RIS321575 Notulen van de raad van 19 december 2024

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 19 december 2024 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Actualiteitendebat C.1 Vergunning speelautomatenhal aan de Dr Lelykade 10 (RIS320849) C.2 Voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3, gelegen aan en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te Den Haag Beraadslaging over D. Voorstel van het college inzake Herverdeling Haagse No-Regret-middelen (RIS320654) E. Voorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans (RIS319812) F. Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging APV fossiele reclame (RIS320611) G. Voorstel van het college inzake Visie op de Ondergrond (RIS318970) H. Voorstel van het college inzake Verduurzaming verlichting van het Stadhuis (inclusief bibliotheek en Forum gebouw) (RIS320294) I. Voorstel van het college inzake het niet opheffen van de geheimhouding die is opgelegd op de businesscase rondom de investeringskosten tijdelijke invulling Haga-complex Sportlaan (RIS320845) Afronding debat commissie J. Spelen in de stad (RIS318516) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (Hart voor Den Haag), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Kaptheijns (PVV), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (HvDH), Verduin (D66) en Çelik (DENK). Afwezig: De Mos 1

De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemorgen, geachte leden van de raad. Fijn dat u er allemaal weer bent. Het is inmiddels donderdag 19 december en we hebben vandaag opnieuw een vergadering van de gemeenteraad. Mijn inschatting, onze inschatting is dat het weleens de laatste zou kunnen zijn van dit jaar. We beginnen met oliebollen. Dag, meneer Vermolen. Wat leuk dat u er bent. Komt u vooral verder. Ik leg het even uit aan de mensen thuis. Meneer Vermolen is een wereldberoemde oliebollenbakker en het is weer zover. Ik fietste er net langs en ik zag een grote sneeuwman. U heeft daar een grote sneeuwman staan. Er is nog wat weinig sneeuw, maar hij staat er wel al. Ik wil graag een oliebol en dan gaan we aan het werk. Maar dat vindt u goed hè, want het kost allemaal geld. Dat weet u, en dat betaalt u. Goede dagen en bedankt voor de lekkernij. Geachte leden van de raad, welkom, ook de mensen thuis en de mensen op de publieke tribune. De leden Van Esch en Bos hebben aangegeven iets later aanwezig te zijn. Ik bedoel niet díe meneer Bos, de oudgediende. Hij heeft zijn haar gekamd, keurig, in verband met de kerst denk ik. Nou is ie geen raadslid meer, dus nu durf ik dat te zeggen. De wethouders Bruines, Icar en Kapteijns zullen op een paar momenten afwezig maar wel bereikbaar zijn.

Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Dat zijn meneer Sluijs en ik; we wisselen elkaar af. Ik verzoek u om eventuele andere gesprekken buiten de vergaderzaal te voeren, zodat we de insprekers en elkaar in het debat goed en geconcentreerd kunnen blijven volgen. Het debat mag stevig op de inhoud, maar natuurlijk niet gericht op de persoon. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren op basis van de afspraken die daarvoor gelden. Dit betekent bijvoorbeeld dat u raads- of collegeleden niet bij de voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan namen van ambtenaren te noemen. Volgens het Reglement van orde is het verboden om vanaf de tribune blijken van instemming of afkeuring te laten horen. De aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de raadsleden. De heer Sluijs en ik zullen op deze afspraken toezien. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er nog stemverklaringen kunnen worden afgelegd. Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering uiterlijk om 0.00 uur af te sluiten, inclusief de stemmingen. Ik zou u in dit verband het volgende voorstel willen doen. Het presidium en ikzelf schatten in maar ja, wij zijn optimistisch; dat weet u - dat de vergadering in de loop van de middag afgelopen zal zijn. Wij vermoeden dat we daardoor niet van het avondeten gebruik zullen maken.

Wij stellen voor of hebben eigenlijk besloten dat het eten wordt afgezegd - dat kan nog tot 11.00 uur - maar dat er nog wel een informele nazit is. Is dat akkoord, zodat iedereen weet dat dat gebeurt? Ja, dat is het geval. Dan zeggen we het eten af.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

2

De voorzitter. Er zijn zes insprekers aangemeld. We beginnen met drie insprekers die iets willen zeggen over de voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3. U heeft drie minuten en dan is het klaar. De heer Drijver (C.2). Zeven jaar geleden diende Zwolsman een aanvraag in om zijn kantoorgebouw aan de Jan Willem Frisolaan te slopen en aanzienlijk uit te breiden ten behoeve van een groot appartementencomplex. Wijkoverleg Zorgvliet en SOS Den Haag maakten voor college en raad een eigen planuitwerkingskader, een PUK, waarin behoud van het nog jonge gebouw en eventuele herbestemming voor appartementen werd bepleit, wijzend op het veranderend karakter van dit deel van het villapark, de duurzaamheid, de monumentale aanleg van de Scheveningseweg en de natuur. Het college wees daarna die aanvraag af en wees op de status Internationale Zone, waar al te veel kantoorcapaciteit verloren was gegaan door profijtelijke herbestemming tot chique appartementen. Twee jaar later probeerde Zwolsman het nog eens met een aanvraag voor een even groot nieuw kantoorgebouw dat met kleine ingrepen tot een groot appartementencomplex te veranderen was. Leep bedacht, maar de gemeente gaf geen krimp. Nu, vijf jaar later, huurt Europol het gebouw en wil een tijdelijke aanpassing.

U heeft daar uw goedkeuring aan gehecht op 28 november, maar het college heeft u niet op de hoogte gesteld van zijn contrabande. Een deel van die voorzieningen komt in het parkgebied met bestemming groen waar helemaal niet gebouwd mag worden en waarvoor bomen gekapt gaan worden. Een deel van die voorzieningen vraagt het afgraven van de monumentale stuifdijk van Huygens' Scheveningseweg. En als klap op de vuurpijl maakt het college op 2 december, nog geen vijf dagen later, bekend dat het de betreffende grond voorgoed wil verkopen aan de pensioenvoorziening van de eigenaar-verhuurder. Niks tijdelijk maar voorgoed! Het college wil hiermee een dealtje sluiten waardoor de eigenaar straks het gebouw kan slopen en dat grotere appartementenkantoor alsnog kan terugbouwen, eenvoudigweg omdat hij de grond nu als bouwgrond heeft afgerekend met u met de bestemming gebouwde voorzieningen. Wijkoverleg Zorgvliet, Vereniging Vrienden van Den Haag en SOS Den Haag wijzen u nu, vandaag, op de mogelijkheden van precario of een tijdelijk opstalrecht om te realiseren wat de raad wél heeft besloten. Met dit geitenpad worden alle regels van behoorlijk bestuur overtreden en wekt het college het vertrouwen bij de koper dat hij straks op zijn nieuw verworven grond mag bouwen.

Het college schept kortom een situatie waarin u als raad over een paar jaar akkoord moet gaan met een enorm appartementenkantoor, omdat er anders een schadeclaim dreigt van Paly Pensioen. Dat is geen ruimtelijke ordening en dat is geen evenwichtig beleid voor de Internationale Zone. Voor 22 december moet gereageerd worden op het Didam-verkoopbericht van het college, maar bezwaar en beroep tegen de omgevingsvergunning staat open tot medio januari volgend jaar: een omgevingsvergunning in strijd met het bestemmingsplan zonder advies van de commissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed. Met deze grondverkoop staat het integer handelen van het college en de dienst op uw agenda. Mevrouw Visser (C.2). Geachte leden van de gemeenteraad en voorzitter. Ik spreek in namens de Bomenstichting Den Haag, de Vrienden van Den Haag en de Stichting Vrienden van Park Sorghvliet. De gemeente Den Haag heeft het voornemen om de grond te verkopen aan een particulier. Gezien de kadastrale nummers behoort de grond onder andere tot de Scheveningse ecologische verbindingszone met cultuurhistorische waarde. Er zijn diverse vergunningen verleend voor tijdelijke verbouwing in en rond het gebouw van de huurder, Europol. Maar als je de stukken wilt opvragen, dan kríjg je ze niet omdat ze behoren tot een vertrouwelijk dossier.

