RIS321960 Bijlage Eindrapport - Sport in de Vlietzoom DEF
Tekst van het document
De vier scenario’s kennen allen hun sterke en zwakke punten, waarbij voor de ene gemeente een risico
veel zwaarder weegt dan voor een andere gemeente of stakeholder. Over het algemeen kunnen we stellen dat er veel draagvlak is voor clustering van sportvoorzieningen vanwege verschillende
synergievoordelen. Maar ook hier zijn nuanceverschillen aan te brengen. Waar de Vlietzoom Alliantie groot voorstander is van één groot centraal sportpark, ziet de gemeente Den Haag liever twee sportclusters, om de bereikbaarheid vanuit de Binckhorst en CID in de toekomst te kunnen waarborgen.
De projectgroep ziet veel kansen in uitbreiding van de sportaccommodaties in het drie- en
vijfslagenlandschap. Bijkomend voordeel is het Haags gemeentelijk eigendom van het grootste deel van landschappen in dit in eigendommen versnipperd gebied.
Als gemene deler kunnen we constateren dat er geen enkel scenario volledig draagvlak heeft vanuit de
projectgroep. Er zijn echter wel punten die op draagvlak kunnen rekenen:
Mogelijkheid om voorzieningen te delen. Clustering van sportaccommodaties.
Waar mogelijk stapeling van functies (zoals een parkeergarage onder een sportveld).
Zoals gesteld in de inleiding, vormen dit onderzoek en de vier vlekkenplannen onderdeel van een
integrale visie ten behoeve van de gehele Vlietzoom. De drie puzzels zullen dan ook niet naadloos in elkaar passen; de vlekkenplannen zijn dan ook bedoeld om inzichtelijk te maken wat de mogelijkheden zijn binnen het gebied.
25
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
4. Kansen Sportpark plus in de Vlietzoom De
ontwikkelingen
ten
aanzien
van
multifunctionaliteit,
biodiversiteit,
duurzaamheid
en
sportvoorzieningen staan niet stil. We schetsen in deze paragraaf een aantal kansen en mogelijkheden
die interessant zijn in de voorbereiding van de realisatiefase waar het gaat over de doorontwikkeling en uitbreiding van de sportvoorzieningen in de Vlietzoom. Deze kansen sluiten tevens aan op de
gemeentelijke ambities.
Een natuurlijk, duurzaam en landschappelijk sportpark
Het sportpark plus staat niet meer op zichzelf, maar is onderdeel van een groter groen netwerk. Door
het toepassen van gevarieerde en bloemrijke beplanting, inheemse en/of lokale bomen en struiken
levert het sportpark een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit. Het groen kan een plek bieden voor
dieren om nesten te bouwen, te schuilen en om voedsel te zoeken. Denk aan nestkastjes voor vogels en vleermuizen en mezenkastjes, zodat de processierupsen geen kans krijgen.
De infrastructuur en verharde voorzieningen bieden ook kansen om te vergroenen. De parkeerplaatsen hoeven niet uit asfalt te bestaan, maar zijn bijvoorbeeld waterdoorlatende verhardingen waardoor de
hoeveelheid af te voeren hemelwater bij zware stortbuien beperkt blijft. Daarnaast is het raadzaam om parkeerplaatsen zoveel mogelijk in de schaduw te situeren. Dit zorgt voor minder energieverbruik door airco’s en een aangename temperatuur in de auto’s.
De aanleg van zonnepanelen beperkt zich niet meer alleen tot de daken van het clubhuis. Er zijn
tegenwoordig verschillende toepassingen mogelijk voor het plaatsen van uitrolbare zonnepanelen op de sportvelden. Kunstgrasvelden kunnen ook ingezet worden voor energieopwekking. Het is mogelijk
om onder kunstgrasvelden energie op te wekken (door verwarming door de zon), deze op te slaan en hier vervolgens de directe omgeving van stroom te voorzien. Uit de eerste pilots 9 blijkt dat met de energie die door één kunstgrasveld wordt opgewekt, zo’n 200 tot 400 huizen een jaar lang verwarmd kunnen worden via een vorm van stadsverwarming.
Bij aanleg van sportaccommodaties in de buurt van het bedrijventerrein Westvlietweg, kan de restwarmte van de velden gebruikt worden voor de energievoorziening van de bedrijven.
9
https://www.fieldmanager.nl/article/42671/het-is-al-heel-specialistisch-werk-en-het-wordt-alleen-maar-specialistischer
26
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Figuur 8: Uitrolbare zonnepanelen
Daarnaast is het ook mogelijk om wateropslag onder kunstgrasvelden te realiseren. Hiermee kan bij
hevige regenval water opgevangen worden. Dit kan bijvoorbeeld via een krattensysteem, opslagtank of diep onder de grond in een grondwaterbel. Tijdens hete dagen koelt dit water de kunstgrasvelden af en
in tijden van droogte kan het water ingezet worden om het omliggend groen en de natuurgrasvelden te besproeien.
