RIS321525 Bijlage 2 Nota van Beantwoording zienswijzen lijn 6C INTHR KOPIE 2025.02.18 geredigeerd

Toelichting over het proces Bij de voorbereiding van het plan is intensief overleg gevoerd met stakeholders uit de directe omgeving. Om tot een goed en gedragen ontwerp te komen, is gesproken met afgevaardigden van bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, de Fietsersbond en de wijkverenigingen. Een nadere toelichting vindt u in het raadsvoorstel onder het kopje ''Communicatie''. Op 25 juni 2024 heeft het college van B&W een besluit genomen om het voorontwerp van lijn 6C vrij te geven voor de formele inspraakprocedure lopend van 1 juli tot en met 20 september 2024. Dit besluit is 1 juli 2024 gepubliceerd op

Vrijgave voor inspraak concept Voorontwerp tramlijn 6C in het kader van Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) Gemeente Den Haag (raadsinformatie.nl) (RIS 319241). In het kader van deze officiële procedure heeft de gemeente op 9 juli 2024 een inloopavond georganiseerd, waarbij het voorontwerp (VO) is gepresenteerd. De betrokkenen zijn hiermee wederom geïnformeerd. Bovendien is er de gelegenheid geboden om op het voorontwerp een zienswijze in te dienen, voordat het plan wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Om de betrokkenen en belangstellenden op te roepen om naar de inloopbijeenkomst te komen en te informeren over de zienswijze procedure zijn de navolgende middelen ingezet: • Er zijn meer dan 9000 flyers huis aan huis verstuurd. • De flyer is via e-mail verstuurd naar alle bekende stakeholders. • Op Social Media is een advertentie geplaatst die 16.998 personen heeft bereikt, waarbij 2.132 personen doorgeklikt hebben naar het voorontwerp. • In buurtcentra, winkelcentra en scholen in de omgeving zijn posters en flyers opgehangen. • Op de website van het Stadsdeel is een oproep geplaatst om naar de inloopbijeenkomst te gaan of om op de website te kijken. • Op 3 juli 2024 zijn belangstellenden geïnformeerd over de voortgang van het project tijdens de Central Innovation District informatiemarkt.

• Op 9 december 2024 zijn geïnteresseerden geïnformeerd tijdens een zogenaamde projectenmarkt Bezuidenhout-Oost in het ROC Mondriaan.

In deze nota van beantwoording zijn alle zienswijzen van betrokkenen en het antwoord daarop opgenomen.

Leeswijzer In Deel 1 van deze Nota van Beantwoording wordt ingegaan op veel gestelde vragen en opmerkingen. In Deel 2 staan de ingediende reacties en de beantwoording daarop. De zienswijzen zoals deze zijn ingediend zijn één op één overgenomen en geanonimiseerd. Alle antwoorden zijn weergegeven in cursieve tekst.

Nota van beantwoording Pagina 2 van 47

Veel gestelde vragen en opmerkingen Tijdens de inspraakperiode zijn enkele vragen in diverse vormen veel gesteld. Deze vragen worden daarom, vooruitlopend op de individuele reacties, onderstaand (generiek) behandeld. In sommige gevallen, wordt hiernaar in de individueel gegeven reacties verwezen. Dit betreft het volgende: De locatie van halte Stuyvesantplein in de Loudonstraat: Momenteel ligt richting Den Haag centrum de halte Stuyvesantplein aan de rand van het plein en richting Voorburg ligt de halte op de Juliana van Stolberglaan. Doordat de nieuwe tram langer en breder is en de haltes toegankelijk gemaakt worden voor reizigers, speciaal degenen met een rolstoel, rollator of een kinderwagen, is er geen ruimte om de halte op het plein te maken, anders dan midden op het plein. Dit is niet wenselijk vanwege het verlies aan verblijfsruimte en -kwaliteit van het plein, bovendien zouden er bomen moeten worden gekapt. Ook mogelijke plekken aan de oostzijde van het plein en op de Juliana van Stolberglaan zijn onderzocht. Deze locaties vielen af omdat er onvoldoende lengte en onvoldoende lang recht stuk is voor het aanleggen van volwaardig toegankelijke halteperrons. De halte moet voldoende rechte ruimte hebben om de tram goed op de halte te laten aansluiten zonder ruimte tussen tram en halte (net als bij een metro).

In de Loudonstraat is wel ruimte voor halteren van trams in de vorm van een middenhalte met één enkele oploop aan de zijde van het Stuyvesantplein waarmee de verkeersveiligheid voor alle passagiers bediend wordt. Een middenhalte heeft als voordeel dat die in het dwarsprofiel minder breedte (3,5 m) vraagt dan twee losse zijhaltes (2 x 2,7 m). Bij die standaardoplossing, een halte in zijligging, (met perrons aan beide zijden van de straat) moeten fietsers om de halte kunnen rijden. Dit neemt veel ruimte in beslag die er in de Loudonstraat niet is Met dit ontwerp zullen de haltes op het Stuyvesantplein en de Juliana van Stolberglaan naar de Loudonstraat worden verplaatst nabij het Stuyvesantplein, en worden samengevoegd tot één middenhalte. Om de fietsveiligheid te vergroten, worden er fietsstroken gemaakt in de Loudonstraat. Hierdoor zullen twintig (20) parkeerplekken aan beide zijden van de straat en mogelijkheid om te laden- en lossen ter hoogte van de voormalige kringloopwinkel en aan de overzijde van de Loudonstraat komen te vervallen. De laad- en losplaats ten behoeve van het winkelpand op de hoek wordt verplaatst naar de kop van dit pand aan het Stuyvesantplein. Er is ruimte gevonden aan de Juliana van Stolberglaan om 18 parkeerplaatsen te compenseren. Ook is er gekeken of de halte Stuyvesantplein zou kunnen vervallen.

Dit is niet mogelijk omdat dan de afstand tussen de overblijvende haltes (Oostinje en Carel Reinierszkade) veel te groot zou worden. De meeste reizigers die gebruik maken van de halte Stuyvesantplein wonen ten noorden van het plein en met de locatie in de Loudonstraat blijft de afstand nagenoeg hetzelfde.

Nota van beantwoording Pagina 3 van 47

Beantwoording reacties Reactie 1 Beste Ik zie jullie plannen voor de verbetering van de tramlijn en vind de verplaatsing of verwijdering van de halte aan het Stuyvesantplein echt niet fijn. Het wordt een stuk verder lopen en een heel vaak gebruikte halte wordt zo best wel een heel stuk verder wandelen. Het is niet meer een dichtbij zijnde halte zo waardoor de tram 6 niet meer gebruikt kan worden voor me. Ook de afstand tussen de Juliana van stolberg halte en de Loudonstraat wordt wel heel groot. Waarom niet beide haltes aanhouden? De oude stuyvesantplein halte en de nieuwe Loudon? Lijkt me een veel beter plan. Alle dichtbijgelegen haltes, ook de oude halte op de laan van noi (2) is nu weg dus we hebben hier id buurt nergens meer een halte om de hoek. Tramgebruik neemt daardoor echt af… Zonde en niet wat jullie voor ogen hadden denk ik dan toch? Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van het document. De gemeente hanteert een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ovhalte. Dit doen we naar aanleiding van een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899). Het kan zijn dat in specifieke gevallen de loopafstand tot de halte toeneemt. De afstand tussen de halte Oostinje en de nieuwe halte Stuyvesantplein is ongeveer 400 meter.

Reactie 2 Beste mensen van het projectbureau, Ik heb een vraag omtrent de nieuwe tramlijn 6c. Wat betekent het dat de tram bij de Carel Reinierszkade aan 1 zijde toegankelijk is i.p.v 2? Betekent dat dat ik er ofwel niet meer op kan stappen ofwel niet meer uit kan stappen? Voor mij is deze tramhalte erg belangrijk; ik ben naar de Carel Reinierszkade verhuisd een half jaar geleden onder andere vanwege de tramhalte aldaar. Ik ben slecht ter been, loop met 2 krukken en dit is voor mij de mogelijkheid om met de tram naar de stad te gaan. Als dit zou betekenen dat ik een halte eerder of later zou moeten uitstappen, is dat niet te doen voor mij. En ben ik helaas weer aangewezen op autovervoer naar de stad. Ik had deze vraag graag op de inloopbijeenkomst gesteld, maar ben dan verhinderd. Ik hoor graag. Vriendelijke groet, …

Nota van beantwoording Pagina 4 van 47

Halte Carel Reinierszkade wordt, net als alle andere haltes op het tracé, volledig toegankelijk voor reizigers. Ook reizigers met een visuele beperking of reizigers met een hulpmiddel zoals een rolstoel of rollator kunnen gebruik maken van de tramhalte. Een enkele oploop wil zeggen dat het perron geen dubbele maar een enkele toegang heeft. Het hoogteverschil tussen de voetgangersoversteekplaats en het perron wordt met een flauwe hellingbaan opgevangen. Met een toegang aan één zijde van het perron zal de verkeersveiligheid van alle passagiers toenemen.