Dat geldt ook voor de aanvraag van een kapvergunning om zeven bomen te rooien en tien te snoeien. Wij kunnen ons niet vinden in de

3

vertrouwelijkheid van de stukken. Als we het goed begrepen hebben, moeten bomen verdwijnen vanwege een hek. Oftewel, vanwege een tijdelijke bebouwing wordt onherstelbare schade toegebracht. De Scheveningse ecologische verbindingszone is een duinbos. De zone maakt onderdeel uit van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur, de SGH. Het college heeft zich verplicht om de SGH op eenduidige en herkenbare wijze duurzaam in stand te houden. Het gaat daarbij zowel om kwantitatieve als om kwalitatieve bescherming. Bestemmingsplannen dienen die bescherming op te nemen in planbeschrijving en voorschriften. Er staat al een hek. Waarom kan dat niet benut worden? Is er een BEA gemaakt? Zijn er alternatieven bedacht? Allemaal vragen waar we graag een antwoord op horen. In de bekendmaking en het raadsvoorstel lezen we echter niets over de SGH of over het wijzigen van het bestemmingsplan. Waarom moet de grond eigenlijk verkocht worden, als er alleen maar tijdelijk gebruik van wordt gemaakt? De vraag is natuurlijk of Europol over tien jaar wel weg zal gaan. Of wordt hier voorgesorteerd om op een later moment makkelijk nieuwbouw te kunnen plegen in de ecologische zone? Waar we voor waarschuwen is dat we niets meer te zeggen gaan krijgen over bomen, groen en andere delen van de openbare ruimte. De bomen aan de Johan de Wittlaan moesten verdwijnen vanwege de NAVO-top.

Niet de gemeente maar Buitenlandse Zaken en de NAVO hebben dat bepaald, zonder vergunning en niemand mocht het weten. Ook de bouw van tijdelijke portocabins en een permanent verblijf voor de marechaussee op het terrein van het Catshuis is met geheimzinnigheid omgeven. Nu krijgt Europol het voor het zeggen en straks? Wij vrezen een precedentwerking en dat vinden we ongewenst. Mevrouw De Jong (C.2). Geachte voorzitter, geachte raadsleden, geachte wethouders. De gemeente heeft mooie plannen om groen en natuur toe te voegen, om te vergroenen. Dat is heel erg nodig, want door de verdichting komt er steeds minder groen per bewoner en worden er grote aantallen bomen gekapt, bijvoorbeeld in Zuidwest. Een onderzoek van Natuur & Milieu daarover was vorige week nog in het nieuws: 'Voldoende groen in onze steden is geen vrijblijvende luxe, maar absolute noodzaak.' De verstening moet worden gestopt. Maar hier gaat de gemeente zomaar een stuk terrein, pal naast de Stedelijke Groene Hoofdstructuur, een eigendom van alle Hagenaars, van u, van ons, van de gemeente, verkopen aan een private eigenaar voor een tijdelijk project, huisvesting Europol. Dat laatste staat er overigens niet bij. Dat maken wij op uit het feit dat omwonenden en de AVN over het plan voor dit adres zijn geïnformeerd, maar niet over deze verkoop. Die verkoop is onacceptabel.

Als Europol daar weggaat, moet het gebied weer terug naar de natuur, het groen hersteld en nieuwe bomen geplant, evenveel als er nu zijn verwijderd. Dat hebben wij en omwonenden benadrukt, hier en ook bij de bebouwing aan de Scheveningseweg 64. Met de stadsecoloog en de AVN - ik noem geen namen - is een ecologisch plan gemaakt voor maximale vergroening, met een diversiteit aan inheemse bomen en struiken, passend in de omgeving, aansluitend op de Scheveningse Bosjes ernaast. Maar hoe dit te behouden en herplant te garanderen, als de gemeente geen eigenaar meer is? De eigenaar kan dan van alles doen met zijn eigendom, dat niet past in het gebied. Geen enkele garantie dat hij zal vergroenen. En die verkoop is helemaal niet nodig. Alternatieven genoeg. Peter Drijver noemde ze net. Laat de juristen het maar uitwerken. Recht van opstal vestigen voor de voorzieningen die men wil treffen, verhuur, erfpacht, noem maar op. Toen de internationale organisaties zich wilden vestigen in Den Haag, vonden ze deze groene plek in de stad aantrekkelijk. Dus de gemeente moet vooral niet het groene kind met het badwater weggooien. Daarbij komt nog het volgende. Er is geen verdere informatie beschikbaar over dit plan voor verkoop en ook niet over de gewijzigde omgevingsvergunning voor dit plan; dat noemde Clara net al.

Dat is geheim, geheel in strijd met wat er gisteren over de participatieverordening is besproken en met

4

het heuglijke feit dat voor alle andere vergunningen sinds kort nu juist wel een link naar de stukken op de website is toegevoegd. Daar had ik u juist nog voor willen bedanken, maar hier dus niet. Kortom, verkoop van dit eigendom van de gemeente? Niet doen! De voorzitter. Er is een inspreker over het voorstel van het college inzake de Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans. De heer Bos (E). Geacht college en leden van de raad. Ik zou graag namens het Straatconsulaat, de belangenorganisatie voor dakloze mensen in deze stad, willen reageren op de Woonvisie. De Woonvisie is voor het bestrijden van dakloosheid extreem belangrijk. Dakloosheid is immers een woonprobleem. Met deze Woonvisie kunnen we weer een stap dichter bij ons doel komen, namelijk het uitbannen van dakloosheid voor 2030. Dit is een gezamenlijk doel, aangezien de raad in 2023 heeft ingestemd met het beleidskader Den Haag geeft thuis. Geen dakloosheid meer in 2030 is geen luchtfietserij, want dakloosheid kunnen we oplossen door te zorgen voor voldoende betaalbare woonruimte.

De Woonvisie straalt urgentie uit om de explosief gegroeide woningnood aan te pakken, niet alleen door het bouwen van veel betaalbare woningen, maar ook door de bestaande woningvoorraad beter te benutten: optoppen, leegstand aanpakken, splitsen van woningen, kamerverhuur verruimen, doorstroming stimuleren en samenwonen niet bestraffen. Dat zijn maatregelen die enorm kunnen helpen, want iedere nieuwe woonruimte is er één en kan dakloosheid voorkomen. Maar er is meer nodig. Zo hopen we dat de Woonvisie ook impulsen geeft aan het Doorbraakplan, aan de Woonzorgvisie en aan de prestatieafspraken met corporaties. Behalve het realiseren van veel meer betaalbare woonruimte zouden er veel meer convenantwoningen beschikbaar moeten komen om de uitstroom uit de opvanginstellingen op gang te brengen. Op dit moment is het perspectief voor dakloze mensen uitzichtloos. Zo zien we dat de wachtlijsten voor opvang blijven groeien. Normaal gesproken zijn er in de wintertijd geen wachtlijsten meer, omdat op 1 november de permanente winteropvang opengaat. Dat gaf altijd heel veel lucht. Maar dit jaar zien we voor het eerst dat de wachtlijsten niet slinken. Dat heeft alles te maken met het uitblijven van uitstroom naar een woning. Mensen blijven steeds langer vastzitten in de opvang, soms jaren. En wat we ook zien, is dat er steeds meer jongeren dakloos raken.

