RIS322001 Accountantsverslag 2024
Tekst van het document
aanwijzen als groot project. Dit gebeurt als de raad periodiek gedetailleerde informatie van het college nodig vindt om zijn controlerende taak goed uit te oefenen. Vanwege de grote impact van het programma MBS op de bedrijfsvoering van de gemeente en de financiële risico’s adviseren wij de raad in overweging te nemen het programma MBS aan te wijzen als groot project en afspraken te maken met het college over periodieke rapportages aan de raad. Aandachtspunt 4: andere projecten met onvoldoende dekking? Andere projecten dan MBS met onvoldoende financiële dekking in latere jaren hebben wij bij onze jaarrekeningcontrole niet onderzocht. Aandachtspunt 5: Aanbesteding Trekvlietbrug De gemeente heeft medio 2023 een Europese aanbesteding uitgevoerd voor de selectie van een aannemer ten behoeve van het bouwteam voor de Trekvlietbrug. De opdracht bestaat uit twee fasen: (I) deelname aan het bouwteam en (II) realisatie van de onderdoorgang. Bij deze aanbesteding is gekozen voor een bouwteamconstructie. Dit houdt in dat een bouwteam, met deelname van de (potentiële) bouwer, eerst een definitief ontwerp opstelt op basis van een voorlopig ontwerp, en vervolgens de bouwwerkzaamheden uitvoert. Een bouwteamconstructie wordt doorgaans toegepast bij complexe bouwprojecten die nog niet tot in detail zijn uitgewerkt.
Voor het bouwteamdeel (fase I) heeft de gemeente een regieopdracht aan de bouwer verstrekt, waarvoor de bestedingen inmiddels ruim € 3 miljoen bedragen. Voor de daadwerkelijke bouw (fase II) werd aanvankelijk uitgegaan van een taakstellend budget van € 5,5 miljoen. De uiteindelijke aanneemsom voor de realisatie van de onderdoorgang bedraagt echter € 12,1 miljoen, wat ruim boven het in de aanbestedingsstukken genoemde taakstellend budget ligt.
24/46
Aandachtspunten van de Rekeningencommissie Op verzoek van de Rekeningencommissie en in het kader van onze jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij onderzocht of bij dossier ‘Onderdoorgang Trekvlietbrug’ de aanbestedingsregels correct zijn toegepast en of sprake is van een wezenlijke wijziging. Op basis van de door ons verkregen informatie achten wij vanuit ons perspectief dat er geen sprake is van wezenlijke wijzigingen. Voor fase I is op basis van fictieve uren de inschrijving met de meest gunstige regietarieven geselecteerd. In fase II is het oorspronkelijke taakstellende budget niet als plafondbedrag in de aanbestedingsstukken opgenomen. Zowel in de gunningsfase als in de bouwteamovereenkomst is de mogelijkheid tot verruiming van dit taakstellend budget expliciet opgenomen. Het verhogen van het taakstellend budget kwalificeren wij dan ook niet als een wezenlijke wijziging in de zin van artikel 2.163g van de Aanbestedingswet. Tot slot doen wij twee aanbevelingen (aan de gemeente): 1. Evalueer of het verstrekken van een regieopdracht voor het bouwteamdeel in de toekomst een verstandige keuze is om voldoende grip op de kosten te behouden. 2. Zorg voor meer sturing op het taakstellend budget en informeer de raad tussentijds bij dreigende budgetoverschrijdingen, voordat een aanvraag tot budgetverhoging wordt ingediend.
25/46
Ontwikkelingen: Verantwoording en controle In dit hoofdstuk beschrijven wij enkele ontwikkelingen die relevant zijn voor de gemeente Den Haag in dit lopende jaar en de jaren erna. Deze ontwikkelingen hebben wij onderverdeeld naar verantwoording en controle. Verantwoording Uitgebrachte documenten commissie BBV De commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) heeft documenten uitgebracht die relevant zijn voor uw begrotings- en verantwoordingsstukken: ▪ De Kadernota Rechtmatigheid 2024 is aangepast op basis van de ervaringen in het eerste verslagjaar van de rechtmatigheidsverantwoording 2023. ▪ De notitie Structurele en incidentele baten en lasten is op 19 december 2024 aangepast. Het betreft vooral afspraken en verduidelijkingen over de toedeling naar incidenteel of structureel. Wij hebben onze controle uitgevoerd met inachtneming van de bovenstaande documenten.
