RIS321267 Bijlage 2 Beleidsplan Actualisatie Professioneel Welzijnswerk 2025-2027
Tekst van het document
VERSTERKEN & VERBINDEN
Actualisatie Beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2025-2027
TERUG NAAR INHOUD
INHOUD 1.
INLEIDING
3
1.1 1.2
4
Waarom hebben we gekozen voor een actualisatie? Samenhang actualisatie beleidsplan professioneel welzijnswerk 2025-2027 en beleidskader sociale basis 2025-2030 Participatie bij de actualisatie Leeswijzer
5 6 6
SAMENVATTING AMBITIES EN DOELSTELLINGEN BELEIDSPLAN 2021-2024
7
2.1 2.2 2.3 2.4
8 8 8 8
1.3 1.4
2.
3.
4.
5.
Ambitie 1: Actief samen leven Ambitie 2: Opgroeien en ontwikkelen Ambitie 3: Ondersteunen kwetsbare inwoners Organisatie en financiering professioneel welzijnswerk
TRENDS EN ONTWIKKELINGEN PROFESSIONEEL WELZIJNSWERK
9
3.1 3.2
10 10
Samenvatting trends en ontwikkelingen uit beleidsplan 2021-2024 Aanvullende trends en ontwikkelingen die spelen voor professioneel welzijnswerk
VOORTGANG EN ACTUALISATIE INZET PROFESSIONEEL WELZIJNSWERK
15
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
16 19 24 29 33
Ambitie 1: Actief samen leven Ambitie 2: Opgroeien en ontwikkelen Ambitie 3: Ondersteunen kwetsbare inwoners Organisatie en financiering professioneel welzijnswerk Samenvatting ontwikkelopgaven per ambitie
OVERZICHT STRUCTURELE BUDGETTEN PROFESSIONEEL WELZIJNSWERK RICHTING 2028
BIJLAGE 1: UPDATE OPVOLGINGEN AANBEVELINGEN REKENKAMER
VERSTERKEN & VERBINDEN
2
36 38
TERUG NAAR INHOUD
1. INLEIDING
VERSTERKEN & VERBINDEN
3
TERUG NAAR INHOUD
Voor u ligt de actualisatie van het beleidsplan professioneel welzijnswerk 2025–2027. Met dit document verlengen we ‘Versterken& Verbinden’ (RIS310647), beleidsplan professioneel welzijnswerk 2021-2024’ met een periode van 3 jaar (tot en met 2027). Deze actualisatie is een addendum op het bestaande beleidsplan en is het kader voor het professionele welzijnswerk voor de komende 3 jaar. In 2026 en 2027 zal voor het eerst gewerkt worden met een tweejarige subsidietender welzijn. Dit is bedoeld als een tussenstap naar een nieuwe wijze van (langdurige financiering) vanaf 2028 (zie RIS319210). Het uitgangspunt voor zowel de actualisatie als de tweejarige subsidietender is rust en continuïteit en tegelijkertijd ruimte creëren voor het versterken van de professionalisering en samenwerking tussen gemeente en professionele welzijnspartners. 1.1 Waarom hebben we gekozen voor een actualisatie?
° Ervaring op te doen met meerjarige financiering (tweejarige subsidietender). Daarnaast creëert
In ‘Versterken & Verbinden’, beleidsplan p rofessioneel
het ruimte voor het (verder) versterken van de
welzijnswerk 2021-2024’ is opgenomen dat het
professionalisering en samenwerking tussen
beleidsplan eind 2024 wordt geëvalueerd, omdat
gemeente en welzijnspartners.
het plan dan ten einde loopt. Het college kiest voor een actualisatie van het beleidsplan en uitstel van de
In deze actualisatie doen we voor de komende drie
(volwaardige) evaluatie om de volgende redenen:
jaar daar waar nodig beleidsmatige aanpassingen
• Er ligt een ambitieus welzijnsbeleid. De gestelde
en aanvullingen om voor de langere termijn
doelen voor het professioneel welzijnswerk zijn nog
richting te bepalen voor het welzijnsbeleid. Deze
steeds actueel;
aanpassingen en aanvullingen baseren we o.a.