Uit de eerste ETHOS-tellingen blijkt dat maar liefst 40% van alle dakloze mensen jonger is dan 28 jaar. En wat wil je als er al twintig jaar geen beleid wordt gevoerd op het gebied van jongerenhuisvesting? Vandaag zal door tientallen organisaties een statement worden aangeboden aan het college met een oproep om jongerendakloosheid stevig aan te pakken. Ook dat onderstreept de urgentie van het probleem. Met de Woonvisie zijn we er nog niet, maar het is een belangrijke stap die perspectief en hoop biedt. Heel belangrijk wordt straks de uitvoering van alle voornemens. Het Straatconsulaat hoopt dat u instemt met de visie, maar roept ook op om de uitvoering snel ter hand te nemen, want de nood is hoog. Zolang er mensen dakloos zijn in deze stad, worden er mensenrechten geschonden. Dat is ernstig en dat kunnen we niet accepteren. Fijne dagen! De voorzitter. Dank u wel, meneer Bos. Voor u hetzelfde. Dan is er een inspreker over het voorstel van het college inzake het niet opheffen van de geheimhouding die is opgelegd op de businesscase rondom de investeringskosten tijdelijke invulling Haga-complex Sportlaan. De heer Goldbach (I). Geachte voorzitter, leden van de raad. Als betrokken burgers willen wij graag de details kennen van de afspraken die de gemeente maakt met partijen, betrokken bij het voormalige

5

Haga. De gemeente frustreert de informatievoorziening echter mateloos door te veel zaken geheim te houden. Enkele voorbeelden. Het door mij opgevraagde document over de verwervingsstrategie voormalig Haga staat in het register geheime stukken vermeld met een expiratiedatum december 2023 en zou dus allang openbaar moeten zijn. Van het Woo-bureau kreeg ik echter de informatie dat de raad over de geheimhouding moet besluiten, omdat mijn verzoek gaat over de zogenaamde nieuwe businesscase. Het college stelt op 22 oktober voor om de geheimhouding te verlengen tot 31 december 2025 met als motivatie de concurrentiepositie in het aanstaande aanbestedingstraject. Wat al op 5 september 2023, de publicatiedatum van het betreffende document, bekend kon zijn over deze nieuwe zaken, blijft volstrekt onduidelijk. De huidige status is onbekend. Een ander punt. Bestuursovereenkomsten met het COA zijn normaal gesproken direct na ondertekening openbaar, maar een verzoek om openbaarmaking, gedaan bij het COA, wordt gefrustreerd doordat de gemeente haar zienswijze niet tijdig kenbaar maakte aan het COA en het COA dus nog steeds niet kon overgaan tot openbaarmaking. Daarbij komt dat Woo-verzoeken stelselmatig te laat worden beantwoord. De gemeente beklaagt zich nota bene ook nog over de vele Wooverzoeken, maar realiseert zich kennelijk niet dat die aanvragen het gevolg zijn van al dat geheimhouden.

Vandaag ligt de vraag voor over het verlengen van de expiratiedatum van het geheime raadsvoorstel inzake de businesscase Haga. Het college motiveert hier ook het continueren van de geheimhouding met concurrentiegerelateerde zaken. Ik kan mij goed voorstellen dat er concurrentiegevoelige informatie in het document staat, naast ook delen met niet-gevoelige informatie. Mijn verzoek vandaag aan de raad is dan ook om dit document te ontdoen van die delen die concurrentiegevoelig zijn en het daarna onmiddellijk openbaar te maken. Daarnaast verzoek ik de raad ook om bij het college aan te dringen op onmiddellijke openbaarmaking van de bestuursovereenkomst met het COA, inclusief de samenwerkingsovereenkomst, alsmede om vrijgave van het eerder door mij genoemde document over de wervingsstrategie. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Ten slotte is er een inspreker inzake Spelen in de stad. De heer C. Leenheer (J). Goedemorgen, burgemeester, wethouders en raadsleden. Wij als Stichting speeltuin Vermeerpark bestaan al meer dan 30 jaar en hebben diverse prijzen gewonnen, waaronder de Nieuwe Stadsprijs 1998, en zijn met burgemeester Deetman naar Portugal geweest voor een prijs voor de gemeente Den Haag.

We zijn nu al vier jaar met de gemeente bezig om één personeelslid erbij te krijgen, omdat ik als derde persoon en als voorzitter van Stichting speeltuin Vermeerpark erbij word gerekend, dit in verband met de drukte op het Vermeerpark en omdat we zeven dagen per week open zijn voor de bezoekers van de Schilderswijk en Den Haag. Ook willen de gemeente en de buurtbewoners dat er steeds meer uren bij komen en dat we toezicht houden, ook dadelijk met de komst van de lichtmasten voor de oudere jeugd. Daar komt geen extra geld bij. We komen nu uit met ons budget van de gemeente Den Haag voor personeelskosten via Jeugdwerk en onderhoudskosten. Maar per 1 januari 2025 worden wij als stichting verantwoordelijk gesteld voor de vaste lasten: gas, licht, water, afvoerkosten, enzovoorts. Dit is voor het algemene gebruik voor de bezoekers van het Vermeerpark. De totale kosten komen ongeveer op € 13.000, wat de gemeente heeft berekend zonder financiering van de gemeente Den Haag. Ook zou het fijn zijn dat er een structurele begroting komt voor het Vermeerpark voor drie of vijf jaar. Dan hebben we de zekerheid dat we de andere jaren gewoon door kunnen draaien en dat we niet, zoals in de afgelopen vier jaar, elk jaar weer af moeten wachten of we onze spullen moeten pakken of dat we op het Vermeerpark kunnen draaien voor de wijk, voor de scholen en voor de buurtbewoners van Den Haag. 6

Ik dank Hart voor Den Haag, de Partij van de Arbeid en de andere partijen voor uw tijd.

C.

Actualiteitendebat.

Aan de orde is: C.1

Vergunning speelautomatenhal aan de Dr. Lelykade 10 (RIS320849).

De voorzitter. U weet hoe het gaat. De aanvrager heeft één termijn met drie minuten spreektijd, interrupties zijn toegestaan, het college beantwoordt de vragen in één termijn, ook met drie minuten spreektijd en de aanvrager mag een of meer moties indienen. De beraadslaging wordt geopend. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP betreurt het zeer dat de raad afgelopen donderdag vanuit het niets werd geïnformeerd over het afgeven van een omgevingsvergunning voor een casino in onze Scheveningse haven. Gokken verwoest levens, en hoe meer wij toestaan, hoe meer we als samenleving en als overheid de gevolgen daarvan moeten ondervinden. De feiten en cijfers liegen er niet om, maar hier is meer aan de hand. Uitspraken van de raad over geen casino in de haven en het havenconvenant dat gesloten is met ondernemers en de buurt om als gemeente de fouten in het verleden, zoals het volbouwen van het Norfolkterrein, niet meer te maken en te kiezen voor een haven, lijken weinig waard. De ChristenUnie/SGP wil niet shoppen uit rechterlijke uitspraken die ons niet bevallen. De rechter was in de tussenuitspraak in mei duidelijk: de gemeente moest ondanks een lopend hoger beroep een besluit nemen over de afgewezen omgevingsvergunning aan de Dr. Lelykade.

Maar - en daar heeft de raad eerder ook toe opgeroepen - het afgeven van die vergunning is niet de enige manier om eruit te komen met de casino-exploitant. We hebben een poging gezien om praktisch naast een school een casino te openen aan het De Savornin Lohmanplein. En verder is het wat betreft een andere oplossing die de haven niet zou raken stil gebleven, tot we afgelopen donderdag hoorden dat er toch een casino in de haven komt. Kan de wethouder toelichten wat er na 7 mei jongstleden is gebeurd om toch tot een andere oplossing te komen? Wat de ChristenUnie/SGP betreft, is het helder: de haven is geen plek voor een casino. Daar moet ruimte zijn voor havengebonden partijen om te ondernemen, niet voor nog meer entertainment. Dus vragen we middels een motie het college alles op alles te zetten om dit te voorkomen.

