RIS321383 Notulen van de raad van 14 november 2024

We hebben er in de commissie over gesproken dat de pilot gratis OV voor kinderen helaas wat later van start kan gaan dan we aanvankelijk met z'n allen hadden gewild. Deze motie vraagt om de pilot na eind volgend jaar verder te verlengen. Ik kan deze motie aan de raad laten. We krijgen signalen en de indiener gaf zelf ook al een beetje aan dat het OVpay-systeem niet per se op 1 januari 2026 landsbreed ingevoerd zal zijn. Als dat echt zo is, dan zou dat betekenen dat het sowieso makkelijker wordt om onze pilot te verlengen. Dat is de intentie van de motie. Ik heb alle hoop dat we dat daadwerkelijk kunnen realiseren en het de tijd kunnen geven zoals aanvankelijk door de bedenkers van deze pilot bedoeld was. Ik ben bij motie CDA.6, Zorg dat het MKB de duurzaamheidstransitie kan maken. De motie lijkt heel erg op een motie die eerder is ingediend en die door collega Icar is geapprecieerd. Die gaat over een MKB-toets en een MKBA, maar dan iets specifieker over extra gemeentelijke verplichtingen op het gebied van duurzaamheid. Collega Icar heeft daar het een en ander over gezegd. Een MKBA is een heel kostbaar instrument dat je niet zomaar overal op moet loslaten en waarvan je je moet afvragen of het een geschikt instrument is voor alle vraagstukken. Ik begrijp heel goed waar de vraag vandaan komt.

Als we als gemeente met nieuwe plannen op het gebied van duurzaamheid komen, als ik het zo in zijn algemeenheid mag formuleren, dan moeten we het MKB daar natuurlijk heel goed bij betrekken. Ik kan me dus sowieso heel veel voorstellen bij een MKB-toets. Ik weet dat uw raad erover moet spreken hoe die MKB-toets er precies uit gaat zien, dus dat stuk begrijp ik. Er moet toch aanleiding toe zijn. Op voorhand zeggen dat we altijd een MKBA gaan uitvoeren, gaat toch wel een beetje te ver. Ik zou zeggen: pas de motie aan, haal de MKBA eruit en beperk het tot een MKB-toets. Dan kan ik deze motie aan de raad laten. Als uit zo'n MKB-toets blijkt dat een MKBA echt noodzakelijk is … Ik zeg niet dat we het niet doen, maar op voorhand zeggen dat we het altijd doen is een beetje te gortig. Als de motie blijft zoals ze nu is, zal ik 'm moeten ontraden in lijn met wat collega Icar erover gezegd heeft. Dan ben ik bij de moties van DENK; dat zijn mijn laatste moties. Ik begin met motie DENK.1, Verbeter de verkeersveiligheid op de Waldorpstraat. Er moet wat gebeuren en er gaat ook wat op de Waldorpstraat. De Waldorpstraat wordt helemaal opnieuw ingericht. Het wordt een autoluwe straat. Het voorontwerp loopt nu. Er vindt nu een inspraaktraject plaats, ook in het kader van de gebiedsontwikkeling Laakhavens, waar collega Van Asten ook heel druk mee is. Deze motie vraagt

80

om ook aandacht te hebben voor voetgangers, als ik het heel kort samenvat, en voor verkeersveiligheid. Daar kan het college mee uit de voeten, dus ik kan de motie aan de raad laten. Motie DENK.4, Haal start pilot gratis OV naar voren, gaat over dezelfde pilot waarover ik het had bij de motie van de Partij van de Arbeid. We kunnen de intentie om de pilot te verlengen omarmen, maar het is helaas iets te ingewikkeld om 'm eerder te starten. Ik begrijp heel goed waar de gedachte vandaan komt en ook de frustratie dat het best wel lang duurt voordat we met de pilot kunnen starten. We hebben natuurlijk met de HTM gesproken over de koppeling met de herfstvakantiekinderkaart. Dat lukt niet om een aantal redenen. Een belangrijke reden is dat het een dagkaart is. Dat betekent dat je elke dag opnieuw die app moet activeren. Hij is niet overdraagbaar, dus dat betekent dat kinderen niet met opa's en oma's mee kunnen. En je kan niet meer inchecken, dus we kunnen niet meten hoeveel mensen er gebruik van maken. Dat zijn allemaal redenen waarom de HTM zegt: laten we het in één keer goed doen en laten we het met de OV-chipkaart doen. Daarom moet ik de motie helaas ontraden, hoe sympathiek ze ook is. Adeel Mahmood (DENK). Ik zie dat ik vandaag een terugkoppeling krijg over wat ik vraag in de motie. Ik neem het besluit om 'm voorlopig aan te houden. De voorzitter.

Aangezien motie DENK.4 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dan de laatste motie. Dat is motie DENK.6, Intensiveer aanpak Afvalproblematiek en Rattenoverlast. Het college kan die uitleggen als ondersteuning van beleid en zo lees ik 'm ook. We hebben in het kader van de intensiveringsgebieden en het Actieplan Afval extra middelen vrijgemaakt; ik heb het daar eerder over gehad. Er zijn extra fte's voor aangenomen en we gaan daar nog meer extra fte's voor aannemen. De motie onderstreept het belang ervan om samenwerking te zoeken met bewoners, scholen en jongerenorganisaties. Dat kunnen we prima doen, dus ik wil ook deze motie aan de raad laten. De voorzitter. Ik kijk even naar de plaatsvervangend voorzitter. Dan kan ik ook nog wat over de portefeuille zeggen. Er is nog een enkele nabrander en er zijn misschien een of twee collegeleden die zo dadelijk nog een paar dingen moeten zeggen, en dan moet u het even over de orde hebben. Maar er komt nog een tweede termijn. Voorzitter: de heer Sluijs. De voorzitter. Er zijn wat gewijzigde moties en amendementen, dus er gaat sowieso een tweede termijn komen. Ik hoop dat we daartoe snel kunnen overgaan na de beantwoording door de burgemeester. Maar daar gaan we het zo meteen over hebben. Het woord is aan de burgemeester. De heer Van Zanen.

Geachte leden van de raad, dank u wel voor alle bijdragen en ook gisteren de publieke tribune, een rijk palet. Ik wil in aansluiting op wat de voorzitter van het presidium eerder vanavond heeft gezegd iets zeggen over het amendement van Hart voor Den Haag over het actieplan en over motie GL.8, Verkiezingen zijn kinderspel. De laatste lijkt me ook heel sympathiek. We moeten daar ook over nadenken. Er zijn al voorstellen gedaan. We hebben nu een actieplan. Dat bespreken we op 5 februari. Dan is het ook nog maar even de vraag wat de raad ervan vindt, met welke accent en welke intensiteit. De middelen die nu in de begroting zitten, zijn voldoende voor het actieplan dat nu voorligt. We hebben dat in de vorige commissievergadering helemaal besproken. Het college wil ervoor zorgen - dat heb ik in de commissie toegezegd - dat we de opbouw naar de toegankelijke stembureaus realiseren. Als er nieuwe dingen bij komen, dan moeten we of kiezen voor kabel, of we moeten kijken of er elders geld vandaan komt. Dat is consequent van Hart voor Den Haag. We hadden die discussie in de commissie met meneer Guernaoui, want ook in dat plan zitten 81

