig en toegankelijk, vergroot de zelfredzaamheid van ouderen
Uitvoeringsagenda
en ontlast mantelzorgers. Ouderen zijn dan niet meer afhankelijk van anderen die hen steeds
In hoofdstuk 7 is een uitvoeringsagenda opgenomen. Hierin wordt beschreven hoe we stap
ergens met de auto heen moeten brengen. De nieuwe lagevloertrams die al op veel lijnen
voor stap de hoofdwegen, woonstraten, fietspaden, voetpaden en ov-routes verbeteren.
rijden, dragen hieraan bij.
Na vaststelling van de Netwerkstrategie wordt een concreet uitvoeringsplan met bijbehorende
• Minder drukte op de wegen verbetert de bereikbaarheid voor logistiek en diensten, wat
financiële impact uitgewerkt.
gunstig is voor ondernemers.
Samenhang met andere beleidsterreinen Alleen aanpassingen aan het verkeersnetwerk zijn niet genoeg om ervoor te zorgen dat alle doelgroepen kunnen profiteren. In hoofdstuk 6 wordt nader ingegaan op de volgende onderwerpen: • Hoe werken we aan een verkeersveilige stad: hierin wordt aangegeven wat de uitgangspunten zijn voor de aanpassing van 50 km/u-wegen naar 30 km/u-wegen. • Bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten: we geven aan hoe we gezamenlijk werken aan een blijvend goede bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten aan de hand van de Hoofdroutekaart. • Stadsdistributie: de groei van de stad mag niet ten koste gaan van de bevoorrading van de stad. Wel kunnen we met de branche werken aan het verduurzamen van de stadsdistributie.
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
8
1Inleiding
Den Haag is een prachtige stad met een unieke ligging aan zee. Het is een gewilde plek om te wonen, wat blijkt uit de verwachte groei van 100.000 inwoners tot 2040. We moeten voldoende en passende woonruimte bieden. Den Haag moet kunnen groeien, meer mensen moeten zich kunnen verplaatsen, en de stad moet veilig, leefbaar en bereikbaar blijven. Voor iedereen.
Bijvoorbeeld voor studenten die voornamelijk gebruikmaken van de fiets en het ov. Of voor de ondernemers van de binnenstad, die afhankelijk zijn van een tijdige bevoorrading van hun
1
winkel. Of voor een oudere inwoner die vanwege zijn of haar leeftijd niet graag meer fietst in de drukke stad en daarom met het ov of een taxi naar een winkel wil. Met de groei van de stad moet en gaat er veel veranderen in de manier hoe we met z’n allen reizen, maar met maatwerk moeten we ervoor zorgen dat bestemmingen en diensten voor iedereen toegankelijk blijven. Of het nu lopend, fietsend, met het ov of met de auto is. Het is geen gemakkelijke opgave. Als we op de huidige manier doorgaan, zullen meer verplaatsingen en vervoermiddelen extra ruimte in beslag nemen. Het grondgebied van Den Haag groeit niet mee.
1.1
Doelen
Het is nodig dat meer mensen zich kunnen verplaatsen zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad. In figuur 1, op de volgende pagina, staan de zes hoofddoelen voor de stad toegelicht. Deze Netwerkstrategie combineert de ambities van de Omgevingsvisie (Ambitiedocument omgevingsvisie, RIS 309993) en de doelen van de Strategie Mobiliteitstransitie (RIS 3100664), vastgesteld in 2022. In het onderzoek naar de beste oplossing voor de stad zijn steeds de ingrepen getoetst op het effect op deze doelen.
Inleiding < INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
9
Doelen Verbonden Een economisch vitaal Den Haag
Ruimte-efficiënt & Gezond Een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving in Den Haag
Het versterken van de economie in Den Haag en de MRDH door te werken
Het verbeteren van de gezondheid en de verblijfskwaliteit in een
aan een goede (boven)regionale bereikbaarheid van arbeidsplaatsen en
verdichtende stad door enerzijds het stimuleren van actieve mobiliteit
economische locaties voor de (e-)fiets, het OV en de auto.
en anderzijds mobiliteit een kleiner aandeel van de openbare ruimte in
Verbonden
Efficiënt
te laten nemen, waardoor ruimte komt voor ontmoeten, spelen, groen en recreëren en mobiliteit een natuurlijk onderdeel vormt van een aantrekkelijke stad.
Veilig Een sociaal en verkeersveilig Den Haag Bijdragen aan een veilige omgeving voor bewoners en bezoekers
Robuust Een robuust en betaalbaar netwerk en vervoersysteem voor Den Haag
door een zorgvuldige ruimtelijke inrichting met aandacht voor verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Veilig
Het ontwikkelen van een mobiliteitssysteem dat zowel robuust als toekomstbestendig is en waarbij de betaalbaarheid van het netwerk en
Op maat Een rechtvaardig, inclusief en passend obiliteitssysteem in Den Haag m
Robuust
het vervoerssysteem centraal staat.
Een stedelijke inrichting waarin iedereen kan deelnemen door de
Den Haag. Kansengelijkheid is hierbij van belang, door de aandacht
Schoon Een klimaatbestendig, klimaatneutraal en atuurinclusief Den Haag n
voor betaalbaarheid en een eerlijke verdeling van de bereikbaarheid van
Het werken aan een duurzaam mobiliteitssysteem door de uitstoot van
bestemmingen op lokaal en regionaal niveau.
mobiliteit te verminderen en gelijktijdig in te zetten op het verminderen
nabijheid en toegankelijkheid van wonen, werken, winkelen en Op maat
recreëren. Dit draagt bij aan het versterken van de sociale cohesie in
Schoon
van geluidsoverlast als gevolg van mobiliteit.
Figuur 1. Doelen Netwerkstrategie 2040
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
10
Mobiliteit en brede welvaart
Omgevingsvisie Den Haag 2050
De komende jaren staat de gemeente Den Haag voor meer grote opgaven. Het gaat niet alleen
De hoofdlijnen van de Netwerkstrategie 2040 zijn opgenomen in de ontwerp Omgevingsvisie
om bouwen en mobiliteit, maar ook om de leefbaarheid en het economisch vestigingsklimaat.
Den Haag 2050.2 In de Omgevingsvisie geven we samen met inwoners, ondernemers en
Er is ruimte nodig voor mensen om elkaar te ontmoeten, maar ook voor de energietransitie,
andere betrokkenen antwoord op de vraag wat voor stad Den Haag wil zijn en hoe we moeten
voor klimaatadaptatie en voor groen en biodiversiteit. Dit moet allemaal een plek krijgen in de
omgaan met de groei. Welke rol speelt Den Haag in de regio en welke keuzes moeten er
schaarse openbare ruimte. Dat kan alleen als we keuzes maken.
worden gemaakt? Waar willen we wonen en werken? Waar geven we ruimte aan bedrijven, maatschappelijke voorzieningen en natuur? Wat betekent dat voor de inrichting van de stad?