Daartoe dien ik een motie in, samen met de collega's De Ridder van de VVD, Partiman van het CDA, Mahmood van DENK, Groenewold van D66 en Arp van de SP, met als dictum: spreekt uit dat een casino in de Scheveningse haven zeer ongewenst is en verzoekt het college zich, conform de door de raad gedane uitspraak, in te spannen om te voorkomen dat een speelautomatenhal zich vestigt in de Scheveningse haven, het gesprek aan te gaan met de aanvrager van de omgevingsvergunning om geen gebruik te maken van de vergunning en de mogelijkheden en juridische gevolgen in kaart te brengen om het havengebied te schrappen als locatie uit de Verordening op de kansspelen, en de raad zo snel als mogelijk te informeren.

7

De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer De Ridder, de heer Partiman, de heer Mahmood en de heer Groenewold, wordt de volgende motie (C.1.1 CU/SGP) ingediend:

C.1.1 CU/SGP alles op alles, geen casino in de haven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Vergunning speelautomatenhal aan de Dr Lelykade 10 (RIS320849), constaterende, dat: ▪ ▪

een omgevingsvergunning is afgegeven voor een speelautomatenhal aan de Dr. Lelykade 10 (RIS320849); de gemeente het hoger beroep om de omgevingsvergunning te kunnen afwijzen heeft ingetrokken;

overwegende, dat: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

het Scheveningse havengebied de afgelopen jaren al is volgebouwd met woningen en hotels; een casino aan de Dr. Lelykade ingaat tegen een nadrukkelijke uitspraak van de raad (RIS306515); een casino in de haven ook ingaat tegen afspraken met ondernemers en de buurt dat de haven bestemd is voor havengebonden activiteiten, zoals vastgelegd in het havenconvenant; de raad het college eerder heeft opgeroepen in gesprek te gaan met de aanvrager van de omgevingsvergunning om tot een oplossing te komen; de raad niet is geïnformeerd over welke mogelijke oplossingen er op tafel liggen of hebben gelegen en onduidelijk is op welke manier de juridische weging is gemaakt dat een hoger beroep nagenoeg kansloos is; dit proces geen recht doet aan gemaakte afspraken met Scheveningen en bekrachtigd in de raad; de omgevingsvergunning nog niet onherroepelijk is;

spreekt uit dat: ▪

een casino, in de Scheveningse Haven, zeer ongewenst is;

verzoekt het college: ▪ ▪ ▪

zich - conform de door de raad gedane uitspraak - in te spannen om te voorkomen dat een speelautomatenhal zich vestigt in de Scheveningse Haven; het gesprek aan te gaan met de aanvrager van de omgevingsvergunning om geen gebruik te maken van de vergunning; de mogelijkheden en juridische gevolgen in kaart te brengen om het Havengebied te schrappen als locatie uit de Verordening op de Kansspelen, en de raad zo snel als mogelijk te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Het is een langslepende kwestie sinds het moment dat de haven werd opgenomen in de Verordening op de kansspelen. Toen is de aanvraag gedaan. We hebben 8

toen conform de wens van de raad bezwaar ingesteld tegen de omgevingsvergunning et cetera. U heeft in de brief kunnen lezen dat wij door de rechter en de bezwarencommissie gedwongen waren vanwege die stap om de vergunning af te geven. We zijn nog steeds in gesprek met de aanvrager van de vergunning, niet in de laatste plaats omdat die een grote speler is in Scheveningen met verschillende projecten. Wij denken daar altijd een welwillend oor te vinden, dus dat blijven wij vooral doen. Dat hebben wij ook na 7 mei, die tussenuitspraak, gedaan. Het is natuurlijk in het algemeen lastig om een andere locatie te vinden. De locaties die voorbij zijn gekomen, zijn de Leyweg en - u noemde het al het De Savornin Lohmanplein, die in de ogen van uw raad ook geen geschikte locaties bleken te zijn. Ik zie verschillende partijen inderdaad het hoofd schudden. Met andere woorden, dat is een lastige, maar we gaan dat gesprek graag aan. De motie Alles op alles, geen casino in de haven verzoekt het college om drie punten op zich te nemen. Het college kan die graag op zich nemen, dus bij aanneming gaan wij daar graag mee aan de slag. Dat doen we natuurlijk ook op het moment dat we er niet graag mee aan de slag zouden zijn gegaan, maar dit college adviseert positief. De voorzitter. De wethouder is in een ruimhartige bui, hoor ik al. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter.

We besluiten hier later vandaag over.

Aan de orde is: C.2 Voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3, gelegen aan en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te Den Haag. De beraadslaging wordt geopend. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren vraagt zich af wat het college hier bezielt: bomenkap en grondverkoop in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Een gebied dat juist beschermd hoort te zijn, dreigt nu geprivatiseerd en verkleind te worden voor een tijdelijke kantooruitbreiding, en dat zonder de raad duidelijk te informeren. Dit lijkt niet op natuurbeleid, maar op natuurdestructie verpakt als pragmatisme. Het plan aan de Jan Willem Frisolaan heeft geen expliciete goedkeuring van de raad. Toch wil het college 500 m2 publieke ruimte het liefst op heel korte termijn verkopen aan een private partij. Deels gaat het om de Stedelijke Groene Hoofdstructuur en deels gaat het om openbare ruimte met bomen en een verkeersfunctie. Verkoop van deze grond is een onomkeerbare beslissing voor kantoorbezetting die tien jaar duurt. En wat blijft er daarna over? Geen natuur, maar beschadigd groen met verharding. De Partij voor de Dierenfractie is zeer benieuwd waarom de effecten van dit plan op het groen niet voorgelegd zijn aan de raad, zoals je zou mogen verwachten bij bebouwing in een ecologische verbindingszone.

Waarom kiest het college voor verkoop, een onherstelbare en voor mijn fractie onbegrijpelijke keuze, in plaats van een tijdelijke oplossing zoals de grond verhuren, verpachten, precario of tijdelijk opstalrecht? En waarom wil het college de grond al verkopen terwijl er nog geen kapvergunning is en geen toetsing door de adviescommissie omgevingskwaliteit? De Partij voor de Dieren vindt dat de natuur en de kwaliteiten van dit stukje stad hier moeten prevaleren boven kortetermijnbelangen van een tijdelijke huurder. Daarom dienen wij twee moties in. 9

De eerste is de motie Verkoop is permanent, denk grondig na, met als dictum: verzoekt het college nu niet over te gaan tot verkoop van de grond, en eerst mogelijke alternatieven die uitgaan van het in eigendom houden van de grond voor te leggen aan de raad. Het is pijnlijk dat we over de verkoop en aantasting van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur via tips van oplettende belangenorganisaties moesten vernemen en dat we als raad hier niet gewoon over geïnformeerd zijn. We zagen dit al vaker misgaan. Om dit te voorkomen dien ik ook de motie Bescherming van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur in, met als dictum: verzoekt het college iedere aantasting, wijziging of verkoop van grond in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur eerst ter besluitvorming aan de raad voor te leggen, en bij zulke besluiten duidelijke kaartmateriaal bij te voegen met exacte voorgestelde aanpassingen en wijzigingen van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. De voorzitter. Ik zie een interruptie van de heer De Ridder. Ik word afgeleid door de sneeuwman, maar dat weet u. Rutger de Ridder (VVD). Wij worden allen afgeleid door de sneeuwbal rechts. Mijn vraag aan de heer Van den Bos is wat 'aantasting' betekent. Jan Willem van den Bos (PvdD). Dat heeft ermee te maken dat je een vorm van bebouwing gaat doen. Dan hoeft het niet echt iets heel kleins te zijn.