Reactie 3 Ik heb vandaag de folder over de vernieuwing tramlijn 6C ontvangen. Ik heb daar een aantal vragen over. Er komt een middenhalte in de Loudonstraat. Zoals ik het zie op het ontwerp komt deze halte tussen het Stuyvesantplein en C.Reinierszkade in. De straat is daar smal. Het lijkt mij dat er daardoor opstoppingen ontstaan in de straat. Auto's moeten stoppen en lopen vast. - waar komt deze halte precies? Ter hoogte van welke zijstraat? - Waarom een halte midden in een straat? - Door het verplaatsen van de halte vh Stuyvesantplein gaat dit ten koste van grote, mooie en oude bomen. Waarom is deze keus gemaakt? De bomen die terugkomen zijn jong en klein. -Welke bomen worden er gekapt? Het is niet dat er véél bomen staan op het Stuyvesant plein! Wat is de reden van verplaatsing van de halte Stuyvesantplein? Halte Carel Reinierskade en ' Loudonstraat' komen daardoor dicht bij elkaar. -Waar komen de vuilcontainers te staan? Als tram 6 de hoek neemt na het Stuyvesantplein de Juliana van Stolberglaan (richting CS) op staat de tram in de spits altijd vast. De weg is te smal om de tram langs de auto's te laten rijden en als het verkeerslicht op rood staat (regelmatig) staat de tram ook stil. Is daar een verbetering mogelijk? Ik zal mijn best doen om aanwezig te zijn op 9 juli maar verwacht ook antwoord op deze mail te ontvangen.

Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van het document. Tramhalte Stuyvesantplein komt in de Loudonstraat tussen het plein en de Van Lansbergestraat/Sibergstraat. Een middenhalte biedt ruimtelijke voordelen omdat het perron wordt gedeeld in beide richtingen. Bij de

Nota van beantwoording Pagina 5 van 47

standaardoplossing, een halte in zijligging, (met perrons aan beide zijden van de straat) moeten fietsers om de halte kunnen rijden. Dit neemt veel ruimte in beslag die er in de Loudonstraat niet is. Er worden geen opstoppingen verwacht bij de middenhalte omdat er in de Loudonstraat niet meer dan 2500 motorvoertuigen per dag rijden. Bovendien heeft de tram slechts beperkte tijd nodig om te halteren. Bomen op het Stuyvesantplein: Op het Stuyvesantplein worden vier bomen gekapt. Het betreft drie bomen aan de oostkant van het Stuyvesantplein. Twee daarvan staan op de nieuw ontworpen trambaan. Deze twee bomen zijn volgens een uitgevoerd Boom Onderzoek (BEA) van matige kwaliteit en hebben nog een korte levensduur. De derde boom is een boom die net buiten de trambaan staat. In de BEA is aangetoond dat ook deze boom in slechte staat verkeert, met een verwachte levensduur van maximaal 5 jaar, ongeacht de aanpassingen van de trambaan. Deze boom wordt gekapt vanwege gezondheidsredenen. Nieuwe bomen zullen bij aanplanting: - 5 tot 6 jaar oud zijn; - Een hoogte hebben van ongeveer 5 tot 7 meter; - Met een stamomtrek (op 1 meter hoogte) van 20 tot 25 centimeter; - Het type aan te planten bomen is nog niet bekend. Dit wordt bepaald tijdens de Definitief Ontwerpfase (DO-fase), die in 2025 zal starten.

In totaal komen er vier ondergrondse vuilcontainers op het Stuyvesantplein te staan, ter hoogte van de supermarkt (westzijde). Om doorgaand verkeer niet te hinderen wordt er naast deze containers een aparte laad- en losstrook gerealiseerd. Op deze manier kan een vuilniswagen het afval ophalen zonder de rijbaan te belemmeren. Uw punt over de doorstroming op het kruispunt Laan van Nieuw Oost Indië – Juliana van Stolberglaan is gemeld bij het team Verkeersmanagement. Zij hebben toegezegd dit punt in de gaten te houden.

Reactie 4 L.S., Zojuist heb ik de heer Robin van de Plassche aan de lijn gehad over de verandering van tram 6 ter hoogte van Juliana van Stolberglaan. Ten eerste is het verwarrend want in uw flyer spreekt u van een halte aan de Juliana van Stolberglaan, die u in de nieuwe plannen wilt verplaatsen naar de Loudonstraat, maar aan de Juliana van Stolberglaan liggen zowel de halte met naam "Ternoot" als de halte met naam "Oostinje". Ik neem aan dat u bedoelt dat u de halte met naam "Oostinje" naar de Loudonstraat wilt verplaatsen. En dat is nou een ontzettend slecht idee. Waarom? 1) Vanaf de huidige halte Oostinje kun je vanaf tram 6, maar ook tram 2 overstappen op bus 23 en omgekeerd natuurlijk.

Nota van beantwoording Pagina 6 van 47

Dit is een cruciale overstapverbinding voor mensen die daar vanaf tram 6 of 2 naar ziekenhuis Bronovo moeten (dat ook na 2030 als zorgcentrum blijft bestaan, maar niet meer voor operaties of overnachten in het ziekenhuis) of naar Scheveningen. Voor iedereen, maar met name ouderen, zwangeren en mensen met kinderen/kinderwagens is het een enorme verslechtering als de overstapverbinding vanaf de huidige halte Oostinje op bus 23 verdwijnt!!! 2) Het is zonde van het geld voor de Gemeente Den Haag en HTM als de halte Oostinje verdwijnt want het veranderen kost natuurlijk veel geld, maar als het een slechtere OV-verbinding oplevert, zullen de mensen het OV links laten liggen en kan de investering niet door HTM worden terugverdiend. En dan kijkt de HTM straks beteuterd, terwijl we dit van tevoren op onze klompen hadden kunnen aanvoelen. Is dit bedacht door iemand die zelf nooit met OV gaat of in ieder geval niet met dit traject? Als grote stad wil je toch voorzieningen als een ziekenhuis en het strand voor grote groepen mensen bereikbaar houden en als OV bedrijf zou HTM toch als missie moeten hebben om mensen te helpen ergens te komen? Maar dat wordt juist bemoeilijkt als je halte Oostinje weghaalt. 3) Als halte Oostinje nu niet lang en breed genoeg is voor de nieuwe soort tram, kan deze halte aangepast worden.

Kortom: halte Oostinje moet blijven!!! Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. Er is rekening gehouden met een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899) waar een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ov-halte is vastgesteld. Het kan zijn dat in specifieke gevallen de loopafstand tot de halte wel toeneemt. De afstand tussen de halte Oostinje en de nieuwe halte Stuyvesantplein is ongeveer 400 meter. De halte Oostinje is al geschikt voor de nieuwe tram en blijft bestaan, er worden hier geen werkzaamheden uitgevoerd.

Reactie 5 Bij Halte Vlamenburg bij punt 3 staat 1 zijde toegankelijk i.p.v. 2, moet dat niet zijn 2 zijde toegankelijk. i.v.m. toegankelijk voor ouderen die naar het winkelcentrum willen. Blijft men bij 1 zijdig toegankelijk, dan betekent dat einde winkelcentrum voor ouderen. Wilt u daar rekening mee houden?

Nota van beantwoording Pagina 7 van 47

Met vriendelijke groet. … Een halte aan één zijde toegankelijk maken wil zeggen dat een hellingbaan aanwezig is op beide perrons en mensen met een fysieke handicap via deze zijde het perron kunnen bereiken. Ook het perron aan de overzijde van de halte zal aan één zijde toegankelijk zijn. Met een toegang aan één zijde van het perron zal de verkeersveiligheid van alle passagiers toenemen.