Mobiliteit maakt het mogelijk voor mensen om in hun levensonderhoud te voorzien, zich te
We moeten keuzes maken met elkaar.
ontwikkelen en volwaardig mee te doen in de maatschappij. Een goed mobiliteitssysteem maakt dat zij hun familie, vrienden, werk, school, zorginstelling en winkel kunnen bereiken. Daarmee draagt het systeem bij aan de brede welvaart. Het huidige mobiliteitssysteem heeft
Verantwoording
ook een keerzijde. Het gaat gepaard met verkeersonveiligheid, verkeersdrukte, geluidsoverlast,
De Netwerkstrategie 2040 is een uitwerking van de Strategie Mobiliteitstransitie en op
milieuvervuiling en CO2- uitstoot. Dit is schadelijk voor inwoners bezoekers en bedrijven.
hoofdlijnen opgenomen in de Omgevingsvisie. Beide beleidslijnen zijn tot stand gekomen
We moeten de schadelijke effecten van mobiliteit zoveel mogelijk beperken.
na uitgebreide participatie met de stad. Voor de Netwerkstrategie 2040 is uitgebreid onderzoek gedaan, onder andere aan de hand van een verkeersmodel.3 We hebben de uitdagingen en de knelpunten waar we tussen nu en 2040 voor komen te staan, in
1.2
Waarom nu De Netwerkstrategie 2040?
beeld gebracht. Vervolgens hebben we allerlei maatregelen en mogelijkheden verkend. We hebben vier netwerken onderzocht en uitgewerkt: voor voetgangers, fietsen, het ov en de auto. We hebben gesproken met inwoners, ondernemers, deskundigen en allerlei
De belangrijkste reden om nu deze Netwerkstrategie op te stellen is om de straten, wegen, voet-
partijen die betrokken zijn bij het thema mobiliteit; de externe denktank (zie Bijlage B).
en fietspaden van Den Haag voor te bereiden op de verdere groei van de stad. Er wordt al volop
Het verkeersnetwerk dat uit de bus is gekomen als meest geschikte oplossing om de stad
gebouwd om de inwoners te voorzien van voldoende woonruimte en werkgelegenheid. De druk
veilig, leefbaar en bereikbaar te maken noemen we Verkeersnetwerk 2040. Meer informatie
op de openbare ruimte en het verkeersnetwerk neemt toe. De gemeente heeft eerder de Strategie
over het onderzoek van Goudappel is te lezen in de achtergrondrapportage van dit rapport.
Mobiliteitstransitie 2022-2040 (2022, RIS 3100664) opgesteld, waarbij inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden hebben meegedacht.1 Met deze strategie is besloten dat we werken aan een compacte stad en dat we de groei van mobiliteit in een groeiende stad willen opvangen zonder
Mobiliteit nu en straks
toename van het autoverkeer. Dan kunnen we langer toe met de huidige capaciteit van infrastructuur.
We werken al een aantal jaren aan een leefbare, veilige en bereikbare stad, bijvoorbeeld met
Dit betekent onder meer dat we de mens als maatstaf nemen bij het maken van beleid, niet het
onderzoeken naar routes Hoogwaardig Openbaar vervoer (HOV) en het programma Ruim Baan
vervoersmiddel. In de Netwerkstrategie zijn de uitgangspunten van de Strategie Mobiliteitstransitie
voor de Fiets. Via programma’s en projecten maken we in verschillende straten ruimte voor
vertaald naar concrete voorstellen voor aanpassingen aan wegen en straten.
fietsers en voetgangers. Ook nemen we maatregelen om de parkeerdruk te verlagen, zodat bewoners hun auto binnen redelijke afstand kunnen parkeren. 2 De ontwerp Omgevingsvisie is op 1 februari 2025 gepresenteerd.
1 https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/10877149/1?connection_type=16&connection_id=710964
< INHOUD
3 Het onderzoek is uitgevoerd door adviesbureau Goudappel in samenwerking met consultancy APPM.
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
11
In deze Netwerkstrategie bekijken we de dingen nog meer in samenhang. De stad heeft
Gerelateerd mobiliteitsbeleid
voetgangers, fietsers, openbaar vervoer, deelmobiliteit en auto’s. Die maken elk gebruik van
De Netwerkstrategie ligt in het verlengde van gemeentelijk beleid dat al eerder is
een netwerk van straten, sporen, wegen en paden. Het totaal van de netwerken vormt één
vastgesteld. Het gaat hierbij om de volgende onderdelen:
verkeersnetwerk, we noemen dit het Verkeersnetwerk 2040. Met het versterken van dat netwerk kunnen we ervoor zorgen dat de stad zich kan blijven ontwikkelen. De ambitie voor
• Strategie Mobiliteitstransitie RIS 310664
de lange termijn is dat de stad klaar is voor een toekomst waarin er steeds meer vraag is
• Parkeerstrategie RIS 308711
naar vervoer.
• Strategie Verkeersveiligheid RIS 305029 • Strategie Deelmobiliteit RIS 319377
Met deze Netwerkstrategie stellen we de volgende zaken vast:
• Fietsstrategie RIS 302960
• De visie op de samenhang tussen de verkeersnetwerken, verbeeld in de netwerkkaart,
• Uitgangspunten ov schaalsprong RIS 303479
Verkeersnetwerk 2040; • De wegcategorisering, waarin onder andere wordt aangegeven welke wegen tot aan 2040 een maximumsnelheid krijgen van 30 km/u; • Een uitvoeringsagenda, waarin wordt beschreven welke acties in de komende jaren moeten
• Afwegingskader snelheidsregimes RIS 309478 • Structuurvisie CID RIS 305178 • Structuurvisie Zuidwest RIS 315261 • Hoofdroutekaart Nood- en Hulpdiensten RIS 320637
worden ondernomen om de Netwerkstrategie te verwezenlijken.
Doorkijk 2050 De Netwerkstrategie is gebaseerd op modelberekeningen. Het verkeersmodel, gemaakt voor de hele Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, kijkt niet verder dan 2040. We hebben de uitgangspunten van de Omgevingsvisie 2050 verwerkt in dit model. Dat geldt dus ook voor het aantal woningen en arbeidsplaatsen. De mogelijkheid bestaat dat we richting 2050 nog meer woningen bouwen. Om in beeld te brengen wat hiervan de consequenties zijn, is er nog een extra analyse gedaan met een scenario met 70.000 extra woningen ten opzichte van 2020. Het resultaat van deze analyse is beschreven in paragraaf 4.2.