Die verbindingszone heeft een natuurwaarde, een natuurfunctie. Op het moment dat je daar iets gaat aanleggen wat dat schaadt, ben je de ecologische verbindingszone aan het aantasten. Rutger de Ridder (VVD). Het risico is dat ieder moment dat er een takje veranderd moet worden, we langs de raad moeten. Hoe ziet de heer Van den Bos dat? Jan Willem van den Bos (PvdD). Dat zou juist het risico niet zijn. Als je dingen met takken gaat doen of natuuronderhoud of iets wat logisch past binnen een ecologische verbindingszone, dan is dat allemaal logisch. Soms moeten er noodzakelijke dingen gebeuren. Maar op het moment dat je echt iets gaat veranderen waardoor de ecologische verbinding een ander karakter krijgt en de natuurfunctie op die plek niet meer op dezelfde manier mogelijk is, ben je de ecologische verbindingszone aan het aantasten. De voorzitter. Door de heer Van den Bos worden de volgende moties (C.2.1 PvdD en C.2.2 PvdD) ingediend:

Motie C.2.1 PvdD Bescherming van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3, gelegen aan en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te Den Haag. Constaterende, dat: ▪ voor de uitbreiding van een kantoorgebouw aan de Jan Frisolaan 3 gebouwd wordt in een ecologische zone, onderdeel van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur; ▪ het college voornemens is gemeentelijke grond in deze ecologische verbindingszone te verkopen aan een private partij; 10

▪

het college zich met de aanwijzing van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur heeft verplicht deze duurzaam in stand te houden en waar mogelijk te versterken.

Overwegende, dat: ▪ voor deze kantooruitbreiding geen expliciet raadsbesluit voorligt om te bouwen in de ecologische zone; ▪ bij de behandeling van de Nota Stadsnatuur (technische vragen) is aangegeven dat bouwen in een ecologische verbindingszone alleen mogelijk is na een meerderheidsbesluit van de raad; ▪ het college met dit bouwplan aantasting van een deel van de ecologische zone wil faciliteren en de grond wil verkopen. Van mening, dat: ▪ ingrepen in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur schadelijk kunnen zijn voor biodiversiteit, natuur en milieu. Verzoekt het college: ▪ iedere aantasting, wijziging of verkoop van grond in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur eerst ter besluitvorming aan de raad voor te leggen; ▪ bij zulke besluiten duidelijke kaartmateriaal bij te voegen met exacte voorgestelde aanpassingen en wijzigingen van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur.

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie C.2.2 PvdD Verkoop is permanent, denk grondig na De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3, gelegen aan en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te Den Haag. Constaterende, dat: ▪ de gemeente voornemens is om op korte termijn circa 500 m² grond om en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te verkopen aan een private partij, zoals kenbaar gemaakt op 2 december jongstleden via het gemeenteblad; ▪ deze grond openbare ruimte was, deels voor verkeer en deels onderdeel van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Overwegende, dat: ▪ de verkoop bedoeld is voor kantooruitbreiding, waaronder een tijdelijk entreepaviljoen; ▪ de beoogde gebruiker het kantoor tijdelijk voor een periode van 10 jaar wil gebruiken; ▪ onduidelijk is waarom de grond niet via erfpacht kan worden uitgegeven; ▪ het bouwplan niet aan de raad is voorgelegd, en de raad geen alternatieven om bouwen in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur te vermijden heeft kunnen afwegen; ▪ het bouwplan niet is getoetst door de welstandscommissie en de benodigde kapvergunning nog niet verleend is; ▪ verkoop van grond een permanente overdracht van grond betekent, terwijl het om een tijdelijke gebruiker gaat. 11

Verzoekt het college: ▪ nu niet over te gaan tot verkoop van de grond; ▪ eerst mogelijke alternatieven die uitgaan van het in eigendom houden van de grond voor te leggen aan de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dit proces loopt al enige jaren. In 2022 is er een bijeenkomst in de wijk geweest om deze plannen toe te lichten. Vervolgens wordt het met wat procedures voorgelegd. U heeft de vorige keer ingestemd met het onttrekken van een aantal parkeerplaatsen en de strook aan de openbare ruimte. Wat gebeurt er nu vervolgens? Op 50 m2 van de SGH komt een stuk van een expeditiehof. En precies op de plek waar die onttrokken wordt aan de openbare ruimte, komt 150 m2 groen. Dat groen is in samenwerking met de stadsecoloog ontworpen om ervoor te zorgen dat dat een hoge waarde heeft. Zo hebben we daar recht gedaan aan wat ook in de Nota Stadsnatuur is opgenomen. Het betreft een tijdelijke situatie van tien jaar met de verplichting om daarna de grond weer in de staat te brengen zoals wij die geleverd hebben. Dat wordt dan dus weer aangepast. Dat gezegd hebbende, is het natuurlijk niet zo dat wij dit doen voor de eerste de beste.

We hebben hier een vraag inzake een grote organisatie, Europol, die naarstig op zoek is naar uitbreiding en ook naar een permanente plek voor die uitbreiding. Wij zijn daar goed naar op zoek. Wij willen als stad van vrede en recht graag Europol hier binnen de poorten houden. Wij hebben een visie Internationale Zone, waarin wij dit pand aanmerken als vestigingsplaats voor zo'n organisatie. Daarbij hoort dat we in goed overleg gaan kijken of dit ook mogelijk is. We hebben dit ook als goed mogelijk beschouwd. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik hoor de wethouder zeggen dat er dan een groencompensatie komt. Dat de raad daar niet over is geïnformeerd, is denk ik al veelzeggend. Wordt die groencompensatie van 150 m2 waar de wethouder over sprak dan ook een ecologische verbindingszone? Wordt dat dan ook groen op het niveau van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur? Wethouder Van Asten (D66). Het wordt geen onderdeel van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. In de Nota Stadsnatuur is opgenomen dat als extra ruimtebeslag van niet-ecologische functie in een ecologische verbindingszone onvermijdelijk is, dat in eerste instantie direct grenzend aan de ecologische verbindingszone zowel kwantitatief als kwalitatief gecompenseerd zal worden, dit om te voorkomen dat er geen natuurwaarde of -potentie verloren gaat.

Uiteindelijk is dit maatwerk wat geresulteerd heeft in een landschappelijk inpassingsplan zoals nu voorligt en dat recht doet aan de uitgangspunten van de Nota Stadsnatuur. In een vergunningsprocedure - dat is de kruimelregeling uit december 2023 - is door de stadsecoloog beoordeeld dat dat hier voldoende gebeurt. De voorzitter. Dat heeft hij geleerd van de heer Barker: om snel te drukken. Gaat uw gang, meneer Van den Bos. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik ben nooit tegelijkertijd raadslid geweest met de heer Barker, dus ik weet niet hoe hij interrupties vormgaf. Die kwalitatieve en kwantitatieve compensatie, dat gebeurt hier toch juist niet op het moment dat dat nieuwe groen geen Stedelijke Groene Hoofdstructuur wordt? 12

Wethouder Van Asten (D66). De stadsecoloog heeft beoordeeld dat die 150 m2 een goede compensatie is voor de 50 m2 die in de tijdelijkheid van tien jaar hier nu wordt ontnomen. Na die tijd komt die 50 m2 weer direct terug in de situatie zoals die nu geleverd wordt en wordt die kwalitatief weer toegevoegd aan de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van den Bos. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik zal de voorzitter nu een groendebat besparen, maar het lijkt me voor iedereen duidelijk dat hier zich wreekt dat de raad hier niet goed over geïnformeerd is en je dit soort discussies niet hebt kunnen voeren, terwijl het wel om beschermde natuurgebieden gaat. Wethouder Van Asten (D66). Er zijn twee moties ingediend, allereerst de motie Bescherming van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur … Kavish Partiman (CDA). Ik zit het debat met veel plezier te volgen, maar het lijkt alsof het enkel gaat over wat groen. Kan de wethouder een schets maken van wat de meerwaarde van Europol is voor onze internationale stad van vrede en recht? Wethouder Van Asten (D66). Daar kan ik inderdaad een vrij lang betoog over houden, maar dat is niet in de stijl van een actualiteitendebat.