Aangepaste verordeningen en kadernota’s gemeente Den Haag Naast de aangepaste Verordening financieel beheer en beleid Den Haag 2025 heeft de gemeente de volgende verordeningen en kadernota’s aangepast: ▪ Beleidskader verbonden partijen 2023 (RIS317313) ▪ Verordening Treasurystatuut Den Haag 2025 (RIS321497) ▪ Kadernota begroting en verantwoording Overhead (RIS320519) Duurzaamheidsverantwoording in ontwikkeling De gemeentelijke organisatie is bezig met een gefaseerde toepassing van de EUrichtlijn Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Eind 2025 brengt het college de eerste Haagse Klimaatrapportage uit, waarin de gerealiseerde en verwachte (duurzaamheids-)prestaties worden verantwoord met behulp van specifieke indicatoren, waar mogelijk op basis van het Klimaatdashboard. Met behulp van deze
klimaatrapportage kan de gemeente de eigen duurzaamheidsdoelen structureel monitoren en zo nodig bijsturen. Een mogelijk volgende stap is verdere integratie in de gemeentelijke P&C-cyclus, ter ondersteuning van integrale besluitvorming, afgesloten met een assurance-oordeel. Herziene goedkeuringstolerantie voor de accountantscontrole vanaf 2025 Vanwege de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording in 2023 wordt het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) aangepast. Op dit moment is de goedkeuringstolerantie voor fouten 1% van de totale lasten, en die voor onzekerheden 3% van de totale lasten. Naar verwachting wordt de goedkeuringstolerantie met ingang van de jaarrekeningcontrole 2025 2% voor de opgetelde fouten en onzekerheden. De beoordeling van onzekerheden wordt dus stringenter in het getrouwheidsoordeel van de accountant. Dat stelt hogere eisen aan de jaarrekening. Controle Controle datamigratie programma MBS De gemeente vervangt vanaf 2026 belangrijke financiële systemen binnen het programma MBS, startend met de personele administratie. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat de gemeenteraad, het college en de gemeentelijke organisatie tijdig kunnen beschikken over betrouwbare informatie.
Voor 2025 (en 2026) focussen wij onder meer op een goede datamigratie, door te controleren op zaken als validatie, risicobeoordeling, beveiliging, auditlogboek en herstelplannen. Daarnaast verandert de datastructuur door de nieuwe systemen. Dat beïnvloedt de vergelijkbaarheid, historische gegevens, stuurinformatie en spendanalyses, en ook onze data-analyses binnen de jaarrekeningcontrole. Daarom is het essentieel dat wij tijdig inzicht krijgen in de beschikbare data en structuur voor migratie, zodat wij onze analysetools hierop kunnen aanpassen.
26/46
\
Bijlage 1: Gecorrigeerde controleverschillen In onderstaande tabel zijn fouten en reclassificaties opgenomen die uw gemeente op basis van onze controle heeft gecorrigeerd voor de definitieve programmarekening 2024. Wij rapporteren alleen controleverschillen hoger dan de rapporteringstolerantie van € 100.000 volgens artikel 3b van de Controleverordening gemeente Den Haag 2014. Behalve onze controleverschillen heeft uw gemeente ook circa 100 eigen concerncorrecties verwerkt in de conceptjaarrekening. Het totaal financieel effect hiervan was aanzienlijk. Deze omvangrijke correcties, zowel in aantal als financieel effect, onderstrepen dat eerdere versies van de conceptjaarrekening als basis voor onze controle nog onvoldoende stabiel zijn. In deze tabel zijn geen onzekerheden opgenomen, aangezien die naar hun aard niet gecorrigeerd kunnen worden. Onzekerheden boven € 100.000 zijn daarom gerapporteerd als ongecorrigeerde controleverschillen in bijlage 2. Nr. Omschrijving
Jaarrekeningpost
Fouten (x € 1.000)
Reclassificaties (x € 1.000)
1.
