RIS321383 Notulen van de raad van 14 november 2024

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 14 november 2024 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts A B C D

E

F G H

Vaststelling agenda Stad in de raad Voortzetting behandeling Programmabegroting 2025-2028 Stemmingen Vaststelling van de besluitenlijst D.1 Voorstel van het presidium inzake benoeming leden Commissie van advies en toezicht referendum (RIS320425) D.2 Voorstel van de voorzitter van de raad inzake verantwoording kosten fractieondersteuning 1 januari 2023 t/m 31 december 2023 (RIS320291) D.3 Voorstel van het college inzake Actualisatie register geheimhouding (RIS320289) D.4 Voorstel van het presidium tot vaststelling van het protocol vermoeden integriteitsschending raadsleden Den Haag (RIS320314) D.5 Voorstel van het presidium tot wijziging van de Gedragscode raadsleden 2021 (RIS320315) D.6 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 (RIS320061) D.7 Voorstel van het college inzake Verklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning woontorens Loevesteinlaan 355 (RIS320299) D.8 Voorstel van het college inzake Herbenoeming lid raad van toezicht van De Haagse Scholen (RIS320041) D.9 Voorstel van het college inzake Statutenwijziging stichting VO Haaglanden (RIS320046) Datumbepaling initiatiefvoorstellen AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST E.1 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Meer fonteinen (RIS320101) E.2 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Een positief en toekomstgericht openbaar vervoer (RIS320324)

Beraadslaging over Voorstel van het college inzake Vaststelling voorontwerp Van Hogenhoucklaan (RIS319454) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST Voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6B (Schilderswijk) (RIS319991) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor tijdelijke omgevingsvergunning Permanente Winter Opvang Sportlaan 600 (RIS320169) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST

Agendapunten I en J worden gezamenlijk besproken I Voorstel van het college inzake Formalisering voorbereidings- en uitwerkingskrediet transformatie Lange Voorhout 102 naar het Nieuwe Eschermuseum (RIS318437) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST

1

J

K L

Voorstel van het college inzake Visie Museumkwartier 2033 – Oude Meesters en Nieuwe Helden in de Haagse Binnenstad (RIS320071) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1 (RIS320058) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Plesmanweg 16 (RIS319781) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST

Afronding debat commissie (indien tijd resteert) M Beantwoording schriftelijke vragen inzake Maak de Kaapstraat veilig en groen (RIS318380) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST N Raadsmededeling stand van zaken opvanglocatie Sportlaan (RIS320290) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST O Themadebat WMO AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST P Beantwoording schriftelijke vragen inzake Verblijfstatus oudere Surinamers (RIS318630) AGENDAPUNT NIET AAN DE ORDE GEWEEST De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering. Aanwezig zijn 42 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (HvDH), Verduin (D66) en Çelik (DENK).

Afwezig: Van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh), Sewtahal (PvdA), en Kaptheijns (PVV) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Hartelijk welkom. Ik heropen de vergadering van gisteren. We gaan gestaag door met de bespreking van de begrotingsvoorstellen 2025. We beginnen zo meteen natuurlijk met de insprekers, maar eerst heeft meneer De Mos een punt van orde. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, gisteren was er ook een inspreker, namelijk de initiatiefnemer van het burgerinitiatief voor een referendum over betaald parkeren, dat 15.000 handtekeningen opleverde. Nou had dat advies over de goedkeuring van dat burgerinitiatief er op 12 november moeten zijn. Kunnen we aan het eind van de dag dat advies verwachten over de vraag of het referendum referendabel is? Dat is het ordevoorstel. Of missen we nog wat? De voorzitter. Ik ga ervan uit dat we, nee, dat ik, want ik ben dat alleen dus ik ben ook de sjaak en zo hoort het ook, u daarover aan het eind van de middag, begin van de avond een brief zal schrijven. Dat was de reden waarom ik er zonet niet was, zal ik maar zeggen, omdat jullie die verordening zo hebben vastgesteld, tot mijn afgrijzen. Maar goed, dat is weer wat anders. Jullie waren er allemaal niet bij. Dat was ver voor mijn aantreden, hoor ik nu. Ik had het moeten zien bij mijn sollicitatie.

Dank u wel, meneer De Mos. Is dit helder? Het komt er dus aan. Bericht van verhindering is ontvangen van de leden Van de Goorbergh, Sewtahal en Kaptheijns in verband met ziekte. Wethouder Balster is bij de aanvang even afwezig in verband met een afspraak bij de minister. 2

Ik vraag u als altijd aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Dat ben ik en vanmiddag de heer Sluijs, die mij dan vervangt. Voer andere gesprekken alsjeblieft buiten, zodat we elkaar maar ook de insprekers goed kunnen horen. Dat geldt voor iedereen, ook voor de mensen die nu nog spreken. Het is niet de bedoeling dat u raadsleden of collegeleden bij hun voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan om namen van ambtenaren te noemen. Wat ook niet mag, zijn blijken van instemming of afkeuring. Dat lijkt misschien niet sympathiek maar het is wel echt een regel die we met z'n allen hebben vastgesteld. We vinden dat namelijk niet prettig en het is ook niet verstandig om dat te doen. Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de leden van de raad en aan niemand anders. Ik zal, net als de heer Sluijs, toezien op deze afspraken. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering. Er is één uitzondering, omdat we zo meteen beginnen met het afronden van de begroting. Daar komen eerder stemmingen over, waarna we beginnen met een nieuwe raadsvergadering. Helemaal aan het eind zullen daar ook weer stemmingen over zijn, met stemverklaringen. Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering om uiterlijk 0.00 uur af te sluiten. Dan hebben we de stemmingen ook gedaan.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Kunt u instemmen met de agenda? Ik heb een signaal gekregen van de fractie van D66. Meneer Thepass? Nee, dat is geen D66. Vincent Thepass (GroenLinks). Een nét iets andere partij, voorzitter. Ik zou graag de afronding debat Wmo willen doorschuiven naar de volgende raadsvergadering. Dat is niet alleen handig vanwege de volle agenda van vandaag, maar ook omdat wij toch nog wat extra overlegtijd nodig hebben voor de moties. De voorzitter. Oké. Is dat akkoord? Ik weet niet precies hoe het zit, en of u dat alleen kunt voorstellen. Was u de aanvrager van het debat? En zijn er andere fracties die hierover vandaag wilden spreken? Dat is niet het geval. Dan gaan we dat zo doen. Dan kijk ik naar de heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Wellicht ben ik een klein beetje in verwarring, voorzitter, maar volgens mij hebben we de vergadering van gisteren heropend. U begint nu met de vraag of we de agenda kunnen vaststellen, maar volgens mij hebben we dat gisteren al gedaan met elkaar en is dit de heropening van de agenda van gisteren. De voorzitter. Ja, ik lees het gewoon braaf voor. De vaststelling van de agenda houdt in hetgeen wij gisteren nog hebben laten liggen. Ondertussen doe ik wel een paar kleine dingetjes alvast op weg naar die volgende vergadering, om het soepel te laten verlopen. Dank u wel, meneer Sluijs, voor deze verbetering en precisering.