aardige dingen. Toen heb ik aan Guernaoui gevraagd: zou je dan wat dingen willen inleveren uit het actieplan en dat in de plaats daarvan stellen? Nee, althans niet meteen. Er is misschien ook nog een kleine combinatie te maken, maar er is geen ruimte. We moeten dit dus wel weten en we moeten het eerlijk tegen elkaar zeggen. Dat hebben we ook gedaan. Overigens zie ik uit naar de bespreking begin februari, want dan kunnen we ook dingen koppelen. We zien wel wat de rest van de avond nog oplevert. Dat is één. Dan motie VVD.10, Waar zijn de ouders? Die zou ik graag oordeel raad geven. Wat betreft het initiatief bij de landelijke overheid: dat volgen we zeer nauw. We zullen - dat zal ik ook zelf doen dit onderwerp bij het ministerie onder de aandacht brengen. Dan motie D66.3, Vergroot capaciteit HEIT tegen malafide uitzendbureaus. Over de dekking heeft de wethouder Financiën al het een en ander gezegd. We doen dat niet nu, maar later. We wegen dingen af en lopen niet nu alvast vooruit op het mogelijk overblijven van middelen, maar goed, dat heeft u gehoord. Het is inhoudelijk natuurlijk zeer sympathiek, maar ik maak er nog twee of drie opmerkingen over. Het is niet alleen maar onze capaciteit, maar ook politiecapaciteit, zelfs als we de centen zouden hebben en het zou kunnen. Ik wijs er ook op dat collega Balster druk aan de slag is om via het Rijk nog middelen binnen te halen.

Maar de lijn die hierin zit, vinden wij geweldig. En als het zou kunnen, zou dat fantastisch zijn. Want het is hard nodig. Marieke van Doorn (D66). Dank aan de burgemeester voor de beantwoording. We houden de motie graag aan tot december, als we het debat hebben over arbeidsmigranten. De voorzitter. Aangezien motie D66.3 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. De heer Van Zanen. Dan motie CU/SGP.1, Geen aannames met veiligheid deel 2. Die zou ik ook oordeel raad willen geven. Het enige wat ik niet kan toezeggen, is of we het al weten bij de voorjaarsnota. Het Rijk is altijd zeer voorspelbaar en we moeten er goed mee blijven, maar het is soms wat wisselend. Wat we weten, zullen we u tijdig melden. Dat is ook in het belang van de portefeuille, en die houden daarvan. Dan motie HvDH.2, Burgemeester kom met actieplan om veiligheid Moerwijk te verhogen. Dat is zeer sympathiek. We hebben ook in de commissie al het volgende aangegeven. Er waren een aantal mensen, gisteren ook weer. Laten we samen of een door meneer Guernaoui aan te wijzen iemand weer door de wijk lopen. Ik ben daar heel vaak. Maar ik hecht toch aan aan het volgende. We hebben het initiatiefvoorstel van de SP. Dat loopt. In dit actieplan zitten nu ook tien punten. Dat is interessant en ik wil er graag mee aan de slag. Ik wil ook graag met bewoners praten, zoals in het dictum staat.

Maar ik ga nu niet zeggen, terwijl we nog niet eens 'klaar' zijn met het initiatiefvoorstel van de SP, dat we weer een nieuw actieplan doen. Dat wijs ik af, maar verder ga ik doen wat in de motie staat. De urgentie, zoals gister en vorige week in de commissie aangegeven, kan ik alleen maar delen. Maar ik wijs er ook op dat er ontzettend veel wordt gedaan in Moerwijk. Denk aan Preventie met gezag, denk aan het welzijnswerk. Er wordt ook met een grote mate van regelmaat, ook gisteravond of eergisteravond nog, met bewoners en ondernemers gesproken. Ik wijs 'm af, maar ik ga wel doen wat er in het dictum staat. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan willen we 'm aanhouden. Ik was alleen nog benieuwd op welke termijn we de wijken in zouden kunnen gaan met de mensen, want die willen graag met u spreken. Als u dit dan meeneemt, wil ik 'm best aanhouden tot een volgend debat. De heer Van Zanen. Zullen we afspreken tweede helft van januari? Meer durf ik uit mijn hoofd niet te zeggen.

82

De voorzitter. Aangezien motie HvDH.2 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. De heer Van Zanen. Dan motie HSP.6, Tijd voor een studentenambassadeur Brandweer Haaglanden. Die vond ik ook ontzettend leuk. Ik ga nu vriendelijk zijn, want eigenlijk krijg ik de reactie 'is niet nodig'. We hebben ze: specialisten, ook met studenten. Er wordt met Midden-Nederland zeer nauw samengewerkt, dus eigenlijk is het er. Maar ik ben graag bereid om met Brandweer Haaglanden in gesprek te gaan over de voorlichting: zijn er aanvullingen mogelijk? We nemen natuurlijk ook uw suggesties van gister mee: kun je met de meneer of mevrouw spreken? Dat gaan we allemaal doen. Als u de motie letterlijk wil nemen en er per se een ambassadeur moet komen, dan ontraad ik 'm. Maar ik ga er graag in de geest ervan mee aan de slag. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel, burgemeester. Het gaat er natuurlijk om: ga eerst in gesprek, is het nodig, waar kunnen we het versterken? Dat is de bedoeling. En als het nodig is, dan gaan we dat natuurlijk wel doen, maar zo ken ik u. De heer Van Zanen. Helder. Ik wens meneer Kaptheijns het allerbeste. Hij heeft een motie Pilot Mosquito's; het spijt me, maar ik heb daar niet het nummer van. Wij zetten liever in op verscherpt toezicht, de inzet van jongerenwerkers, de gebiedsverboden, cameratoezicht en het bieden van alternatieve plekken.

Die Mosquito's zijn toch een beetje achterhaald en ik vind het vooral een verplaatsmiddel. Vroeger werd het soms gebruikt wegens de urgentie, maar ik ga 'm ontraden. Ik vind het nu te makkelijk om te zeggen: laten we daar een pilot mee doen. Dan ga ik iets stouts doen, maar ik doe het toch. Ik ga reageren op motie HvDH.1. Dat is een spreekt-uitmotie. Het past mij en het college helemaal niet om daar iets over te zeggen, maar ik doe het toch. Ik vind 'm namelijk heel sympathiek. Ik vind het ook geweldig dat als deze motie wordt aangenomen, raadsleden zich met de herdenking van 80 jaar vrijheid bemoeien. Prachtig, dat kan prima en ik zou er ook zeer voor zijn. Maar er wordt in de vierde bullet van onder ook gesproken over extra budget. Kijk, daar hou ik niet van. Als u de motie aanneemt en geen extra budget levert, kom dan niet bij mij aan, want ik heb het niet en het college trouwens ook niet. Dat was het. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan gaan we dat wijzigen in de motie. Daar heb ik dadelijk wel even tijd voor nodig. Er zijn nog een aantal vragen blijven liggen over explosies. Ik heb vragen gesteld over explosies, het meetbaar maken van beleid, het effect van het ingezette beleid en wat te doen voor mensen die slachtoffer worden van explosies en geenszins te maken hebben met welke vorm van criminaliteit dan ook. Hoe worden zij gecompenseerd? De heer Van Zanen.