• Vanuit het principe van rust en continuïteit is het
op gesprekken met het werkveld, landelijke trends en
van belang om langer de tijd te nemen om het
ontwikkelingen die we ook herkennen in Den Haag,
beleidsplan uit te voeren. Dit biedt ruimte om:
specifieke ontwikkelingendie in Den Haag spelen en
° Een nieuwe lange termijn visie op professioneel
aanbevelingen van het onderzoek van de Rekenkamer
welzijnswerk op te stellen als basis voor de
‘Werk aan Welzijn’ (RIS315975). In deze actualisatie
lange termijn financiering. Er spelen maat-
zal ook kort teruggekeken worden op wat er de afge-
schappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen en
lopen jaren is gebeurd. De actualisatie is daarmee
grote ontwikkelingen in aanpalende domeinen
tegelijkertijd een voortgangsbericht.
die nog onvoldoende uitgewerkt zijn. Deze ontwikkelingen vragen veel van (de positie van)
Eind 2025 starten we met een evaluatie van het
het welzijnswerk. Om zorgvuldig te kunnen
beleidsplan. Mede op basis van deze evaluatie volgt
bepalen hoe we daarmee omgaan, worden de
een nieuw meerjarig beleidsplan dat het kader
komende drie jaar gebruikt.
VERSTERKEN & VERBINDEN
4
TERUG NAAR INHOUD
zal bieden voor de nieuwe wijze van (langdurige)
ondersteuning kunnen ontvangen op het moment
financiering(vanaf 2028).
dat ze dit nodig hebben. Binnen de verschillende beleidsdomeinen en lopende programma’s wordt
1.2 Samenhang actualisatie beleidsplan professioneel welzijnswerk 2025-2027 en beleidskader sociale basis 2025-2030
hier uitvoering aan gegeven. De actualisatie van het
In Q1 2025 zal ook het beleidskader sociale basis
een professionele welzijnsstructuur bijdraagt aan het
gereed zijn. Dit beleidskader vormt een integrale visie
organiseren van de ondersteuning aan bewoners in
op de sociale basis in Den Haag en raakt meerdere
de stad.
beleidsplan professioneel welzijnswerk is een belangrijk onderdeel van dit kader, omdat het inrichten van
beleidsdomeinen. In het kader wordt ingegaan op wat er nodig is om de sociale basisinfrastructuur te
Het beleidskader sociale basis vormt de paraplu;
verbeteren. De sociale basis is enerzijds de plek waar
een integraal verhaal. Onderstaand schema geeft
mensen elkaar ontmoeten, met elkaar deelnemen
inzicht in de samenhang tussen de verschillende
aan de samenleving en samen het initiatief nemen
programma’s vanuit de gemeente Den Haag en het
voor een prettige leefomgeving. Maar het is ander-
beleidskader sociale basis.
zijds ook de plek waar inwoners laagdrempelige
Programma Haagse Preventie Aanpak Professioneel Welzijnswerk 2021-2024 Versterken en Verbinden
Woonvisie Omgevingsvisie 2025
Actualisatie Beleidsplan Welzijn
Programma Dienstverlening (dienstverlening nabij)
Samenwerken aan een sterke sociale basis
Programma Gebiedsgericht Werken Beleidsnota Bewonersorganisaties 2021
Sportvisie 2015-2030 Haagse Educatieve Agenda 2022-2026
Beleid wmo indivuduele voorzieningen
Haagse Toekomstperspectief
Programma Maatwerk en Regie
Het manifest opvoeden en opgroeien
Programma Vergroten Gebruik
Beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026
Toegankelijke stad: Actielijn Eenzaamheid (in wording)
De Aanpak Geldzorgen
Actielijn Informele Zorg
Beleidsplan
Seniorvriendelijk Den Haag 2025-2030
VERSTERKEN & VERBINDEN
Schulphulpverlening Den Haag
5
TERUG NAAR INHOUD
1.3 Participatie bij de actualisatie
1.4 Leeswijzer
Voor de actualisatie van het beleidsplan
Deze actualisatie van het beleidsplan professioneel
Professioneel Welzijnswerk zijn er het afgelopen
welzijnswerk is als volgt opgebouwd:
jaar meerdere gesprekken en bijeenkomsten met
• In hoofdstuk 2 wordt een korte samenvatting
interne en externe partijen georganiseerd. Tijdens
gegeven van de ambities en de organisatie en
deze gesprekken en bijeenkomsten zijn de maat
financiering van het beleidsplan 2021-2024;
schappelijke trends en ontwikkelingen die van
• Hoofdstuk 3 geeft een samenvatting van de trends
invloed zijn op het professioneel welzijnswerk
en ontwikkelingen die ten grondslag lagen aan het
opgehaald. Daarnaast zijn er aanbevelingen
beleidsplan 2021-2024 en schetst de aanvullende
gedaan welke aanvullende acties ingezet zouden
trends;
kunnen worden om de ambities en bijbehorende
• Hoofdstuk 4 gaat in op de voortgang en
doelstellingen te behalen. De opbrengsten van deze
aanvullende beleidsinzet voor de drie ambities en
bijeenkomsten hebben de basis gevormd voor het
de wijze van organisatie en financiering van het
opstellen van deze actualisatie. Bij de totstand
welzijnswerk;
koming van de actualisatie is de Adviescommissie
• Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de structurele
Welzijn1 betrokken. De aanbevelingen die de
budgetten van het professioneel welzijnswerk
Adviescommissie heeft gedaan zijn - waar deze de
richting 2028;
actualisatie raken - meegenomen. Kernpunt van de
• Bijlage 1 geeft een update van de opvolgingen van
aanbevelingen is te komen tot een concretisering van
de aanbevelingen van het Rekenkameronderzoek
de gemeentelijke visie op het welzijnswerk gericht
Werk aan Welzijn (RIS315975).