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
12
2
Ontwikkelingen tot 2040 bij voortzetting van huidig beleid < INHOUD
In dit hoofdstuk wordt beschreven wat de groei van de stad betekent voor mobiliteit. De conclusies zijn gebaseerd op een onderzoek waarbij de effecten in beeld zijn gebracht aan de hand van een verkeersmodel. Uitgangspunt van het onderzoek is de groei van de stad met 50.000 woningen en 48.000 arbeidsplaatsen. Verder is de berekening gebaseerd op in gang gezet beleid, zoals de Strategie Mobiliteitstransitie, op lopende uitvoeringsprogramma’s, zoals Ruim Baan voor de Fiets en op geplande ov-routes, waaronder de Vlietlijn (tramlijn door de Binckhorst) en de uitbreiding van het betaald parkeren.
2.1
Den Haag groeit
Steeds meer mensen zien Den Haag als een aantrekkelijke stad om te wonen, te werken en te recreëren. In de komende jaren komen er veel nieuwe bewoners, bezoekers en bedrijven bij. Den Haag verwacht dat er zich in de periode van 2020 tot 2040 tussen de 73.000 en 85.000 nieuwe inwoners zullen vestigen. Tegelijkertijd groeit het toerisme en het regionaal bezoek. Hoewel we groei verwelkomen, brengt die ook uitdagingen met zich mee. Zo moeten er meer woningen, kantoren en bedrijfsruimtes komen. Uiteindelijk zullen we het moeten doen met de beschikbare ruimte binnen de stad. Die is beperkt omdat Den Haag ingeklemd ligt tussen de zee en andere gemeenten.
+21% Verplaatsingen
+50.000 Woningen
+48.000 Arbeidsplaatsen
Nu
2040
Figuur 2. De ontwikkelopgave tot 2040
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
13
De toename van inwoners zorgt voor een flinke groei van het aantal verplaatsingen van, naar en binnen Den Haag. Dat aantal neemt met maar liefst 21 procent toe ten opzichte van het huidige aantal verplaatsingen.
De effecten bij voortzetten van het huidige beleid Door de uitvoering van vastgesteld beleid, bestaande mobiliteitsprogramma’s en geplande ov-projecten is de verwachting dat de groei vooral gaat zitten in een toename van het aantal fiets- en ov-verplaatsingen. Die stijgen met respectievelijk 35 procent en 32 procent ten opzichte van nu. Het aantal autoverplaatsingen groeit nog met ongeveer drie procent. Deze groei legt een extra claim op de openbare ruimte, ondanks dat we met het huidige beleid al inzetten op ruimte-efficiënte vervoerswijzen, zoals deelauto’s, fiets en ov. In de volgende paragrafen geven we per doelstelling aan wat de verwachte situatie in de stad is als we niet meer doen dan wat er nu is afgesproken.
< INHOUD
14
Veilig: een sociaal en verkeersveilig Den Haag Als er in de stad meer inwoners en bezoekers bij komen, neemt ook het aantal verplaatsingen toe. Hoe voller en drukker de openbare ruimte wordt, hoe meer risico op verkeersongevallen. Het aantal (dodelijke) verkeersslachtoffers in Den Haag is in de periode 2015-2023 toegenomen.4 Er gebeuren vooral veel ongelukken op wegen waar de maximumsnelheid 50 kilometer per uur is.5 Dit geldt vooral voor 50 km/u-wegen in het centrum en de omliggende vooroorlogse wijken. Daar is de beschikbare openbare ruimte beperkt en zijn er veel verkeersbewegingen.
Aantal verkeersongevallen in Den Haag
2010 2020
2040
Figuur 3. Prognose verkeersongevallen bij ongewijzigd beleid
4 Bron: Staat van de leefomgeving – Omgevingsvisie en Staat van de Stad 2023 – SEPO. 5 Bron: https://swov.nl/nl/publicatie/naar-een-algemene-snelheidslimiet-van-30-kmuur-binnen-de-bebouwde-kom.
< INHOUD
15
Ruimte-efficiënt en gezond: een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving
Mobiliteit drukt nu al een grote stempel op de beschikbare openbare ruimte in de stad.
De Strategie Mobiliteitstransitie zet in op duurzame en ruimte-efficiënte
In 2024 bezitten inwoners van Den Haag ruim 173.500 personenauto’s (exclusief leaseauto’s).
mobiliteit. Uit het onderzoek blijkt dat dit een zeer positief effect heeft.
Dat is een stijging van ongeveer 11 procent sinds 2009. De afgelopen drie jaar is het aantal
Door de uitvoering van de Strategie Mobiliteitstransitie, de uitbreiding van
privéauto’s redelijk stabiel gebleven. Het aantal geregistreerde bestelauto’s in Den Haag is sterk
betaald parkeren en de inzet op duurzame mobiliteit (doorzetten van de huidige beleidslijn)
gegroeid. In 2023 betrof het 23.401 bestelwagens. Dat is een stijging van 68 procent sinds 2017.
zal het extra ruimtebeslag als gevolg van de groei van de stad beperkt blijven tot ongeveer
Daarmee stijgt het totaal aantal auto’s in Den Haag richting 200.000 voertuigen.6
De meeste ruimte wordt ingenomen door rijdende en geparkeerde auto’s (zie figuur 4).
zeven procent. Dit komt vooral omdat meer mensen zich lopend, fietsend of met het ov zullen verplaatsen in plaats van met de auto, die relatief veel ruimte inneemt. 6 Bron: Staat van de stad, gemeente Den Haag 2024 / RDW.
P
80 m2 50 km per uur 1,4 passagiers
15 m2
8 m2
8 m2
6 m2
15 km /uur
2 m2 2 m2 1 m2
50 km per uur 40 passagiers
5 km /uur
50 km per uur 20 passagiers Figuur 4. Het ruimtebeslag per vervoerwijze verschilt. Dit figuur laat de berekening zien o.b.v. de gemiddelde lengte, oppervlakte en snelheid van het voertuig, gedeeld door het gemiddeld aantal inzittenden (en/of door het aantal voertuigen dat naast elkaar kan rijden). Bron: Amsterdam maakt ruimte, gemeente Amsterdam 2020
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
16
In verhouding is er in de stad weinig ruimte voor actieve mobiliteit, zoals wandelen en fietsen. Met de groei van de stad zal de behoefte aan ruimte voor deze vormen van mobiliteit alleen maar toenemen. Daarnaast groeit de vraag naar ruimte voor ontmoetingen, groenvoorzieningen, klimaatadaptatie en de energietransitie. Vooral in de oudere stadsdelen is de beschikbare ruimte tussen gebouwen beperkt, waardoor de druk op de openbare ruimte de laatste jaren flink is toegenomen. Deze toegenomen druk wordt mede veroorzaakt door de groei van het aantal inwoners en bezoekers. Een aanzienlijk deel van de openbare ruimte wordt momenteel ingenomen door geparkeerde auto’s en wegen. Daarnaast zien we een toename in logistiek verkeer door het groeiend aantal thuisbezorgde pakketten. Gelukkig zien we ook een toename van efficiëntere vervoersmiddelen. Naast reguliere fietsen zien we steeds meer elektrische fietsen en bakfietsen. Op sommige plekken in de stad zien we Afbeelding 10.13 zelfs fietsfiles ontstaan. Ontwikkeling van het aantal voertuigen in Den Haag (exclusief leaseauto's), 2009-2024 250.000
200.000
150.000
100.000
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
0
2009
50.000
Privéauto’s Bestelwagens Totaal Figuur 5. Ontwikkeling van het aantal voertuigen in Den Haag (exclusief leaseauto's), 2009-2024; bron: RDW
Bron: RDW
< INHOUD
17
Schoon: een klimaatbestendig, klimaatneutraal en natuurinclusief Den Haag Te veel CO2-uitstoot is de grootste oorzaak van de mondiale klimaatverandering. Mobiliteit draagt hieraan bij door het gebruik van
“Inwoners is gevraagd welke ontwikkelingen zij graag zouden willen zien als het gaat
verbrandingsmotoren. Het ingezette beleid laat zien dat een groot deel
om zaken die met vervoer te maken hebben. Hierbij kon men drie aspecten aangeven die
van de verwachtte groei in mobiliteit al wordt opgevangen door lopen, fietsen en het ov.