De laatste discussie heb ik inmiddels meerdere keren gevoerd in de commissie. Als er sprake is van explosies, gevaar voor de openbare orde en gevaarzetting voor buren, de buurt, langslopende mensen, bovenburen, dan moet ik die maatregelen nemen en hoef ik daar niet voor te compenseren. Maar ik heb gezegd en ook steeds aangegeven dat ik erbovenop zit, en dat geldt ook voor de politie. Zodra wij zeker weten - de politie dus - dat een sluiting kan worden opgeheven, doen we dat. We spreken ook landelijk over het thema explosies, want je kunt het als Den Haag niet alleen oplossen. Het is echt een landelijk en zelfs Europees probleem. Wat als dit blijft voortduren? Volgens mij heeft ook DENK ernaar gevraagd: stel je voor dat je als ondernemer echt in de problemen komt en er zelfs mensen moeten worden ontslagen, kunnen we daar dan iets speciaals voor doen? Daar ben ik en is het college graag toe bereid. Wat doen we, wat doet de politie bij alle explosies in Den Haag? We zetten er camera's neer. De meeste verdachten hebben we, want we hebben ze bijna aldoor te pakken. Daar wordt tegen opgetreden. Maar het herhaalt zich nog wel steeds. Ik weet niet hoe u me daarop wilt afrekenen of meten. Het heeft een hoge prioriteit bij het OM, de politie, ook bij mijn mensen, bij de wijkregisseurs 83

en ook in de nazorg. Dat doen we allemaal. Ik weet niet of u vandaag weer het getal zag. Misschien was dat wel de inspiratie. Het zijn er bijna 1.000. We gaan richting 1.000, niet in Den Haag maar landelijk. Dat is vreselijk. We zitten erbovenop. Er is een landelijke coördinatiegroep op ons verzoek, mede naar aanleiding van uw verzoeken. We doen wat we kunnen. We moeten er ook niet te lang over praten, want een deel van het probleem is ook copycat, vrees ik. Want het is een hele … Nu ga ik ook weer iets verkeerds zeggen, maar het is wel de werkelijkheid. Het is een relatief makkelijke methode om in de familiesfeer dingen te doen, je concurrenten uit te schakelen, et cetera, et cetera. Dat is allemaal misbruik. Dat is wat ik erover kan zeggen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Een heel duidelijk antwoord, voldoende voor nu, over de explosies. Ik heb nog één vraag als u mij toestaat, vers van de pers. Zo'n twee uur geleden verscheen op De Telegraaf minister David van Weel van Justitie en Veiligheid. Hij komt eind 2025 met een verbod op religieuze uitingen bij buitengewoon opsporingsambtenaren, boa's. Hoe kijkt het college daar nu naar? Er werd gisteren heel triomfantelijk getwitterd en gemeld dat we dat gaan invoeren, maar gaan we iets invoeren wat we volgend jaar weer moeten afschaffen? Ik krijg het net binnen.

Daar zou ik van het college nog graag duidelijkheid over willen krijgen. De heer Van Zanen. Ik stel voor dat deze vraag door de portefeuillehouder wordt beantwoord. Dat heeft hij trouwens gisteravond ook gedaan volgens mij. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Het is eigenlijk vrij simpel. De raad heeft een jaar geleden een motie aangenomen en het college voert die uit. Toen de motie in stemming werd gebracht, heeft het college gezegd 'oordeel raad', de afweging meegegeven en ook gezegd dat de kans groot is dat het kabinet het op termijn gaat verbieden. De raad heeft, gegeven de afweging, besloten om er toch mee door te gaan. Het college heeft zich dus netjes gehouden aan het uitvoeren van de motie. De verwachting is dat, zoals het kabinet tot nu toe zegt, het misschien eind volgend jaar met dat verbod komt. Dat zou misschien een gunstige planning voor het kabinet zijn, maar we weten niet hoelang het duurt. Uiteindelijk heeft de minister oorspronkelijk al meer dan een jaar geleden gezegd dat ze met iets zou komen, maar we hebben nog niks concreets gezien. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Op dit moment zegt het college dus de motie te gaan uitvoeren en niet te kijken naar wat er vanuit de landelijke politiek gaat komen? Het kost toch allemaal weer geld en je wil toch teleurstellingen voorkomen. Wethouder Barker (PvdD).

Ja, omdat de raad bewust deze afweging heeft gemaakt en het college in die afweging heeft meegegeven dat de kans best groot is dat het kabinet met iets komt. Het kabinet zegt dat het nog een jaar duurt. Het college houdt zich dus aan de uitspraak van de raad en voert de raadsmotie uit. De voorzitter. Hartelijk dank, wethouder Barker. Dan hebben wij hiermee de beantwoording vanuit het college gehad. Er is behoefte aan een korte schorsing. Er zullen wat dingen aangepast moeten worden naar aanleiding van datgene wat het college gezegd heeft. Ik krijg door dat er nog één motie gepreadviseerd moet worden en dat er ook een antwoord is op het informatieverzoek. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik ben de motie van de ChristenUnie/SGP over de straatdokters vergeten, waarvoor excuus. We hebben het vorige week in de commissie daarover gehad. Ik heb toen aan de commissie een brief toegezegd om een en ander uit te leggen. Het college onderschrijft geheel de wens van de straatdokters en ook van de ChristenUnie/SGP om tot meerjarige financiering te komen. Maar omdat er een tweede partij is gekomen die belangstelling heeft getoond voor deze activiteit in onze stad, moeten wij ons even beraden op hoe we nu verdergaan. Vandaar dat we nog één jaar doorgaan met de straatdokters. In de tussentijd organiseren we een goede manier om 84

voor de meerjarenfinanciering te zorgen. Daarover komt een brief. Ik zou de ChristenUnie willen vragen om de motie aan te houden totdat die brief er is. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Kan de wethouder al aangeven wanneer die brief komt? Wethouder Vavier (GroenLinks). Zeker. Ik heb het eerste concept al gezien. De brief komt niet dinsdag in het college, maar de dinsdag daarop. Hij is er dus binnen enkele weken. Dan het informatieverzoek van de heer De Mos over de handelsbetrekkingen met Suriname of met Paramaribo. We hebben snel een quickscan gedaan naar de beschikbare informatie. Gezien de korte termijn kan ik niet beloven dat het helemaal compleet is, maar ik heb nu drie voorbeelden van de betrekkingen met Suriname. In 2022 is er een landelijke handelsmissie geweest van het Rijk naar Suriname, waarbij de gemeente Den Haag twee Haagse bedrijven heeft voorgedragen om deel te nemen. Ook in 2022 heeft onze burgemeester als voorzitter van de VNG daar gesproken met de regering van Suriname en andere partners over toekomstige samenwerking. Dit was niet specifiek gericht op de handel, maar op versterking van het lokaal bestuur. Ik noemde ook een zorgproject. Op verzoek van Suriname verkent de gemeente Den Haag de mogelijkheden voor het leveren van technische bijstand voor de implementatie van social return on investment.

