RIS321588 Bijlage Rapportage raadpleging ‘Voorkeuren van inwoners bij de overgang naar aardgasvrij wonen en werken in Den Haag’
Tekst van het document
2 Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving [A]
5,7 17,3
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen [B]
6,4 7,2
We kiezen voor de meest duurzame warmte [C]
6,7 4,0
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas [D]
4,4 4,2
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen [E]
4,6 2,7
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk [F]
3,5 4,3
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas [G]
4,2 0,2
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp [H]
5,2 0,6
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte [I]
4,1 4,3
47
17%
“Stadsverwarming is mega mega duur, de vastrecht en afnamekosten BEGINNEN al op 800+ euro dan is je verbruik nog 0. Dat is al meer dan 65 euro per maand zonder gebruik, actueel verbruik is ook duur (en tijdens corona bijna 100euro per Gj) De bedrijven die dit aanleggen doen dit enkel om legaal een monopolie te hebben en houden en jaarlijks de kosten maximaal te verhogen, al jaren. Als je wilt dat mensen meegaan in de transitie dan kan het alternatief niet duurder zijn, vooral niet voor mensen die geen mogelijkheid hebben tot gebruik van zonnepanelen en subsidies/toeslagen en andere zaken.” [A]
“Zo ontstaan er allemaal verschillende situaties door de stad. Wat voor sommige bewoners een leuk alternatief lijkt kan voor de rest van de buurt zeer onprettig zijn.” [H]
“Het leven is al duur genoeg, als bewoners niet zelf het moment mogen kiezen wanneer zij de overstap (willen/kunnen) maken en wellicht ergens anders hun prioriteiten hebben liggen zullen de investering door de gemeente of het rijk flink gesteund moeten worden.” [A]
“Dit vind ik wel belangrijk omdat de kosten voor de bewoner niet de pan mag uitrijzen. Er mag ook niet een aanbieder zijn die de prijs kan bepalen zoals bijvoorbeeld bij Stadsverwarming. Voor veel bewoners is dit een doembeeld.” [A]
“Er is maar 1 bottleneck en dat is dat iedereen zonder al te veel gezeur meedoet. Eenvoud en weinig overlast (in uitvoering) is daarvan het belangrijkste, maar voor sommige mensen ook het geld. Dus waar dat echt nodig is om te smeren, dan moet het maar.” [B]
“Ten eerste ben ik tegen het stoppen met aardgas. Ten tweede kost de hele transitie belachelijk veel geld voor de inwoner van de stad/ land terwijl het merendeel daar niet op zit te wachten.” [A]
“Het moet op de meest efficiënte manier. Het blijft belastinggeld.” [A] “Natuurlijk, in mijn geval: leef van alleen een aow.” [B]
“Geleidelijke overgang lijkt me het beste qua stabiliteit voor de bewoners. En geeft ruimte voor ook inpassing van toekomstige betere, schonere en duurzamere technieken.” [G]
“Lijkt mij helder. Als men geen geld heeft en bij de voedselbank lopen dat men geen geld heeft voor verduurzamen van de woning.” [B]
Waarin onderscheiden de groepen zich: toelichting op groep 3 (z.s.m duurzaam) 3
Inzichten • De derde groep bevat 9% van de deelnemers en kiest duidelijk voor doelen waar ze wel en geen punten aan geven.
48
Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving.
0,5
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen
8,5
We kiezen voor de meest duurzame warmte
13,4
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas
0,7
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen
1,5
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk
0,6
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas
16,1
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp
1,5
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte
1,4
<3
3-4
4-6
6-7
>7
9%
• Prioritering van doelen. Deze groep zet hun punten in op zo snel mogelijk, zo duurzaam mogelijk overgaan naar aardgasvrij en hierbij zorgen dat mensen met weinig geld ondersteuning krijgen. Aan alle overige doelen worden weinig tot geen punten gegeven. • Kenmerken. Deze groep is het vrijwel volledig eens met het doel van de gemeente. Ook maakt deze groep zich meer zorgen over het klimaat dan andere groepen. Dit laatste kan een verklaring zijn voor de inzet op een snelle overgang naar zo duurzaam mogelijke warmte. • Deze groep heeft gemiddeld genomen minder moeite met rondkomen dan andere groepen. En er zitten in deze groep relatief meer mannen en praktisch geschoolden.