Reactie 6 Goedemorgen, Naar aanleiding van het door mij ontvangen voorstel tot vernieuwing van tramlijn 6c zou ik graag een reactie willen geven op het verdwijnen van de tramhalte op het stuyvesantplein. Ik woon in de van der capellenstraat. Waar in de corona periode al een tramhalte van tram 2 is verdwenen en nooit meer is teruggekomen, verdwijnt nu de volgende dichtstbijzijnde halte. Ik vind dat eerlijk gezegd onbegrijpelijk. Ik ben met vlagen slecht ter been, en goede bereikbaarheid van het openbaar vervoer is daarbij erg prettig. Voor de bewoners in ons blok huizen is de halte stuyvesantstraat zeer praktisch gelegen, en tevens centraal bij een winkel en de viskraam. Graag zou ik dan ook willen pleiten voor het behouden van tramhalte stuyvesantplein. Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. De gemeente hanteert een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ovhalte. Dit doen we naar aanleiding van een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899). De loopafstand van de Van der Capellenstraat tot de nieuwe halte in de Loudonstraat is ongeveer gelijk aan de huidige halte op het Stuyvesantplein, beide ca. 280 m.

Reactie 7 Met bezorgdheid heb ik vernomen dat er plannen zijn om de tramhalte op de Juliana van Stolberglaan te verplaatsen naar de Loudonstraat. Dit voorstel baart mij grote zorgen vanwege de impact die het zal hebben op de huidige parkeersituatie in onze straat. Zoals u wellicht weet, is parkeren in onze buurt al een uitdaging. Door de voorgenomen verplaatsing van de tramhalte zullen er meerdere parkeerplaatsen verdwijnen, wat de situatie verder zal verslechteren. Veel

Nota van beantwoording Pagina 8 van 47

bewoners, waaronder ikzelf, zijn afhankelijk van deze parkeerplaatsen, niet alleen voor ons eigen vervoer, maar ook voor het ontvangen van bezoekers en het laden en lossen van goederen. Ook zijn er een aantal bewoners slecht ter been en afhankelijk van een parkeerplaats voor de deur. De parkeersituatie is hedendaags al zo slecht, dat ik 's avonds soms een half uur rondjes rijd op zoek naar een parkeerplaats, om de auto vervolgens maar op het Kleine Loo te parkeren, op meer dan 5 minuten lopen. Daarnaast komt een tramhalte op de Loudonstraat zo vlak bij de bestaande halte Carel Reinierszkade, dat ik me het nut van deze halte af vraag. Een mogelijke oplossing zou zijn oplossing om de oude halte op de Juliana van Stolberglaan te handhaven. Op de huidige locatie is er voldoende ruimte beschikbaar, met een brede straat en voldoende parkeerplaatsen naast de halte en rond het plein. Dit zou niet alleen de parkeersituatie in onze straat behouden, maar ook de overlast voor bewoners beperken. De huidige locatie lijkt daarom een meer logische en praktische keuze. Ik begrijp dat openbaar vervoer belangrijk is en dat er soms veranderingen nodig zijn om de bereikbaarheid te verbeteren. Echter, ik verzoek u dringend om alternatieve locaties voor de tramhalte te overwegen die de parkeerdruk in onze straat niet verder verergeren en de overlast voor bewoners minimaliseren.

Het handhaven van de oude halte is naar mijn mening een haalbare en effectieve oplossing. Graag zou ik hierover met u in gesprek gaan en hoor ik op welke manier bewoners betrokken kunnen worden bij de besluitvorming. Ik waardeer het zeer als u de zorgen van de buurt serieus neemt en op zoek gaat naar een oplossing die voor iedereen acceptabel is. Bij voorbaat dank voor uw aandacht en ik zie uw reactie met belangstelling tegemoet. Met vriendelijke groet, …. Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. Er is begrip voor het feit dat de parkeerdruk zo hoog is dat een parkeerplaats in de buurt geen garantie biedt. De nieuwe ligging van de halte leidt tot een afname van twintig parkeerplaatsen maar in de Juliana van Stolberglaan worden achttien nieuwe parkeerplaatsen gecreëerd naast het nieuwe fietspad. De bewoners zijn betrokken bij het schets en voorontwerp door middel van informatiemiddagen/-avonden en een inspraakperiode van 12 weken.

Nota van beantwoording Pagina 9 van 47

Reactie 8 Geachte Mevr./Mijnh. Onlang is de tramhalte van lijn 6 aan het kleine Loo aangepast voor de nieuwe tram Als men uit de tram stapt kan men lopen naar een kant waar een zebrapad is om over te steken naar het trottoir Loopt men echter de andere kant op om op het trottoir te komen, zijn daar treden gemaakt Van alle voorgaande haltes is dit de enige met traptrede Hiermee bepaald u welke mensen er wel of niet van gebruik kunnen maken van deze uitgang want u kunt begrijpen dat dit niet toegangelijk is voor mensen met een lichte beperking laat staan voor mensen die van mobiliteit gebruik maken ! Dit mag discriminatie genoemd worden ! Nu loopt,gezien het verleden, Den Haag zeker niet voorop als het om gelijkwaardige toegang gaat maar hier mist u een kans om iets te vernieuwen wat voor IEDEREEN van nut kan zijn Ik hoop dat u bekend bent met de uitspraak van het UNWTO (United Nations World Tourism Organisation) 2015 Conventions for rights for people with disabilities, waarin Universal Design wordt erkent als de ENIGE goede toegankelijke oplossing voor mensen met een beperking Mocht u hier niet mee bekent zijn wil ik dit gaarne toelichten Er valt in Den Haag toegangkelijk nog een hoop te verbeteren en het zou zonde zijn als u deze kans om echte verbeteringen aan te brengen mist ! Vriendelijke groet, … Tramhalte Het Kleine Loo is in het verleden al aangepast aan de nieuwe tram en

valt daardoor buiten dit tram-project. We proberen er voor te zorgen dat alle voetgangers vanaf de halte op een veilige manier de weg oversteken via de voetgangersoversteekplaats (zebrapad). Op haltes die wel binnen dit project vallen, worden geen trapjes aangebracht maar eindigt de halte met een hekwerk zodat niemand de mogelijkheid heeft om hier het perron te verlaten. Mede hierdoor worden onveilige situaties voorkomen, zoals het oversteken van de trambaan op ongewenste plekken. De nieuwe tram en de aanpassingen aan de haltes zijn bedoeld om het Openbaar Vervoer toegankelijk te maken voor reizigers die slecht ter been zijn, in een rolstoel zitten of met rollator of kinderwagen reizen.

Nota van beantwoording Pagina 10 van 47

Reactie 9 Geachte lezer, Ik heb uw website met de PDF-bestanden van de aanpassing van tramlijn 6 bestudeerd. Tot mijn genoegen zag ik op een van de PDF’s dat op de tramhalte Margarethaland de oude zieke iepen worden verwijderd. Ik ben 78 en slecht ter been en loop met een stok en moet altijd op die halte met veel moeite rond die vervelende boom schuifelen zonder mijn evenwicht te verliezen. Hoe iemand 28 jaar geleden op het zotte idee kwam om op die halte bomen te plaatsen is mij een raadsel. Een tweede plezierige aspect dat ik even wil noemen is dat de halte Stuyvesant plein wordt verplaatst precies voor de ingang van de Artsenpraktijk Loudon. Denk dat veel patiënten, waaronder ik, daar blij mee zullen zijn. Verder verheug ik me op het feit dat ik straks de tram kan instappen zonder mezelf met stok en al omhoog te moeten hijsen zonder mijn evenwicht te verliezen. Dat probleem van lijn 6 heeft voor mij al veel te lang geduurd. Ik wens u een voorspoedige voortgang van de ombouw. Met vriendelijke groet, … Goed om te lezen dat deze indiener blij is met het ontwerp van de nieuwe halte Margarethaland en de nieuwe locatie van de halte Stuyvesantplein in de Loudonstraat.