men het belangrijkst vindt. Minder luchtvervuiling door voertuigen staat daarbij op de
Bovendien geldt in Den Haag vanaf 1 januari 2025 een zero-emissiezone voor bestel- en
eerste plaats. Vier op de tien inwoners vindt dit belangrijk (40 procent). Iets meer dan een
vrachtauto’s. Vanaf 2030 moeten alle bestel- en vrachtauto’s in deze zone uitstootvrij zijn.
derde wil graag minder verkeerslawaai in de buurt (35 procent), drie op de tien inwoners
Hierdoor wordt de CO2-uitstoot beperkt en levert Den Haag een bijdrage aan het behalen van
hoopt dat er in de toekomst meer gefietst gaat worden (30 procent) en iets meer dan een
de klimaatdoelstellingen. Desondanks neemt het aantal kilometers gereden met de auto nog
kwart zou willen dat het autoverkeer in woon- en winkelstraten wordt teruggedrongen
met 4 procent toe. Richting 2040 zullen veel voertuigen geen verbrandingsmotor meer hebben
(27 procent).9”
omdat in Europees verband is afgesproken dat nieuwe voertuigen na 2030 emissievrij moeten zijn. Dit draagt verder bij aan een reductie van CO2-uitstoot en aan de doelstelling van de gemeente om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Verbrandingsmotoren en autobanden zorgen voor de uitstoot van fijnstof. Dat is schadelijk voor de gezondheid van onze inwoners en bezoekers. In 2024 voldoet Den Haag nog niet aan de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op het gebied van fijnstof en geluidsoverlast.7 Met de verwachte groei van het autoverkeer en de strenger wordende advieswaarden is de kans groot dat deze in 2040 ook niet gevolgd worden. Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat matige tot ernstige geluidshinder ervaart is 62 procent. Het percentage inwoners dat geluidshinder ervaart door het wegverkeer is 33 procent.8 Als we niets doen, wordt dat percentage de komende jaren alleen maar groter.
7 Van alle uitgestoten fijnstof in Nederland kwam in 2023 ongeveer 28 procent van het verkeer (Bron: Luchtverontreinigende emissies | Emissieregistratie). Deze uitstoot wordt voor 60 procent veroorzaakt door slijtage van het wegdek, remmen en banden en 40 procent via de uitlaat (Bron: Emissieregistratie 2018). 8 Factsheet Geluidshinder, GGD Haaglanden 2020.
< INHOUD
9 Bron: Staat van de Stad, gemeente Den Haag 2024.
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
18
Verbonden: een economisch vitaal Den Haag We weten dat een prettige, veilige en goed bereikbare werk- en woonomgeving voor veel (internationale) organisaties en bedrijven een belangrijke voorwaarde is voor huisvesting. Deze economische vitaliteit is belangrijk voor Den Haag en de hele regio. Het waarborgen en versterken van de bereikbaarheid is daarom van groot belang. Het gaat hierbij om de bereikbaarheid van bestemmingen als Rotterdam, The Hague Airport, World Forum, de kust en de binnenstad, maar ook van ziekenhuizen en grote winkelcentra. We streven ernaar dat belangrijke locaties bereikbaar zijn. Dit houdt in dat inwoners goed in staat gesteld worden om te voet, met de fiets, het ov of de auto gemakkelijk bij werk, winkelcentra, musea en theaters te komen. Voor sportlocaties geldt bijvoorbeeld dat deze altijd goed bereikbaar moeten zijn, ook voor mensen die niet goed kunnen lopen, fietsen of met het openbaar vervoer reizen. Voor de inwoners van Den Haag maar ook voor bezoekers bij grote (sport)evenementen. Doordat er meer mensen in Den Haag komen wonen, zijn de toplocaties ook voor meer mensen binnen 45 minuten bereikbaar. De verwachte groei van het aantal internationale en regionale bezoekers moet zoveel mogelijk worden opgevangen met goed openbaar vervoer. Publiekstrekkers zouden daarom vooral langs of aan het einde van de ov-lijnen moeten worden gerealiseerd.
De toename van het aantal verplaatsingen zorgt zonder aanpassingen dan wel weer voor vertraging en ongemak. Het fietsnetwerk en het openbaar vervoer lopen tegen de grenzen van de capaciteit aan. Een toename van 340.000 fietsers zal zonder investeringen zorgen voor overvolle fietspaden en meer fietsfiles. Het openbaar vervoer is op belangrijke plekken al overbelast, bijvoorbeeld bij Den Haag Centraal en de tramtunnel. Dit betekent dat reizigers geregeld een tram voorbij moeten laten rijden. Er zijn verschillende investeringen in het verbeteren van openbaar vervoer gepland. Voor de verwachte groei van 32 procent extra reizigers in het openbaar vervoer in 2040 is dat nog niet genoeg. De bereikbaarheid van economische locaties en daarmee de vitaliteit van de stad staat hierdoor onder druk. Om de kansen van de stad optimaal te kunnen benutten moeten we ervoor zorgen dat de stad vanuit de regio en daarbuiten structureel beter bereikbaar is.
< INHOUD
19
Afbeelding 10.4 Verdeling van de verplaatsingen van inwoners van de verschillende G4-steden, gemiddelde 2018-2023
Op maat: een rechtvaardig, inclusief en passend mobiliteitssysteem Den Haag is een gastvrije stad en wil toegankelijk zijn voor iedereen.
2%
2%
27%
31%
We werken aan een inclusieve stad die zo is ingericht dat iedereen van dezelfde
24%
Utrecht
Den Haag
voorzieningen en mogelijkheden gebruik kan maken. De stad moet voor kinderen, ouderen en mensen met een beperking toegankelijk en veilig zijn. Er is risico op bereiken van belangrijke bestemmingen. Denk aan werk, scholing en zorg. Als we de huidige
9%
11%
29%
vervoersarmoede als iemand veel meer tijd, geld en moeite dan gemiddeld moet steken in het
37% 1%
koers doorzetten, zal de vervoersarmoede toenemen met de groei van de stad. Voor bepaalde
29%
1%
groepen zal het meer tijd, geld of moeite gaan kosten om belangrijke bestemmingen te bereiken. Dit vergroot de ongelijkheid.