Quotes in de motivatie van groep 3 (z.s.m. duurzaam) Leeswijzer: de kleuren en lettercategorieën geven aan welke motivaties bij welke keuze-opties zijn gegeven.
3 Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving [A]
0,5
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen [B]
8,5
We kiezen voor de meest duurzame warmte [C]
13,4
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas [D]
0,7
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen [E]
1,5
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk [F]
0,6
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas [G]
16,1
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp [H]
1,5
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte [I]
1,4
49
9%
“Om iedereen ook daadwerkelijk mee te krijgen, is het nodig dat sommige burgers extra steun krijgen. Je kunt van mensen die moeilijk rondkomen niet verwachten dat zij hun geld in duurzame energie stoppen simpelweg omdat zij andere prioriteiten hebben. Mochten ze gedwongen worden om af te stappen van gas, dan moet de (lokale) overheid daar wel financiële) steun bij bieden.” [B]
“Dit is mijn hoogste prioriteit. Heel belangrijk voor het milieu. We leven in een klimaatcrisis en we lopen nu al ontzettend achter met de verduurzaming.” [C]
“Ik vind het belangrijk dat er vaart achter wordt gezet, de transitie duurt al veel te lang en de aarde warmt alleen maar meer op. Een snelle, duurzame oplossing lijkt mij daarom nodig.” [G]
“Natuurlijk is het fijn als het zo min mogelijk geld kost, maar ik denk dat de prioriteit echt moet liggen bij het stoppen met gas en minder bij hoeveel het kost.” [A]
“Bij een grote transitie als deze is het nodig om lange termijn te denken en te kiezen voor duurzaamheid en toekomstgerichtheid in plaats van snelheid of goedkope oplossingen. Zo hebben we er het langst profijt van.” [C]
“Urgentie moet er zijn, maar graag weloverwogen.” [G]
“We hebben haast. Gemeente had allang actie kunnen ondernemen op het zand maar alles heeft te lang op politieke onzin moeten wachten (locatie pompstation zuid west als voorbeeld). Snel aan de slag in plaats van elkaar de tent uit vechten!” [G]
“Duurzame energie is de toekomst. Degenen die het niet kunnen betalen moeten daarin steun krijgen. De aarde is voor iedereen. Arme mensen hebben de luxe niet om duurzame keuzes te maken als het veel geld kost. En een goedkope keuze gaat ten koste van milieu.” [B]
“We moeten overgaan naar duurzaam, heel belangrijk.” [C]
“Het lijkt ons geen zaak voor ind bewoners; maar ze links laten liggen, dat is ook niet fraai.” [D]
“Stoppen met gas kan nooit helemaal zonder overlast. Er zal toch een nieuwe aansluiting bijv moeten komen. Dat lijkt me niet onoverkomelijk voor mensen. Iedereen moet een bijdrage leveren.” [F]
Waarin onderscheiden de groepen zich: toelichting op groep 4 (fijn wonen) 4
Inzichten • De vierde groep bevat, net als de derde, 9% van de deelnemers en maakt net als enkele vorige groepen duidelijke keuzes.
50
Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving.
4,9
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen
1,5
We kiezen voor de meest duurzame warmte
0,9
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas
6,2
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen
13,7
• Kenmerken. De mening over het doel van de gemeente is in deze groep meer verdeeld dan in de andere groepen. Daarnaast maakt deze groep zich veel minder zorgen over het klimaat dan andere groepen.