Het is niet allemaal specifiek gericht op handel, maar dit zijn wel de verbindingen die we op dit moment hebben. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik dien zo meteen een gewijzigde motie in die oproept tot diplomatieke betrekkingen en handelsbetrekkingen. Het woord 'stedenband' komt dus te vervallen, maar dat komt zo meteen. De broek gaat er nog niet van bollen, om eerlijk te zijn. Ik vraag om handel, maar dit is zo prematuur en zo dun. Ik hoop dat u de motie kan omarmen en dat die wordt aangenomen. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Er was een vraag van de Partij voor de Dieren over de uitgaven aan cultuur per hoofd van de bevolking. Het zou mijn voorstel zijn om die mee te laten lopen met het onderzoek, met een benchmark van verschillende steden, dat gaat komen. Dat is het antwoord op die vraag. De voorzitter. Hartelijk dank. Ik stel voor een kwartier te schorsen voor het aanpassen van moties en amendementen. Dan komt de tweede termijn van de raad met de gewijzigde moties en amendementen, die dan geapprecieerd worden door het college. Daarna hebben we zeker twintig minuten nodig om alles klaar te zetten voor de stemmingen. Daarna pas gaan we door met de agenda. Ik zeg dit ook richting de mensen op de publieke tribune en tegen de mensen die thuis mee zitten te kijken. Het is een lange dag, maar dit is even het spoorboekje voor nu. Dan zijn we om 21.00 uur weer terug.

Mevrouw Faïd, heeft u een punt van orde? Fatima Faïd (HSP). Ja. Ik maak me toch een beetje zorgen of we de agenda wel afkrijgen, want ik ga om twaalf uur weg. Dat is zo'n beetje het verhaal hier. (Hilariteit) De voorzitter. Dan hobbelen we waarschijnlijk allemaal achter u aan. Fatima Faïd (HSP). Ik snap wel dat iedereen het heel grappig vindt, want dat is het natuurlijk. Ik ben natuurlijk onwijs grappig, sowieso. Maar het is wel belangrijk om daar met elkaar even bij stil te staan. Mensen zitten hier al heel lang te wachten. Hoe serieus gaan we daar dan mee om? Ik leg het maar even neer. Misschien kunnen we er in de schorsing ook zelf even over nadenken wat nou wijsheid is.

85

De voorzitter. Het is zeer terecht dat u ons daarop wijst. Het is inderdaad een heel serieus punt. Maar het belangrijkste is dat wij vandaag in ieder geval de begroting moeten afronden. We zullen alle beraadslagingen, alle amendementen en alle moties moeten afronden, of we dat leuk vinden of niet. Daarna gaan we een aanvang maken met de agenda die voor vandaag gepland stond. Mochten er ordevoorstellen zijn over de volgorde, dan is dat ook aan de raad. Het presidium heeft daar een voorstel toe gedaan en daarbij is de termijngebondenheid serieus gewogen. Maar we zullen de begroting eerst moeten doen. Voordat we daarmee verder kunnen, moeten we nu kort schorsen om straks met de tweede termijn te kunnen aanvangen. De vergadering wordt van 20.49 uur tot 21.07 uur geschorst. De voorzitter. We gaan over naar de tweede termijn van de zijde van de raad. We houden de sprekerslijst aan zoals we die ook in de eerste termijn hebben gehanteerd. Mevrouw Van Doorn, een punt van orde? Marieke van Doorn (D66). Ik wilde vragen of u nu al ordevoorstellen wilt hebben voor de tweede vergadering of pas later. Er zitten heel veel mensen te wachten. De voorzitter. Dat snap ik helemaal, maar het gaat niet sneller als we het nu doen. Ik stel voor om de begroting af te ronden en dan over te gaan naar die agenda. Dan gaan we die op die manier vaststellen en dan kunnen we ook de ordevoorstellen doen.

Anders ben ik bang dat het een chaos wordt. Laten we eerst de begroting afronden en dan verder te gaan met de rest van de agenda. Marieke van Doorn (D66). Prima, voorzitter. De voorzitter. Dan wil ik in de tweede termijn het woord geven aan de heer De Mos namens Hart voor Den Haag, voor de volle achttien seconden. U mag de dicta natuurlijk voorlezen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Daar zal ik het ook bij laten. Ik heb een gewijzigde motie aangaande het herdenken en vieren van 80 jaar bevrijding. Bij het vierde bolletje van onder komt de toevoeging 'dit extra budget te halen uit het raadsinitiatievenfonds', wat hopelijk zo dadelijk wordt aangenomen. Ik heb een gewijzigde motie aangaande het visplezier. Het gewijzigde dictum luidt: verzoekt het college om te onderzoeken wat de gevolgen zijn van een aanpassing van de havenverordening zodat vissen tussen de havenhoofden weer mogelijk wordt, de handhavers de opdracht te geven in de tussentijd zeer terughoudend te zijn met het bekeuren van veelal oudere vissers en de raad hierover te informeren. Medeondertekend door Bom en De Ridder.

Ik heb een gewijzigde motie waarin de term 'stedenband' is vervangen door 'opzetten diplomatieke en economische banden Den Haag-Turks-Koerdische steden': verzoekt het college diplomatieke en economische banden met onder andere Elaziğ, Diyarbakır, Karakoçan, Kovancılar, Palu en Bingöl op te zetten en de raad elk halfjaar over de resultaten te informeren. Dan heb ik een gewijzigde motie over de diplomatieke en economische band Paramaribo. Het woord 'stedenband' is hier ook verdwenen. Het dictum luidt: verzoekt het college een diplomatieke en economische band met Paramaribo op te zetten en de raad elk halfjaar over de resultaten te informeren. Ik heb een gewijzigd amendement, voorgesteld door de heer Guernaoui, over het extra geld voor opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026, dat luidt: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves met dien verstande dat € 299.999 uit de post onvoorzien wordt aangewend voor 86

Programma 2.1 Gemeenteraad ten behoeve van de opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezing in 2026.' Het amendement is medeondertekend door Guernaoui en Klokkenburg. Maarten De Vuyst (GroenLinks). We hebben de burgemeester in eerste termijn horen zeggen dat hij bezig is met een plan en dat we dat bespreken. Begrijp ik het goed dat als u dit toevoegt aan het fonds, we bij de bespreking van dat plan kunnen beschikken over de extra € 299.999 om bijvoorbeeld plannen uit te voeren - ik noem er maar eentje - om kinderen te betrekken bij de verkiezingen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Meneer De Vuyst, u haalt mij de woorden uit de mond. Het klopt als een bus. Dat ik dat ooit met een GroenLinkser zou mogen zeggen, is ongelofelijk. De voorzitter. Ook dat bleek kinderspel. Heel goed! Lotte van Basten Batenburg (VVD). Klopt dan ook mijn aanname dat dat alleen zo zou zijn als een meerderheid van de raad daarvoor is en dat dat betekent dat zowel een plan om kinderen erbij te betrekken als bijvoorbeeld de acties die Hart voor Den Haag heeft voorgesteld hiermee niet zijn vastgesteld, maar dat we als raad in het debat volgend jaar gaan bepalen wat we met dit geld doen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ook dat klopt als een bus. U ziet het: hoe later de avond wordt, hoe vaker we het met elkaar eens worden. Ik voel hier een ongelofelijke saamhorigheid. Ik word er bijna stil van.

De voorzitter. Dat we dat nog mogen meemaken. Gaat u verder. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan gaan we even kijken of we weer wat tweespalt kunnen zaaien. De motie Aansluiten bij oproep terugdraaien Wet 'betaalbare' huur verzoekt het college zich aan te sluiten bij de oproep van DNB-directeur Klaas Knot aan het kabinet om de Wet 'betaalbare' huur terug te draaien. Naar aanleiding van het debat de motie Collectieve marketing campagne Haagse cultuursector: verzoekt het college in overleg met de Haagse cultuursector te komen met een collectieve marketingcampagne, ook met focus op lokaal/regionaal en internationaal. Naar aanleiding van de inspraak de motie Stel Radio Sangam vrij van BIZ-bijdrage: verzoekt het college Radio Sangam vrij te stellen van de verplichte BIZ-bijdrage. Marieke van Doorn (D66). Een vraag om het goed te kunnen volgen: waren deze laatste drie moties nieuwe moties of zijn het aangepaste moties? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nieuwe, excuus. Er komen nog een paar nieuwe. De motie Groengele zone Paul Krugerlaan: verzoekt het college een groengele zone in de Paul Krugerlaan in te voeren en de raad over de uitkomsten te informeren. Deze motie wil ik alleen in stemming brengen als het amendement Kunstgras, voorgesteld samen met de ChristenUnie, wordt verworpen.