Robuust: een robuust en betaalbaar netwerk en vervoersysteem
28%
35%
22% 28%
Rotterdam
Amsterdam
Tijdens de spits zitten trams, bussen en fietspaden in Den Haag vaak vol. De capaciteit van deze infrastructuur komt door de verwachte groei verder onder druk te staan. Op kruispunten waar het verkeer nu al geregeld vastloopt,
24%
13%
12% 36%
zal dit in de toekomst vaker gebeuren. Er zullen extra knelpunten bijkomen. Personenauto OV Fiets Lopen Overig
Dat betekent voor voetgangers, fietsers, trams, bussen en auto’s langere wachttijden bij kruispunten. Daar komt nog bij dat er op een kwart van de wegen in Den Haag jaarlijks ten minste één keer aan de weg wordt gewerkt. Deze werkzaamheden zorgen voor extra druk op omliggende wegen, fietspaden, kruispunten en het ov-netwerk. Deze onderhoudsopgave wordt in de toekomst alleen maar groter. Als inwoners in 2040 zich nog op dezelfde manier verplaatsen, dan zal verdere groei, zonder aanpassingen aan wegen en kruispunten, zorgen voor extra vertragingen voor alle vervoerswijzen.
< INHOUD
Bron: CBS, ODiN
Figuur 6. Verdeling van de verplaatsingen van inwoners van de verschillende G4-steden, gemiddelde 2018-2023; bron: CBS, Odin
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
20
2.2
Conclusie
De toekomst is een stad met meer inwoners, bedrijvigheid en mobiliteit. Wat is de uitkomst als we kijken naar hoe de stad zich ontwikkelt?
Groei van de stad leidt tot extra ruimtegebruik door mobiliteit De groei van het aantal inwoners in Den Haag en de regio zal leiden tot een aanzienlijke toename van verplaatsingen van, naar en binnen Den Haag, wat ondanks het doorzetten van de huidige beleidskoers, zeven procent extra ruimte zal vergen. Deze extra ruimte is echter niet beschikbaar in de stad, wat zal resulteren in een overbelast wegennetwerk, meer uitstoot en minder ruimte voor andere functies zoals groenvoorzieningen, uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk en ontmoetingsruimtes.
De huidige beleidskoers is goed, maar heeft aanscherping nodig Door de uitvoering van de lopende programma’s, zoals Ruim Baan voor de Fiets en de realisatie van de geplande ov-routes, waaronder de Vlietlijn (tramlijn door de Binckhorst) en uitbreiding van het betaald parkeren leidt de toename van het aantal verplaatsingen van ongeveer 20 procent, niet tot een evenredige toename van het ruimtegebruik. Er is echter meer nodig. Het doel is dat meer mensen zich kunnen verplaatsen, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid. Daarnaast willen we dat de leefbaarheid, gelijke kansen en economische voorspoed toenemen. Door ervoor te zorgen dat er niet meer ruimte nodig is voor mobiliteit in de openbare ruimte, ontstaat er ruimte voor de andere ambities van Den Haag.
Samen met de stad werken aan de toekomst We moeten dus slim kiezen aan welk vervoermiddel de schaarse openbare ruimte wordt toebedeeld. Op de ene plek bieden we ruimte aan de auto, op andere plekken willen we meer ruimte voor de voetganger, de fietser en het ov om Den Haag voor iedereen bereikbaar te houden. Dit betekent dat we samen met inwoners, bedrijven en instellingen de overgang naar duurzame mobiliteit moeten versnellen, zodat het verkeer niet vastloopt en er geen extra ruimte in de stad nodig is voor de afwikkeling ervan. In de uitwerking van de Netwerkstrategie zoeken we de balans tussen alle vervoerswijzen, zodat alle doelen gehaald worden (zie 1.1). In het volgende hoofdstuk gaan we in op de keuzes die voor die balans gaan zorgen. < INHOUD
21
Om de stad veilig, leefbaar en bereikbaar te houden, zoeken we naar oplossingen die voor alle vervoerswijzen optimaal werken. We hebben verschillende oplossingen gekozen die passen bij de karakteristieken van de diverse gebieden in de stad. Hierbij hebben we gebruikgemaakt van
3
Verkeersnetwerk 2040 < INHOUD
verschillende typen leefmilieus, zoals beschreven in de ontwerp Omgevingsvisie (zie bijlage B). Het resultaat is een verkeersnetwerk dat in 2040 het best uitpakt voor alle doelen gezamenlijk: Netwerkstrategie 2040. Op de volgende pagina beschrijven we de hoofdkeuzes die hier de basis voor zijn.
MOBILITEITSCENTRALE
PAKKET DIENST
HUB
PAKKET DIENST
PAKKET DIENST
Deelbakfiets
fiets
Deel
Deelbakfiets
HUB Deelfiets
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
22
Oude Lijn Koningscorridor Zuidwestlandcorridor RandstadRail Bustangent Station / halte Station(skwartier)
Grote aaneengesloten gebieden Prioriteit voetganger(sgebied) Prioriteit voetganger winkelgebieden Hoofdroutenetwerk Fietsnetwerk, Sterfietsroute Centrum Fietsring Nieuwe (regionale) fietsroute Fietsenstalling
Rijksweg Hoofdwegenstructuur Ontvlechten / ongelijkvloerse oplosingen P+R Figuur 7. Verkeersnetwerk 2040
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
23
3.1
Voetganger
We maken de stad aantrekkelijker voor lopen en fietsen, door daar meer ruimte voor te bieden. Zo dragen we bij aan de zogeheten 15-minutenstad. Dit houdt in dat iedereen in principe binnen een kwartier te voet of op de fiets gemakkelijk bij de dagelijkse voorzieningen kan komen.
Aanpak in vogelvlucht Door de 30 km/u-gebieden te vergroten maken we de stad toegankelijker voor voetgangers. De verkeersveiligheid verbetert, er is minder overlast en hinder en de oversteekbaarheid kan worden vergroot. Daarnaast komen er voetgangersgebieden bij wijkwinkelcentra en vergroten we bestaande voetgangersgebieden, zoals in en rond het centrum en in Scheveningen. Er komen verbeterde routes naar winkels, scholen, sport, zorg en openbaar vervoer. Zie paragraaf 5.1 voor meer informatie over het Voetgangersnetwerk 2040.