De functie van Europol, afgezien van de intrinsieke functie van Europol zelf, is natuurlijk dat het een onderdeel is van de stad van vrede en recht, waar wij ook internationaal ons bestaansrecht aan ontlenen. Het zorgt voor een enorme werkgelegenheid in de stad van niet alleen Europol maar ook de hele infrastructuur daaromheen. Ik vind dat wij een opdracht hebben om een goed gastheer te zijn van organisaties en dus ook mee moeten denken als er uitbreidingswensen of -plannen zijn. Dat moeten we op een goede manier doen, zodat dat ook goed werkt voor de stad. Daarom hebben wij in de tijdelijkheid van tien jaar deze locatie, zoals die ook is opgenomen in de gebiedsvisie Internationale Zone, toegestaan. Kavish Partiman (CDA). Ik hoor de wethouder zeggen dat het hier gaat om een tijdelijk iets en dat ze op zoek zijn naar iets permanents. Stel dat de moties over het groen worden aangenomen, zou dit dan op de lange termijn effect kunnen hebben op de al dan niet blijvende huisvesting van Europol in onze stad? Ik denk dat dat ook een belangrijke afweging is, als we dergelijke moties zouden steunen. Wethouder Van Asten (D66). Het is natuurlijk altijd lastig om te speculeren, dus daar wil ik een beetje vandaan blijven. In het algemeen wil je als Den Haag een goed gastheer zijn voor internationale organisaties.

We hebben de afgelopen decennia, misschien wel meer dan bijna 100 jaar, hard gewerkt om ervoor te zorgen dat wij de stad van vrede en recht zijn. Dat betekent dat je je moet inzetten om de grote instellingen die je hebt ook te behouden. Op het moment dat partijen zouden besluiten om naar een andere plek te gaan omdat het ze niet lukt, om wat voor reden dan ook, om uitbreidingsplannen in Den Haag te realiseren, denken we namelijk niet logischerwijs aan Leidschendam of Zoetermeer, maar eerder aan Zürich, Genève en Luxemburg. Er zijn een heleboel steden die nog graag verder willen werken aan hun cluster. Op het moment dat er een grote speler gaat, is de kans vrij groot dat aanverwante organisaties mee zullen gaan. Op het moment dat die deur openstaat, ben ik wel bang voor de gevolgen voor onze profilering. De voorzitter. Laatste keer, meneer Partiman.

13

Kavish Partiman (CDA). Ik kan hieruit concluderen dat het echt van belang is dat we heel secuur omgaan met deze vraagstukken, dat we de economische functie borgen die deze internationale organisaties in onze stad hebben en dat we oppassen met beleid maken dat dit zou kunnen dwarsbomen. Kan ik dat zo begrijpen? Wethouder Van Asten (D66). Ja, dat onderschrijft het college ook, zeker omdat we al langere tijd in overleg zijn om dit plan op die plek te laten slagen. In de zomer van 2022 hebben we ook al met de wijk overlegd. Dat wil niet zeggen dat het coûte que coûte of boven alles gaat. Daarom hebben we echt gekeken wat de aantasting hier van het groen is, hoe we dat zeker in de tijdelijkheid kunnen ondervangen, hoe we die 150 m2 groen in samenwerking met de stadsecoloog goed kunnen aanleggen en hoe we die situatie na tien jaar weer kunnen terugdraaien. Het schrikbeeld dat we hier na tien jaar een groot appartementengebouw gaan maken, is totaal niet aan de orde. We hebben gewoon een overeenkomst. Wij hebben het eerste recht van koop tegen de vastgestelde prijs. Dennis Groenewold (D66). D66 onderschrijft het belang van Europol in Den Haag volledig. Aan de andere kant moeten wij ons werk als raad goed kunnen doen.

Ik ben het toch met de heer Van den Bos eens: waarom stond er in dat collegebesluit waar we hier op 28 november mee hebben ingestemd niks over dat groen? Waarom werd daarin alleen gerept over parkeerplaatsen en over de stoep en verder niets over dat groen? Dat vind ik toch vreemd. Wethouder Van Asten (D66). Ja, vreemd. Ik ben nog even helemaal goed door die procedures heen gegaan. Je zou kunnen zeggen: dat klopt, de kruimelregeling is daar, de omgevingsvergunning is daar en het besluit tot onttrekking is op een andere plek. Ik ben het wel met u eens dat het toch fijner zou zijn om daar een groter verhaal van te maken en dan aan te geven in welk onderdeel van het proces dat zit. Daar kunt u het college zeker op aanspreken. Ik neem dat mee naar toekomstige plannen die gemaakt worden om, ook al is het maar een deelvoorstel dat wordt gedaan aan de raad, het in een groter verband van de brief te schetsen, zodat u weet waar het over gaat en wat u als raad wordt gevraagd. Ik denk dat ook meespeelt dat dit deels nog onder de oude regeling, de kruimelregeling, viel. U heeft als raad ook vastgesteld dat u dit nu als een BOPA wil krijgen. Mocht die aanvraag later geweest zijn, dan had de raad dit op een andere wijze gekregen. Ik was bij de moties gekomen.

De eerste motie verzoekt het college iedere aantasting, wijziging of verkoop van de grond ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Daar doet zich iets technisch voor. Een verkoop aan de raad voorleggen zou in strijd zijn met de Gemeentewet. Het eerste dictum is niet uitvoerbaar, dus ik zou u willen vragen om het woordje 'verkoop' te schrappen. Voor de rest kunnen wij als college prima met deze motie uit de voeten om hierin duidelijkheid te scheppen, maar dan moet het eerste dictum wel worden aangepast. Jan Willem van den Bos (PvdD). Als ik het goed begrijp, zou het punt 'verkoop van de grond' juridisch niet kloppen. Ik denk dat het wel een zorgpunt blijft, maar ik ben natuurlijk bereid om de motie aan te passen zodat die juridisch uitvoerbaar is. Daar ga ik dan naar kijken. Wethouder Van Asten (D66). Grondverkopen zijn, net als alle andere privaatrechtelijke handelingen, een exclusieve bevoegdheid van het college onder artikel 160, lid 1, sub d, van de Gemeentewet. Ik noem dit even omdat ik u ken als iemand die dat vrij snel zou willen nakijken. De motie Verkoop is permanent, denk grondig na verzoekt het college niet over te gaan tot verkoop van de grond en eerst mogelijke alternatieven voor te leggen aan de raad. Wij hebben deze locatie al aangewezen in de gebiedsvisie als vestigingsplaats van een internationale organisatie en kijken daarbij naar wat er mogelijk is.