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk
11,8
• Er zitten in deze groep relatief meer mannen dan in andere groepen en deelnemers zijn relatief vaker praktisch geschoold.
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas
0,2
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp
3,3
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte
2,4
<3
3-4
4-6
6-7
>7
9%
• Prioritering van de doelen. Deze groep geeft veel prioriteit aan fijn wonen en zo min mogelijk overlast ervaren. Ook geven ze meer dan gemiddeld punten aan de invloed van inwoners, wat mogelijk kan komen omdat dat een positief effect kan hebben op het wooncomfort en verminderen van overlast.
Quotes in de motivatie van groep 4 (fijn wonen) Leeswijzer: de kleuren en lettercategorieën geven aan welke motivaties bij welke keuze-opties zijn gegeven.
4 Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving [A]
4,9
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen [B]
1,5
We kiezen voor de meest duurzame warmte [C]
0,9
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas [D]
6,2
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen [E]
13,7
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk [F]
11,8
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas [G]
0,2
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp [H]
3,3
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte [I]
2,4
51
“Veel mensen willen graag zelf keuzes maken en geen keuzes opgelegd krijgen. huiseigenaren moeten zelf kunnen kiezen uit een aantal alternatieven.” [D]
9%
“Ik woon in een flat die enorme glazen ramen heeft waar ik niet vanaf kan, hierdoor heb ik een enorm warmte lek dat ik niet kan dichten. De overheid moet geld beschikbaar maken voor mensen in zo'n situatie of mensen die in historische panden wonen, omdat deze mensen anders extra worden benadeeld met de hogere energieprijzen en bovendien niemand (met vermogen) in die huizen meer zal willen wonen en de huizen bezet zullen worden door mensen die geen betere keuzes hebben. Als je ergens leeft omdat je nergens anders kan, dan is waar je woont zo mooi mogelijk maken niet maar overleven in je prioriteiten lijst. Dan krijg je slechtere lelijkere buurten van, en die groei is juist iets wat we moeten stoppen in Nederland.” [E]
“Van het gas af is ingrijpend. Die kosten zouden niet alleen door de inwoners gedragen moeten worden.” [A]
“Het is belangrijk dat de optie(s) die wordt aangeboden betaalbaar is. Ik hoop dat er vooral naar een optie wordt gekeken die voor de lange termijn houdbaar is. Niet een snelle beslissingen ten kosten van de kwaliteit omdat er voor 2030 bepaalde doelstellingen gehaald moeten worden.” [A]
“Ik werk veel thuis en onregelmatig. Luidruchtige verbouwen zijn mij tot last.” [F]
“Er zijn veel oude woningen in Den Haag. Deze zijn niet goed geïsoleerd. De gemeente biedt nu radiatorfolie en andere tijdelijke oplossing. Het zou fijn zijn als er een echt potje zou komen voor echt duurzaam isoleren. Niet de lening zoals die er nu is.” [E]
“Dit gaat impact hebben op hoe wij wonen en leven. Dan is het niet meer dan logisch dat we daar ook iets over te zeggen mogen hebben.” [D]
“Het woongemak moet er wel op vooruit gaan, duurzaamheid moet niet de enige uitkomst zijn.” [E]
“We merken nu langduriger overlast van verbouwing dan 10 jaar geleden. Het is fijner als je rust in huis hebt, voor als je thuis werkt bijvoorbeeld.” [F]
“Dit zal helpen om mensen te overtuigen dat er iets moet veranderen. Geen mens wil voor zoiets binnenshuis voor weken of op straat voor maanden in de rotzooi zitten. En tijdelijk verhuizen voor zoiets is denk ik voor heel weinig mensen acceptabel.” [F]
Waarin onderscheiden de groepen zich: toelichting op groep 5 (veel invloed) 5
Inzichten • De vijfde groep is de kleinste groep (5% van de deelnemers).
52
Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving.