Grote aaneengesloten gebieden Prioriteit voetganger(sgebied) Prioriteit voetganger winkelgebieden Hoofdroutenetwerk Figuur 8. Toekomstbeeld Voetgangersnetwerk 2040
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
24
3.2
Fiets
Fietsen betekent van jongs af aan bewegingsvrijheid. De fiets neemt weinig ruimte in en is dus ruimte-efficiënt. De fiets is bovendien vaak de snelste manier om ergens in de stad te komen. Als we het nog aantrekkelijker en veiliger maken, wordt fietsen voor de korte en de middellange afstand steeds meer de vanzelfsprekende keuze van inwoners én bezoekers. Met de e-bike worden ook grote delen van de regio goed bereikbaar. Een goed fietsnetwerk zorgt ervoor dat we ons veilig, gezond en duurzaam verplaatsen en efficiënt met de openbare ruimte omgaan.
Aanpak in vogelvlucht Voor de toenemende fietsersstroom komen er doorgaande fietsroutes bij op stadsniveau. Er staat een fietsring om het centrum gepland die doorgaande fietsers verleidt het centrum te mijden, waar de voetganger dan meer ruimte krijgt. Daarnaast moeten er aantrekkelijke fietsroutes komen tussen de wijken als aanvulling op het sterfietsroutenetwerk wat met name op het centrum is gericht. Met de toename van het aantal fietsers is het noodzakelijk om op de juiste plek aantrekkelijke nieuwe fietsenstallingen te realiseren. Zie paragraaf 5.2 voor meer informatie over het Fietsnetwerk 2040.
Fietsnetwerk, sterfietsroute Centrum fietsring Nieuwe (regionale) fietsroute Spoorlijn en stations Figuur 9. Toekomstbeeld Fietsnetwerk 2040
< INHOUD
Fietsenstalling
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
25
3.3
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer zorgt er in combinatie met lopen en fietsen voor dat inwoners of bezoekers zich over langere afstanden in de stad kunnen verplaatsen. Goede verbindingen en (fiets)parkeervoorzieningen maken dat mensen makkelijker kiezen voor het ov. Dat is gunstig voor de ruimte, want met het ov kunnen veel mensen zich tegelijkertijd verplaatsen. Het ov is bovendien steeds duurzamer en beter voor de luchtkwaliteit. Een sterk, robuust ov-systeem is essentieel voor een duurzaam bereikbaar Den Haag en de regionale economische positie van de stad.. We investeren nu al fors in ov door capaciteit en comfort toe te voegen. Een voorbeeld is de lagevloertram die het ov voor iedereen toegankelijker maakt. Met de komst van 12 en 18 meter lange elektrische bussen is het openbare vervoer in Den Haag en de Haagse regio in 2025 uitstootvrij.
Aanpak in vogelvlucht We gaan ervoor zorgen dat het ov beter wordt aangesloten op de regio. Dit doen we door de aanleg van de Koningscorridor en de Zuidwestlandcorridor en door stedelijke ontwikkeling gekoppeld aan stations op de Oude Lijn (zie toelichting bij 5.3). Deze ov-corridors zijn in de toekomst de dragers van het ov-systeem. Daarvoor zetten we nu al de eerste stappen, onder andere met de aanleg van de ov-verbinding in het Central Innovation District (CID) en de Binckhorst naar Voorburg en Rijswijk/Delft. We willen ook de internationale bereikbaarheid van Den Haag verbeteren en zetten daarom in op een directe verbinding met het Europese treinnetwerk. Een goede ov-verbinding met Rotterdam-The Hague Airport draagt ook bij aan de internationale bereikbaarheid.. Oude Lijn
Naast de hoofdlijnen van het openbaar vervoer, die vooral gericht zijn op het
Koningscorridor
centrum en grote stations, wordt het wijkontsluitende openbaar vervoer verbeterd. Zo komen
Zuidwestlandcorridor
er lijnen die een connectie met de Oude Lijn hebben en lijnen die de wijken onderling
RandstadRail
verbinden. Dat geldt onder andere voor Kijkduin, Den Haag Zuidwest en Rijswijk en Delft.
Bustangent
Zie paragraaf 5.3 voor meer over het Ov-netwerk 2040.
Station / halte Stationskwartier Figuur 10. Toekomstbeeld Ov-netwerk 2040
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
26
3.4
Auto
De auto blijft in de toekomst een belangrijk vervoermiddel voor mensen om zich te verplaatsen. Voor wie een auto bezit is het een praktisch vervoermiddel. Vooral voor verplaatsingen over langere afstanden of naar locaties die minder goed bereikbaar zijn met het ov of fiets biedt de auto uitkomst. Sommige inwoners zijn vanwege hun werk of een lichamelijke beperking afhankelijk van de auto. Deze inwoners moeten gewoon nog een auto kunnen gebruiken. We moeten zorgen voor goede verbindingen naar de snelwegen. Bovendien is het van groot belang dat nood- en hulpdiensten overal in de stad terechtkunnen binnen de wettelijk gestelde aanrijtijden. De stad heeft dus ook in 2040 een robuust autonetwerk nodig.
Aanpak in vogelvlucht We bundelen het autoverkeer op een aantal stedelijke en regionale hoofdwegen. Deze wegen zijn zo ingericht dat er veel inwoners zich met de auto kunnen verplaatsen tussen de stad en het rijkswegennet. Op een aantal plekken zijn tunnels een mogelijke oplossing om auto’s door te laten stromen zonder dat auto’s en langzamer verkeer en het ov elkaar in de weg zitten. Het gebruik en bezit van auto’s kost naar verhouding veel ruimte. De ruimtelijke opgaven die in de inleiding zijn beschreven, maken het onvermijdelijk dat we ook kiezen voor oplossingen die minder ruimte innemen. De keuzes per vervoerswijze beïnvloeden elkaar. We maken lopen fietsen en openbaar vervoer aantrekkelijk, zodat het voor die reizen waarvoor dat mogelijk is de vanzelfsprekende keuze wordt. Dat doen we onder meer door op meer wegen 30 km/u in te voeren. Grotere 30 km/u-gebieden zorgen niet alleen voor een verbetering van de verkeersveiligheid. Ze zorgen ook voor meer verplaatsingen te voet of met de (elektrische) fiets. Zo blijft de groei van het autoverkeer beperkt. Dat pakt vervolgens weer positief uit voor de reistijd van inwoners die zich nog wel met
Rijksweg
de auto verplaatsen. Voor dat autoverkeer houden we hoofdroutes met
Hoofdwegenstructuur
50 km/u. Zie paragraaf 5.4 voor meer over het Autonetwerk 2040.
Ontvlechten / ongelijkvloerse oplossing P+R Figuur 11. Toekomstbeeld Autonetwerk 2040
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
27
3.5
Mobiliteitshubs
Mobiliteitshubs zijn knooppunten waar reizigers gemakkelijk en comfortabel kunnen in-, uit- en overstappen op het gewenste vervoermiddel, zowel aan het begin als aan het einde van hun reis, of onderweg. Deze hubs en deelmobiliteit dragen bij aan het verminderen van de verkeersdruk, zowel rijdend als stilstaand. Grote hubs, zoals P+R-locaties, bieden reizigers de mogelijkheid om aan de rand van de stad te parkeren en over te stappen op het openbaar vervoer. In gebiedsontwikkeling zijn mobiliteitshubs in combinatie met collectieve parkeervoorzieningen voor de privéauto noodzakelijk om de verdichting mogelijk te maken en de leefbaarheid te waarborgen. In wijken bieden kleinere hubs de inwoners de mogelijkheid om dicht bij huis voor een deelauto of deel(bak)fiets te kiezen.