De motie Aanleg kunstgrasvelden Voorjaarsnota 2025: draagt het college op om bij de Voorjaarsnota 2025 en vaststelling programma jaarrekening 2024 bij de verdeling van het resultaat allereerst € 4 mln. voor de aanleg van kunstgrasvelden toe te voegen. De voorzitter. Indien het amendement niet aangenomen wordt, wordt deze motie in stemming gebracht. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zeker, voorzitter.

87

U kent mij als positief mens. De motie Aansporing verbeter de participatie en het democratisch proces: spreekt uit het college aan te sporen om de participatie en het democratische proces te verbeteren en betere samenwerking met de oppositie te zoeken. Dan iets ouderwets. Ik had net weinig tijd en de medewerker heeft het ook hartstikke druk, dus ik heb een met de hand geschreven motie, in prachtig lerarenhandschrift: verzoekt het college af te zien van het invoeren van het dragen van zichtbare religieuze uitingen bij boa's. Lesley Arp (SP). Ik wil het even niet over de inhoud van de motie hebben of over of je ervoor of tegen bent. We hebben het net gehad over collegialiteit. De heer De Mos deed een oproep om goed samen te werken met de oppositie. Ik vind het wel ingewikkeld dat als een motie is aangenomen, we vervolgens in reactie daarop weer moties gaan indienen om het terug te draaien. Ik vind dat principe ingewikkeld in het kader van collegialiteit. Snapt de heer De Mos dat? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nee, daar snap ik helemaal niks van. U kunt de motie niet steunen als u ertegen bent. Er is een nieuw feit. Vanmiddag is bekend geworden dat de minister van Justitie en Veiligheid heeft gezegd het dragen van religieuze uitingen bij buitengewoon opsporingsambtenaren terug te draaien.

Dan is het weinig zinvol om dat nu op 1 januari in te voeren en vervolgens eind volgend jaar weer terug te draaien. Dat draagt ook niet bij aan de uniformiteit van boa's op de straat. De voorzitter. Gaat u verder. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ten slotte ontkomen we er helaas niet aan een motie van afkeuring in te dienen: spreekt haar afkeuring uit over de handelwijze van het college inzake Haga. Medeondertekend door Verdonk. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag wordt het volgende amendement (HvDH.D) voorgesteld. Amendement HvDH. D Tóch geld vrijspelen kunstgrasvelden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Besluit om: ▪

Door middel van een wijziging op de begroting 2024 een deel van niet bestede, maar wel begrote, bedragen alsnog 4 miljoen euro incidenteel ter beschikking te stellen voor realisatie van kunstgrasvelden.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Amendement HvDH.C is in die zin gewijzigd, dat het thans luidt:

Gewijzigd amendement HvDH.C Extra geld voor opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van college inzake Programmabegroting 2025-2028. Besluit dictum I als volgt te wijzigen: 88

▪

Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met een meerjarig eindsalaris van 0,0 mln. na verrekening met de reserves met dien verstande dat 299.999 euro uit de post onvoorzien wordt aangewend voor Programma 2.1 Gemeenteraad ten behoeve van de opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezing in 2026.

Het gewijzigde amendement maakt onderdeel uit van de beraadslaging. De voorzitter. Motie HvDH.1 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie (Gemeente)raad herdenkt en viert 80 jaar bevrijding De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ we in 2025 herdenken dat het 80 jaar geleden is dat er voor Nederland een einde kwam aan De Tweede Wereldoorlog. Overwegende, dat: ▪ het goed is om als gemeente Den Haag, de stad van Vrede & Recht, in het algemeen en als gemeenteraad in het bijzonder, stilte staan bij het feit dat het in 2025 80 jaar geleden is dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog; ▪ ter nagedachtenis van zo’n belangrijk moment het goed is om als gemeenteraad hier gezamenlijk uiting aan te geven, zeker ook omdat de viering van 75 jaar grotendeels werd overschaduwd door de Coronacrisis; ▪ een nader samen te stellen werkgroep van vier raadsleden zich bezig gaat houden met het vervullen van nader te noemen punten; ▪ er te denken valt aan een grondige opknapbeurt van de diverse “oorlogsmonumenten” en “sporen van de oorlog”, het planten van één of meerdere vredesbomen; ▪ de nader samen te stellen werkgroep contact kan zoeken met stichtingen, musea- en andere culturele instellingen, 4 en 5 mei comités en andere betrokkenen die stilstaan bij het herdenken van de Tweede Wereldoorlog, gemeente Den Haag en onze burgemeester, om samen met deze partijen uit te

zoeken wat er mogelijk is in het kader van het herdenken en vieren van 80 jaar vrijheid; ▪ het goed is als deze werkgroep, in het kader van 80 jaar bevrijding, over extra budget beschikt om er samen met de andere betrokken organisaties en stichtingen een passende bestemming voor te zoeken, dit extra budget te halen uit het raadsinitiatievenfonds'. ▪ de werkgroep qua verantwoording direct staat onder de burgemeester, haar taken zal vervullen vanaf een nader te bepalen datum in januari 2025 tot aan december 2025; ▪ de werkgroep verantwoording verschuldigd is voor het ter beschikking gestelde budget en een overzicht van de uitgaven bij te houden en geld dat niet besteed is weer terug te storten; ▪ de werkgroep de gemeenteraad periodiek op de hoogte zal houden van haar vorderingen en plannen en indien gewenst de gemeenteraad uit zal nodigen voor bepaalde activiteiten.

Spreekt uit: ▪ een werkgroep ‘Herdenking en Viering 80 jaar Bevrijding in te stellen die invulling gaat geven aan het als gemeenteraad gezamenlijk uiting geven aan 80 jaar vrijheid. * Weghalen wat niet van toepassing is. 89

NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Motie HvdH.8 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie HvDH 8 Opzetten diplomatieke- en economische banden Den Haag Turks/Koerdische steden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ van de tienduizenden in Den Haag wonende Turken er zo’n 25- tot 30.000 afkomstig uit de regio Elaziğ waar veel inwoners een Koerdische afkomst hebben; ▪ Elaziğ een regio is die Den Haag vele ondernemers heeft opgeleverd die voor werkgelegenheid zorgen; ▪ ondanks dat positieve aspect de Haagse samenwerkingsrelatie met Turkije tot op heden nog weinig ontwikkeld is; ▪ ondanks het ontbreken van echte concrete samenwerking er wel een groot draagvlak bestaat voor samenwerking met deze regio in Turkije; ▪ de Turkse markt op alle fronten groeit. Van de technologiesector tot de productie van groenten en fruit, de industrie en de kenniseconomie. Ook nemen de consumentenbestedingen toe. Van mening, dat: ▪ een afzetmarkt van 75 miljoen inwoners natuurlijk ook interessant is voor (Turks-/Koerdische) Haagse ondernemers. Verzoekt het college ▪ diplomatieke- en economische banden met o.a. Elaziğ, Diyarbakır, Karakoçan, Kovancılar, Palu en Bingöl op te zetten; ▪ de raad elk half jaar over de resultaten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Motie HvdH.9 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde Motie HvdH.9 Diplomatieke- en economische band Den Haag - Paramaribo De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ circa 50.000 Hindoestanen in Den Haag hun thuis hebben gevonden; ▪ Suriname een land is dat Den Haag vele ondernemers heeft opgeleverd die voor werkgelegenheid zorgen; ▪ ondanks dat positieve aspect de Haagse samenwerkingsrelatie met Suriname tot op heden nog weinig ontwikkeld is; 90