De huidige eigenaar van het gebouw heeft het perceel helemaal 14

in eigendom. Om dit helemaal in één hand te voegen, dus als twee delen maar wel in eigendom, kunnen we ervoor zorgen dat er één eigendomssituatie is waardoor de gemeente niet verantwoordelijk zal zijn voor het onderhoud en de aanleg van die ruimte. Daarom hebben wij niet gekozen voor zaken als verhuur en pacht. Wij hebben wel de afspraak gemaakt dat wij over tien jaar deze grond tegen een vastgestelde prijs weer terugkopen in de oude staat. Daarmee hebben wij ook ondervangen dat er daarna andere zaken zouden gebeuren die de raad van dat moment niet zou blieven. Dan het tweede en laatste dictumpunt: eerst mogelijke alternatieven die uitgaan van het in eigendom houden van de grond voor te leggen aan de raad. Het gaat om die tijdelijke vergunning; dat is ongeveer hetzelfde. Wij hebben daarna dat terugkooprecht. Het nu weer afzien of vertragen van de verkoop nadat we al zo lang bezig zijn met de organisatie in kwestie om die naar een bepaalde locatie te krijgen, die echt zit te springen om ruimte, zou geen recht doen aan alle gesprekken en overeenkomsten en het zou wellicht een vertrouwensbreuk betekenen. Wij hebben die termijn van tien jaar. Daarmee is het tijdelijk en daarna krijgen we die grond terug in de staat zoals die nu is. In de tussentijd zorgen we ook voor de 150 m2 groen die aansluit op de ecologische zone. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Ik hoor de wethouder zeggen dat we het na tien jaar terugkopen. Het spijt me, maar ik ben niet heel bekend met het dossier; ik val even in. Is dat dan gegarandeerd? Ik hoorde u eerder zeggen: we hebben terugkooprecht na tien jaar. Als de eigenaar dan besluit om het niet terug te verkopen aan ons, dan zijn we het haasje. Wethouder Van Asten (D66). Nee, het is onze keuze om het al dan niet terug te kopen. Het college en de raad dan kunnen dat zelf besluiten. In principe mogen zij het niet houden. Tenminste, als wij besluiten dat ze het mogen houden, dan zou dat een besluit rechtvaardigen. Maar wij hebben het recht om het terug te kopen na tien jaar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoor u ook zeggen: in de staat waarin het nu is. Dat betekent dus dat de eigenaar dan het volledig moet terugbrengen in de staat zoals het nu is, en dat is op het niveau van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. Wethouder Van Asten (D66). Dat is juist. De voorzitter. Meneer Van den Bos, heeft u iets nieuws? Want u bent al heel vaak geweest. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik hoor wat de wethouder zegt, maar ik zit ook met de controleerbaarheid en navolgbaarheid van beleid.

Hoe kunnen we als raad over tien jaar weten dat het inderdaad zo is afgesproken? Is er nog een manier om breder over dit soort afspraken duidelijk te communiceren, ook richting belangenorganisaties in de stad? Wethouder Van Asten (D66). Dat is natuurlijk gewoon contractenbeheer wat wij hier binnen de gemeente doen. Wij sluiten nu een contract af, waarmee we weten dat we over tien jaar dat terugkooprecht daarop hebben. Dat zit in de systemen die wij hebben. Het is dus niet zo dat het ergens in een papieren archief ondersneeuwt. Ik zit even te kijken. Wij sluiten als gemeente natuurlijk veel meer overeenkomsten af die uiteindelijk aflopen en waarin je van tevoren vastlegt: wat wordt de volgende stap hiermee? Jan Willem van den Bos (PvdD). Maar er wordt dan wel een voornemen tot verkoop aan een private partij openbaar gepubliceerd. Het lijkt me dat een college zich ook zorgen moet maken over de onduidelijkheid en verwarring die zoiets uitstraalt. 15

Wethouder Van Asten (D66). Ik denk - dat past bij wat ik al tegen de heer Groenewold zei - dat het goed is om in de toekomst die brieven veel meer in z'n geheel te bezien, dus niet meer alleen per besluit en alleen de gevolgen van dat besluit te noemen, maar ook een wat breder kader daarbij te schetsen. Dat is hier niet gebeurd en dat betreur ik. Dat is iets wat we voor toekomstige situaties meenemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het college gaat uit van verkoop. Ik vraag me even af waarom we deze gronden niet gewoon verhuren aan die private partij. Wethouder Van Asten (D66). Zoals ik zojuist heb toegelicht, zorgen we ervoor dat het eigendom van beide percelen in handen is van één partij, die daarmee verantwoordelijk is voor het onderhoud en de aanleg van het groen zoals wij dat hebben afgesproken. Anders zou de gemeente de verantwoordelijkheid daarvoor pakken. Juist omdat we na tien jaar het terugkooprecht hebben, hebben we dat op deze wijze ondervangen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ga ervan uit dat er aan terugkoop ook kosten zijn verbonden. Dan is het toch veel handiger om de vinger aan de pols te houden en afspraken te maken op het moment dat je het verhuurt? Wethouder Van Asten (D66). Het Grondbedrijf heeft goed bekeken welke situatie het beste zou zijn, pacht, verhuur of verkoop, en het college heeft voor verkoop gekozen. De voorzitter.

Laatste keer, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar als ik het goed begrijp, is er geen enkel beletsel om de gronden te verhuren in plaats van te verkopen. Het is gewoon een keuze, een bestuurlijke keuze. Wethouder Van Asten (D66). Het is een keuze die voortkomt uit de punten die ik net noemde: hoe zorg je voor goed onderhoud, waar ligt de verantwoordelijkheid daarvoor, zou je die als gemeente willen nemen of wil je dat de gebruiker van de gronden die heeft? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ga toch door op het eerdere punt, maar het sluit ook aan bij wat de heer Dubbelaar inbracht. Is er ook een prijs afgesproken waarvoor we het terugkopen? Of is dat dan aan wat de gek ervoor geeft? Wethouder Van Asten (D66). Ik heb het nog even gecheckt. Die prijs is vastgelegd. We hebben na tien jaar het recht om tegen een nu vastgestelde prijs die gronden weer terug te krijgen. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan aan het eind van de vergadering stemmen over de moties van meneer Van den Bos en de zijnen.

Aan de orde is: D.

Voorstel van het college inzake Herverdeling Haagse No-Regret-middelen (RIS320654). 16

De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het wordt hier de herverdeling van No-Regret genoemd, maar het gaat natuurlijk over het twee keer zo duur worden van de onderdoorgang bij de Trekvlietbrug, een onderdoorgang die straks niets met niets gaat verbinden. Hier hebben wij het al een tijdje geleden over gehad en ook toen al vond mijn fractie deze onderdoorgang een onnodige en veel te dure oplossing voor de zogenaamde ontbrekende schakel van het trekfietstracé. Nu het nog eens € 10,6 mln. meer gaat kosten, verwijzen wij dit plan natuurlijk al helemaal naar de prullenbak, ook omdat het bedrag van de aanleg van deze onderdoorgang met meer dan 15% is gestegen en dus niet kan doorgaan volgens artikel 2.163b, onderdeel a, sub 1, van de Aanbestedingswet. Die ken ik natuurlijk uit mijn hoofd. Naar aanleiding van mijn vele vragen tijdens de behandeling in de commissie heeft de wethouder een technische werkbespreking geregeld voor de raad. Daar zou het een en ander aan mij verduidelijkt worden. Er is inderdaad een hele hoop duidelijk geworden, en dat is de manier waarop dit project vanaf het schetsontwerp tot het definitieve ontwerp wordt berekend en wordt uitgevoerd. Die wijze van werken is niet alleen behoorlijk onlogisch, maar ook tenenkrommend slecht.