Figuur 9: Wateropslag onder de velden
De mogelijkheden om de sportfaciliteiten te verduurzamen nemen in veel gevallen geen extra ruimte in
beslag, waardoor er op de ruimtevraag voor sport in de Vlietzoom geen direct effect is. Bij de
voorbereiding van werkzaamheden aan de sportfaciliteiten is het relevant om de verschillende concrete opties te verkennen. Dit is een andere, maar zeer relevante manier van multifunctioneel gebruik van de velden.
Een sportief sportpark voor iedereen
Door een gevarieerde inrichting van het sportpark kunnen verschillende doelgroepen georganiseerd en ongeorganiseerd sporten en recreëren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: 27
Hardlooproute met fitnesstoestellen.
Uitdagende en natuurlijk ingerichte speeltuin.
Wandelroutes en veldjes voor yoga, boksles en bootcamptraining.
Tafels waaraan geschaakt of gedamd kan worden.
Een groot kunstwerk waar ook in geklommen kan worden.
Petanque baantjes of veldjes waar bezoekers tai chi of frisbee kunnen beoefenen. KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Een aantal van bovengenoemde mogelijkheden zijn relevant in relatie tot multifunctioneel gebruik van de golfbaan, maar ook andere sportvelden en groenstroken.
Daarnaast kunnen open kleedkamers en/of lockers buiten en oplaadpunten voor elektrische fietsen de ongeorganiseerde sporters faciliteren.
Dit sluit aan bij de ‘open sportpark’ gedachte. Onder een multifunctioneel of open sportpark 10 wordt
een sportpark verstaan dat ook is opengesteld voor andere partijen of individuen dan de vereniging(en)
op het sportpark. Het is een sportpark dat geïntegreerd is in de (openbare) ruimte. Open sportparken
bestaan in verschillende vormen en zijn zeker niet alleen accommodaties waarvan de hekken verwijderd
zijn; het zijn ook sportparken die wel omheind zijn, maar waar op bepaalde dagen activiteiten voor andere doelgroepen dan de verenigingsleden plaatsvinden. Een open sportpark heeft vijf kenmerken: 1. 2.
3. 4. 5.
Functiemenging: het sportpark heeft meer doelen dan alleen sport. Ruimtelijke integratie: het sportpark is via actieve verkeersroutes, groen en recreatiestructuren verbonden met de openbare ruimte. Openheid: het sportpark is open voor iedereen (dit kan onder bepaalde voorwaarden zijn). Optimale benutting van de ruimte: de sportparken worden zowel maatschappelijk als sportief goed benut door verschillende doelgroepen. Bestuurlijk vitaal: het activiteitenaanbod en het draagvlak onder vrijwilligers is op orde.
Gezien de vergrijzing van de bevolking kan het openstellen van het sportpark tijdens daluren voor de
doelgroep senioren interessant zijn. Denk hierbij aan trainingen valpreventie, walking sports en wandelen met bijvoorbeeld een fysiotherapeut, waarbij wordt afgesloten met een kopje koffie in één van de clubhuizen.
Een open sportpark is altijd maatwerk. Het hoe en wat hangt af van de wensen
en eisen van de sportverenigingen, de kansen die de omgeving biedt en de beschikbaarheid van bijvoorbeeld vrijwilligers om een clubhuis te openen.
Bij het behoud van het tuincomplex De Groene Zoom is het bijvoorbeeld een
optie om dit aan de noordkant uit te breiden met een gemeenschappelijke, openbare moestuin/voedselbos, zodat het aansluit bij Park Rijn & Overschie. Door het aanleggen van aantrekkelijke wandelpaden worden op deze manier groene zones met elkaar verbonden. Figuur 10: Wandel- en
fietspad in de Vlietzone
Als de honk- en softbalvereniging verhuisd naar een andere plek, biedt dit mogelijkheden voor het huidige veld. Door het toevoegen van belijningen en grondpotten, kleine goaltjes en basketbalpalen,
kan het veld multifunctioneel worden ingezet. De rand rondom het veld kan opgehoogd worden met
een aarden wal. Hier kan (stevige) beplanting op aangelegd worden. Het veld dient hiermee ook als
tijdelijke waterberging en kan in de winterstop dienen als tijdelijke ijsbaan.
10
www.allesoversport.nl
28
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
De golfbaan heeft een oppervlakte van 45 hectare, waarvan 15 hectare ingericht voor natuur/groen. Op dit moment wordt de golfbaan wordt het niet tot nauwelijks gebruikt door wandelaars, fietsers of andere vormen van multifunctioneel gebruik. Een bereikbaar sportpark
Het sportpark is onderdeel van een groter geheel in de Vlietzoom. Het staat in directe verbinding met
zijn omgeving. Veilige en verlichte wandel- en fietspaden vanuit de omgeving lopen door in het Figuur 11 Tuinvereniging De Groene Zoom
sportpark, waardoor het park deel uitmaakt van een bovenstedelijk netwerk van sportvoorzieningen.