Ik vind het heel fijn dat u dat doet. Ik heb nog twee andere voormededelingen gehad van raadsleden. Die komen dan straks? Oké. Ze staan hier in rood aangegeven op mijn lijstje, dus dat valt mij natuurlijk op. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

3

De voorzitter. In verband met de agenda die we straks gaan behandelen, geef ik graag gelegenheid aan de insprekers om hun zegje te doen. Dames en heren, de bedoeling is drie minuten. Dat is niet alleen de bedoeling; ik zeg gewoon na drie minuten: dank u wel. Dat doe ik bij iedereen en bij iedereen hetzelfde. Let dus even op uw tijd, zodat u echt uw verhaal kunt houden en ook kunt afronden. Er zijn in totaal tien insprekers. We beginnen met iemand die iets wil zeggen over het voorstel Vaststelling voorontwerp Van Hogenhoucklaan. Ik geef het woord aan F. Molkenboer-Schneider. Mevrouw Molkenboer-Schneider (F). Mijn naam is Florentine Molkenboer en ik ben de verenigingsmanager van de Koninklijke HC & VV. Ik sta hier namens de klankbordgroep herinrichting van de Van Hogenhoucklaan. Inmiddels is dat voor de tweede keer in twaalf weken tijd. Gelukkig niet andersom! Dat komt omdat wij helaas nog steeds niet gelukkig zijn met de wijze waarop wethouder Kapteijns de Van Hogenhoucklaan wil herinrichten. Ik heb het specifiek over het gedeelte bij de sportclubs. Op 18 september heeft de wethouder op dringend verzoek van de raadscommissie leefbaarheid een werkbezoek gebracht aan de Van Hogenhoucklaan. In het clubhuis van HC & VV zijn het gemeentelijke herinrichtingsplan voor de laan, en in het bijzonder bij de sportclubs, en enkele van onze variantvoorstellen aan de orde geweest.

Dat waren voorstellen die niet door ons maar door Veilig Verkeer Nederland zijn geadviseerd. Wij hebben geconstateerd, en zijn daarover verheugd, dat de wethouder in afwijking van de gebruikelijke normering de aanvankelijke verbreding van de parkeerplaatsen van 2 meter wil verruimen naar 2,20 meter, onder meer naar aanleiding van de almaar breder wordende gemiddelde auto, aldus de wethouder. Ten aanzien van de rijbaanversmalling van 6 meter naar 5 meter ziet de wethouder echter geen aanleiding om te verruimen naar de door ons voorgestelde 5,60 meter. De wethouder wil voor de inrichting van deze erftoegangsweg in een 30 kilometergebied vasthouden aan de richtlijnen uit het Handboek openbare ruimte van de gemeente Den Haag. Daarom moet en zal de rijbaan teruggebracht worden van 6 meter naar 5 meter breed. Dat is opmerkelijk, omdat het CROW, het kennisinstituut van onder meer verkeer, vervoer en infrastructuur de wegbreedte van erftoegangswegen al in 2021 heeft verruimd tot zelfs 5,80 meter, vanwege het feit dat voertuigen en fietsers steeds breder worden. De gemeente Den Haag hanteert blijkbaar nog de verouderde richtlijnen. Ruim twee jaar zijn we met de gemeente over dit onderwerp in gesprek. Het is een moeizaam participatieproces met meerdere teleurstellingen, een starre reactie op onze argumenten en niet nagekomen afspraken.

Je gaat je afvragen of zo'n participatieproces eigenlijk wel zin heeft. Of is het echt alleen maar voor de bühne? Wij roepen u als raad dan ook op om de motie van mevrouw Peeck te steunen. In die motie staat heel duidelijk verwoord wat er allemaal speelt op dit deel van de laan en waarom juist hier de laan niet versmald moet worden van 6 meter naar 5 meter. Laat duidelijk zijn dat het hier gaat om slechts 60 centimeter. Waar heb je het over, zou je zeggen. Voor ons als bewoners en gebruikers is die 60 centimeter cruciaal voor de veiligheid en de leefbaarheid op dit specifieke deel van de laan. Wij willen vooruit en we willen daarom een veilige en toekomstbestendige inrichting van de laan. We hopen op uw steun. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Molkenboer. Dan zijn er vier insprekers op het voorstel Formalisering voorbereidings- en uitwerkingskrediet transformatie Lange Voorhout 102 naar het Nieuwe Eschermuseum. Ik geef eerst het woord en C. van Diepen en daarna aan A. Willemsen. Mevrouw Van Diepen, gaat uw gang. Mevrouw Van Diepen (I). Goedemiddag. Vandaag spreek ik in als werknemer van West Den Haag, als een aan de KABK afgestudeerd kunstenaar, als student artistic research aan de universiteit van Amsterdam maar ook als jarenlang inwoner van deze stad. Het museumkwartier als hart van de stad zou moeten bijdragen aan zijn culturele kracht, representatie en diversiteit.

Nu zou ik willen benoemen dat Den Haag kampt met een braindrain van talent. We investeren in kennis en hoge kwaliteit via onze academies - denk aan de KABK en het conservatorium - maar we 4

bieden jonge makers weinig toekomstperspectief in eigen stad. Ik zie het om me heen. Ik woon hier al meer dan tien jaar en merk dat veel afgestudeerden Den Haag verlaten. Dit is vooral opvallend voelbaar in de muziek. Het conservatorium heeft een enorm goed internationale reputatie en de stad heeft fors geïnvesteerd in het Amaregebouw. Toch blijft er weinig ruimte over waar jonge muzikanten kunnen experimenteren en zichtbaar kunnen worden voor publiek. Hoe zorg je ervoor dat een stad écht duurzaam wordt voor kunstenaars? Deze laatste jaren, waarin West de ambassade nieuw leven inblies, heb ik gezien hoe het anders kan. West biedt juist dat podium in het hart van de stad, een plek voor experiment en ontwikkeling waar lokaal talent en internationale hedendaagse kunst in wisselwerking komen. Hetzelfde geldt voor de KABK. De relatie tussen West en de academie is in deze jaren in het Museumkwartier enorm versterkt. Dat geldt voor studenten die bij ons werken en die samenwerken met de kunstenaars die wij tonen en die tentoonstellingen bij ons ontwikkelen, maar ook voor docenten die bij ons of met ons evenementen opzetten. In het Museumkwartier, waar het aanbod vaak uniform en traditioneel is en gefocust op gevestigde iconen, brengt West een inclusiever beeld. Naast de jonge helden biedt West een programma met thema's die iedereen raken.

Een greep uit het recente programma: migratie, identiteit, ecofeminisme en rouw. Ik wil hierbij benadrukken dat de zichtbaarheid die een plek als het Museumkwartier biedt een enorm privilege is, waar met zorg invulling aan gegeven moet worden om zo een goede representatie van zijn inwoners te bieden. Delftsblauw of koninklijk, maar ook Escher alleen weerspiegelt niet de complexiteit en de relaties die de stad met zijn inwoners zo bijzonder maakt. Het programma van West biedt juist dit meerstemmige perspectief dat we meer dan ooit nodig hebben in een wereld die steeds verder polariseert. Als je echt wil investeren in cultuur, geef dan ruimte aan verschillende stemmen in het Museumkwartier. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan A. Willemsen en daarna aan A. Helmling. Mevrouw Willemsen (I). Goedemiddag allemaal. Mijn naam is Anne Willemsen. Ik ben medewerker publiek en educatie bij West. Ik wil graag spreken over ons educatieprogramma en de meerwaarde van West in het Museumkwartier als hedendaagse kunstinstelling. Ons educatieprogramma is divers en flexibel. Wij bieden lessen voor primair en voortgezet onderwijs aan bijna 2.000 leerlingen per jaar van scholen in Den Haag en daarbuiten. Daarnaast ontvangen wij jaarlijks meer dan 5.000 studenten van de academie.

Het centrale thema is natuurlijk hedendaagse kunst, maar nog veel belangrijker zijn de ervaringen en vaardigheden die de leerlingen opdoen. Wij doen alles in gesprek met de klassen, om zo de kunst vanuit hun belevingswereld te benaderen. Zo zullen ze ervaren dat iedereen iets te zeggen heeft over kunst, ongeacht zijn achtergrond of leeftijd. Bij ons leren leerlingen dat hun eigen observaties de basis vormen voor interpretatie, wat leidt tot diepgaande gesprekken over thema's zoals migratie en klimaatverandering. Leerlingen en docenten zijn vaak verrast door onze lessen en tentoonstellingen. Bij het woord 'kunst' denken velen vooral aan schilderijen, terwijl ze bij ons ontdekken dat foto's of video's ook kunst zijn. Zo maken ze kennis met kunst vanuit een breder perspectief. Leerlingen geven aan dat ze genieten van de afwisseling die wij bieden. Deze principes hanteren we eigenlijk bij al onze bezoekers. We stellen ons open en uitnodigend op tegenover iedereen die bij ons binnenkomt. Dankzij onze locatie in het Museumkwartier kunnen bezoekers een breed scala aan kunst ontdekken op één dag. Het contrast tussen West en de andere instellingen stimuleert hen om kunst vanuit een nieuwe invalshoek te bekijken. Het is onvoorstelbaar dat Den Haag zou kiezen voor een Museumkwartier zonder hedendaagsekunstinstelling.