Balanstoelichting
Divers
14.078
8.817
2.
Waardering reserves
Eigen vermogen
6.918
-
3.
Waardering voorzieningen
Voorzieningen
6.563
-
4.
Waardering overlopende activa
Overlopende activa
5.700
-
5.
Waardering overlopende passiva (SiSa)
Overlopende passiva
3.756
543
6.
Balanstoelichting (SiSa)
Overlopende passiva
415
6.423
7.
Juistheid niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen
NIBORV
-
4.484
8.
Onjuiste rubricering memorialen
n.v.t.
-
633
9.
Overige fouten (individueel onder de rapporteringsgrens)
Divers
-
31
37.430 (2023: 6.413)
20.931 (2023: 17.030)
Totaal
27/46
\
Bijlage 2: Ongecorrigeerde controleverschillen In onderstaande tabel zijn fouten, onzekerheden en reclassificaties opgenomen die uw gemeente op basis van onze controle niet heeft gecorrigeerd voor de definitieve programmarekening 2024. Wij rapporteren alleen controleverschillen hoger dan de rapporteringstolerantie van € 100.000 volgens artikel 3b van de Controleverordening gemeente Den Haag 2014. De gerapporteerde onzekerheden kunnen naar hun aard niet worden gecorrigeerd. Omdat de totale omvang van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden lager is dan de afgesproken goedkeuringstoleranties heeft dit geen consequenties voor de strekking van onze goedkeurende controleverklaring zoals afgegeven op 6 mei 2025. Ongecorrigeerde fouten, onzekerheden en reclassificaties voor de getrouwheid boven de rapporteringstolerantie van € 100.000 Nr.
Omschrijving
Jaarrekeningpost
Fouten (x € 1.000)
Onzekerheden (x € 1.000)
Reclassificaties (x € 1.000)
1.
Waardering overlopende passiva
Overlopende passiva
2.705
415
5.374
2.
Waardering overlopende passiva (SiSa)
Overlopende passiva
2.126
-
-
3.
Facturen verantwoord in onjuist boekjaar
Netto vlottende schulden
1.280
167
-
4.
Onjuiste inkopen
Divers
611
3.577
-
5.
Waardering voorzieningen
Voorzieningen
486
6.764
-
6.
Waardering overlopende activa
Overlopende activa
465
953
-
7.
Waardering grondexploitaties
Voorraden
265
1.169
-
8.
Jeugd/Wmo PGB/ZIN
Jeugd/Wmo
156
8.215
-
9.
Volledigheid baten
Baten
106
6.000
-
10.
Overige fouten en onzekerheden (individueel onder de rapporteringsgrens)
Divers
23
20
-
11.
Subsidievaststellingen
Subsidies
-
3.506
-
12.
Participatiewet
Participatiewet
-
242
-
13.
Waardering vorderingen
Vorderingen
-
155
-
14.
Balanstoelichting
Divers
-
-
1.787
15.
Balanstoelichting (SiSa)
Divers
Totaal
921 8.223 (2023: 6.773)
31.183 (2023: 39.341)
8.082 (2023: 9.046)
28/46
\
Bijlage 3: Bevindingen General IT-Controls Wij hebben de General IT-controls getest voor de onderstaande 12 IT-applicaties. De kleur van het symbool geeft het oordeel van de constatering aan. Logische toegangsbeveiliging
Applicaties Oracle FIN* Oracle HRS CVS Subsidies* CVS WMO APRO Banking Mercell IBS2000* Key2Burgerzaken* Key2Betalen (follow-up)* Socrates* Mercato Allegro
Digitale Kluis
Authenticatie beheer
Autorisatie beheer
⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫
⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫
Wijzigingsbeheer
Leveranciersbeheer
Continuïteit
⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫
⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫
⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫ ⚫
Wij beschouwen deze application controls effectief.