▪ ▪

ondanks het ontbreken van echte concrete samenwerking er wel een groot draagvlak bestaat voor samenwerking met Suriname; de afspraken die zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst tussen de Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken en de burgemeester van Den Haag (destijds ook voorzitter van de VNG) (1) in de gemeenschap (nog) niet gevoeld worden.

Van mening, dat: ▪ er v.w.b. het drijven van handel grote kansen liggen voor Nederlands/Surinaamse ondernemers. Verzoekt het college: ▪ een diplomatieke- en economische band met Paramaribo op te zetten; ▪ de raad elk half jaar over de resultaten te informeren. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Motie HvDH.15 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie HvDH 15 Geef onze Scheveningse bevolking het visplezier terug! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ er sinds kort een visverbod geldt aan de binnenkant van het Noordelijk en Zuidelijk Havenhoofd op Scheveningen; ▪ aan de andere kant van de havenhoofden wel gevist mag worden; ▪ ijverige boswachters en gemeentelijke BOA’s daar streng op handhaven en forse bekeuringen uitdelen. Van mening, dat: ▪ Scheveningen en visserij hand-in-hand gaan sinds mensenheugenis en veel, vooral oudere, Scheveningers veel plezier beleven aan het vissen bij de havenhoofden; ▪ Hart voor Den Haag denkt dat het visverbod tussen de havenhoofden geen stand houdt bij een rechtbank, aangezien vissen op zee vrijgesteld is van vergunningsplicht en tussen de dammen ook beschouwd kan worden als Noordzee; ▪ De havenverordening spreekt van “verboden te vissen in de Haven”, wat volgens Hart voor Den Haag iets anders is dan de monding bij de havenhoofden; ▪ veel minder validen graag vissen op de havenhoofden omdat het met scootmobiel goed te bereiken is.

Verzoekt het college: ▪ om te onderzoeken wat de gevolgen zijn van een aanpassing van de havenverordening, zodat vissen tussen de havenhoofden weer mogelijk wordt; ▪ de handhavers de opdracht te geven in de tussentijd zeer terughoudend te zijn met het bekeuren van (veelal oudere) vissers; ▪ de Raad hierover te informeren. * Weghalen wat niet van toepassing is. 91

NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag worden de volgende moties (HvDH.22, HvDH.23, HvDH.24, HvDH.25, HvDH.28, HvDH.29, HvDH.30 en HvDH.31) ingediend:

Motie HvDH.22 Aanleg Kunstgrasvelden Voorjaarsnota 2025 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ afgelopen 12 jaar gemiddeld 1,6 % te veel begroot is. Dat is ongeveer 45 miljoen euro per jaar. Anders gezegd er bleef 45 miljoen over; ▪ onderstaande posten dit effect veroorzaken: o Planningsoptimisme o Niet vervulde en openstaande vacature o Hogere rijksbijdrage dan verwacht ▪ ook de jaarrekening 2023 een groot bedrag van 37 miljoen overschot liet zien, dat o.a. werd toegevoegd aan de algemene reserve; ▪ ook dit jaar (2024) er meer arbeidsplaatsen begroot zijn dan dat er werkelijk zijn aangetrokken.

Het planningsoptimisme met 4.000 woningen per jaar is ook gewoon blijven bestaan; ▪ er binnen de gemeentebegroting sprake is van een te hoge begroting, ontstaan binnen de diverse programma’s van de programmabegroting; ▪ we nu in de 11e maand van het begrotingsjaar zitten en de geprognosticeerde onderbesteding ruim meer dan 100 arbeidsplaatsen verspreid over alle hoofdstukken van de programbegroting 2024 betreft; Overwegende, dat: ▪ de brief van wethouder Bruines van 17 september 2024 aan de Rekeningencommissie de analyse geeft van het prognose kracht van de begroting; ▪ er ook een overschot in de jaarrekening van 2024 zal blijven, in het bijzonder bij de niet vervulde vacatures. Draagt het college op: ▪ om bij de voorjaarsnota 2025 en vaststelling programma jaarrekening 2024 bij de verdeling van het resultaat allereerst 4 miljoen euro voor de aanleg van kunstgrasvelden toe te voegen. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HvDH.23 Aansluiten bij oproep terugdraaien Wet ‘betaalbare’ huur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. 92

Constaterende, dat: ▪ de invoering van de Wet ‘betaalbare’ huur er voor gezorgd heeft dat er nu al 6.000 (!) minder particuliere huurhuizen zijn; ▪ het aantal particuliere huurwoningen nóg verder zal dalen omdat verhuurders door de nieuwe regelgeving van hun vastgoed af willen; ▪ ⁠de president van De Nederlandsche Bank (DNB) heeft gesteld dat de Wet ‘betaalbare’ huur verkeerd uitpakt en daarom het kabinet heeft opgeroepen om deze wet terug te draaien; ▪ ⁠minder aanbod tot veel hogere huurprijzen leidt. Van mening, dat: ▪ huurders van particuliere huurwoningen, die veelal geen mogelijkheden hebben tot koop, een betaalbare woning moeten vinden. Verzoekt het college: ▪ zich aan te sluiten bij de oproep van DNB-directeur Klaas Knot aan het kabinet om de Wet ‘betaalbare’ huur terug te draaien. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.24 Collectieve marketing campagne Haagse cultuursector De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ de Haagse cultuursector herstelt van de grote (financiële) gevolgen van coronacrisis; ▪ de sector stelt dat er te weinig aandacht is voor het promoten van het aanbod (vooral op de lokale/regionale en internationale markt). Van mening, dat: ▪ het cultuuraanbod bijdraagt aan de Haagse economie (o.a. hotelovernachtingen, het nuttigen van lekkernijen en andere versnaperingen in de Haagse horeca). Verzoekt het college: ▪ in overleg met de Haagse cultuursector te komen met een collectieve marketing campagne, ook met focus op lokaal/regionaal en internationaal. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.25 Motie van afkeuring De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. 93

Constaterende, dat: ▪ De Omgevingswet van kracht is sinds 1 januari 2024; ▪ Een van de doelen van deze wet is het vertrouwen tussen overheid en burgers te herstellen; ▪ Overheden verplicht zijn iets aan participatie te doen; ▪ Overheden de belanghebbenden zorgvuldig en transparant moeten informeren over participatiebijeenkomsten binnen de omgevingswet. Overwegende, dat: ▪ Belanghebbenden recht hebben op participatie (Zoals ook vermeld in de participatieverordening); ▪ Belanghebbenden in de uitnodiging voor een participatiebijeenkomst moeten kunnen lezen wat het onderwerp en de status is van de vergadering (bijvoorbeeld een werkgroep om ideeën uit te wisselen of een bijeenkomst in het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning); ▪ In de uitnodiging voor omwonenden, voor de werkgroep van 12 september, staat dat men wordt uitgenodigd om “wensen en behoeften voor de komende periode” aan te geven; ▪ Het verslag van diezelfde bijeenkomst de titel heeft “Verslag plenaire gedeelte werkgroep (…) met als thema: omgevingsvergunning PWO 2024-2025”; ▪ Belanghebbenden die recht hebben om te participeren in de het traject mbt de omgevingsvergunning dit niet hebben kunnen doen, vanwege een omissie van de gemeente in de uitnodiging; ▪ Het college vindt dat ze voldoende heeft gedaan door mensen bij binnenkomst een formulier te geven waarin staat dat de omgevingsvergunning aan de orde is.