8,2
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen
3,9
We kiezen voor de meest duurzame warmte
0,2
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas
26,3
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen
0,8
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk
4,8
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas
0,0
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp
0,6
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte
0,1
<3
3-4
4-6
6-7
>7
5%
• Prioritering van de doelen. De vijfde groep kenmerkt zich door de grote hoeveelheid punten die zij geven aan de invloed van inwoners op hoe we stoppen met gas. Tegelijkertijd geeft deze groep weinig tot geen punten aan het ondersteunen van mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte. • Verder geeft deze groep veel punten aan het zo laag mogelijk houden van de kosten voor de samenleving en relatief meer punten dan andere groepen aan het voorkomen van overlast. • Kenmerken. Deze groep is het grotendeels oneens met het doel van de gemeente, wat kan verklaren waarom deze groep zo veel mogelijk invloed voor inwoners wil. Ook maakt deze groep zich minder zorgen over het klimaat dan andere groepen. • Er zitten in deze groep relatief minder vrouwen dan in andere groepen en mensen zijn relatief vaak theoretisch opgeleid.
Quotes in de motivatie van groep 5 (veel invloed) Leeswijzer: de kleuren en lettercategorieën geven aan welke motivaties bij welke keuze-opties zijn gegeven.
5 Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving [A]
8,2
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen [B]
3,9
We kiezen voor de meest duurzame warmte [C]
0,2
Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas [D]
26,3
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen [E]
0,8
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk [F]
4,8
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas [G]
0,0
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp [H]
0,6
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte [I]
0,1
53
5%
“Het heeft geen zin om van het gas af te gaan en dan later meer te gaan betalen voor de energie. Ook belangrijk is dat men kan blijven kiezen van een energieleverancier. Daarom voor mij geen warmtenet. Als het in de haven crisis is en er niet genoeg warm water meer is is voor mij een te groot risico. Ook bij een kapotte warmteleiding is er een groot probleem. Er is veel warmteverlies over die afstand. Of men moet heel duur isoleren, waar veel mensen het geld niet voor hebben.” [A]
“Het gaat uiteindelijk om de mensen die gebruik moeten maken en moeten betalen voor deze maatregelen. Logisch dat de inwoners invloed moeten hebben.” [D]
“Je moet niets forceren omdat dan de draagkracht weg is. En de cv ketels moeten bij blokverwarming eerst zijn afgeschreven. Anders onnodige kosten.” [G]
“Als het een goede investering is vind ik dat de samenleving hier geld voor over moet hebben. Maar alleen als de oplossing goed is onderzocht, onderbouwd en pragmatisch is. Er moet een balans zijn tussen duurzaamheid en leefbaarheid.” [A]
“Liever niet stoppen en als het dan moet niet van die groene beleidsmakers aan het stuur maar nuchtere burgers!” [D]
“Ik woon in huurhuis. Eigenaar wil niets doen en daarom betaal ik al jaren teveel voor energie.” [D]
“Omdat de klimaatgekte de gemiddelde Nederlander belachelijk veel geld kost. Aardgas is in Duitsland bijvoorbeeld groen. Dus we zijn mondiaal gekke henkie. Ik wens daar niet aan mee te doen.” [A]
“Gas is niet zo slecht dat het direct van tafel moet t.g.v andere opties.” [A] “We vinden dat van het gas af gaan een eigen keuze moet zijn. Voor ons huis zien we geen duurzamer alternatief en daarom willen we niet van het gas af.” [D]
“Ik wil niet van het gas af.” [G] “Stoppen met gas moet geen doel zijn, hoe omgaan met verwarmen van een woning moet je doel zijn. Dan is van jet gas af een middel. Ook waterstofgas kan een duurzame bron zijn. Kun je zo gebruiken in de huidige leidingen.” [G]
“Ik ben tegenstander van het stoppen met gas. Als er dan toch gestopt wordt vindt ik dat dit in overleg moet met de bewoners zodat zij de beste oplossing kunnen kiezen. die dan toch nog betrouwbaar is en betaalbaar.” [D]
Keuze tussen maatschappelijke kosten en keuzevrijheid
Uitleg van de vraag
Toelichting • Doel: Inzicht krijgen in hoe deelnemers maatschappelijke kosten en keuzevrijheid afwegen. • Keuzesituatie: Deelnemers kregen een keuze voorgelegd. Ze konden aangeven of keuze 1 of keuze 2 hun voorkeur had en in welke mate. • Motivatie: Vervolgens konden ze hun keuze toelichten. • Analyse: We analyseren hoe vaak deelnemers aangeven een (lichte of sterke) voorkeur te hebben voor keuze 1 of 2. En we analyseren de argumenten die deelnemers geven in de motivatie van hun voorkeur.