Intern of extern Reikwijdte onderzoek gehost General IT controls
Extern
Opzet, bestaan en werking
Extern
Opzet, bestaan en werking
Extern
Opzet, bestaan en werking
Extern
Opzet en bestaan
Extern
Opzet en bestaan
Extern
Opzet, bestaan en werking
Extern
Opzet, bestaan en werking
Intern
Opzet en bestaan
Intern
Opzet en bestaan
Extern
Opzet, bestaan en werking
Extern
Opzet en bestaan
Intern
Opzet en bestaan
Intern
Legenda
⚫ Op dit moment voldoende ⚫ Adviespunt, verdere aanscherping mogelijk
⚫ Noodzakelijke verbetering op (korte) termijn ⚫ Niet onderzocht
* Tevens onderzocht in 2023
29/46
\
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2024 evenals de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Voor de bevindingen uit onze controle gelden volgens de Bado lagere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie per specifieke uitkering is: ▪ € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. ▪ 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1.000.000. ▪ € 125.000 indien de omvangbasis groter is dan € 1.000.000. De hierna volgende voorgeschreven SiSa-bijlage moet door de gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken vòòr 15 juli aanstaande elektronisch bij het Centraal Bureau voor de Statistiek worden aangeleverd.
De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: ▪ Getrouwheidsoordeel: goedkeurend. ▪ Rechtmatigheidsoordeel bij de specifieke uitkeringen: goedkeurend. Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd, die (mogelijke) consequenties hebben voor de vaststelling van de specifieke uitkering of voor het jaarverslag van het Rijk of de provincie. Het is voorgeschreven dat in het accountantsverslag dit model wordt gebruikt. Ook indien er geen bevindingen zijn, dient de tabel te worden ingevuld met de berichtgeverinformatie en de specifieke uitkeringen die zijn verantwoord en onderdeel zijn geweest van de reguliere controle op de jaarrekening. Als er geen bevindingen zijn, blijven de kolommen financiële omvang en toelichting leeg.
30/46
\
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel Fouten en onzekerheden 2024 Nr
Volgnr
Specifieke uitkering of overig
Financiële omvang in euro's Toelichting fout/onzekerheid
Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit
Fout of onzekerheid Fout
A17
1
€0
n.v.t.
A17
2
Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit
Onzekerheid
€0
n.v.t.
A20
1
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
Fout
€0
n.v.t.
A20
2
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
Onzekerheid
€0
n.v.t.
A25
1
Bureau Regioburgemeesters 2024
Fout
€0
n.v.t.
A25
2
Bureau Regioburgemeesters 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
B2
1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Fout
€0
n.v.t.
B2
2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C10
1
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
Fout
€0
n.v.t.
C10
2
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
Onzekerheid
€0
n.v.t.
C62
1
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Fout
€0
n.v.t.
C62
2
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Onzekerheid
€0
n.v.t.
31/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel C92
1
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Fout
€0
n.v.t.
C92
2
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D8
1
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
Fout
€0
n.v.t.
D8
2
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D10
1
Volwasseneneducatie
Fout
€0
n.v.t.
D10
2
Volwasseneneducatie
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D12
1
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Fout
€0
n.v.t.
D12
2
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D12A
1
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
Fout
€0
n.v.t.
D12A
2
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D14
1
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Fout
€0
n.v.t.
D14
2
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D21
1
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
Fout
€0
n.v.t.
D21
2
Specifieke uitkering Impuls Jongerencultuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D23
1
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Fout
€0
n.v.t.
D23
2
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
D28
1
Impuls jongeren en talent
Fout
€0
n.v.t.
D28
2
Impuls jongeren en talent
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E3
1
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Fout
€0
n.v.t.