Dan is er ook nog een legitieme reden waarom dit plan niet door zou moeten gaan, en dat is het tijdspad. Als deze onderdoorgang opgeleverd wordt, zijn we ongeveer zestien jaar verder. Dat komt dan omdat er na de oplevering nog aan beide kanten een stuk fietspad aan vastgemaakt moet worden. Aan de ene kant moet het door het Waterfrontpark gaan richting de stad, wat voorlopig nog niet klaar is, en aan de andere kant richting Ypenburg door een gebied met rijksmonumenten zoals bijvoorbeeld Park Hoekenburg en een historisch bruggetje, het Kippenbruggetje geheten. Ik weet dat er een gesprek is geweest tussen de wethouder en de belanghebbende van dit Kippenbruggetje en ik ben reuzebenieuwd wat de uitkomst is geworden van dit gesprek. Kan men het fietspad niet via deze route aanleggen richting het mooie Linzelviaduct, dan heeft de onderdoorgang ook totaal geen nut en heb je dus € 19,6 mln. weggegooid. Daarom vinden wij van Hart voor Den Haag dat dit trekfietstracé op een andere, veel minder risicovolle manier zal moeten worden afgemaakt, namelijk door eerst de fietspaden aan beide kanten richting de nieuw aan te leggen onderdoorgang te realiseren tot aan de plek waar straks die onderdoorgang zal moeten komen en pas als dit is gerealiseerd over te gaan tot het bouwen van de onderdoorgang.

Daarom dien ik de motie Tourner het plan van het trekfietstracé in, met als dictum: verzoekt het college om het geld dat voor de onderdoorgang is gereserveerd te gebruiken om eerst de fietspaden aan te leggen. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (D.1 HvDH) ingediend:

Motie D.1 HvDH Tourner het plan van het trekfietstracé De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december van 2024, in een debat over de Herverdeling Haagse No-Regret middelen. Constaterende dat, • Het plan om een onderdoorgang te maken bij de Trekvlietbrug als ontbrekende schakel van het Trekfietstracé twee maal zoveel gaat kosten; • Dat het nog niet zeker is dat het tracé vanaf de nieuwe doorgang richting het nieuwe Linzel viaduct aangelegd kan worden, omdat het door een gebied van Rijksmonumenten gaat.

17

Van mening dat, • Wij het risico lopen dat deze onderdoorgang dan voor niets is aangelegd en kapitaalvernietiging is; • Het logischer, minder risicovol en goedkoper is om dit op een omgekeerde manier uit te voeren. Verzoekt het college, • Om het geld dat voor de onderdoorgang is gereserveerd te gebruiken om eerst de fietspaden aan te leggen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Laat ik u geruststellen. Ik ga het echt kort houden, ook al nemen we een groot besluit. We bespreken dit inderdaad - dat ben ik eens met de heer Meinesz onder stoom en kokend water. Dat heeft te maken met de bereikbaarheidsregie van Den Haag. Die levert tijddruk op, en ik denk dat we allemaal snappen dat de bereikbaarheidsregie van Den Haag een waar huzarenstukje is. Wij als GroenLinks zijn blij dat we met dit voorstel gaan investeren en dat we dat op tijd doen in een goede fietsverbinding voor meer dan 10.000 fietsers, hebben we gehoord in de commissie. En ja, het is een forse tegenvaller, maar die is tegelijkertijd netjes opgevangen en die kunnen we nu ook dekken. Wij constateren dat er op dit moment geen projecten zijn die daardoor niet doorgaan. Dat was een antwoord op de vragen van mevrouw Arp. Daarom zullen wij als GroenLinks uiteindelijk voor dit voorstel stemmen. Joren Noorlander (D66).

Voorzitter. D66 heeft in 2020 ingestemd met het No-Regretpakket en heeft in 2022 ingestemd met het voorontwerp van de fietsonderdoorgang, want wij vinden de maatregelen die in het pakket genoemd zijn van meerwaarde voor het CID en de Binckhorst. Ook deze maatregel is van meerwaarde en is een belangrijke schakel op de sterfietsroute tussen Pijnacker en Den Haag Centraal. Er moet € 10 mln. herverdeeld worden om deze onderdoorgang te realiseren. Dat is enorm veel geld. D66 vindt ook dat we hier zorgvuldig mee moeten omgaan. Wij wegen daarbij mee dat de extra kosten volledig gedekt worden uit het bestaande budget van de No-Regretmaatregelen. D66 vindt dan ook, alles overwegend, dat de extra kosten opwegen tegen de meerwaarde van de onderdoorgang. Wij zullen dan ook instemmen met het raadsvoorstel. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Tijdens de raadsvergadering van drie weken geleden had de heer Martini het over de camelnose. Dat is een metafoor die ik in alle eerlijkheid pas ken sinds ik in dit stadhuis rondloop. Het gaat om de situatie waarin je opeens een kameel in je tent hebt staan, terwijl er eerst nog alleen een neusje door de tentopening zichtbaar was. Toen ik het - ik citeer - zeer ongemakkelijke verzoek van het college omtrent de Trekvlietbrugonderdoorgang las, moest ik denken aan de camelnose. De € 9 mln.

die ons eerder is voorgespiegeld, bleek slechts het neusje van de kameel te zijn. De enige meevaller voor de wethouder is dat de onderdoorgang onderdeel is van een groter pakket waarbinnen het budget is vrijgevallen. Er is dus ruimte in de spreekwoordelijke tent. De SP maakt zich vooral zorgen over de situatie waarin de volgende kameel zich meldt. Duidelijk werd namelijk dat alleen al door de inflatie onderdelen van het No-Regretpakket duurder uit 18

zullen pakken, terwijl het budget gelimiteerd is op € 137 mln. Er zullen dus keuzes moeten worden gemaakt, en dat heeft invloed op de leefkwaliteit die we op korte termijn kunnen bieden in de omgeving van de Binckhorst en de centrumwijken. Voor de SP is het belangrijk dat het college in de volgende rapportage uitgebreid ingaat op de gevolgen van het beperkte budget en de kostenstijgingen voor bijvoorbeeld fietsplannen van het college. Kan de wethouder nogmaals bevestigen dat de fietsplannen nu niet in gevaar komen? Ook moeten er wat ons betreft in de aangekondigde kostenleidraad concrete maatregelen komen om te zorgen dat kosteninschattingen voor technisch complexe projecten zoals de onderdoorgang voortaan met meer behoedzaamheid worden opgesteld, ook in de voorontwerpfase. Graag een reactie van het college. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Uw vorige punt ging onder andere over de inflatie, die eigenlijk niet meegenomen was in het No-Regretpakket. U heeft daarover een toezegging gekregen van de wethouder. Verwacht u dat er een soort vooruitzicht komt hoe de inflatie wordt ingeschat voor de komende jaren? Is dat wat u daarmee beoogt? Lesley Arp (SP). Ik denk dat we sowieso een probleem hebben met de inflatie. In de loop van de tijd worden die projecten duurder.

Van de technische sessie - nog dank voor het organiseren daarvan; die was echt heel erg informatief - hebben we geleerd dat er een soort volgordesystematiek in dit project zit: als het budget in gevaar komt, gaat het onderste project eraf. Ik heb vanochtend nog even gekeken welke dat zijn: een vergroeningsproject in de Waldorpstraat en iets met extra fietsparkeerplekken bij de Laan van NOI. Dat zouden dan de volgende zijn die eraf gaan, maar dan kom je al bij de fietsprojecten. Dat vind ik een spannende situatie, omdat ik het gevoel heb dat die projecten wel iets met elkaar te maken hebben. Ik wil daar toch nog iets meer van een analyse van de wethouder over hebben. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb de technische sessie moeten missen en ik heb u via het beeld moeten volgen; ik was toen wat aan de zieke kant. We hebben het No-Regretpakket vastgesteld; de heer Noorlander noemde 2020. In onze planning nemen we de inflatie gewoon niet mee. Blijkbaar kan dat niet. Ik ben zelf op zoek, en zal het straks aan de wethouder vragen, hoe we daar meer zicht op kunnen krijgen. Anders krijgen we inderdaad een soort 'oprolbaarheid' van de No-Regretmaatregelen, maar dat geeft uiteindelijk een ander beeld dan wat we ervan gehad hadden. Ik was benieuwd of we hetzelfde zoeken. Lesley Arp (SP). Ik denk het wel.