Het positieve effect dat de aanwezigheid van een instelling zoals West heeft op de diversiteit van het Museumkwartier mag niet onderschat worden. West spiegelt de stad en programmeert mét de stad, waarbij we onze tijd in beeld brengen zoals alleen een hedendaagsekunstinstelling dat kan. Tijdelijke projecten kunnen nooit de duurzame relaties evenaren die West als gevestigde kunstinstelling opbouwt. We geven jong talent een platform om zijn werk te tonen en bij te dragen aan het publieke debat. Zij verdienen zichtbaarheid in het culturele hart van de 5

stad. De eer om als enige hedendaagsekunstinstelling in het Museumkwartier te zitten, nemen wij zeer serieus. Wij blijven ons inzetten voor betekenisvolle samenwerkingen en verrassende educatieve programma's. Als West uit het Museumkwartier zou verdwijnen, zou dat een verlies zijn voor de stad en een stap terug voor jongere generaties, die juist hier verschillende kunstvormen en perspectieven moeten kunnen ervaren. Zo leren ze dat kunst meer is dan een schilderij en dat ook zij iets te zeggen hebben over kunst. Dank voor uw tijd. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan A. Helmling, en daarna aan P. Drijver. Gaat uw gang. De heer Helmling (I). Geachte burgemeester, college en gemeenteraadsleden. De mogelijke verkoop van het paleis om een nieuw Eschermuseum te financieren, roept veel verontrusting op. Het pand verkopen terwijl West met nationale erkenning en steun van het Rijk bereid is het langdurig te huren, is economisch, cultureel en maatschappelijk onbegrijpelijk. Verhuur biedt op lange termijn meer economische voordelen en flexibiliteit dan een eenmalige verkoop. De gemeenteraad heeft het college gevraagd om meerdere scenario's inhoudelijk en financieel uit te werken en te toetsen. Het huidige voorstel biedt hiervoor onvoldoende ruimte en lijkt voorbij te gaan aan het publieke belang van een cultureel aanbod dat Den Haag als culturele stad versterkt.

Grondig onderzoek naar scenario's zoals het behoud van beide panden en beide musea is essentieel om tot een toekomstgericht besluit te komen. In de brief van het college wordt hedendaagse kunst een vaste plek beloofd in het Museumkwartier, maar verderop wordt aangegeven dat er voor West momenteel geen mogelijkheden zijn. Dit is tegenstrijdig. Het lijkt voorbarig om juist die instelling die de meeste middelen en erkenning heeft, uit te sluiten, zeker aangezien de financiering van het Eschermuseum nog onduidelijk is. Gezien de bezoekersaantallen van West, de structurele steun van Rijk en gemeente en de petitie die door meer dan 6.000 bewoners is ondertekend om West te behouden in het Museumkwartier, vraag ik mij af onder welke omstandigheden de raad wél ruimte ziet voor hedendaagse kunst. Als brede financiële steun, nationale erkenning en maatschappelijk draagvlak geen redenen zijn voor het college om hedendaagse kunst de ruimte te geven die het verdient, wat dan wel? Binnen het gemeentelijke vastgoed in het Museumkwartier is er voldoende ruimte om de bestaande instellingen te behouden, hun de kans te geven zich verder te ontwikkelen en hedendaagse kunst de plek te geven die zij verdient. Dit verrijkt niet alleen het culturele aanbod, maar versterkt ook de maatschappelijke impact en benut de beschikbare structurele middelen optimaal.

West voegt waarde toe voor zowel bezoekers als bewoners van Den Haag, en versterkt de sociale cohesie en het culturele profiel van de stad. De jaarlijkse financiering van West met meer dan € 1 mln. is ruim twee keer zo hoog als die van het Eschermuseum, en onderstreept het belang van het betrekken van West in het onderzoek. Ik vertrouw erop dat de raad in het belang van een rijk en toekomstbestendig Den Haag alle mogelijkheden onderzoekt. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan P. Drijver. De heer Drijver (I). De monumentstatus. Het gemeentebestuur heeft het initiatief genomen een gebouw van Breuer voor te dragen voor de status van rijksmonument en heeft het zichzelf daarmee heel moeilijk gemaakt, temeer om het dat gebouw belast heeft met een boekhoudkundig tekort dat de dienst elders had opgelopen. Het aftandse gebouw bleek onverkoopbaar. Deze week las ik het volgende op een forum: 'Dat de rijksmonumentenstatus niet houdbaar is, omdat het gebouw onbruikbaar is zonder absurd hoge investeringen en monument aantastende verbouwingen is allang bekend. Dat zwaard van Damocles heeft de modernistische cult zelf over het gebouw afgeroepen door ook het interieur onder de bescherming te laten vallen.' U heeft een aantal bijlagen gekregen bij het collegevoorstel. Ik heb vijf vragen aan het college over bijlage 5: Escher in de Ambassade, 2024, uitgangspunten.

Het stuk is ongedateerd. Is het een 6

ambtelijk stuk? En is het stuk wel positief geadviseerd door de commissie omgevingskwaliteit en erfgoed, zoals de Erfgoedverordening voorschrijft? Of worden deze uitgangspunten als bestuurlijk dictaat opgegeven zodat de commissie omgevingskwaliteit en erfgoed straks niet meer vrij kan adviseren? Dan het derde punt. Er zit contrabande in de tegenstrijdige uitgangspunten. Zoetgevooisde aspecten worden tegengesproken door even verderop genoemde noodzakelijke ingrepen en hierdoor kan het stuk altijd worden gebruikt als legitimatie van wat dan ook. Het is immers ook als uitgangspunt vastgesteld. U wordt voor de mal gehouden. Punt vier. Dit stuk moet opener de opgaven omschrijven, en het is allesbehalve een factsheet. Het is een opvatting. Ten vijfde. Nergens wordt de kwaliteit van het gebouw genoemd als twee volumes die in een L-vorm losjes geschakeld zijn met glazen tussenlid, om een tuin heen waarin een vrij gevormd auditorium staat. Hiermee wordt voorgesorteerd op het dichtbouwen van de tuin. Het is contrabande. Dan bijlage 4, het boekje van Wijnand Galema uit 2018 in een nieuwe versie van 2024. De waardestelling uit het boekje van 2018 is helemaal gewijzigd. Er is contrabande toegevoegd.

De compositie van het blok, twee volumes die losjes in een L-vorm zijn geschakeld met een transparant tussenlid om een tuin waarin een auditorium, is ongemotiveerd uit het boek weggehaald om die binnentuin te kunnen bebouwen. Dan bijlage 6, het planologisch kader. Als factsheet is het onvolledig, omdat het de maximale bouwhoogtes van de verschillende bouwvlakken niet aangeeft. De contrabande is dat het lijkt alsof het hele bestemmingsvlak als bouwvlak geïnterpreteerd kan worden, in één hoogte. Dan mijn kritiek op de businesscase. Er ligt geen businessplan als pitch. Bijlage 1 is flinterdun. Die verschuift alle risico's naar de gemeente, iets waar we meer dan tien jaar geleden ook op hebben gewezen bij het Spuiforum. De Mos zei daarover bij de verhoren van de enquêtecommissie: 'Het is een partij die actief belobbyd heeft. We hebben heel wat mailtjes gekregen van die groeperingen en dat heeft ook geresulteerd in gesprekken met deze mensen. Alleen als je kijkt wat er per saldo bereikt is, zie je natuurlijk dat dat nihil is geweest.' Wat doen we hier? Dan het tweede punt. Nergens is de voorwaarde aan gekoppeld dat het huidige stadspaleis van de … De voorzitter. Dank u wel, meneer Drijver. De heer Drijver. … koningin-moeder … De voorzitter. Aan de orde is … De heer Drijver. … in bezit blijft. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, meneer Drijver. Het geldt ook voor u.