55
30 januari 2025
Afwegingen wanneer de gemeente keuzes maakt Brief gewogen
De gemeente maakt plannen voor warmte van duurzame energie. De gemeente moet hierbij keuzes maken. Welke keuze vindt u beter? Keuze 1: Zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving is het belangrijkst. De gemeente kiest voor inwoners de nieuwe verwarming die het goedkoopst is voor de samenleving. Willen eigenaren van een huis een andere soort verwarming? Dan kan dat wel, maar krijgen ze geen hulp van de gemeente.
Keuze 2: Zelf kunnen kiezen is het belangrijkst. Eigenaren van een huis of gebouw kiezen zelf de nieuwe soort verwarming. En de gemeente helpt hierbij.
Keuze 1 66%
Keuze 2 26%
50%
Toelichting
• Een meerderheid van de deelnemers (66%) uit de representatieve groep geeft aan een voorkeur te hebben voor keuzes waarin er zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving gemaakt worden. • Een kwart (26%) vindt het belangrijker dat woningeigenaren zelf kunnen kiezen voor een nieuw soort verwarming dan dat de kosten voor de samenleving het laagst zijn.
40% 30%
20% 10% 0%
56
45%
21%
13%
13%
9%
Sterkte voorkeur keuze 1
Lichte voorkeur keuze 1
Lichte voorkeur keuze 2
Sterkte voorkeur keuze 2
Ik weet het niet/ Zeg ik liever niet
• Uit de eerdere vragen (over de prioritering van doelen) bleek al dat deelnemers relatief veel punten gaven aan opties over de kosten, maar daarnaast ook aan de invloed voor inwoners. Uit deze verdiepende vraag blijkt dat als mensen geforceerd worden om hiertussen te kiezen, het merendeel kiest voor de zo laag mogelijke kosten. 30 januari 2025
Afwegingen wanneer de gemeente keuzes maakt Open raadpleging
De gemeente maakt plannen voor warmte van duurzame energie. De gemeente moet hierbij keuzes maken. Welke keuze vindt u beter? Keuze 1: Zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving is het belangrijkst. De gemeente kiest voor inwoners de nieuwe verwarming die het goedkoopst is voor de samenleving. Willen eigenaren van een huis een andere soort verwarming? Dan kan dat wel, maar krijgen ze geen hulp van de gemeente.
Keuze 2: Zelf kunnen kiezen is het belangrijkst. Eigenaren van een huis of gebouw kiezen zelf de nieuwe soort verwarming. En de gemeente helpt hierbij.
Keuze 1 52%
Keuze 2 39%
50%
Toelichting
• In de resultaten uit de open raadpleging zien we ook dat de groep met een voorkeur voor keuze 1 (zo laag mogelijke kosten voor de samenleving) groter is dan de groep met een voorkeur voor keuze 2 (zelf kunnen kiezen).