Van mening, dat: ▪ Het college omwonenden, via een uitnodiging vooraf, tijdig op de hoogte had moeten stellen van het doel en de status van het overleg, zodat men op basis van juiste en transparantie informatie de keus had kunnen maken om wel/niet aanwezig te zijn; ▪ Het college zich niet kan verschuilen achter het feit dat deze informatie wel verstrekt is tijdens de overeenkomst; ▪ Het vertrouwen van omwonenden wederom geschaad is door onjuiste en onvolledige informatie van de gemeente. Spreekt haar afkeuring uit over de handelwijze van het college. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.28 Stel Radio Sangam vrij van BIZ-bijdrage De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ Radio Sangam, gevestigd in de Weimarstraat, een non-profit organisatie is; ▪ Radio Sangam nu verplicht is een bijdrage te leveren aan de BIZ-Weimarstraat, welke is bedoeld voor bedrijven die winst maken; 94

▪

Radio Sangam het financieel moeilijk heeft.

Van mening dat Radio Sangam: ▪ een belangrijke bijdrage levert aan de Hindoestaanse gemeenschap in Den Haag; ▪ dagelijks duizenden mensen (ook uit andere doelgroepen) met de radioprogramma's van Radio Sangam uit hun isolement worden gehaald; ▪ ⁠ook andere non profit organisaties met maatschappelijke nut in een dergelijke situatie zo een kwijtschelding zouden moeten kunnen krijgen. Verzoekt het college: ▪ Radio Sangam vrij te stellen van de verplichte BIZ-bijdrage. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag

Motie HvDH.29 Groengele zone Paul Krugerlaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ het invoeren van een groengele zone, waarbij bezoekers voor de eerste twee uur slechts tien cent per uur betalen voor het parkeren van hun auto, een goede stap is voor de winkeliers om de Paul Krugerlaan aantrekkelijker te maken voor bezoekers om hun inkopen te doen in deze straat; ▪ ⁠ondernemers stellen dat de groengele zone hen eerder is beloofd. Verzoekt het college: ▪ een groengele zone in de Paul Krugerlaan in te voeren; ▪ ⁠de Raad over de uitkomsten te informeren. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.30 Geen religieuze uitingen boa’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028. Constaterende, dat: ▪ de minister van Justitie & Veiligheid eind 2025 een verbod zal opleggen voor het dragen van religieuze uitingen bij buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s); ▪ Haagse handhavers vanaf 01-01-2025 wel zichtbare religieuze uitingen mogen gaan dragen.

95

Van mening, dat: ▪ de neutraliteit van het uniform van boa’s belangrijk is, zo kan het de-escalerend werken; ▪ het eerst invoeren, dan weer afschaffen van het dragen van zichtbare religieuze uitingen niet bijdraagt aan de uniformiteit van boa’s. Verzoekt het college: ▪ af te zien van het invoeren van het dragen van zichtbare religieuze uitingen bij boa’s. * Weghalen wat niet van toepassing is. NB. Ook kan een verzoek aan de raad worden gedaan. In dat geval wordt in plaats van ‘het college’ ‘de raad’ ingevuld. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HvDH.31 Motie van aansporing: Verbeter de participatie en het democratische proces De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025- 2028 Constaterende dat het college, - te vaak stelt dat alles op rolletjes loopt in deze stad, - ⁠op welhaast alle voorstellen van de oppositie komt met antwoorden als ‘we doen het al’, ‘we zijn in gesprek’, ‘dit onderwerp hoort niet bij de begrotingsbehandeling’, Constaterende dat uit een enquête van Omroep West (1600 respondenten) blijkt; - dat 73,9% van de respondenten weinig tot niet tevreden is over de prestaties van de wethouders; - ⁠dat 74,2% van de respondenten stelt zich weinig tot niet door de wethouders vertegenwoordigd te voelen, Overwegende dat het college bij haar aantreden heeft gesteld - open te staan voor ideeën van de oppositie, - ⁠participatie hoog in het vaandel te hebben Van mening dat - de oppositie te vaak tegen potdichte deuren aanloopt, - ⁠participatie nog te vaak niet goed loopt in de stad, Spreekt uit het college aan te sporen - om de participatie en het democratische proces te verbeteren, - ⁠beter samenwerking met de oppositie te zoeken, En gaat over tot de orde van de dag, De (gewijzigde) moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Mevrouw Van Doorn ziet af van het woord.

Dan de heer De Vuyst, GroenLinks. Excuus, mevrouw Van Basten Batenburg. Ik ging iets te snel door mijn lijstje. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het lijkt wel of de voorzitter is vergeten … De voorzitter. Zegt u het maar even in de microfoon. Dan kunnen de mensen het ook horen. 96

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan is mijn tijd op. Ik wilde zeggen: dan is de voorzitter vergeten dat niet GroenLinks, maar de VVD vorig jaar uit het college is gestapt. Voorzitter. Ik heb bijna geen tijd meer, dus ik hou het net als de heer De Mos bij de aanpassingen en een nieuwe motie. Zoals in het debat al even besproken, heb ik de motie Actie op de Haagse Markt aangepast. Het eerste verzoek is gewijzigd in: aan de slag te gaan met dit achterstallig onderhoud. De eerste woorden zijn geschrapt. Dan de motie Subsidiestop bij antisemitisme. Naar aanleiding van het debat heb ik de titel daarvan gewijzigd in 'Subsidiestop bij antisemitisme en discriminatie', zodat de verwarring over het dictum daarmee is weggenomen. Tot slot een nieuwe motie naar aanleiding van de woorden van mevrouw Vavier over het spijtige niet afstand nemen van het terugkomen op de eerdere belofte aan de wijk. De motie luidt: constaterende dat in de notulen van de bewonersbijeenkomsten op 1, 2, 3, 5 en 6 juli 2024 te lezen is dat de locatie op 1 juli 2025 operationeel wordt; in dezelfde notulen wordt gesteld 'Voor die datum is het COA verantwoordelijk om de asielzoekers op te vangen. Per november 2024 zal de PWO weer openen.