Dan zijn er nu vier insprekers voor het Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1. Ik geef het woord nu aan H. Poelsma, en zo meteen aan K.A.G. De Winter. Gaat uw gang. De heer Poelsma (K). Ik doe even mijn bril af; dan kan ik het wat beter lezen. Geachte leden van de gemeenteraad, geachte voorzitter. Het college vraagt u om het bestemmingplan Dreven 1 vast te gaan stellen. De BEA is echter voor de gehele Dreven geschreven. Er is geen uitsplitsing gemaakt voor Dreven 1. Daarom is het volstrekt onduidelijk hoeveel bomen er hier gerooid moeten gaan worden. Het lijkt ons dan ook van belang dat u het college eerst om meer zekerheid vraagt. De Bomenstichting Den Haag mist in de BEA ook het zoeken naar alternatieven. Het college heeft besloten dat er geen boom wordt gekapt tenzij dat aantoonbaar niet anders kan. De BEA is een uitstekende methode om dat aan te tonen. Het verdient dan ook aanbeveling om alsnog te bezien of er bomen behouden kunnen blijven door de plannen wat aan te passen of misschien materiaal of machines ergens anders te laten staan of te laten rijden. Is het daarnaast niet een goed idee om die prachtige iepen in de Dreven te verplanten? De BEA beweert dat grote iepen niet verplant kunnen worden, maar moet dat niet eerst onderzocht 7

worden voordat die conclusie kan worden getrokken? Den Haag heeft ervaring in het verplanten van grote iepen. Denkt u maar aan de vier grote iepen aan de Sportlaan. Dat is een groot succes. Die bomen staan er mooi bij. Dat kan hier dan toch ook? Tijdens de commissie Ruimte op 6 november vroeg Clara Visser de wethouder hoe hij wil voldoen aan 5% meer blad voor de stad. Zijn antwoord dat dat op termijn wel goedkomt, is natuurlijk totaal onvoldoende. We weten namelijk wel dat er bijna 400 bomen in de gehele Dreven moeten verdwijnen, maar we weten helemaal niet hoeveel ervoor terugkomen, omdat dat niet in de BEA staat. Met deze aantallen lijkt het ons echt onmogelijk om te voldoen aan een bomenbeleid om in 2030 5% meer blad in de stad te realiseren. De BEA heeft het huidige kroonvolume van de Dreven niet bepaald, en mist dus alles wat de ecosysteemdiensten betreft. Voor de Zichten was dat wel gedaan. Waarom dan niet voor de Dreven? Wij vragen u om de kroonvolumes en de daarmee samenhangende ecosysteemdiensten te laten berekenen, zoals het voorkomen van hittestress, wateroverlast, het opnemen van CO2 en het leveren van zuurstof. Het is toch wel belangrijk dat de toekomstige bewoners dit weten. De wethouder dacht tijdens de commissievergadering dat bomen met een toekomstverwachting … De voorzitter. Dank u wel, meneer Poelsma. Uw tijd is om. De heer Poelsma. Oké, dank u wel.

De voorzitter. Ik geef nu het woord aan K.A.G. De Winter, en daarna aan P. Drijver. Mevrouw De Winter (K). Geachte voorzitter. Het bestemmingsplan Dreven is geen echt bestemmingsplan, maar een bouwplan à la tête du cliënt. Dit plan is niet bepaald door planologische oplossingen voor de wijk, de hele wijk. Het is niet enkel maar een juridisch-planologisch kader van regels waarbinnen wij ontwikkelen, zoals de heer Birnage hier antwoordde op de terechte vragen van de raadsleden. Nee, op dit bestemmingsplan kan alleen maar worden gebouwd wat de gemeente, Heijmans en Staedion beslist hebben. Over die plannen zijn die partners bewust of onbewust - wat is erger? - onduidelijk. Wie gaat de parking uitbuiten? Wie mag erin parkeren? Wat gaat het allemaal kosten voor wie? Dit bestemmingsplan is een vrijkaart voor ontwikkelingen waarop niet de raad maar enkel deze drie greep hebben, maar waarvoor de raad wel de rekening gaat betalen. De raadsleden worden dus in het ootje genomen. Heijmans zei ons in een gesprek: voor ons is de nota van uitgangspunten het document waartegen we ons verhouden. Ondertussen wijken ze voortdurend af van de nota van uitgangspunten en van het projectdocument, maar uw toestemming wordt hiervoor niet gevraagd, beste raadsleden. Elke keer wordt u wat dieper in de fuik gezogen.

Niet een bestemmingsplan moet u worden voorgelegd, maar een nieuwe nota van voortschrijdend inzicht met heroverwegingen en de financiële aspecten van de nieuwe plannen. Als er dan toch een bestemmingsplan als bouwplan moet worden ontwikkeld, kan dat na de goedkeuring door de raad van zo'n nota waarin de gemeenteraad de plannen kan beoordelen. Ten tweede. In het geval van de Dreven is de sloopmelding die ons eergisteren bereikte ook een blijk van misprijzen voor de rechtstaat. Er is een rechtszaak lopende en burgers en middenveldorganisaties hebben slechts één mogelijkheid om hun bezwaren aan de rechter voor te leggen. Die ene mogelijkheid van beroep maakt de wethouder binnenkort zonder voorwerp door alvast de panden te slopen waarop het beroep betrekking heeft. Nog vele jaren zullen er, ten laatste, in Zuidwest geen woningen bij komen maar woningen onttrokken worden aan de woningmarkt. Al die tijd worden de mensen uit hun woningen gezet en wordt er gesloopt. De wethouder liegt wanneer hij zegt dat hij bewoners kan herhuisvesten in de nieuwbouw, tenzij hij ze allemaal in de 220 woningen van Steenzicht en Ruimzicht wil passen. Een ander soort planning met een ander soort bouwplannen ware nodig.

8

Ten slotte. De omgevingsvergunning voor de sloop van de Dreven is een teken van verminking van twee wijken die slechts gedeeltelijk 'heropgeknapt' worden, en niet een oplossing voor de slechte woningen, noch voor de bijkomende woningen die nodig zijn. Schijnbaar is zo'n sloopvergunning doodnormaal. Wel, ik vind het schandalig. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw De Winter. Dan geef ik nu het woord aan P. Drijver en daarna aan A. van Oorschot. Gaat uw gang. De heer Drijver (K). Het is jammer dat niet alle wethouders er zijn. Het college schrijft dat vaststelling van dit bestemmingsplan de status van gemeentelijk beschermd stadsgezicht Dreven weghaalt. Dat is op z'n minst onvolledig, omdat u als raad de status in stand laat en koppelt aan nieuwbouwplannen conform RIS303806. Ook loopt er nog een zaak bij de rechtbank. Het bestemmingsplan is hier uitgewerkt om zeer concrete bouwplannen te legitimeren zonder dat ergens de stedenbouwkundige legitimatie is gegeven dat juist deze configuratie van blokken, bouwhoogtes, buitenruimtes, parkeervoorzieningen en stedelijke voorzieningen de best denkbare oplossing is voor dit gebied voor de komende halve eeuw. Het bestemmingsplan heeft geen enkele relatie met de vrijblijvende verlanglijstjes die in de Structuurvisie Zuidwest van december vorig jaar staan.