Reactie 10 Geachte heer/mevrouw, Hierbij vraag ik uw aandacht voor de zaak betreft het inrichten Stuyvesantplein, de nieuwe schetsontwerp en het verplaatsen van de tramhaltes: Volgens de schetsontwerp d.d. 12-10-2023 worden de tramhaltes van Stuyvesantplein en Juliana van Stolberglaan naar de Loudonstraat verplaatst en bovendien zullen de ondergrondse containers (waarschijnlijk 5 of 6 stuks) op huidige tramhalte/op het plein tegenover onze supermarkt zullen komen. Dus de verkeersdrukte voor onze deur neemt enorm toe. Met dit nieuwe schetsontwerp zullen we zeker heel veel van onze impuls klanten, die van/naar de tramhaltes komen/gaan, kwijtraken. Dit betekent een groot verlies van omzet.

Nota van beantwoording Pagina 11 van 47

We zijn een kleine zelfstandige onderneming, met een kleine financiële toestand en elke verloren omzet doet ons veel pijn. De ondergrondse containers trekken veel verkeer en de meeste mensen komen met de auto en bakfiets. In het geval de bestemde parkeerplaatsen/de laden/lossen plek voor ondergrondse containers bezet zijn. Dan stopt men zijn/haar auto/bakfiets in de weg en de vracht voor ondergrondse containers en onze vracht moeten noodzakelijk in de weg wachten en stoppen. Dit gaat ervoor zorgen dat mensen op de weg gaan stoppen om hun oude karton, glas, flesjes,..weg te gooien. Wanneer wij onze vracht krijgen en tegelijk komt de vracht om de ondergrondse containers leeg te maken, en zijn er altijd heel veel de fietsers, veel bakfietsers, veel kinderen en de auto’s richting Juliana van Stolberglaan gaan en de mensen met een scootmobiel/rollator etc zijn dan in grote probleem komen staan. Dan kan ik me niet voorstellen dat dit geen chaos voor de deur gaat zorgen. Zoals u het op het schetsontwerp kunt zien, is alle verkeersdrukte voor onze deur/weg neergelegd.

Alle verkeer gebruikers van Loudonstraat, Stuyvesantstraat, Pahudstraat en Stiuyvesantplein gaan langs de weg onze deur richting Juliana van Stolberglaan bovendien op deze drukke weg zullen de ondergrondse containers worden geplaatst, het wordt een grote CHOAS! Bovendien geven de ondergrondse containers veel vieze geur en trekken insecten op. Dan krijgen we er ook een probleem van. Daarom verzoek ik vriendelijk u/Gemeente de ondergrondse containers niet voor onze deur zullen plaatsen svp. Wilt u met het verplaatsen van de tramhaltes rekening houden dat we onze impuls klanten niet verliezen. Zonder impuls klanten hebben we geen weerstand en financiële budget om door te gaan. Graag de tramhaltes op het plein verplaatsen of houden op de huidige plekjes/situatie. In het geval het nieuwe schetsontwerp zou worden gerealiseerd dan zullen wij hier zeker slachtoffer van worden en wij zullen zeker in financiële problemen komen:-( Wie zal dan voor onze financiële schade aansprakelijk zijn? Als wij hierdoor in financiële problemen komen dan kunnen wij er niet langer blijven bestaan. Het zal grote gevolgen niet alleen voor ons meebrengen maar ook voor de Buurtbewoners en voor de Leefbaarheid van het plein. Zoals u/de gemeente en buurt weten, voor onze komst op het plein, was er geen leefbaarheid op Stuyvesantplein.

Dus, wij zijn cruciaal voor de buurt, het plein en voor de ouderen die slecht in been zijn.

Nota van beantwoording Pagina 12 van 47

Aangezien de bovenstaande argumenten zijn wij het niet eens met het nieuwe schetsontwerp. Hierbij verzoeken wij u/gemeente voor een betere oplossing voor de situatie en graag de tramhaltes op het Stuyvesantplein/huidige plekjes laten staan s.v.p. Volgens ons de passende oplossing kunnen zijn: 1. Tramhaltes op het plein of zijkant van het plein komen te staan of op huidige plek te houden. 2. Geen ondergrondse containers voor onze deur (op het plein). De ondergrondse containers kunnen tussen de StuyvesantSTRAAT en Juliana van Stolberglaan (tegenover huisnummer 12) komen of op de huidige plekjes laten staan. 3. Laden & lossen van onze vracht zal met een bord aanduiden tot men er niet parkeert. Hoop u vanuit ons en buurtbewoners perspectief zult de situatie analyseren/beoordelen en een passende oplossing maken tot niemand in probleem komt te staan. Als u vragen en/of opmerkingen hebt dan wil ik het graag met u bespreken. Met vriendelijke groet, …. Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. De huidige afvalcontainers aan de kop van het Stuyvesantplein, langs het fietspad, zorgen voor onveilige situaties. In overleg met de pleinenwerkgroep in 2019 is daarom een alternatieve locatie afgestemd met de wijk: langs dezelfde kant van het Stuyvesantplein, ter hoogte van de Juliana van Stolberglaan.

De voorgestelde locatie is de enige plek waar containers geplaatst kunnen worden. De loopafstanden voor bewoners zijn volgens de richtlijnen maximaal 75 meter. De locaties die u noemt zijn daarom niet mogelijk. Voor het legen van de containers is een speciale laadplek voor de vuilnisauto’s opgenomen in het ontwerp om te voorkomen dat het autoverkeer gehinderd wordt. Met betrekking tot de verwachte overlast van de afvalcontainers: • Stank: Ondergrondse afvalcontainers worden in Den Haag al jaren gebruikt. De gemeente ontvangt nauwelijks klachten over stankoverlast. Dit komt doordat de ondergrondse afvalcontainers grotendeels onder de grond worden geplaatst. De ondergrondse afvalcontainers hebben twee halve schalen die tegen elkaar indraaien. Hierdoor wordt stankoverlast tot een minimum beperkt, ook als ze aan de zonzijde worden geplaatst. Daarnaast worden ondergrondse afvalcontainers twee keer per jaar van binnen en buiten grondig gereinigd.

Nota van beantwoording Pagina 13 van 47

• •

•

Geluid: De ondergrondse afvalcontainers zijn voorzien van een dubbelschalige trommel met rubberen dempers, waardoor ze niet of nauwelijks geluidsoverlast veroorzaken. Legen containers: Het legen van de ondergrondse afvalcontainers gebeurt doorgaans op werkdagen tussen 07.00 uur en 22.00 uur en duurt ongeveer 5 tot 10 minuten. Onder genoemde omstandigheden zal de mogelijke geluidhinder vanwege de aanwezigheid van de ondergrondse afvalcontainers binnen aanvaardbare grenzen blijven (zie: uitspraak ABRvS 25 oktober 2017 ECLI:NL:RVS:2017:2891). Er is een overlast meldpunt containers: Volle of kapotte container melden Den Haag

Ten behoeve van de winkel wordt specifiek een strook laden & lossen op het trottoir ingericht, zodat er altijd plek is en geen hinder voor het overige verkeer op de rijbaan van het plein.

Reactie 11 Beste heer, mevrouw, Dank voor het plan voor de vernieuwing van tramlijn 6. Op basis van de uitwerking. Door de rioleringswerkzaamheden zijn vele bomen gekapt in Bezuidenhout. Iconische grote bomen, zijn niet vervangen of door zeer kleine vervangen. De impact van een boom van 50 jaar is qua co2 opname, schaduw en woongenot niet te vergelijken met 1 klein boompje. In bomenbalans 6c valt me op dat er verschillende bomen gekapt worden, waarbij bij velen staat of het onbekend is of deze verplaatst kunnen worden. graag uitwerking of de bomen wel of niet kunnen worden verplaatst en waarom Boom 0 moet bespaard worden. Het is een iconische boom die er al bijna 50 jaar staat. Boom 4 staat genoemd als herplant en in omschrijving van niet. Hoe zit dit? Is het niet mogelijk de bomen te sparen en de plannen aan te passen? Door wat voor bomen worden de gekapte bomen vervangen? Als het een kleine is, duurt dat tientallen jaren voordat deze net zoveel waarde heeft. Plaats volwassen grote bomen! Ik zie graag een aanpassing van het plan waarbij meer bomen bespaard worden, met bovenstaande suggestie. Alvast dank voor de reactie. Met vriendelijke groet, … Bewoner Bezuidenhout