Vanaf dat moment zal ook het termijn van 5 - 7 jaar gaan lopen'; overwegende dat de nieuwe streefdatum voor de start van de gefaseerde inhuizing nu 1 november 2025 is; in de brief van 4 november 2024 wordt gesteld dat 'De termijn van 5 - 7 jaar voor de tijdelijke invulling van de Sportlaan gaat van start wanneer alle doelgroepen zijn ingehuisd'; het college de start van de termijn van 5 - 7 jaar derhalve heeft uitgesteld tot op zijn vroegst 1 januari 2026, 14 maanden na de oorspronkelijk gecommuniceerde datum; door het handelen van het college voor de zomer een vertrouwensbreuk is ontstaan tussen het college en de buurten; van mening dat het college zijn afspraken en toezeggingen moet nakomen, wil het ooit beginnen aan het herstel van het vertrouwen; keurt af dat het college zijn belofte aan de raad en de stad weigert na te komen en dit niet erkent. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Peeck en de heer De Mos. De voorzitter. Motie VVD.4 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie VVD4 Subsidiestop bij antisemitisme en discriminatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● in de (inmiddels verlopen) kadernota subsidiebeleid 2020-2023 (RIS305416) als algemene weigeringsgrond is opgenomen: “Subsidiegeld mag niet bijdragen aan ongewenste maatschappelijke activiteiten, waaronder in ieder geval discrimineren en haatzaaien worden verstaan.” Overwegende dat: ● deze weigeringsgrond niet is opgenomen als weigeringsgrond in hoofdstuk 3 van de algemene subsidieverordening Den Haag 2020. Van mening dat: ● vastgesteld antisemitisme of discriminatie niet alleen een weigeringsgrond zou moeten zijn voor subsidie, maar ook moet worden opgenomen als aanleiding om subsidie per direct stop te kunnen zetten en te kunnen terugvorderen. Verzoekt het college: ● een nieuwe kadernota subsidiebeleid te maken; 97

● ●

in de nieuwe kadernota subsidiebeleid naast de genoemde weigeringsgrond ook op te nemen dat subsidierelaties kunnen worden verbroken op grond van antisemitisme of discriminatie; en de bijbehorende subsidieverordening hierop aan te passen.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Motie VVD.13 is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie VVD.13 Actie op de Haagse Markt De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: ● het college heeft aangekondigd in zijn laatste jaar met een visie op de Haagse Markt te willen komen; ● er beleidsmatig en organisatorisch achterstallig onderhoud is op de Haagse Markt dat dringend aandacht nodig heeft, van de branchering die al jaren niet is herzien tot het marktreglement dat aan actualisatie toe is, en van de marktorganisatie die moet worden versterkt tot de markttarieven die moeten worden herzien. Overwegende dat: ● het maken van een totaalvisie op de markt veel tijd kost, waardoor concrete besluiten op het achterstallig onderhoud weer langer op zich laten wachten. Verzoekt het college ● aan de slag te gaan met dit achterstallig onderhoud; ● de raad voor Pasen te informeren welke 5 concrete acties het nog het komende jaar tot uitvoering brengt. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, wordt de volgende motie (VVD.18) ingediend:

Motie VVD 18 Van afkeuring De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 november 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025-2028 (RIS319799). Constaterende dat: • in de notulen van de bewonersbijeenkomsten op 1, 2, 3, 5 en 6 juli 2024 te lezen is dat de locatie op 1 juli 2025 operationeel wordt; • in dezelfde notulen wordt gesteld: “Voor die datum is het COA verantwoordelijk om de asielzoekers op te vangen. Per november 2024 zal de PWO weer openen. Vanaf dat moment zal ook het [sic] termijn van 5 -7 jaar gaan lopen”. Overwegende dat: • de nieuwe streefdatum voor de start van de gefaseerde inhuizing nu 1 november 2025 is; 98

• • •

in de brief van 4 november 2024 wordt gesteld dat “De termijn van 5 - 7 jaar voor de tijdelijke invulling van de Sportlaan gaat van start wanneer alle doelgroepen zijn ingehuisd”; het college de start van de termijn van 5 - 7 jaar derhalve heeft uitgesteld tot op zijn vroegst 1 januari 2026, 14 maanden na de oorspronkelijk gecommuniceerde datum; door het handelen van het colllege voor de zomer een vertouwensbreuk is ontstaan tussen het college en de buurten.

Van mening dat: • het college zijn afspraken en toezeggingen na moet komen, wil het ooit beginnen aan het herstel van het vertrouwen. Keurt af dat het college zijn belofte aan de raad en de stad weigert na te komen en dit niet erkent. En gaat over tot de orde van de dag. De (gewijzigde) moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. De heer De Vuyst, mevrouw Faïd en mevrouw Gerritsen zien af van het woord. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik wil graag het amendement Plan van aanpak Amare aanpassen. De strekking blijft helemaal hetzelfde, maar in het kader van het jaarlijks rapporteren heb ik getracht mee te denken met het college, als een geste - ik weet niet of het uitmaakt - van mij. Ik verzoek u om de tijd even te stoppen, want het is een heel lang dictum. 'Besluit om: I. Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves; met dien verstande dat voor de exploitatie van Amare en de culturele programmering van de Nieuwe Kerk over 2025 € 1 mln.

beschikbaar wordt gesteld, maar vanaf 2026 de beschikbaarstelling van deze extra middelen voorwaardelijk te maken van een plan van aanpak, in die zin dat Stichting Amare het volgende wordt verzocht: een plan van aanpak aan te leveren waarin de Stichting Amare toelicht: hoe ze het advies van de adviescommissie MJB op gaat volgen; hoe ze de resultaten van de publieke enquête en het model publiek belang meeneemt in de exploitatieplannen; hoe ze zich gaat inzetten het exploitatietekort te verminderen, en/of extra eigen middelen wil aantrekken; te zorgen dat de prestatie-indicatoren die onderdeel uitmaken van stap 4 van het model publiek belang aansluiten bij bovenstaand plan en jaarlijks voor de begrotingsbehandeling over deze indicatoren te rapporteren'. Hiermee kan het jaarlijks rapporteren via de indicatoren die het college toch al van plan was op te stellen, maar dan naar aanleiding van het plan. Ten slotte over de motie Geen piepsysteem in de Wmo. Ik werd er door collega's op gewezen dat er in Utrecht een ontwikkeling is die raakt aan de discussie hier over resultaatgericht indiceren. Ik zou daar graag even op willen studeren met een aantal collega's. Aangezien de heer Thepass ook een afrondend debat Wmo heeft aangemeld voor de volgende raad, houd ik de motie even aan en ga ik er goed naar kijken. De voorzitter.

Aangezien motie SP.2 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Amendement SP.A is in die zin gewijzigd, dat het thans luidt:

Gewijzigd Amendement SP A: Plan van aanpak Amare De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2025- 2028. 99

Besluit om: I. Vast te stellen de Programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2025-2028, met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves; met dien verstande dat voor de exploitatie van Amare en de culturele programmering van de Nieuwe Kerk over 2025 € 1 mln. beschikbaar wordt gesteld, maar vanaf 2026 de beschikbaarstelling van deze extra middelen voorwaardelijk te maken van een plan van aanpak, in die zin dat Stichting Amare het volgende wordt verzocht: -

-

Een plan van aanpak aan te leveren waarin de Stichting Amare toelicht - hoe ze het advies van de adviescommissie MJB op gaat volgen - hoe ze de resultaten van de publieke enquête en het model publiek belang meeneemt in de exploitatieplannen; - hoe ze zich gaat inzetten het exploitatietekort te verminderen, en/of extra eigen middelen wil aantrekken. Te zorgen dat de prestatie-indicatoren die onderdeel uitmaken van stap 4 van het model publiek belang aansluiten bij bovenstaand plan en jaarlijks voor de begrotingsbehandeling over deze indicatoren te rapporteren.