Gisteravond was er een openbare bijeenkomst in Zuidwest over mobiliteit. Er was geen wethouder mobiliteit, parkeren of bouwen aanwezig om de buurt de voor- en nadelen van autodelen uit te leggen. Er was geen directeur DSO aanwezig om toe te lichten waarom een buurt met goedkope woningen en goedkoop parkeren op straat moet verkassen om drie keer zo veel woningen en auto's te moeten dulden in hun wijk. Gisteravond had het college een ambtenaar gestuurd, die alle shit van de wijk over zich heen kreeg omdat het college zelf zich daar niet durft te vertonen. Dit bestemmingsplan is onhoudbaar, de bouwplannen zijn onhoudbaar, de parkeeroplossing is onhoudbaar en bij Steenzicht 1A en 1B zagen we dat het college ook zonder onherroepelijke omgevingsvergunning met zijn machtspolitiek doorzet. SOS Den Haag begrijpt dat de gemeente met deze bouwplannen een enorme inkomstenbron aanboort. Meer woningen is meer erfpacht en meer duurdere woningen is nog meer erfpacht. Grootschalige sloop betekent dat de nieuwe infrastructuur verschreven op de nieuwbouw en de vervangingsreserves vrijvallen. U allen weet dat dat de reddingsboei is om niet een artikel 12gemeente te worden. Maar toch is SOS Den Haag vooral tegen polarisatie en escalatie, waarbij niemand wint. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan A. van Oorschot. De heer Van Oorschot (K). Ik spreek in namens de AVN. Goedemiddag.

Wij willen voor de toekomstige inrichting van de Dreven een groenblauwe structuur als basis zien. Niet alleen de Ecologische hoofdstructuur maar ook de dooradering van de natuur tot op de binnentuinen is van belang. Niet voor niets hebben wij de egel als icoonsoort voorgesteld. Even vier punten. We missen de samenhang met andere deelplannen. Deelplan Dreven 1, waar we het vandaag over hebben, is geen eiland. Het is geen deel van de stedelijke groene hoofdstructuur maar het sluit wel aan op de lange singelstructuur door de wijk, die al vanaf de nota van uitgangspunten geprezen wordt om zijn robuuste karakter. Doe daar wat aan, want die verbinding naar de stedelijke groene hoofdstructuur aan de Lozerlaan is van belang. Waarom schrapt het college die passage in de toelichting? Ten tweede de BEA, waaraan de Bomenstichting zonet refereerde. Talloze volwassen bomen worden gekapt in het deelplan D1 en in het fase 1-gebied van de BEA. Volwassen bomen kun je niet zomaar vervangen door jonge. Dat gaat namelijk ten koste van de groennorm, de 3-30-300-regel, waar het college aan hecht. Ga uit van de landschappelijke structuur en de aanwezige volwassen bomen. Neem de planaanpassing serieus en behoud daarin zo veel mogelijk bomen. Ik heb een kaartje gezien en heb al vraagtekens bij de Riddersdreef. Ik zie daar een heleboel rood aangemerkte bomen.

9

Ten derde de binnentuinen. Het is goed dat deze als groen op de plankaart staan, dat het begrip artikel 1.17 is gehandhaafd en dat de regelgeving wordt verscherpt. Maar hoe zit het dan met de verharding? Regel dat ook. En draai de U-vormige gebouwen … De voorzitter. Dank u wel. De heer Van Oorschot. … naar het groen. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Oorschot. De tijd zit erop. De heer Van Oorschot. Mijn vierde punt heb ik eerder al gemaakt. De voorzitter. Dank u wel. Gelukkig maar. Dan één inspreker over het voorstel Vaststelling bestemmingsplan Plesmanweg. Dat is C.L.C. van Kretchmar. Gaat uw gang. De heer Van Kretchmar (L). Geachte voorzitter, geachte leden van de raad. Ik spreek als bestuurslid van Wijkvereniging Duttendel Wittebrug, namens de wijkbewoners. Het project Plesmanduin kent een lange historie. Na zeven jaar neemt u vandaag een besluit over het bestemmingsplan. We hebben vertrouwen in de voortgang van de procedures en we zien met name uit naar het spoedig slopen van De Saxofoon, voor zover dat al niet gebeurd is door vandalen. Er is één punt uit het bestemmingsplan dat wij nogmaals onder uw aandacht willen brengen. Dat betreft de horeca, zoals omschreven in de bestemmingsplanbepalingen. De locatie van Plesmanduin is onderdeel van een waardevol Haags groengebied en grenst aan de Hubertusduin. Dit is onderdeel van de ecologische verbindingszone.

Plesmanduin kent niet voor niets de bestemming 'groen', vanwege de verbinding met de natuur. Een belangrijke waarde in dit gebied is rust, zowel voor bewoners en omwonenden als voor de dieren die hier leven. In 2018 heeft de gemeente de horecacategorie 'licht' toegewezen aan Plesmanduin. Dit is een weloverwogen besluit met openingstijden tot 23.00 's avonds, rekening houdend met het karakter van de omgeving en omwonenden en een waarborg voor nachtelijke rust, kenmerkend voor deze omgeving. Aan het eind van 2023 heeft de gemeente na een periode van anderhalf jaar met druk van de projectontwikkelaar uiteindelijk ingestemd met een functiewijziging van een deel van het oude KLM-gebouw van logies naar hotel. Een hotel op deze plaats past niet binnen het gemeentelijke hotelbeleid. De gemeente spreekt in de beantwoording van de zienswijze dan ook over 'een eenmalige afwijking waaraan geen rechten kunnen worden ontleend bij toekomstige aanvragen'. In hoeverre deze stellingname juridisch houdbaar is, zal blijken uit het beroep dat de wijkvereniging tegen de functiewijziging heeft ingediend bij de rechtbank. De hotelfunctie betekent een verzwaring van de horecacategorie tot middelzwaar, met openingstijden tot 2.30 uur in de ochtend en het aanbieden van vermaak. Het hiermee aantrekkende verkeer van het komen en gaan van bezoekers doet afbreuk aan de nachtelijke rust.

Wij roepen u dan ook op om de openingstijden van de horeca op Plesmanduin te beperken tot 23.00 uur 's avonds en dit middels een amendement vast te leggen in de bestemmingsplanbepalingen, in het belang van wijkbewoners en de omliggende natuur. Het door de wijkvereniging ingediende beroep zou hiermee kunnen vervallen. Ik dank u. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Kretchmar. Ten slotte is er een inspreker over de stand van zaken opvanglocatie Sportlaan. Ik geef het woord aan E. Goldbach. Ik denk dat we u gistermiddag ook hebben gezien. Gaat uw gang. De heer Goldbach (N). Geachte gemeenteraad. Gisteren heb ik al ingesproken en u verzocht om uw controlerende taak serieus te nemen. Dat verzoek staat nog steeds, maar nu eerst over de PWO. De opvang werd op 1 november 2024 geopend. Een vergunning was er nog niet, maar volgens de wethouder was dat geen probleem, want twee weken daarna, vandaag dus, zou er concreet zicht zijn 10

op legalisatie. Hoe ziet de wethouder dat concrete zicht voor zich als de participatie niet eens gevolgd is? Op 12 september zijn de mensen simpelweg misleid. De reactie van de wethouder op 7 november: ach, niet iedereen begrijpt het. Inmiddels is het juridisch getoetst. Een pamflet in de handen van de bewoners drukken vlak voor de werkgroepvergadering is niet hoe de wetgever participatie heeft bedoeld. Beste gemeenteraad, u kunt toch niet zomaar accepteren dat de wethouder een loopje neemt met de regels die u nota bene zelf heeft vastgelegd? De volgende stap in dit circus is het slopen van een deel van Haga zonder vergunning, dus weer tegen de wet. De wethouder doet maar wat. Ook dit mag u als raad niet accepteren. En dan nog de communicatie. De gemeente kreeg de opdracht van de rechter om beter te communiceren, maar zoals ik gisteren al zei bij mijn inspraak, deugt er nog steeds niets van de communicatie. Die is onvolledig, met tegenstrijdige informatie. En gisteren, tijdens de algemene ledenvergadering van de wijkvereniging van de Vogelwijk, gaf de nieuwe gemeentelijke projectleider nota bene aan dat eigenlijk alle termijnen in de planning nog niet vaststaan en kunnen schuiven. Stop dus met deze plannen. Stort de stad, de wijken, opeenvolgende colleges en de beoogde nieuwe buren niet in minstens tien jaar ellende.