Een gezond sportpark
De groene omgeving van het sportpark kan zo ingericht worden dat er moestuintjes of een pluktuin
gerealiseerd kan worden. Dit kan ook in samenspraak met de eigenaren van de volkstuinen opgezet worden. Schoolklassen kunnen helpen bij het onderhouden van de tuintjes in het kader van burgerschap en natuureducatie.
Het clubhuis kan hiermee ook dé plek worden waar maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd. Denk
bijvoorbeeld aan kookclubjes die eens per week een gezonde
maaltijd koken voor de kinderen die rondom etenstijd komen sporten.
Een veilig en vitaal sportpark
Door de mogelijkheden en faciliteiten op een sportpark uit te breiden, biedt dit ook kansen voor de sportverenigingen. Door de diversiteit in velden en voorzieningen kunnen de leden kennis maken met
verschillende vormen van bewegen. De trainingen worden hierdoor gevarieerder en zorgen voor een
brede motorische ontwikkeling. Door het aanbod van zowel krachttraining als trainingen in een
bepaalde specifieke sport, is het voor talenten interessant om langer bij hun sportvereniging te blijven sporten.
Daarnaast kunnen verenigingen hun aanbod uitbreiden, door bijvoorbeeld tijdens de trainingen van kinderen ook sportlessen aan hun ouders aan te bieden (zoals bootcamp). Door de uitbreiding van het
aanbod, is er meer reuring op het sportpark gedurende de dag, wat een positief effect heeft op de
sociale veiligheid.
Een multifunctioneel clubhuis
De clubhuizen spelen een centrale rol in het sportpark. Naast een ontmoetingsplek kan het ook een centrale mobiliteitshub zijn voor de directe omgeving. Bijvoorbeeld waar leden hun pakketje kunnen ophalen of hun boodschappen laten bezorgen na afloop van de training. Daarnaast kunnen er in het clubhuis diverse functies gecombineerd worden. Denk bijvoorbeeld aan het aanbieden van
29
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
huiswerkbegeleiding voordat een jeugdtraining start, het inrichten van een dependance van de bibliotheek of het aanbieden van krachttraining naast de sport gerelateerde training.
Dit sluit aan bij de ambities van V.V. Wilhelmus, om een duurzaam, multifunctioneel activiteitencentrum
te ontwikkelen. De vereniging denkt hierbij aan een gebouw met twee verdiepingen, waarbij op de eerste etage een sportcafé gevestigd zal worden met een keuken, opslag, toiletten en buitenterrassen. Hier
kunnen de bezoekers uitkijken over de velden. Daarnaast zijn er in het gebouw diverse werk-les-en vergaderruimtes aanwezig, ruimte voor een fysiotherapiepraktijk en een fitnesszaaltje. Naast het
sportcafé is er nog een kantine/activiteitenzaal aanwezig, waar diverse activiteiten georganiseerd
kunnen worden. Zoals een sport-BSO, netwerkbijeenkomsten, kennissessies en hobbylessen.
Afhankelijk van de ligging van het clubhuis kan een accommodatie ook ingezet worden als flexibele werkplek voor bezoekers.
Figuur 12 Clubhuis van de Toekomst (innovationclubhouse.nl)
3.8 Tot slot Er liggen grote uitdagingen om te komen tot een integrale gebiedsvisie en uitwerking van de plannen
om de Vlietzone in het algemeen en de sporten in de Vlietzoom in het bijzonder toekomstproof te maken.
30
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
De verschillende dubbele ruimteclaims zorgen ervoor dat er veel druk op het gebied staat en er
uiteindelijk keuzes gemaakt moeten worden. Ten aanzien van de sport lijken er kansen te zijn op Rijswijks
grondgebied (de landgoederenzone). Op termijn ontstaat hier wellicht ruimte en is het zinvol om de samenwerking hiervoor op te zoeken.
Een goede samenwerking tussen de overheden en de stakeholders in het gebied is zeker in het
vervolgproces onontbeerlijk. In dit onderzoek is de participatie beperkt gebleven tot de sportverenigingen en de betrokken sportbonden. In de vervolgfase adviseren we om ten aanzien van de participatie een korte,- en lange termijn visie te ontwikkelen, inclusief aanpak om bewoners en
belanghebbenden actief mee te laten denken.
Tot slot adviseren we om nu al maatregelen uit te werken die passen binnen de huidige
sportbestemming. Deze kunnen als uitgangspunt dienen bij het nog op te stellen omgevingsplan voor de Vlietzoom.
31
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Bijlage: scenario’s Scenario 1: Gecentreerd sportcluster ten oosten van de A12
32
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Scenario 2: Sportclusters ten oosten en westen van de A12
33
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Scenario 3: Sportcluster Westvliet en direct westelijk van de A12
34
KYBYS | Sport in de Vlietzoom
Scenario 4: Sportcluster Westvliet en cluster rondom tennis en padel
35
KYBYS | Sport in de Vlietzoom