Nota van beantwoording Pagina 14 van 47

In opdracht van het project is door een extern onafhankelijke partij een Boom Onderzoek ook wel genaamd 'boom effect analyse (=BEA)' opgesteld. Hierin staat omschreven, op basis van onderzoek, waarom bomen wel of niet verplaatst kunnen worden. Volgens de bomentekening (RIS319241) wordt boom 0 niet gekapt voor de projectwerkzaamheden. Volgens de BEA heeft deze boom echter een beperkte levensverwachting en zal daarom worden gekapt. Boom 4 wordt vanwege gezondsheidsredenen vervangen door een nieuwe boom. De boom is aangetast door kastanjebloedingsziekte en honingzwam waardoor hij nog maximaal 5 jaar leeft. Deze boom hoeft niet te worden verwijderd vanwege de werkzaamheden. Helaas is het niet mogelijk om alle bestaande bomen te sparen. Er worden nieuwe bomen teruggeplant. Dit gebeurt niet altijd op exact dezelfde locatie(s). Nieuwe bomen zullen bij aanplanting: - 5 tot 6 jaar oud zijn; - Een hoogte hebben van ongeveer 5 tot 7 meter; - Met een stamomtrek (op 1 meter hoogte) van 20 tot 25 centimeter; - Het type aan te planten bomen is nog niet bekend. Dit wordt bepaald tijdens de Definitief Ontwerpfase (DO-fase), die in 2025 zal starten.

Reactie 12 Goedemorgen, Dank u wel voor het delen van de ontwerpen. Ik was er bij tijdens de informatieavond en wil het volgende feedback geven (zienswijzen): - De huidige trams maken veel geluid wanneer het droog en warm is. Is er een geluidsonderzoek uitgevoerd of gepland om te voorkomen dat er geluidsoverlast is met het nieuwe ontwerp? - Auto’s rijden veel te hard rondom het Stuyvesantplein. Graag overwegen drempels neer te zetten bij oversteekpunt naast de halte in de Loudonstraat. - Graag overwegen de nieuwe ingangen Stuyvesantstraat en Pahudstraat met drempels neer te zetten vanwege hetzelfde rijgedrag. - Er worden ondergrondse containers geplaatst op het Stuyvesantplein. Graag de bestrating van het plein uitbreiden tot de rand van het plein (vooral van zijdes Stuyvesantstraat en Pahudstraat). Alvast bedankt. Met vriendelijke groet, … In de huidige situatie maakt een tram, komende vanuit de Loudonstraat en rijdend richting het Stuyvesantplein/Stuyvesantstraat, een krappe S-slinger.

Nota van beantwoording Pagina 15 van 47

Dit veroorzaakt soms piepende geluiden wanneer de tram door deze bochten rijdt. In het nieuwe ontwerp is de S-slinger vervangen door ruimere bochten die voldoen aan de voorschriften van HTM. De verwachting is dat hierdoor minder geluidsoverlast zal ontstaan op dit deel van de trambaan. Tijdens de eerste weken na ingebruikname van nieuwe tramrails kunnen er (toch) piepende geluiden ontstaan, omdat het nieuwe tramspoor letterlijk nog door de trams moet worden 'ingeslepen'. In het ontwerp is de rijbaan rond het plein krapper gemaakt voor meer ruimte op het plein, vooral aan de noordzijde. De snelheid van het autoverkeer is daardoor lager. Dit komt de verkeersveiligheid ten goede. Zowel de aansluiting met de Pahudstraat als de Stuyvesantstraat wordt uitgevoerd met een zogenaamde inritconstructie, een verhoging in de straatafwerking tussen de straten en het plein. Een inritconstructie heeft tevens een juridische status waarmee verkeer uit beide straten voorrang moet verlenen aan verkeer op het Stuyvesantplein. Ook dit zal de snelheid van het autoverkeer verlagen. Om veilig van en naar de containers te kunnen lopen, wordt er verharding aangelegd tussen de groenstrook op het plein, zodat deze te voet veilig te bereiken is. De bestrating van het plein wordt niet doorgetrokken tot aan de rand van het plein, omdat hier een zone wordt gecreëerd voor de vuilniswagen t.b.v.

het ophalen van (huis-)vuil. Door dit deel met klinkers in een andere kleur te bestraten, is het voor iedereen duidelijk dat dit geen standaard parkeerplaats is.

Reactie 13 Goedemorgen, Helaas had ik geen tijd om afgelopen dinsdag naar het inloopuur te komen voor de wijzigingen rondom tram 6 in Bezuidenhout. Toch wil ik bij deze laten weten het belachelijk te vinden dat er 2 tramhaltes van deze tram achter elkaar worden opgeheven. Zowel het Stuyvesantplein als de Juliana van Stolberglaan !! Er wonen vrij veel oudere mensen in deze wijk en die moeten nu veel verder lopen om van deze tram gebruik te kunnen maken. Nog erger is dat sommige van deze mensen nu hier niet eens gebruik van kunnen maken omdat ze simpelweg deze wandeling niet meer aankunnen. De wereld voor sommige van deze mensen zal dus nog kleiner worden hierdoor.

Nota van beantwoording Pagina 16 van 47

Ik hoop dat jullie dit gaan herzien en hier serieus rekening mee gaan houden. Ik denk niet dat er wordt nagedacht over de gevolgen die het voor veel mensen met zich mee brengt. Al eerder is de halte van bus 23 en tram 2 op de stuyvesantstraat in onze buurt opgeheven. Waar gaan we nu naar toe? Voor veel mensen is het een reden in bezuidenhout te wonen omdat het vanuit daar een goede verbinding heeft met het openbaar vervoer. Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. Er worden geen tramhaltes opgeheven in de Juliana van Stolberglaan. De halte Oostinje is al geschikt voor de nieuwe tram en blijft bestaan. Er worden hier geen werkzaamheden uitgevoerd. De locatie van de halte Stuyvesantplein wordt verplaatst naar de Loudonstraat. De gemeente hanteert een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ovhalte. Dit doen we naar aanleiding van een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899). Het kan zijn dat in specifieke gevallen de loopafstand tot de halte wel toeneemt. De afstand tussen de halte Oostinje en de nieuwe halte Stuyvesantplein is ongeveer 400 meter.

Reactie 14 Goedemiddag, Graag wil ik hierbij een reactie geven op de vernieuwing tramlijn 6C(Bezuidenhout en Mariahoeve). Ik ben 46 jaar en woon mijn hele leven in Bezuidenhout. Ik heb geen rijbewijs en ben dus afhankelijk van fiets of OV. Ik heb een beperking in mijn been. Dit ziet niemand. De halte stuvesantplein en de halte oostinje verplaatsen zou voor mij een ramp zijn. Ik ga verder lopen niet redden. En dat zal in de toekomst alleen nog maar verslechteren. Ik kan dan niet meer naar de markt of naar andere locaties van tram 6. In deze 2 wijken wonen veel mensen van hogere leeftijd die dezelfde problemen ervaren. Het is goed dat de lijn wordt vernieuwd maar het verplaatsen en opheffen van deze haltes is niet nodig. De halte stuyvesantstraat van tram 2 hebben wij ook al niet meer!!!!!!!!

Nota van beantwoording Pagina 17 van 47

Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. Er worden geen tramhaltes opgeheven in de Juliana van Stolberglaan. De halte Oostinje is al geschikt voor de nieuwe tram en blijft bestaan. Er worden hier geen werkzaamheden uitgevoerd. De locatie van de halte Stuyvesantplein wordt verplaatst naar de Loudonstraat. De gemeente hanteert een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ovhalte. Dit doen we naar aanleiding van een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899). Het kan zijn dat in specifieke gevallen de loopafstand tot de halte wel toeneemt. De afstand tussen de halte Oostinje en de nieuwe halte Stuyvesantplein is ongeveer 400 meter.