Het is nu al een zootje en we zijn nog maar vijf maanden onderweg. Dit wordt een ramp. Dat is ook niet gek, want om een plan uit te voeren moet je eerst een plan voorbereiden en dan pas een besluit nemen. Het moet niet andersom, zoals de wethouder nu heeft gedaan. Wees verstandig. Er liggen al twee plannen voor permanente ontwikkeling klaar. Stof deze af, schaaf een beetje bij en u kunt morgen starten met de permanente ontwikkeling. Dat hoeft geen vijf tot zeven jaar of nog veel langer te duren. Dank u. De voorzitter. Dank u wel, meneer Goldbach.

Aan de orde is: C.

Voortzetting Programmabegroting 2025-2028.

De voorzitter. Dan gaan we nu, op weg naar de volgende vergadering, naar agendapunt C, de voortgezette behandeling van de programmabegroting. Het college vervolgt de beantwoording na de eerste termijn van de raad. De beraadslaging wordt hervat. De voorzitter. Het woord is, net als gisteren, aan de wethouder Financiën en vele andere dingen, wethouder Bruines. Nee, er is een punt van orde. Ik weet inmiddels ook waarover. Gaat uw gang, mevrouw Holman, Partij van de Arbeid. Alleen een punt van orde, hoor. Janneke Holman (PvdA). Dank, voorzitter. Ik wilde alvast een motie aanhouden, namelijk PvdA.3, Sportdeelname op peil. Die motie gaat namelijk grotendeels over de btw-verhoging op sport, maar we weten sinds een uurtje dat die er waarschijnlijk niet gaat komen. De voorzitter. Aangezien motie PvdA.3 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. En zo volgen we de actualiteit. Het woord is aan de wethouder van Financiën. Gaat uw gang. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Wij zijn gisteravond wat abrupt gestopt midden in een heftig gesprek. Ik denk dat het goed is om nog het volgende aan te geven over de appreciatie van het college van een aantal voorliggende amendementen. Nog even los van de inhoud en het doel van het amendement, waar we het eigenlijk nog niet over gehad hebben, stuit met name de dekking bij het college op bezwaren, waar die raakt aan de 11

voeding van het cofinancieringsfonds dan wel het weghalen van middelen uit een ander beleidsterrein. Dat heb ik u willen meegeven in het preadvies. Verder proberen we natuurlijk zo goed mogelijk te kijken naar de ideeën die er zijn, en zullen we die ook vanuit het college appreciëren. De raad zal uiteindelijk zijn eigen stemming moeten bepalen. Ik wil graag nog even teruggaan, omdat door de wat heftige discussie die de heer De Mos en ik hierover gisteren hadden, een deel van de argumentatie is blijven liggen. Dat raakte aan het punt van de evenementen en de brandbrief die iedereen gekregen heeft over de clustering, dus het bij meerdere evenementen gebruikmaken van één productie. Dat betekent dat er veel in podia, hekken, toiletten en techniek wordt gedeeld en die zaken dan vaak een aantal weken achter elkaar kunnen worden gebruikt. Ik denk dat het goed is om even aan te geven waarom ik de heer De Mos heb gevraagd om deze motie aan te houden. Inhoudelijk is de motie namelijk begrijpelijk en ook onderdeel van een gesprek dat er nog zal moeten komen. Ik wil een korte achtergrond schetsen. In 2002 heeft de raad het locatiebeleid voor evenementen opgesteld, met als doel een balans tussen leefbaarheid en levendigheid. In dat huidige beleid is er voor de groengebieden, waaronder het Zuiderpark, een rustperiode van twee weken opgenomen.

In de praktijk blijkt dat dit locatiebeleid geen weigeringsgrond kan zijn voor het verlenen van vergunningen. Dat is echt een juridisch ding. Het is dus moeilijk om te sturen op het aantal evenementen en rustperiodes per locatie om dat evenwicht te houden tussen aan de ene kant gezelligheid en evenementen en aan de andere kant voldoende rust voor de omwonenden. We moeten dus voldoen aan de Europese regelgeving. Daarom zijn we bezig met de herziening hiervan. Dat zijn we op dit moment aan het afstemmen met organisatoren uit de sector, die verschillend denken over verschillende dingen. Daarin worden allerlei perspectieven en input meegewogen. Die bespreken we natuurlijk ook. We hebben ook een evaluatie gedaan met de omgevingen van de verschillende evenemententerreinen. Uiteindelijk zullen we een voorstel aan u voorleggen. Dat is er nog niet - het is er nog niet eens in concept - maar dat hopen we wel binnen korte tijd af te hebben. Het leek het college dan ook opportuun om het debat over dat voorstel af te wachten en dat debat te voeren op basis van een voorstel waarin al die belangen ook een plek kunnen krijgen en goed kunnen worden afgewogen. Daar is dit belang er zeker een van, want ik begrijp heel goed wat er in die brief staat en wat de heer De Mos daarover zei. Maar wij krijgen ook heel veel brieven van omwonenden die ontzettend veel last hebben van evenementen.

Het blijft dus zoeken naar dat evenwicht in het kader van het algemeen belang. Als u de motie vandaag toch in stemming wilt brengen, wat natuurlijk uw volste recht is, moet het college die op dit moment ontraden. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vind het voorstel van de heer De Mos ook interessant. Ik heb de brief van de ondernemers gelezen en daar staan gewoon echt interessante dingen in. Is het mogelijk om die bespreking, die we nog gaan hebben, te combineren met een soort technische sessie, om echt even wat technische vragen daarover te kunnen stellen? Wij zouden het debat hierover dan graag voeren. Wethouder Bruines (D66). Als daar behoefte aan is, kunnen we dat zeker accommoderen. Kijk even waar we mee komen. Daar zullen ongetwijfeld aspecten in zitten die interessant zijn om nog wat dieper op in te gaan, al dan niet samen met betrokken partijen. Dat moeten we tegen die tijd zien, maar het college is hiertoe bereid. Motie HvDH.10, over het Kunstmuseum, hebben we gehad. Dan kom ik nu op een amendement van ChristenUnie/SGP over het structureel regelen van het initiatief van de raad. Ik zie dat mevrouw Klokkenburg er even niet is, dus ik zal eerst een ander punt bespreken. Ik vind het wel fijn als zij het ook kan horen. Ik ga door met een ander punt van Hart voor Den Haag: regel het onderkomen voor de Aquajutters.

De heer Bom en ikzelf hebben het afgelopen jaar heel veel momenten gehad met de Aquajutters om te kijken hoe we hen kunnen ondersteunen, faciliteren of helpen bij het vinden van een nieuw onderkomen. Die vereniging zat vroeger in een mooie keet op de boulevard, maar moest daar inderdaad plaatsmaken voor de ontwikkeling van het Noordelijk Havenhoofd. Dat heeft de inspreker ook gezegd. Wij hadden geen verplichting tot herhuisvesting - ik vind dat wel belangrijk om te 12

noemen - maar het toenmalige college heeft gezegd dat ze in ieder geval voor zeven naar in De Mallemok konden, van Stichting Welzijn Scheveningen. Daar hebben ze een eigen ruimte gekregen en hebben ze hun activiteiten kunnen ontplooien. Op dat moment was er in De Mallemok nog ruimte. Daarom is die afspraak toen ook voor zeven jaar gemaakt. Dat was vanuit de gedachte dat de vereniging dan ook de tijd zou hebben om naar de toekomst te kijken. Op dit moment zijn er in De Mallemok heel veel initiatieven ontplooid en hebben zij die ruimte echt zelf nodig. De gebruikersovereenkomst met de Aquajutters loopt dus af medio januari van het komende jaar. Ik wil ook nog iets rechtzetten. Zij mogen daarna nog altijd gratis gebruikmaken van de ruimtes in De Mallemok, maar wel op een andere manier dan tot nu toe. Tot nu toe had men namelijk de hele week exclusief een ruimte ter beschikking, met gebruik van alcohol want er zat een horecaregeling op. Ook werd er naast het gebouw nog gerookt. Roken en drinken mogen niet in het gebouw van Stichting Welzijn Scheveningen en dat zal ook voor hen moeten gelden. Dat is ook een van de dingen die ze jammer vinden; laat ik het zo zeggen. De gemeente vond dit een passend aanbod, maar voor hen was dit dus geen realistische optie. Wij hebben als gemeente een scan gemaakt van ons eigendom in de buurt, om te kijken of daar een oplossing lag.