E3
2
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E13
1
Slimme laadpleinen
Fout
€0
n.v.t.
E13
2
Slimme laadpleinen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
32/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel E44B
1
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
€0
n.v.t.
E44B
2
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E53
1
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Fout
€0
n.v.t.
E53
2
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E58
1
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021
Fout
€0
n.v.t.
E58
2
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E103
1
Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027
Fout
€0
n.v.t.
E103
2
Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2028
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E104
1
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Fout
€0
n.v.t.
E104
2
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E106B
1
Regionale Aanpak Laadinfrastructuur
Fout
€0
n.v.t.
E106B
2
Regionale Aanpak Laadinfrastructuur
Onzekerheid
€0
n.v.t.
E110
1
Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw
Fout
€0
n.v.t.
E110
2
Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G2
1
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
33/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden Sisa-tabel G2
2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€ 241.779
Onduidelijkheid in het toepassen Kostendelersnorm.
G2
3
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G2
4
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffairegebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
1
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G3
2
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G3
4
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G3
5
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
34/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel G3
6
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024
G3
7
G3
Onzekerheid
€0
n.v.t.
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud Fout BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
€0
n.v.t.
8
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud Onzekerheid BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
€0
n.v.t.
G3
9
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen Fout kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
€0
n.v.t.
G3
10
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen Onzekerheid kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
€0
n.v.t.
G4
1
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
2
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
35/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel G4
3
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
5
Tozo 2_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
6
Tozo 2_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
7
Tozo 3_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
8
Tozo 3_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
9
Tozo 4_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
10
Tozo 4_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
11
Tozo 5_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
12
Tozo 5_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G4
13
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
14
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
36/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel G4
15
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G4
16
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G10
1
Wet inburgering_ gemeentedeel 2024
Fout
€0
G10
2
Wet inburgering_ gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
Geen specifieke aandacht besteed aan M&O beleid Wet inburgering 2021 n.v.t.
G12
1
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G12
2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G12
3
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G12
4
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G13
1
Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
37/46
\
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel G13
2
Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
G13
3
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024
Fout
€0
n.v.t.
G13
4
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H1
1
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
Fout
€0
n.v.t.
H1
2
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H3
1
Regeling specifieke uitkering aanvullende seksuele gezondheidzorg
Fout
€0
n.v.t.
H3
2
Regeling specifieke uitkering aanvullende seksuele gezondheidzorg
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H4
1
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
Fout
€0
n.v.t.
H4
2
Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H5
1
Regeling specifieke uitkering PrEP
Fout
€0
n.v.t.
H5
2
Regeling specifieke uitkering PrEP
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H12
1
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
Fout
€0
n.v.t.
H12
2
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H26
1
Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
Fout
€0
n.v.t.
H26
2
Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H30
1
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Fout
€0
n.v.t.
38/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel H30
2
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H34
1
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023
Fout
€0
n.v.t.
H34
2
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H36
1
Specifieke uitkering aanvullende seksuele gezondheidszorg
Fout
€0
n.v.t.
H36
2
Specifieke uitkering aanvullende seksuele gezondheidszorg
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H37
1
Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente
Fout
€0
n.v.t.
H37
2
Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente
Onzekerheid
€0
n.v.t.
H41
1
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2024-2028
Fout
€0
n.v.t.
H41
2
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2024-2028
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J8
1
Bijdrage Experiment Gebiedsinvesteringszone Binckhorst
Fout
€0
n.v.t.
J8
2
Bijdrage Experiment Gebiedsinvesteringszone Binckhorst
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J9
1
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Fout
€0
n.v.t.
J9
2
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Onzekerheid
€0
n.v.t.
39/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel J31
1
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
Fout
€0
n.v.t.
J31
2
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J32
1
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Fout
€0
n.v.t.
J32
2
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J41B
1
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
Fout
€0
n.v.t.
J41B
2
Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J55
1
Aanpak energiearmoede
Fout
€0
n.v.t.
J55
2
Aanpak energiearmoede
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J56
1
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
Fout
€0
n.v.t.