40% 30%
20% 10% 0%
57
34%
18%
16%
23%
8%
Sterkte voorkeur keuze 1
Lichte voorkeur keuze 1
Lichte voorkeur keuze 2
Sterkte voorkeur keuze 2
Ik weet het niet/ Zeg ik liever niet
• Wel is er in de open raadpleging een grotere groep die een (sterke) voorkeur heeft voor keuze 2. We zien dat in deze groep in verhouding meer deelnemers zitten die het oneens zijn met het plan van de gemeente om over te gaan op duurzame warmte. Een verklaring kan dus zijn dat deelnemers die het oneens zijn met het plan, een grotere voorkeur hebben om zelf keuzes te maken. Echter, dit hoeft niet zo te zijn; het is mogelijk dat mensen die een sterkere behoefte hebben om zelf keuzes te maken, sneller meedoen aan een onderzoek over keuzes in de warmtetransitie. 30 januari 2025
Overeenkomsten en verschillen tussen huurders en kopers Brief gewogen
De gemeente maakt plannen voor warmte van duurzame energie. De gemeente moet hierbij keuzes maken. Welke keuze vindt u beter? Keuze 1: Zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving is het belangrijkst. De gemeente kiest voor inwoners de nieuwe verwarming die het goedkoopst is voor de samenleving. Willen eigenaren van een huis een andere soort verwarming? Dan kan dat wel, maar krijgen ze geen hulp van de gemeente.
Keuze 2: Zelf kunnen kiezen is het belangrijkst. Eigenaren van een huis of gebouw kiezen zelf de nieuwe soort verwarming. En de gemeente helpt hierbij.
Keuze 1 Koop Huur 59% 73%
Keuze 2 Koop Huur 34% 17%
60%
Toelichting
• Wanneer we kijken naar de voorkeuren van kopers en huurders dan zien we overeenkomsten en verschillen: •
Onder zowel kopers als huurders geeft een meerderheid aan een voorkeur te hebben voor keuzes waarin er zo weinig mogelijk kosten voor de samenleving gemaakt worden.
•
Tegelijkertijd verschillen kopers en huurder in de mate waarin zij een voorkeur hebben voor een keuze, waarbij huurders een sterkere voorkeur hebben voor keuze 1 en in verhouding meer woningeigenaren een sterke voorkeur hebben voor keuze 2.
50% 40% 30%
20% 10% 0%
35%
57%
Sterkte voorkeur keuze 1
24%
16%
Lichte voorkeur keuze 1
14%
Lichte voorkeur keuze 2
Koop 58
12%
20%
5%
Sterkte voorkeur keuze 2
7%
11%
Ik weet het niet/ Zeg ik liever niet
Huur 30 januari 2025
Motivaties voor de keuzes Illustratieve quotes van deelnemers
Waarom adviseren deelnemers de gemeente een bepaalde keuze te maken? Argument voor lage kosten voor de samenleving
Argument voor keuzevrijheid
Collectief is het goedkoopst, maar kijk lokaal wat de beste keuze is
Keuzevrijheid is belangrijk
Betaalbaarheid is het belangrijkste, maar je moet wel kunnen afwijken
Mijn keuze hangt af van de alternatieven
Ik wil niet (nog) meer belasting gaan betalen
Ik verwacht meer draagvlak bij deze keuze
De kosten moeten zo laag mogelijk blijven
Elke situatie is anders
“Het is het goedkoopst en het meest duurzaam. Laten we over ons eigen ego heen stappen.”
“Ik ben erg voor persoonlijke vrijheid, maar ik vind hier dat het collectieve belang zwaarder zou moeten wegen.”
“Ik betaal al zoveel belasting. Ik wil niet nóg meer belasting gaan betalen.”
Verder genoemd • We moeten aardgas kunnen blijven gebruiken • Keuzevrijheid vertraagt het proces te veel • Voorkom misbruik door monopolie-positie van de leverancier • Niet iedereen kan het betalen • Laat experts een passend advies geven
59
• De gemeente moet deze keuze niet (alleen) maken • Het goedkoopste is niet per se het beste • Het hoeft niet duurder te zijn • Je moet mensen verleiden i.p.v. dwingen
“De kosten voor de transitie zullen sowieso hoog zijn dus moet het beschikbare budget zo effectief mogelijk worden ingezet.”