Reactie 15 Beste mijnheer/mevrouw, Het conceptontwerp voor de aangepaste tramlijn 6 heb ik gezien. Voor het onderdeel rondom Stuyvesantplein wil ik graag twee alternatieven voorstellen. 1. Het verplaatsen van de nieuwe tramhalte Loudonstraat naar de Juliana van Stolberglaan/Stuyvesantplein ter hoogte van het transformatorhuisje (tussen Juliana van Stolberglaan 213 en 215). Dit past als de auto-oversteek ter hoogte van nr. 213 (waar nu ook de huidige haltes staan) wordt dichtgezet. Gelet op de andere oversteek ter hoogte van nr. 215 (i.c.m. huidig eenrichtingsverkeerplan) is het niet nodig om twee oversteken te hebben; eentje voldoet. Reden: a) Met het verplaatsen van de halte Stuyvesantplein naar Loudonstraat i.c.m. het opheffen van de halte Stuyvesantstraat (op Laan van NOI) is de OVontsluiting van het wijkdeel binnen Laan van NOI-Schenkkade-Juliana van Stolberglaan aanzienlijk verslechterd. De loopafstand naar resterende haltes wordt >10 minuten geworden en ook nemen mentale barrières toe door het moeten oversteken van grotere autowegen. b) Het verplaatsen van de halte Stuyvesantplein naar Loudonstraat verslechtert de verkeersveiligheid. Een fietser die via Juliana van Stolberglaan over het Stuyvesantplein richting Stuyvesantstraat/Pahudstraat wil, kruist het auto- en tramverkeer dat afslaat naar de Loudonstraat en wat vanaf de Loudonstraat richting Stuyvesantplein rijdt.

Dat levert al onhandige en onveilige situaties op. Het nieuwe ontwerp plant de tramhalte daar vlakbij. Dat verergert de situatie doordat het meer kruisende verkeerstromen oplevert en de halte de situatie nog onoverzichtelijker gaat maken.

Nota van beantwoording Pagina 18 van 47

2. Het voorzien van (meer) groen/gras op de trambaan in plaats van asfalt. Reden: het is niet nodig om de trambaan van asfalt te voorzien aangezien het gescheiden van de autoweg is. Meer groen/gras is prettig voor de leefbaarheid van de wijk en draagt bij aan het tegengaan van de verstening en daarmee beter vasthouden van water en dempen van hittestress. Met vriendelijke groet, … Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. De gemeente hanteert een streefafstand van maximaal 500 meter tot een ovhalte. Dit doen we naar aanleiding van een aangenomen motie uit de gemeenteraad (RIS303899). Het kan zijn dat in specifieke gevallen de loopafstand tot de halte wel toeneemt. De afstand tussen de halte Oostinje en de nieuwe halte Stuyvesantplein is ongeveer 400 meter. De veiligheid van fietsers op het Stuyvesantplein wordt verbeterd door het realiseren van een specifieke fietsstrook op het plein. Het fietsverkeer moet inderdaad – net als in de huidige situatie – twee tramsporen kruisen om naar de Pahudstraat te fietsen. Waar de tram samen met autoverkeer op de rijbaan rijdt, zoals op het laatste stuk van de Loudonstraat, komt asfaltverharding tussen de tramrails. Dit zorgt voor meer verkeersveiligheid en garandeert dat nood- en hulpdiensten kunnen passeren.

Waar de tram een eigen baan heeft, zoals op Het Kleine Loo en de Hoftzichtlaan, wordt het grind tussen de tramrails vervangen door gras. Op deze manier komt er in de wijk ongeveer 10.000 m2 extra gras bij, en krijgt de trambaan een groenere uitstraling.

Reactie 16 Geachte leden van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Den Haag, Tijdens de inloopavond in de Aventkerk hebben wij al aangegeven dat wij ons verzetten tegen de realisatie van een middenhalte in de Loudonstraat. Wij vinden dat toen niet goed is geluisterd naar onze mening hierover. Daarom zet ik deze hieronder op papier. Dit is tevens onze zienswijze waarmee wij aangeven tegen plaatsing van een middenhalte te zijn. - Een middenhalte in het smalste deel van de Loudonstraat gaat ongetwijfeld geluidsoverlast geven door: het bellen van vertrekkende trams, trillingen van wegrijdende trams (onze woning staat op houten palen), het geluid van wachtende passagiers op het perron voor de slaapkamers aan de voorzijde van de woning. Daarnaast is er kans op visuele overlast door verlichte reclames in de abri's. - Door plaatsing van een middenhalte voor de deur van onze woning zal deze zeer waarschijnlijk in waarde dalen. Dit is voor ons een grote financiële tegenvaller, zeker omdat

Nota van beantwoording Pagina 19 van 47

wij onlangs onze woning in zijn geheel hebben laten verbouwen met het oog op de toekomst. - Het is onwenselijk dat de parkeergelegenheid voor onze deur verdwijnt. Wij zijn beide mindervalide. Een vervangende parkeerplek om de hoek is daarom voor ons geen optie. - Wij hebben het gevoel dat alternatieven voor de middenhalte in de Loudonstraat onvoldoende zijn onderzocht. Ik noem er een paar: o De halte kan geplaatst worden tegenover het gemeentekantoor aan de Loudonstraat 95 of aan de andere zijde tegenover Medisch Centrum aan de Loudonstraat 118 en bij PsyQ. Bij deze nieuwere gebouwen is de straat veel breder. De bewoners van de woningen boven het Medisch Centrum parkeren in de onder het gebouw aanwezige parkeergarage. Hierin is ook nog genoeg ruimte voor de een parkeerplek voor huisartsen. o De medewerkers van het gemeentekantoor komen met de tram en kunnen dan voor de deur uitstappen. Bovendien is het gemeentekantoor geen stadsdeelkantoor meer en komen er daardoor veel minder bezoekers voor gemeentezaken. o Deze alternatieve plek is ook gunstiger voor de Nutsschool en Dak die volgens de planning van de gemeente in het voorjaar 2026 gereed moet zijn. o Een halte op bovengenoemde plek bevordert de veiligheid van schoolgaande kinderen.

o Door de halte op deze alternatieve plek te realiseren wordt de afstand maar 220 meter groter ten opzichte van de door u voorgestelde locatie ter hoogte van het Stuyvensantplein. De overlast voor de bewoners wordt door daarentegen hierdoor veel kleiner. Ik ga ervan uit dat u het voorstel van een middenhalte in de Loudonstraat in heroverweging neemt. Hierover hoor ik graag van u. Met vriendelijke groeten; …

Er is geluisterd naar de verschillende meningen en argumenten tijdens de periode van inspraak. Voor de locatiekeuze van halte Stuyvesantplein, zie veel gestelde vragen en opmerkingen aan het begin van dit document. U geeft in uw zienswijze alternatieven aan voor halte Stuyvesantplein. Hierbij noemt u de locatie nabij het stadsdeelkantoor van de gemeente en de overzijde van Loudonstraat 118. De door u aangegeven locatie is bekeken tijdens de initiatiefase. Het verschuiven van de halte naar deze locatie zou betekenen dat de afstand tot de halte Oostinje te groot zou worden. Dit heeft geleid tot de keuze om de halte Stuyvesantplein in de directe omgeving van het plein te plaatsen. De ruimte bij de nieuwe halte op de Loudonstraat, nabij het Stuyvesantplein, is zoals u al aangeeft relatief smal. Er is echter voldoende ruimte om een toegankelijke tramhalte te realiseren. Er is een voldoende brede rijbaan voor tram- en autoverkeer en fietsvoorzieningen in de vorm van fietsstroken en trottoirs aan beide zijden van de straat. De verkeersveiligheid wordt hierdoor niet minder. Voor alle gereserveerde parkeerplaatsen, inclusief uw gehandicaptenparkeerplaats op kenteken, zal in overleg met de gebruiker een alternatieve locatie worden gezocht. De omgevingsmanager neemt hierover contact met u op.

Nota van beantwoording Pagina 20 van 47

Reactie 17 Beste … Allereerst zijn wij (Rover afd. Den Haag e.o.) ingenomen met het geschikt maken van het traject van tramlijn 6 in Bezuidenhout en Mariahoeve (INTHR-project 6C) voor de nieuwe brede lage vloertram. Hiermee wordt onder meer de (wettelijk voorgeschreven) toegankelijkheid bewerkstelligd, in het bijzonder voor reizigers met een beperking welke nu amper of zelfs niet van de huidige GTL8 hoge vloertram gebruik kunnen maken. Ook denken we dat door de introductie van de nieuwe lage vloertram (met o.a. meer comfort) de aantrekkelijkheid van het OV toeneemt en zal resulteren in een hoger aandeel van het OV in de mobiliteit. Dit past goed in de beoogde mobiliteitstransitie. Rover heeft echter bij twee punten de volgende opmerkingen: 1. In het project 6C wordt de huidige keervoorziening (Keerlus) bij Station Mariahoeve op het Aegonplein niet genoemd. Een keervoorziening aldaar vindt Rover echter absoluut noodzakelijk t.b.v. calamiteiten en/of kort traject diensten en dat kan i.p.v. de huidige Keerlus ook in de vorm van een Tailtrack. Bij een te verwachten toenemende vervoersvraag moet het mogelijk zijn om kort traject diensten op station Mariahoeve via een Keerlus of Tailtrack te laten eindigen c.q. beginnen. 2.