We hebben ook gekeken naar mogelijkheden van medegebruik van bestaande locaties. Zij hebben zelf ook allerlei ruimtes aangedragen, ook in panden die niet van de gemeente waren. Die zijn allemaal onderzocht, maar helaas - ik vind dat echt heel jammer - is het tot nu toe niet gelukt om een plek te vinden die aan de wensen voldoet. Dat is de situatie waarin we nu zitten. Het ging niet om structurele financiële ondersteuning en dat willen we ook niet doen. Dat doen we bij geen van dergelijke organisaties. Maar we kunnen bijvoorbeeld wel helpen in de verhuiskosten. We blijven nog steeds zoeken, maar de ruimte in De Mallemok is nu echt nodig voor Stichting Welzijn Scheveningen zelf. Daar gelden de regels die voor dat pand, als welzijnspand, gelden. Dat is de situatie. In deze motie wordt gevraagd om ze in De Mallemok te laten blijven. Ik neem aan dat daarmee bedoeld wordt 'onder de voorwaarden zoals die nu zijn', en daarop moeten we nee zeggen. Maar ze mogen we blijven onder de nieuwe geldende voorwaarden en we blijven zoeken naar een andere plek. Voorzitter: de heer Sluijs. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dit was een lang verhaal om te zeggen: we gaan niks voor de Aquajutters doen. Zij willen gewoon een eigen plek hebben. Ze hebben een gezonde vereniging met 100 leden. Ze zijn typisch Schevenings en ze horen bij Scheveningen.

Ze zijn zeven jaar geleden door de gemeente weggelokt met: joh, ga nou in De Mallemok zitten. En zeven jaar later worden ze gewoon op straat gezet. Waarom geven we die Aquajutters nou niet gewoon de locatie die ze verdienen en waar in de motie om wordt verzocht? Wethouder Bruines (D66). Daar heb ik net de woorden voor nodig gehad waar de heer De Mos het over heeft. Het is een locatie met een welzijnsbestemming. Stichting Welzijn Scheveningen doet daar dingen die we met elkaar graag willen. Er is onlangs ook een extra vestiging van de Voedselbank in gekomen die goed loopt. Daar heeft men ook meer ruimte voor nodig. En we hebben gezegd: prima als ze blijven, maar niet in dit gebouw onder de voorwaarden die tot nu toe golden, met een exclusieve ruimte en met horeca. Dat is de situatie zoals die is. Wij verhuren dat pand als gemeente aan de Stichting Welzijn Scheveningen. Dan is het niet opportuun om in te breken op dat huurcontract en de vereniging erin te laten. Het is van het begin af aan helder geweest en we hebben er het laatste jaar alles aan gedaan. Ik vind het een zeer sympathieke club. Daar blijven onder de oude voorwaarden is dus geen optie; dat probeer ik nu uit te leggen. Dat staat wel in de motie, dus die moet ik helaas ontraden. Ondertussen kijken we met hen verder, misschien ook naar medegebruik van een andere locatie.

Dat is tot nu toe best lastig gebleken, want dan moet iedereen een beetje inschikken. Dat is de situatie zoals die is. Daar heb ik wat woorden voor nodig omdat ik het belangrijk vind dat iedereen begrijpt hoe de situatie is.

13

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De situatie is dat dit na zeven jaar gewijzigd wordt. Niemand begrijpt waarom. Waarom kan een club van 100 leden niet gewoon met een horecavoorziening bij elkaar komen, het gezellig hebben met elkaar en sociale cohesie hebben met elkaar op Scheveningen? In de motie staat ook: als dat dan niet kan, zorg dan voor een nieuwe locatie en blijf niet aanmodderen. Zorg gewoon dat ze voor de kerst een nieuwe locatie hebben waar ze wel terechtkunnen. Nu zijn er heel veel woorden nodig maar is de boodschap in het kort eigenlijk: u moet maar zien. Wethouder Bruines (D66). Ik val in herhaling als ik zeg dat de inzet vanaf het begin is geweest, en nog steeds is, om te kijken of er een andere locatie is. Het vervelende is dat dit met ons aller inzet, dus die van de Aquajutters zelf en die van de gemeente en een heleboel andere partijen aan wie we het gevraagd hebben, niet is gelukt. Dat vind ik hartstikke jammer, maar als er een plek was geweest waar het had gekund, hadden ze daar nu wel gezeten. Let wel, het is echt een serieuze zoektocht geweest en dat is het nog steeds. Dat is dus de situatie zoals die is. Punt. Ik hoop dat het nog gaat lukken. Dan ga ik door met mevrouw Klokkenburg, die inmiddels is gearriveerd. Dat gaat over het amendement over het raadsinitiatievenfonds. Daarover was inderdaad een motie aangenomen.

Ook is er een brief over geschreven door het college, waarin het college schrijft de wens van de raad te begrijpen om ook op de begroting te kunnen sturen, en het daarmee eens te zijn. Dat is ook inderdaad de rol en het budgetrecht van de raad. Het college vraagt zich in de brief ook af of de raad zich met een fonds niet te veel beperkt. Zou daar nou onze voorkeur naar uit moeten gaan? Tegelijkertijd was er de discussie die we gisteren met elkaar hadden over wat er in de praktijk terechtkomt van de manier waarop we het doen. Dat begrijp ik heel goed. Het is ook de reden waarom het college in de contourenbrief heeft geschreven dat het samen wil kijken wat nou de momenten zijn waarop sturing en richting gegeven kunnen worden, en hoe we dit met elkaar zo kunnen inrichten dat het op een goede manier kan gebeuren. Die discussie hebben we nog niet afgerond. Ik begrijp dus ook heel goed dat u dit nu weer op tafel legt, maar ook hiervoor geldt dat het college moeilijk kan meegaan met de dekking die wordt voorgesteld, namelijk het inzetten van de voeding van het cofinancieringsfonds. Mogelijk is er een ander type dekking mogelijk. Wij willen daar ook graag over meedenken, maar met deze dekking moet ik het amendement ontraden, zoals ik dat ook heb gedaan bij de andere amendementen waarbij deze dekking aan de orde was. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP).

Ik was natuurlijk niet heel blij met de afdoening van die motie. Ik ben wel blij dat we het gesprek aangaan over de vraag hoe we als raad veel beter kunnen gaan sturen op de begroting en bij de voorjaarsnota. Ik hoop ook dat we dat echt volgend jaar al kunnen gaan doen. Ik zal hierop in tweede termijn terugkomen. Wethouder Bruines (D66). Dan wachten we dat af. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik wil toch ingaan op een paar woorden van de wethouder van zojuist. Ze zei dat de raad zich zou limiteren als er een initiatievenfonds zou komen. Volgens mij is het voorstel van ChristenUnie/SGP echter niet om een raadsinitiatievenfonds in te stellen in plaats van ons recht om te beslissen over de begroting. Volgens mij willen zij een combinatie en beogen zij een aantal discussies waar we nu tegen aanlopen te voorkomen. Ik vind het belangrijk dat we daar duidelijkheid over hebben naar elkaar toe. Mijn fractie zal zich niet laten weerhouden om amendementen te blijven indienen op de begroting. Wethouder Bruines (D66). Waarvan akte. Ik hoor wat u zegt. D66 heeft een motie ingediend over een cofinancieringsfonds voor monumenten. Daar wil ik het graag even over hebben. Ook dit vind ik een sympathiek voorstel qua inhoud. Ik zie nu dat meneer Groenewold er ook niet is, maar dat maakt niet uit.