J56
2
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J68
1
Specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van vergunninghouders
Fout
€0
n.v.t.
J68
2
Specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van vergunninghouders
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J85
1
Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen
Fout
€0
n.v.t.
J85
2
Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J94
1
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaarbewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Fout
€0
n.v.t.
40/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel J94
2
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaarbewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J96
1
Regiodeals 4e tranche
Fout
€0
n.v.t.
J96
2
Regiodeals 4e tranche
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J100
1
Regeling kansrijke wijk
Fout
€0
n.v.t.
J100
2
Regeling kansrijke wijk
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J105
1
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Fout
€0
n.v.t.
J105
2
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J106
1
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget
Fout
€0
n.v.t.
J106
2
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J109
1
Meerjarig regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting
Fout
€0
n.v.t.
J109
2
Meerjarig regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J209
1
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
Fout
€0
n.v.t.
J209
2
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
J210B
1
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
Fout
€0
n.v.t.
J210B
2
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
Onzekerheid
€0
n.v.t.
K28
1
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Fout
€0
n.v.t.
K28
2
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Onzekerheid
€0 n.v.t.
41/46
Bijlage 4: Fouten en onzekerheden SiSa-tabel M16
1
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
€0
n.v.t.
M16
2
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
€0
n.v.t.
M29
1
Bekostigingsregeling eerste opvang ontheemden Oekraïne door Regionale openbare lichamen
Fout
€0
n.v.t.
M29
2
Bekostigingsregeling eerste opvang ontheemden Oekraïne door Regionale openbare lichamen
Onzekerheid
€0
n.v.t.
42/46
\
Bijlage 5: BBV-kengetallen De voorgeschreven BBV-kengetallen zijn door uw gemeente toegelicht in hoofdstuk 3.3 Weerstandsvermogen van de programmarekening 2024. Deze kengetallen zijn gerangschikt naar weerbaarheid en wendbaarheid. Voor elk thema hebben wij een relevant kengetal afgebeeld in een meerjarige grafiek.
Daarbij geldt: hoe hoger, hoe beter. Sinds 2021 heeft uw gemeente ingezet op een bewuster gebruik van beschikbare eigen middelen uit (tijdelijke) bestemmingsreserves en daarmee op een lagere solvabiliteit. Deze ratio van 32,8% eind 2024 is nog steeds significant hoger dan de VNG-signaleringswaarde van 20%.
Weerbaarheid Weerbaarheid geeft aan in welke mate de gemeente bestand is om financiële tegenvallers op te vangen. De hiervoor relevante kengetallen zijn: solvabiliteit, netto (gecorrigeerde) schuldquote en grondexploitatie. De solvabiliteitsratio geeft aan in hoeverre uw gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
Figuur 4: Ontwikkeling solvabiliteitsratio (begroot, realisatie, begroot 200.00+ gemeenten)
43/46
Bijlage 5: BBV-kengetallen De (gecorrigeerde) netto schuldquotes geven aan hoe de netto schuld van de gemeente zich verhoudt tot de jaarlijkse baten. Beide kengetallen (25,15% en 28,34%) zijn vrijwel gelijk aan vorig jaar en ruim binnen de VNG-signaleringsgrens van 130%. Het kengetal voor grondexploitatie is net als vorig jaar 0%, omdat de bruto balanspositie van de bouwgrond in exploitatie nihil is. Deze positie is volgens BBVvoorschriften gesaldeerd in de voorziening negatieve plannen. Wendbaarheid Wendbaarheid geeft aan in welke mate de gemeente kan bijsturen bij veranderende omstandigheden. De hiervoor relevante kengetallen zijn: structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. De structurele exploitatieruimte geeft inzicht in de mate waarin structurele lasten gedekt zijn door structurele baten.
Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn voor het dekken van de structurele lasten. De structurele exploitatieruimte is 3,07% en daarmee hoger dan vorig jaar en begroot. Deze stijging is vooral het gevolg van het positieve jaarresultaat 2024. Het kengetal belastingcapaciteit geeft weer hoe de gemeentelijke belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De effectieve belastingcapaciteit over 2024 is 92,87%, conform begroting, en daarmee iets lager dan vorig jaar en blijft lager dan het landelijke gemiddelde.
Figuur 5: Ontwikkeling structurele exploitatieruimte (begroot, realisatie, begroot 200.00+ gemeenten)
44/46
Bijlage 6: Onafhankelijkheid Onafhankelijkheid bevestigd In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de gemeenteaccountant mogelijke conflicten met onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van de raad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Den Haag in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het kader van de accountantscontrole 2024 niet is aangetast: ▪ Wij hebben geen opdrachten uitgevoerd die onze onafhankelijkheid bedreigen of die strijdig kunnen zijn met de wettelijke controle van de gemeentelijke jaarekening. ▪ Wij hebben onze naleving van externe normen en ons onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze controles in 2024 bewaakt. ▪ Wij bevestigen dat (tot nu toe) aan onze onafhankelijkheidsvoorschriften is voldaan en zullen blijven voldoen. ▪ Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast.
Kwaliteitstelsel is gewaarborgd De GAD heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om de onafhankelijkheid en die van de GAD medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen zijn een onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Deze maatregelen omvatten onder meer: ▪ Voorschriften en procedures omtrent onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn opgenomen in de Gedragscode van de gemeente Den Haag. Deze Gedragscode geldt voor iedere medewerker van de GAD en wordt jaarlijks geactualiseerd.
Jaarlijkse bevestiging van de onafhankelijkheid door alle GAD-medewerkers. Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of sprake is van mogelijk conflicterende diensten. ▪ Intern en extern kwaliteitsonderzoek. ▪ Reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel. ▪ Een compliance officer conform artikel 23, eerste lid Besluit toezicht accountantsorganisaties. ▪ Roulatie van externe accountants op de opdracht. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de wettelijke externe toezichthouder (de gemeentelijke Rekenkamer) en door KOA (Kwaliteitsonderzoek Overheidsaccountants) voor NBA/Norea assurance(verwante) opdrachten getoetst. ▪ ▪
Intern gerouleerd Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de controle van een organisatie meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om de bedreiging weg te nemen. Relaties met de gemeente geëvalueerd Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen de GAD, alle GAD medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn geen zaken gebleken welke aan u gerapporteerd moeten worden.
45/46
\
Bijlage 7: Communicatie Vereiste communicatie uit onze controlestandaarden Hieronder treft u een overzicht aan met de vereiste communicatie vanuit onze controlestandaarden. Per onderwerp is aangegeven in welk accountantsproduct u hierover wordt geïnformeerd. Vereiste communicatie uit onze controlestandaarden
Aanpak controle 2024
Board Letter 2024
Accountantsverslag 2024
Reikwijdte & tijdsplanning van de controle, waaronder significante risico's
X
X
X
Kernpunten van de controle
X
Afstemming accountantsverslag 2024 De inhoud van eerdere conceptversies van dit accountantsverslag hebben wij besproken met het college, de wethouder Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling, de gemeentesecretaris, het Gemeentelijk Management Team, de concerncontroller, het controllersoverleg, de business partners en andere vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie.
X
LOTS interim/eindejaars (inclusief voortgang)
X
X
Eventuele significante tekortkomingen interne beheersing
X
X
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
X
X
Niet-naleven van wet- en regelgeving
X
X
Elementen die van invloed zijn op de controleverklaring
X
X
Onafhankelijkheidsbevestiging
X
X
Elementen die van belang zijn voor toezicht op het financiële verslaggevingsproces
X
X
Kwalitatieve aspecten verslaggeving
X
Niet-gecorrigeerde afwijkingen
X
Schriftelijke bevestiging van het bestuur en het management
X
Significante aangelegenheden tijdens controle i.v.m. verbonden partijen
X
Verantwoordelijkheden van de accountant
X
46/46