“Dit geeft inwoners in ieder geval de gelegenheid om de keuze voor zichzelf te maken, in plaats van een geforceerde ongunstigere keuze.”
“We zijn een rijk land. Om iedereen mee te krijgen lijkt het me de beste keuze om iedereen zoveel mogelijk vrijheid te geven.”
“We gaan sowieso meer belasting betalen, laat ons zelf beslissen welke verwarming we willen.”
‘One size fits all gaat niet altijd op. Wil niet in de omstandigheid komen dat er maatregelen worden genomen waar ik niet achter sta.”
30 januari 2025
Verschillen tussen de groepen bij de eerdere vraag over prioritering van doelen Inzichten
Gemiddelde punten Stoppen met gas moet zo weinig mogelijk geld kosten voor de samenleving.
• In de analyse is gekeken naar hoe de groepen met verschillende voorkeur (zo laag mogelijke kosten of keuzevrijheid) de doelen van de eerdere vraag hebben geprioriteerd.
6,8 7,6
Mensen die weinig geld hebben, krijgen extra hulp van de gemeente om een nieuwe verwarming te betalen
5,5
4,6
We kiezen voor de meest duurzame warmte Inwoners hebben zo veel mogelijk invloed op hoe we stoppen met gas
4,2
Woningen moeten met extra werk fijner worden om in te wonen
4,2 4,6
Er is zo weinig mogelijk overlast van het werk
3,5
6,4
• We zien dat deze groepen significant verschillen in de prioriteit die ze geven aan zo duurzaam mogelijke warmte en de invloed van inwoners. Deelnemers die keuzevrijheid belangrijker vinden, kiezen voor meer invloed voor inwoners. Dit is goed te verklaren, namelijk als mensen veel keuzevrijheid willen, betekent dit dat inwoners veel invloed moeten hebben op hoe we stoppen met gas.
6,6 7,0
4,4
We kiezen voor de plannen waarmee we het snelst stoppen met gas
4,4 4,3
Mensen die samen een plan maken voor duurzame warmte, krijgen zo veel mogelijk hulp
4,0 4,0
Woningeigenaren hoeven zelf zo min mogelijk na te denken over de beste duurzame warmte
3,8 3,8
0
2
Enigszins belangrijk
60
Brief gewogen
• Deelnemers die kiezen voor zo laag mogelijke kosten boven keuzevrijheid geven kiezen voor de meest duurzame warmte significant belangrijker. Over hoe dit samenhangt met de voorkeur voor lage kosten voor de samenleving lezen we in de motivaties weinig terug. 4
6
Belangrijk
Keuzevrijheid
8
10 Bijzonder belangrijk
Zo laag mogelijke kosten
30 januari 2025
Hoe deelnemers het onderzoek waarderen
Hoe hebben deelnemers de raadpleging ervaren en gewaardeerd? Open raadpleging
Toelichting • Aan het eind van de raadpleging kregen inwoners vragen over hoe ze de raadpleging zelf hebben ervaren. • Deelnemers zijn positief over de raadpleging, zo geeft 87% van alle deelnemers de raadpleging een voldoende.
• Paneldeelnemers geven gemiddeld een 7,2 aan de raadpleging. Deelnemers aan de open raadpleging geven de raadpleging gemiddeld een 6,8. • We zien daarnaast een relatie tussen tevredenheid over de raadpleging en de mate waarin mensen het (on)eens zijn met het doel om aardgasvrij te worden. Mensen die het oneens zijn geven gemiddeld een lager cijfer aan de raadpleging.