Inderdaad is dit een categorie van belangrijke organisaties die met een heel klein beetje geld van de gemeente geholpen zouden zijn, juist om extra fondsen van buiten naar binnen te halen. Dit zijn van die dingen die eigenlijk overal net tussenin 14

vallen. Het zit namelijk niet echt onder cultuur, niet echt onder monumentenzorg en ook niet echt onder economie of wat dan ook. Dan vallen ze, omdat we alles in subsidieregelingen hebben vastgezet, net buiten alle subsidieregelingen. Ik begrijp dat dus heel goed en ik vind ook dat we daar iets mee moeten doen. Misschien moeten we zelfs wel iets verder gaan, omdat er nog wel meer dingen zijn die leuk en relevant zijn voor de stad maar die net overal buiten vallen omdat ze niet in een categorie passen. Daar is alleen geen budget voor op dit moment. U heeft hier gisteren in eerste termijn ook een discussie gehad over het alvast vooruitlopen op mogelijke overschotten en het betrekken daarvan bij de voorjaarsnota. Ik moet daarvan echt zeggen dat dit een ondeugdelijke dekking is, die het college afraadt. Ook in motie D66.3, over het HEIT, is zo'n dekking overigens aan de orde. Daar geldt dus hetzelfde voor. In de brief over het initiatievenfonds, die u nog niet gekregen heeft maar die inmiddels wel onderweg is, staat overigens dat we wel willen kijken in hoeverre we voor het komende jaar door misschien wat bij elkaar te schrapen en te schuiven, toch een potje kunnen creëren om hier een eerste stap in te zetten en daar mogelijk bij een volgende begroting op terug te komen. Het gaat immers ook niet om hele grote bedragen.

Ik wil graag toezeggen om daar in ieder geval een inspanning voor te doen. Marieke van Doorn (D66). Dank aan de wethouder voor deze toezegging. Met deze toezegging kunnen wij de motie over het cofinancieringsfonds voor kleine monumenten intrekken of aanhouden tot die brief er is. Heel hartelijk dank daarvoor. Het is heel goed dat we zo'n deugdelijke wethouder van Financiën hebben, want wij waren inderdaad wel erg creatief met het zoeken naar dekking. De voorzitter. Aangezien motie D66.5 is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Ik stap over naar de VVD, naar motie VVD.2 van mevrouw Van Basten Batenburg, over knellende knelpunten. Daar hebben we het gisteren ook over gehad. Deze motie kan het college aan de raad laten. Dan is er nog de motie van de VVD over een subsidiestop bij antisemitisme. Ik ben me daar maar eens goed in gaan verdiepen. Het college begrijpt deze motie goed en staat er positief tegenover, maar we moeten even heel goed kijken hoe dingen precies in verordeningen en kadernota's verwoord worden. Op dit moment staan in de kadernota ongewenste maatschappelijke activiteiten waaronder discrimineren en haatzaaien genoemd.

In de algemene subsidieverordening staat: 'Als de aanvrager doelstellingen beoogt, activiteiten ontplooit of boodschappen uitdraagt die in strijd zijn met wettelijk voorschrift, algemeen belang of openbare orde …'. Dat is dan een beetje het kader. Daar valt het natuurlijk onder, maar het staat niet scherp opgeschreven. De vraag is of je dat … Ook onze juristen zeggen: dan moeten we even kijken hoe je dat precies moet verwoorden. Ik zou de motie dus heel graag willen meenemen met een positief preadvies, om te kijken hoe we dat kunnen verwerken in de nieuwe kadernota, die eraan komt. Die moet worden aangepast op basis van de meerjarige financiering. We kijken dan hoe het vertaald wordt in de algemene subsidieverordening. Daar kom ik dan op terug. Dat is eigenlijk de techniek. Het punt dat resteert, is dan nog of je het ook letterlijk over antisemitisme wil hebben of dat er meer woorden bij moeten. Of houden we het onder de paraplu van discriminatie/haatzaaien? De voorkeur van het college gaat uit naar het laatste; dat geef ik u even mee. Dat in acht nemend, kan ik het oordeel over de motie dus aan de raad laten. Dan kom ik bij een vraag van GroenLinks. De heer De Vuyst vroeg hoe nu de financiële situatie is met betrekking tot het Rijk. We hebben natuurlijk die korting gehad, maar er speelt op dit moment nog van alles, ook met de nieuwe regering.

U weet in ieder geval dat de gemeentes voor het jaar 2025 in ruil voor het opheffen van de opschalingskorting een extra incidentele korting hebben gekregen, van hetzelfde bedrag. Dat ziet u ook als u in de begroting kijkt: we zakken een beetje onder de nullijn en dat hebben we voor onze meerjarenbegroting opgelost door de kasschuif. Daarmee komt alles weer in evenwicht. Daar zat dus dat bedrag van rond de € 30 mln. in. In het verleden hebben we 15

de te verwachten kortingen natuurlijk al genomen. We hebben toen een bezuiniging doorgevoerd van € 54 mln. We hebben althans de begrotingsruimte kleiner gemaakt; laat ik het zo zeggen. In die zin is de € 30 mln. die we nu terugkrijgen voor het opheffen van de opschalingskorting vanaf 2026 weer een voordeel. Op dit moment spelen er ook een aantal dingen rond accressen, dus rond de wijze van de berekening van zowel de volumeaccressen, over het vertalen van de groei van de stad, als de loonaccressen. Volgens mij gaf u zelf ook aan dat de berekeningen daarvan, ook van het Centraal Planbureau, lager blijken te zijn dan wat het is. Het scheelt ruim een procent. Er loopt op dit moment ook een discussie over tussen de VNG en het Rijk. Over twee weken zitten we daar ook weer bij de fondsbeheerders, omdat daar echt een oplossing voor moet komen omdat we anders uit de pas gaan lopen. Het gaat niet om klein geld, maar echt om een hoop geld. En dan hebben we ook nog de SPUK's. Daar komt een korting op van 10% die bij de ministeries is ingeboekt. Hoe dat uiteindelijk wel of niet terugkomt bij de gemeente, verschilt dan ook per SPUK. Op dit moment wordt gekeken welke nog in stand gehouden moeten worden en welke in de algemene uitkering kunnen. Dat is technisch nog best ingewikkeld. Ik hoop daar binnenkort meer helderheid over te kunnen geven.

Ik zeg u in ieder geval toe om u in het voorjaar of op een ander geschikt moment wat stevigere cijfers te geven. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dank. Volgens mij zit er niet veel verschil van opvatting tussen ons. Het gaat mij ook om het volgende. Ik weet natuurlijk dat u ook voorzitter bent van de VNGcommissie van Financiën. U voert dit gesprek dus ook. Dan lijkt het mij goed om inzichtelijk te maken waar we tekortkomen. We lossen veel zelf op door het maken van stevige keuzes, ook in het verleden. Laten we daar ook erkenning voor geven. Het zit 'm dan inderdaad in bijvoorbeeld de jeugdzorg. Je haalt het uit de achtmaandsrapportage, maar dan moet je even doorkijken. Mijn pleidooi zou dus zijn om bij de voorjaarsnota een helder overzicht te geven van op welke plekken we eigenlijk meer verwachten van het Rijk voor de taken die we uitvoeren. U weet dat een groot deel van de raad achter u staat om dat geld terug te gaan vragen. Wethouder Bruines (D66). Ik snap dit en ik wil ook wel toezeggen om er wat meer verdiepend inzicht in te geven. Dan is het ook altijd lastig wat je op een gegeven moment tegen elkaar afzet.