Aanpak in vogelvlucht Met de mobiliteitshubs stimuleren we het gebruik van duurzame en stadsvriendelijke vervoermiddelen. We investeren in P+R aan de randen van de stad, mobiliteitshubs in wijken en in fietsparkeergarages bij grote ov-haltes. Daarbij horen ook goede, veilige en aantrekkelijke fiets- en looproutes. Op deze manier zorgen we ervoor dat reizigers optimaal gebruikmaken van de verschillende vervoerswijzen. Ook versterken we hiermee de regionale verbindingen.
< INHOUD
28
3.6
Belang van meervoudige aanpak
De grootste uitdaging zit hem in het benodigde ruimtegebruik. De groei van stad en regio en de toename van verkeersbewegingen kunnen niet alleen met aanpassingen aan het verkeersnetwerk opgevangen worden. Er moet ook fors ingezet worden op beleidsmatige mobiliteitsoplossingen die ruimte besparen, zoals een aangescherpt parkeerbeleid (o.a. minder parkeervergunningen, lage parkeernormen, meer parkeren op afstand) en activiteiten gericht op het stimuleren van lopen, fietsen en het gebruik van het ov en deelmobiliteit. Dit is dan ook onderdeel van de modelberekeningen voor een verkeersnetwerk in 2040.. De uitkomsten hiervan staan in het volgende hoofdstuk.
< INHOUD
4
We weten nu wat het effect is als we het huidige mobiliteitsbeleid doortrekken naar 2040. In dit hoofdstuk wordt beschreven wat de maatregelen van de Netwerkstrategie opleveren. Daarvoor hebben we gemeten welk effect de keuzes hebben op de brede doelen voor de stad (zie hoofdstuk 1). Ook is gekeken wat het best past bij het karakter van de leefomgeving (zie voor een toelichting daarop Bijlage A. Leefmilieus). We hebben de situatie in 2040 bij het doortrekken van het huidige beleid vergeleken met een situatie waarin we de maatregelen nemen zoals beschreven in hoofdstuk 3. De cijfers laten zien hoe we er in 2040 voor staan als de voorgestelde maatregelen van deze strategie worden uitgevoerd. De Netwerkstrategie stelt een totaalpakket voor. Als we bepaalde maatregelen niet of slechts gedeeltelijk uitvoeren, heeft dat invloed op het resultaat van andere maatregelen.
Effecten Netwerkstrategie 2040 < INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
30
4.1
Uitkomsten
We beschrijven welke effecten een nieuwe indeling van de verkeersnetwerken heeft, in combinatie met aangescherpt beleid gericht op het stimuleren van lopen, fietsen en het gebruik van ov en op een afname van het autobezit, onder andere door aanscherping van het parkeerbeleid. In figuur 13 is te zien dat op bijna alle thema’s de doelen dichter binnen bereik komen. De uitvoering van de Netwerkstrategie scoort op bijna alle punten stukken beter dan bij voortzetting van het huidige beleid. Het verkeer neemt minder ruimte in, bestemmingen zijn beter bereikbaar, het wordt veiliger, het is schoner en er is minder vervoersarmoede. Alleen de doorstroming van het verkeer blijft op hetzelfde niveau.
Uitvoeren
Netwerkstrategie
huidig beleid
2040
Verminderen aantal verkeersongevallen
0
+++
-
Gezonde mobiliteit
0
+++
-
Meer ruimte voor de stad
0
+++
Gebruik schone vervoerswijzen
0
++++
Bereikbaarheid bovenregionale bestemmingen
0
+++
-
Gelijke kansen/verminderen vervoersarmoede
0
++
-
Verminderen barrières
0
+++
Waarborgen verkeersdoorstroming
0
0
Indicator Veilig Ruimte efficient en gezond
Schoon Verbonden Op maat
Robuust -
Figuur 12. Uitkomsten van de doorrekening van de Netwerkstrategie 2040
< INHOUD
31
Veilig: een sociaal en verkeersveilig Den Haag
Door de snelheidsverlaging op een groot deel van de gebiedsontsluitingswegen zullen
De stad heeft momenteel ongeveer 500 kilometer aan 50 km/u-wegen.
doorgaand verkeer, vracht- en logistiek verkeer en het ov meer op de stedelijke hoofdwegen
Hiervan willen we tot 2040 ongeveer de helft aanpassen naar 30 km/u.
rijden.
De verkeersveiligheid neemt toe door de lagere snelheid en doordat er minder gemotoriseerd verkeer is. Op basis van een analyse van snelheden en wegcategorieën wordt verwacht dat dit driehonderd tot vierhonderd letselongevallen per jaar kan schelen. Voetgangers en fietsers kunnen zich makkelijker verplaatsen en zijn daardoor zelfstandiger. Zij ervaren minder belemmeringen om bij voorzieningen of openbaar vervoerhaltes te komen. Kinderen kunnen gemakkelijker en veiliger zelf naar school en sportvoorziening lopen of fietsen. Op gebiedsontsluitingswegen die naar 30 km/u gaan blijft er ruimte voor grote voertuigen en grotere verkeersdrukte bij calamiteiten of werkzaamheden (omleidingsroutes).
?!?
/u
70 km/u
u m/
u m/
m 50 k
k 50
k 50
?!?
m 30 k
/u /u km 0 5
70 km/u
Figuur 13. De invoering van 30 km/u op veel wegen vergroot de veiligheid in de leefgebieden
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
32
Ruimte-efficiënt en gezond: een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving Met de huidige koers leidt de groei van de stad tot een toename van de ruimtevraag met ongeveer zeven procent. Door het pakket aan maatregelen kunnen we in 2040 de groei van de stad opvangen zonder dat dit ten koste gaat van de openbare ruimte. Door de maximumsnelheid op veel wegen te verlagen naar 30 km/u worden leefgebieden in de stad ongeveer drieënhalf keer zo groot als nu. Leefgebieden zijn rustige gebieden in de stad waar het prettig is om te lopen en te fietsen.
Huidige situatie Doortrekken huidig beleid 2040 Netwerkstrategie 2040
Indien geen uitbreiding betaald parkeren
Automobilisten mogen er met maximaal 30 km/u doorheen rijden. De openbare ruimte krijgt een kwaliteitsimpuls door de verschuiving van vervoermiddelen die veel ruimte innemen naar
Ruimte maken?
vervoermiddelen die ruimte besparen. Daardoor is er meer ruimte om elkaar te ontmoeten, te Ruimtegebruik mobiliteit
spelen en voor groen.