De halte Margarethaland wordt in tegenstelling tot eerdere plannen toch NIET over het kruispunt (richting Finnenburg) verplaatst doch aangepast op de huidige locatie. Echter een verplaatsing over het kruispunt (dus richting Finnenburg) heen acht Rover zeer wenselijk om de loopafstand tot het Aegonplein/Station Mariahoeve zo kort mogelijk te houden, temeer gezien de definitieve opheffing van de voormalige Halte Aegonplein. DRINGEND ADVIES van Rover is: 1. Handhaving keervoorziening Aegonplein/Station Mariahoeve 2. Verplaatsing Halte Margarethaland over het kruispunt (richting Finnenburg) heen Met vriendelijke groet, Rover afd. Den Haag e.o. Arnold van der Heijden (Voorzitter) Henk Toet (Bestuurslid) …

Redenen waarom de keerlus op het Aegonplein niet meer nodig is: - HTM verwacht geen kort traject ritten die keren bij station Mariahoeve. - Met de komst van de hotspot Mall Of The Netherlands (waar veel reizigers naar toe gaan) is eindigen voordat je daar bent vervoerskundig niet zinvol. Extra ritten zijn niet uitgesloten maar zullen altijd verder doorrijden dan station Mariahoeve. - In geval van bijsturing bij incidenten/calamiteiten kan ook het spoorcomplex bij de Mgr. Van Steelaan worden gebruikt om te keren. Dat noemen we “driehoeken”. Wellicht niet de meest efficiënte manier om te keren, maar in het geval van incidenten acceptabel Uit onderzoek is gebleken dat het verplaatsen van de halte Margarethaland naar de overzijde van het kruispunt Finnenburg en Margarethaland een aantal nadelige gevolgen kent: - Zo zal een opstelstrook voor autoverkeer richting het centrum komen te vervallen waardoor de capaciteit van het kruispunt wordt beperkt;

Nota van beantwoording Pagina 21 van 47

- Dit heeft negatieve gevolgen voor het busverkeer doordat de rijen voor de verkeerslichten langer worden; - Verkeer uit de straat Margarethaland dat linksaf slaat, moet op het kruispunt wachten voor overstekend voetverkeer en zal het kruispunt blokkeren; -Dit deelconflict kan worden opgelost door verkeersstromen afzonderlijk van elkaar te laten gaan rijden. Hiermee neemt de cyclustijd van de verkeersregeling toe wat nadelige gevolgen heeft voor de capaciteit van het kruispunt. Eén en ander is met een verkeerssimulatie aangetoond. - Als laatste is er de zorg dat reizigers de oversteekvoorzieningen niet zullen gebruiken, maar zomaar op willekeurige plekken tussen de halte en het Aegonplein gaan oversteken.

Reactie 18 Zeer geachte mensen, Betreft: zienswijze OVHA aanpassen lijn 6 (C) voor nieuwe tram - Projecten Den Haag Bezuidenhout en Mariahoeve. De aanpassing van de tramhalten in het Bezuidenhout en Mariahoeve hebben onze instemming met waardering voor de gevonden verbeteringen. Echter over 2 halten in Bezuidenhout en Mariahoeve hebben hebben wij bezwaren. Voorts het weghalen van een keervoorziening bij het Station Mariahoeve maakt het railsysteem niet robuust. Dat is wel een beleidsdoelstelling. Bezuidenhout. Er is niet ingegaan op de tijdelijk opgeheven halte Bezuidenhout/Stuyvesantstraat van tram 2 en bus 23. De gemeenteraad was tegen de tijdelijke opheffing maar het college volhardde in het HTM/MRDH standpunt. Toelichting Uit eerdere informatie uit Bezuidenhoutse kring vernamen ca 1 jaar geleden dat aan het wijkberaad is gemeld dat de halte Laan van Nieuw Oost Indie/Stuyvesantstraat verplaatst zou worden juist voor of juist na de kruising met de Schenkkade en derhalve op de grens van de wijk. Immers de loopafstanden zouden dan te groot worden (volgende halte lijn 2/23 na NS viaduct aan de Voorburgse zijde). De nu opgeheven halte telde in 2019 ruim 600 in- en uitstappers (lijn 6) waaronder veel ouderen die in de directe omgeving medische voorzieningen bezoeken en waarvoor de afstand vanaf de halte Juliana van Stolberglaan bezwaarlijk is.

In de brief van het wijkberaad is daarop nadrukkelijk op gewezen. De in-en uitstappers van bus 23 kennen wij niet maar onderstreept alleen maar nog meer het belang van de halte. Het voorstel om de halte op te heffen waartegen de gemeenteraad serieuze bezwaren had is genegeerd en er is geen reactie in de vorm van een motivering ontvangen van de gemeente louter onder verwijzing naar de opstelling van HTM en MRDH. Wij verzoeken U een toelichting omtrent de actuele gang van zaken wanneer deze halteverplaatsing gerealiseerd gaat worden. OVHA merkt op dat HTM grotere halteafstanden nastreeft op lijn 2. Wij kunnen ons voorstellen dat een nieuwe ligging van de bestaande halte en deze aan te passen met de te wijzigen situatie rond het station Laan van NOI tijd vergt. Echter dan ligt het bepaald voor de hand dat de huidige halte 23/2 voorshands in gebruik blijft. Ik verwijs U naar de bezwaren van het wijkberaad in hun reactie aan de Raad/HTM. Mag men van de Coronasituatie en het gebrek aan personeel na afloop gebruik maken om de halten zonder meer op te heffen? Bedenkt HTM dat de functie van deze halte maatschappelijk zwaar ingrijpt? Ons verzoek is deze halte in aangepaste vorm zoals hiervoor vermeld en vooruitlopend op aanpassingen rond het station Laan van NOI wordt gerealiseerd. Gaarne verzoeken wij U

Nota van beantwoording Pagina 22 van 47

deze halte in de trits huidige halteaanpassingen (Bezuidenhout) mee te nemen. Tevens is ons verzoek de halte per dienstregeling 2025 in dienst te nemen. Het aantal in- en uittstappers (inclusief bus 23) is vergelijkbaar met de wel in gebruik te nemen halten Copernicusplein lijn 12 en Fahrenheitstraat lijn 2. Daarmee wordt dan oook aangesloten bij de overige te verbeteren halten actueel in het bezuidenhout en Mariahoeve. Mariahoeve In een eerdere fase hadden wij contact met het Wijkberaad Mariahoeve over de halte Margarethaland/Hofzichtlaan. Vanwege de opheffing van de halte Aegonplein, door U nader toegelicht, ligt verplaatsing van de huidige eerstgenoemde halte naar de overzijde van de kruising Hofzichtlaan/Finnenburg voor de hand. De ruimte is daar aanwezig en heeft als voordeel dat de afstand naar het station Mariahoeve voor de lijn 6 reizigers wordt bekort en compenseert tevens de halte Aegonplein op effectieve wijze. De door u toegelichte verlegging van de halte van bus 24 iets verderop is in dit kader een goede verbetering en geeft een effectievere halteverdeling tussen tram 6 en bus 24 na voornoemde verplaatsing halte Magarethaland. Het door U gedane voorstel de groenstrook (waarin wij nu de te verplaatsen halte Margarethaland situeren) kan doorgang vinden maar dan op de plaats van de huidige halte Margarethaland van lijn 6 inclusief de nieuwe bomen.