op de langjarige financiering van het welzijnswerk per 2028. Wij erkennen zoals gesteld in paragraaf 1.1 deze noodzaak en starten daarom eind 2025 met een evaluatie om mede op basis daarvan nieuw meerjarig beleid te ontwikkelen. Hierbij betrekken we de aanbevelingen van de Adviescommissie Welzijn. Bijeenkomsten: • Gesprekken in het kader van doorontwikkeling Servicepunten XL (doorlopend); • Werkconferentie jongerenwerk op 17 oktober 2024; • Gesprekken over de inzet van het gebiedsgerichte welzijnswerk met de welzijnsorganisaties (Wijkz, De Mussen, Stichting Jeugdwerk, Welzijn Scheveningen, Buurtcentrum Kommunika, WeZijnTransvaal) in oktober en november 2024; • Stadsgesprek samen sociaal 20 november 2024. Er werd met ruim 100 partners in de stad gesproken over onderwerpen als de inzet van vrijwilligers en bewonersorganisaties en toegang tot ondersteuning. Partners waren onder andere: Wijkz, Meion, Respijthuis Martin, Sportief Plus, Leger des Heils, PEP, Voorall en Hadoks.
1 Instellen Adviescommissie welzijn Den Haag 2021
VERSTERKEN & VERBINDEN
6
TERUG NAAR INHOUD
2. SAMENVATTING AMBITIES EN DOELSTELLINGEN BELEIDSPLAN 2021-2024
VERSTERKEN & VERBINDEN
7
TERUG NAAR INHOUD
In dit hoofdstuk worden in het kort de drie ambities en doelstellingen benoemd, zoals deze in het beleidsplan 2021-2024 zijn vastgesteld. Bij het onderdeel organisatie en financiering noemen we de zeven leidende principes die we als richtinggevende principes voor het professioneel welzijnswerk hebben vastgesteld en van waaruit aan de doorontwikkeling wordt gewerkt. Deze drie ambities en zeven principes worden niet gewijzigd en gelden ook voor de komende jaren. 2.1 Ambitie 1: Actief samen leven Hagenaars voelen zich thuis in hun wijk, zijn in
2.3 Ambitie 3: Ondersteunen kwetsbare inwoners
staat zichzelf te organiseren en willen een bijdrage
Inwoners van Den Haag zijn zoveel als mogelijk zelf-
leveren aan de fysieke en sociale leefbaarheid.
redzaam en kunnen – naar vermogen – participeren
Hiermee bouwen wij aan een veerkrachtige
in de samenleving. Inwoners die professionele hulp
samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken,
en ondersteuning nodig hebben, kunnen terecht bij
gemeenschapszin ervaren en zich thuis voelen.
de Servicepunten XL en de welzijnsprofessionals in de wijk.
Doelstellingen: 1. Bevorderen sociale samenhang;
Doelstellingen:
2. Vergroten zelforganiserend vermogen in buurten;
1. Mensen weten waar ze met hun hulpvraag
3. Verminderen sociale spanningen;
terecht kunnen;
4. Verminderen ervaren sociale onveiligheid.
2. Mensen zijn in staat hun problemen te hanteren en op te lossen;
2.2 Ambitie 2: Opgroeien en ontwikkelen
3. Mensen zijn beter toegerust om de systeem
Zoveel mogelijk Haagse jeugdigen kunnen veilig
wereld te betreden;
opgroeien in een omgeving waar ze worden erkend
4. Mensen hebben een stabiel ondersteunend
en gewaardeerd, krijgen de kans om zich zo goed
netwerk;
mogelijk te ontwikkelen, zijn in staat kansen te
5. Mensen doen actief mee in de samenleving.
grijpen, verantwoordelijkheid te nemen en worden
2.4 Organisatie en financiering professioneel welzijnswerk
hiermee voldoende voorbereid op een volwassen bestaan.