62
Brief & panel
Welk rapportcijfer geef je aan de raadpleging? 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 1
2
3
4
5
6
Panel
Open
7
8
9
10
Hoe hebben deelnemers de raadpleging ervaren en gewaardeerd? Brief & panel
Toelichting • Iets meer dan de helft van de deelnemers (52%) geeft aan dat ze meer vertrouwen krijgen in besluiten van de gemeente als de gemeente inwoners op deze manier laat meedenken. Ook vindt 74% van de deelnemers dat de gemeente vaker deze methode moet inzetten. • Net iets minder dan de helft van de deelnemers (47%) heeft geleerd over de keuzes die de gemeente moet maken in de warmtetransitie. Dat was niet het belangrijkste doel van de raadpleging, maar is wel één van de doelstellingen van de gemeente (inwoners en ondernemers goed betrekken bij de warmtetransitie, hiervoor is het nodig dat ze goed geïnformeerd zijn). • Bij de open raadpleging zien we op hoofdlijnen hetzelfde, behalve dat deelnemers iets minder positief zijn: • 43% van de deelnemers krijgt meer vertrouwen als de gemeente ze op deze manier laat meedenken • 63% vindt dat de gemeente deze methode vaker moet inzetten • 36% heeft geleerd over de keuzes die de gemeente moet maken in de warmtetransitie 63
Als de gemeente vaker op deze manier inwoners laat meedenken over dit soort keuzes, dan krijg ik meer vertrouwen in de besluiten van de gemeente 10%
29%
52%
Deze methode moet de gemeente vaker inzetten om inwoners te betrekken bij haar beleid 3% 16%
Doordat ik meedoe aan deze raadpleging heb ik geleerd over de keuzes die de gemeente moet maken over de overstap naar wonen en werken zonder aardgas
74%
16% 47%
29%
(Helemaal) mee eens Neutraal (Helemaal) mee oneens
Hoe hebben deelnemers de raadpleging ervaren en gewaardeerd? Brief & panel
Toelichting
Ik vond de raadpleging moeilijk te begrijpen
• Een ruime meerderheid vond de raadpleging niet moeilijk te begrijpen. 7% van de deelnemers dit wel moeilijk. • Meer dan driekwart van de deelnemers geeft aan dat zij hun mening kwijt konden in het onderzoek. En een ruime meerderheid van de deelnemers heeft het ervaren als een eerlijk onderzoek.
7% 15%
6% 70%
18%
• Deelnemers hebben gemiddeld 24,5 minuut aan de raadpleging besteed. Dit is in lijn met de opzet, waarbij gericht werd op een raadpleging waarbij de deelname ongeveer 20 minuten zou kosten. • Ook bij deze vragen zien we lichte verschillen met de open raadpleging, waarbij deelnemers iets minder positief zijn: • 65% kon hun mening kwijt in de raadpleging • 60% vertrouwt erop dat het een eerlijk onderzoek is • 8% vond de raadpleging moeilijk te begrijpen
Ik kon mijn mening kwijt in deze raadpleging
76%
Ik vertrouw erop dat dit een eerlijk onderzoek is 5% 17% (Helemaal) mee eens Neutraal
72%
64
(Helemaal) mee oneens
De meeste deelnemers gaven niet eerder hun mening over dit onderwerp Open raadpleging
Toelichting • Meer dan twee derde van de open raadpleging en het panel hebben nog niet eerder hun mening gegeven aan de overheid over dit thema. • De grafiek somt op tot meer dan 100%, omdat mensen op meer manieren hun mening gegeven kunnen hebben.
Heb je al eens je mening gegeven aan de overheid over dit onderwerp? 100% 86%
90% 80% 70%
71%
60% 50% 40% 30% 18%
20%
8%
10%
7%
5%
0% Nee
Ja, via een enquête
Open 65
Ja, via een fysieke of online bijeenkomst Panel
4%
1%
Ja, ik ben actief betrokken bij een belangenclub
Brief & panel