Aldus wordt het voorstel van de gemeente niet aangetast maar wordt wel in een betere bereikbaarheid voor reizigers mogelijk t.o.v. Uw concept-voorstel. In een eerdere fase hebben wij met het wijkberaad Mariahoeve contact gehad en zij konden zich destijds in deze oplossing vinden. Graag ontvangen wij bericht wanneer er een of meerdere openbare bijeenkomsten zijn voor de wijken Bezuidenhout en Mariahoeve. Wellicht is het nuttig om ons standpunt nader toe te lichten. Keerlus Mariahoeve plein. Tot onze grote verbazing lazen wij dat uit het INTHR programma dat de keerlus Mariahoeveplein afgesloten wordt van het railnet. Wij hadden verwacht dat een kopeindpunt/tailtrack voor het station zou worden aangelegd zodat het het 2-richting materieel van deze mogelijkheid gebruik zou kunnen maken. Ter toelichting daarover het volgende. In veel stukken rept HTM en MRDH over het robuust maken van het railnet opdat een goed functionerend railsysteem gerealiseerd kan worden. Dat is argument wat wij gaarne onderschrijven. Echter door deze voorziening niet aan te leggen verzwakt U de positie van het railsysteem fors. Ter toelichting het volgende. In het recente verleden in 2019 reed bijv. lijn 6 vanwege de drukte met een kort spitstraject tot station Mariahoeve. In feite is die behoefte er nog steeds vanwege de vele (te) volle trams.

In coronatijd verviel deze extra voorziening maar lijn 6 is nog altijd druk en bij de instroom van nieuwe trams in 2026 zal keervoorziening bij het Station Mariahoeve weer actueel worden. Ter vergelijking ondanks deels hogere frequenties (m.n. in de spitsen) op lijn 2 vervoert lijn 6 op het traject meer reizigers met een lagere frequentie dan lijn 2. Wij gaan hierbij vanuit dat beide lijnen ongeveer even lang zijn: Lijn 6 tot Leidschendam-Noord - Haga ziekenhuis en lijn 2 tot Kraayenstein - Ziekenhuis Anthoniushove. Zoals U bekend is is het OV aandeel in Transvaal en Schilderswijk met 23 % ca 8 à 10% hoger dan in Haagse wijken. Daarnaast vervult de keervoorziening station Mariahoeve een functie bij omleggingen, stalling van defect materieel en incidentele gebeurtenissen zoals treinstoringen met de mogelijkheid van een overstap. Vergelijk dit bijvoorbeeld met station Laan van NOI. Juist nu het nog afwijkende GTL-materieel wordt vervangen door materieel dat in 2 richtingen kan rijden verhoogt dit eindpunt/calamiteitenvoorziening de robuustheid van het tramnet bij dit station aanmerkelijk. Denk aan het nabijgelegen station CS Hoog waar storingen een grote invloed hebben op een groot deel van het railnet. Effectievere flexibiliteit is dan vereist. Afsluitend is ons verzoek onze suggesties mee te nemen in de formele inspraak die nu gaat plaatsvinden.

Een nieuw elan hoe moeilijk ook in deze tijden zal links om of rechtsom in de steigers moeten worden Graag horen wij uw reactie en wanneer U de vergaderingen in de wijken Mariahoeve en

Nota van beantwoording Pagina 23 van 47

Bezuidenhout heeft gepland. Met vriendelijke groet, Platform OVHA

Zie antwoord bij Reactie 17, en: Het opheffen van de halte Bezuidenhout/Stuyvesantstraat van tram 2 en bus 23 is geen onderdeel van INTHR lijn 6C. Dit is onderdeel van het Transitieprogramma ov & corona en het vervolg Toekomstvast ov alsmede de Vervoerplanprocedure 2025. Het college heeft in die procedures haar standpunt aangegeven. Besluitvorming hierover heeft plaatsgevonden bij de Bestuurscommissie van de Vervoerregio MRDH (BcVA). Daar wordt naar verwezen voor nadere toelichting op deze vraag. Met het afsluiten van de inspraakperiode en de beantwoording van de zienswijzen in deze Nota van beantwoording, is de Voorontwerp fase afgerond. Er worden daarom geen extra openbare bijeenkomsten georganiseerd.

Reactie 19 Verdwijnen parkeerplaatsen, ook voor de deur. Hier komt een groenperk (driehoek). Niet meer mogelijk om recht voor de deur te parkeren en muziekinstrumenten en bijbehorende apparatuur (snel en efficiënt) te kunnen laden en lossen. Frustratie over het verdwijnen van parkeerplaatsen in de Sibergstraat in een recent verleden (door aanleg pleintje), die enigszins gecompenseerd waren. Maar die nu definitief verdwijnen. Het betreft de parkeerplaatsen in de Loudonstraat. Angst voor filevorming in de Van Lansbergestraat. Door aanleg groenperk en daarmee het verdwijnen van de splitsing van rijstroken aansluitend op de Loudonstraat. Mede i.v.m. laden en lossen van muziekinstrumenten en bijbehorende apparatuur. Angst voor geluidsoverlast door passerende trams en TWI i.r.t. werk. Het opnemen van voiceovers, reclames en story-telling waarbij geluid op de achtergrond onacceptabel is. Waardevermindering van de woning. Ernstige hinder in levensonderhoud! Wens: een eigen parkeerplaats of laad en losplek voor de woning. Wens: behouden van de huidige parkeerplaatsen in de Van Lansbergestraat en geen groenperk. Wens: aanleg van nieuwe parkeerplaatsen in de nabijheid. Er worden een aantal suggesties gedaan. Waaronder aan de zijkant van de apotheek (inpandig in het Medisch Centrum Loudon). Actie controleren of hier daadwerkelijk mogelijkheden zijn. Onderbouwen.

Door de beperkte breedte van de Loudonstraat vervallen de parkeerplaatsen tussen het plein en de Van Lansbergestraat. Omdat de halte op de Juliana van Stolberglaan vervalt, ontstaat ruimte om de vervallen parkeerplaatsen te compenseren. Hier worden extra parkeerplaatsen gerealiseerd. Hierdoor kan het gebeuren dat u niet meer gebruik kunt maken van een parkeervoorziening dichtbij uw woning. U mag laden en lossen op de rijbaan, ook als hierdoor congestie ontstaat. U kunt ook een aanvraag voor een laad- en losvoorziening indienen.

Nota van beantwoording Pagina 24 van 47

Er komt geen 'TWI' tramwaarschuwingsinstallatie in de Loudonstraat. Een gerenommeerd extern onderzoeksbureau heeft een geluid- en trillingsonderzoek verricht. De bestaande fundering onder de trambaan wordt volledig vervangen door een nieuwe fundering. Mede hierdoor blijven de trillingsterktes op alle trillingsgevoelige objecten ruim binnen de grenswaarden van de SBR-A richtlijn (Schade aan bouwwerken). Hierdoor is de kans op schade nihil. Net als in de huidige situatie wordt in de gewijzigde situatie voldaan aan de SBR-B richtlijn (Hinder voor personen in gebouwen). De trillingen blijven binnen de grenswaarden dankzij de nieuwe trambaanconstructie, die beter in staat is om trillingen te absorberen.

Reactie 20 Geachte heer/mevrouw, Hierbij maken wij bezwaar tegen het voornemen om een dubbel tramspoor aan te leggen voor de panden aan het Stuyvesantplein te Den Haag. Wij maken bezwaar op de volgende gronden: 1. Zwaardere Trams en Trillingen De voorgestelde aanleg van een dubbel tramspoor brengt met zich mee dat zwaardere trams over het spoor zullen rijden. Deze zwaardere trams veroorzaken aanzienlijk meer trillingen, die direct van invloed zijn op de omliggende panden. De trillingen kunnen leiden tot structurele schade aan de panden, waaronder scheuren in muren en fundamenten (riolering). Onze panden aan het Stuyvesantplein zijn niet ontworpen om dergelijke belasting door continue trillingen te weerstaan, wat een aanzienlijk risico vormt voor de integriteit en veiligheid van het gebouw. 2. Veiligheid De veiligheid van de omwonenden en bezoekers komt in het geding door de aanleg van een dubbel tramspoor. Zwaardere trams en hogere frequentie van trams vergroten het risico op ongelukken. De straat is niet geschikt voor een dergelijke intensivering van het tramverkeer zonder ingrijpende veiligheidsmaatregelen, zoals betere oversteekplaatsen en snelheidsbeperkingen. 3. Aanpassing Oude Situatie De huidige situatie heeft jarenlang goed gefunctioneerd zonder significante problemen.