Figuur 14. Ruimtegebruik mobiliteit
Huidige situatie ?!?
?!?
Doortrekken huidig beleid 2040 Verkeersnetwerk 2040
Ruimte maken? Ruimtegebruik mobiliteit
Figuur 15. Leefgebieden worden 3,5 maal groter en er komt meer ruimte voor ontmoeting, spelen en groen
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
33
De ruimte die vrijkomt door van 50 km/u over te gaan op 30 km/u, is hard nodig voor het sterk groeiende aantal fietsverplaatsingen. Door de groei van het aantal inwoners in combinatie met aanpassingen aan het fietsnetwerk kan het aantal fietsritten met maar liefst 43 procent groeien, vergeleken met 2020. Dit zijn meer dan 400 duizend extra verplaatsingen per dag met de fiets. Deze verplaatsingen worden door nieuwe inwoners en bezoekers gemaakt, maar ook door mensen die eerder gebruikmaakten van andere vervoerswijzen. Mensen zullen voor afstanden tot vijf kilometer vaker de fiets pakken. Waar in 2020 nog 62 procent van het aantal verplaatsingen op deze afstand met de fiets wordt gemaakt, is dat in 2040 uitgegroeid tot 73 procent van het aantal verplaatsingen. Daarbij neemt ook de gemiddelde afstand van een fietsrit toe van gemiddeld 3,1 kilometer per rit in 2020 naar gemiddeld 4,6 kilometer per rit in 2040. Inwoners en bezoekers van Den Haag zullen dus vaker de fiets kiezen om zich te verplaatsen en gaan langere afstanden afleggen. Omdat het fietsgebruik toeneemt, ontstaat er een win-winsituatie: meer fietsen bevordert de gezondheid en zorgt bovendien voor minder ruimtebeslag door mobiliteit in de stad.
5 3 km 2020
4,6 km 2040 NWS
73%
Netwerkstrategie 2040
62% In 2020
e fietsrit Gem. lengt
Figuur 16. We fietsen langer en verder: aantal fietskilometers per inwoner per dag, afhankelijk van de genomen maatregelen.
< INHOUD
Verplaatsingen tot 5 km met de fiets
Figuur 17. We fietsen vaker: toename van verplaatsingen korter dan 5 km met de fiets.
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
34
Beatrixkwartier
Beatrixkwartier
Beatrixkwartier
Schoon: een klimaatbestendig, klimaatneutraal en natuurinclusief Den Haag
Verbonden: een economisch vitaal Den Haag
De Netwerkstrategie zet in op het faciliteren van de groei van de
economisch aantrekkelijk voor lokale en internationale ondernemingen
verplaatsingen door middel van het realiseren van goede netwerken voor
om zich te vestigen. In de huidige situatie zijn de meeste economische
de voetganger en de fietser. Door het faciliteren van actieve mobiliteit
toplocaties10 in Den Haag uitstekend bereikbaar met de auto, veel beter
Door de combinatie van maatregelen houden we de stad draaiend en
Binckhorst
Binckhorst
Binckhorst
verwachten we dat het aantal kilometers gereden door auto's met
dan met andere vervoerswijzen. We verbeteren de bereikbaarheid van
zeven procent zal afnemen. Hierdoor vermindert de uitstoot van CO2. Het realiseren van die
deze toplocaties te voet, per fiets of ov. Zo wordt het aantrekkelijker om te lopen, te fietsen en
netwerken, het stimuleren van het gebruik van de fiets en het ov en het verminderen van
gebruik te maken van het openbaar vervoer. Dat is ook noodzakelijk om piekdruktes beter op
ADO
ADO
ADO
parkeren in de openbare ruimte, maakt dat de verwachte toename van verharding uitblijft
te kunnen vangen, zoals bij evenementen of warme strand dagen. In figuur 18 zien we hoe
waardoor klimaatadaptatie meer kans maakt. Doordat er minder korte autoritten in de stad
Verkeersnetwerk 2040 in combinatie met aanvullend beleid ervoor zorgt dat de bereikbaarheid
gemaakt worden, zal er minder uitstoot zijn van fijnstof. In combinatie met het schoner worden
van toplocaties voor inwoners en bezoekers met de fiets en het openbaar vervoer sterk
van automotoren leidt dit tot verbetering van de luchtkwaliteit.
toeneemt. De bereikbaarheid per auto blijft nagenoeg gelijk. In samenhang gezien zijn de
ZKD
ZKD
toplocaties voor meer mensen binnen 45 minuten bereikbaar.
ZKD
Haga
Haga
Haga
Kijkduin
Kijkduin
Kijkduin
Haagse Markt
Haagse Markt
Haagse Markt
Bereikbaarheid fiets Bereikbaarheid ov 0
0
Bereikbaarheid auto 0
mln
1 mln 1 mln 1 mln 1000000
2 mln 2 mln 2 mln 2000000
3 mln 3 mln 3 mln 3000000
4 mln 4 mln 4 mln
5 mln 5 mln 5 mln
4000000
5000000
1000000
2000000
3000000
4000000
5000000
1000000
2000000
3000000
4000000
5000000
Toename/afname bereikbaarheid door Verkeersnetwerk 2040
10 Toplocaties zijn bestemmingen (werkgelegenheid, toerisme en zorg) die veel bezoekers trekken. Het gaat om de binnenstad,
Aantal inwoners dat bestemming binnen 45 minuten bereikt
het regeringscentrum, Scheveningen, Scheveningen Haven, Raamweg, Binckhorst, Beatrixkwartier, Laakhaven, Vlietzone, Ypenburg, Forepark, Kijkduin, de Uithof, Leyenburg, de Haagse Markt en de ziekenhuizen.
Figuur 18. Overzicht van de veranderingen in bereikbaarheid voor drie voorbeeldlocaties (ziekenhuizen, Scheveningen, de Haagse Markt)
< INHOUD
NETWERKSTRATEGIE 2040 | VOOR EEN LEEFBAAR EN BEREIKBAAR DEN HAAG
35
Robuust: een robuust en betaalbaar netwerk en vervoerssysteem voor Den Haag
houden en op sommige locaties zelfs te verbeteren zijn aanpassingen aan kruispunten
Door de groei van de stad in combinatie met het verbeteren van de
of deze knelpunten kunnen worden opgelost op kruispuntniveau of dat aanvullende extra
fietsroutes en de overige maatregelen van de Netwerkstrategie 2040 groeit
maatregelen nodig zijn zodat er een robuust netwerk ontstaat. Dit is een netwerk dat ook
het aantal fietsritten tot bijna 1,4 miljoen per dag. Door de combinatie van
tijdens calamiteiten en geplande werkzaamheden nog goed functioneert.
voorgesteld, en waar nodig onderzoek naar tunnels. Verder onderzoek is nodig om te bepalen