Leidende principes beleidsplan: Doelstellingen:
• Welzijnswerk heeft impact
1. Voorkomen van (verergering van) problemen;
• Welzijnswerk is de vertrouwde vaste basis in de stad
2. Bijdragen aan identiteitsontwikkeling en
• Welzijnswerk sluit aan bij wat er leeft en speelt in
ontwikkelingvan sociale vaardigheden;
de wijk
3. Bevorderen binding met de samenleving en met
• Welzijnswerk sluit aan bij de behoeften en vragen
elkaar;
van (groepen) inwoners
4. Bevorderen meedoen aan de maatschappij;
• Welzijnswerk werkt samen in de stad en in de wijk
5. Tegengaan grensoverschrijdend gedrag en
• Welzijnswerk krijgt de ruimte
stimulerensociale veiligheid.
VERSTERKEN & VERBINDEN
• Welzijnswerk is transparant en wordt vertrouwd
8
TERUG NAAR INHOUD
3. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN PROFESSIONEEL WELZIJNSWERK
VERSTERKEN & VERBINDEN
9
TERUG NAAR INHOUD
In dit hoofdstuk geven we een samenvatting van de trends en ontwikkelingen die ten grondslag lagen aan het beleidsplan 2021-2024. Daarnaast gaan we in op aanvullende trends en ontwikkelingen die de komende jaren spelen voor het professioneel welzijnswerk. 3.1 Samenvatting trends en ontwikkelingen uit beleidsplan 2021-2024
ook voor andere kwetsbare inwoners die minder
In het eerste hoofdstuk van het beleidsplan
deelnemen aan de samenleving.
zelfredzaam zijn en in mindere mate actief kunnen
professioneelwelzijnswerk (2021-2024) staan
in Haagse Wijken’. Deze beschrijving geeft weer
3.2 Aanvullende trends en ontwikkelingen die spelen voor professioneel welzijnswerk
in welke context en met welke uitdagingen de
Bovenstaande trends en ontwikkelingen zijn
gemeente, het professionele welzijnswerk en
ook vandaag de dag nog actueel en urgent.
andere partners te maken hebben. Hieronder wordt
Er zijn vier jaar later enkele andere trends en
een korte samenvatting van deze ontwikkelingen
ontwikkelingente benoemen, die aandacht vragen
beschreven:
voor de huidige inzet en voor de inzet van de
de aanleiding en context beschreven van het professioneelwelzijnswerk: ‘de ontwikkelingen
komende jaren. We maken daarbij onderscheid • Den Haag is een stad die groeit en van samenstelling
tussen maatschappelijke ontwikkelingen en
verandert.2
bestuurlijkeen organisatorische ontwikkelingen.
• Er zijn groeiende tegenstellingen in de samenleving tussen groepen die elkaar niet begrijpen, elkaars
Maatschappelijke ontwikkelingen
taal niet spreken, gescheiden van elkaar of langs
Druk op de sociale cohesie en leefbaarheid neemt
elkaar heen leven. Deze segregatie kan spanning en
verder toe
conflicten veroorzaken.
We zien in Haagse wijken toenemende uitdagingen
• De doorzettende individualisering en de verandering
als het gaat om sociale cohesie3. Vooral de stadsdelen
van sociale structuren in de wijken in heel Den Haag
Escamp, Laak en Centrum vallen op. In deze stads-
zet de gemeenschapszin verder onder druk.
delen is het gemiddelde rapportcijfer lager dan 5,6.
• Niet overal in Den Haag is het vanzelfsprekend dat
Vooral de wijken Morgenstond, Moerwijk, Bouwlust
jeugdigen veilig opgroeien en de kansen krijgen
en Vrederust, Rustenburg/ Oostbroek, Transvaal en
om zichzelf te kunnen ontwikkelen. Zeker in de
Groente- en Fruitmarkt, Laakkwartier en Spoorwijk
meer kwetsbare wijken groeien jeugdigen op in
vallen op. Deze wijken scoren alle lager dan een 5
een omgeving waar problematiek de persoonlijke
in 2023. Ten opzichte van 2021 zijn de rapportcijfers
ontwikkeling kan raken.
voor sociale cohesie in deze wijken afgenomen.
• Mensen voelen zich minder verbonden met hun
Het percentage inwoners dat zich ernstig eenzaam
directe omgeving, wat een gevoel van eenzaam-
voelt in de gehele stad toegenomen van 16,1%
heid en sociaal isolement tot gevolg kan hebben.
in 2021 naar 20,7% in 2022, In de stadsdelen Escamp,
Dat geldt in het bijzonder voor het snel toenemend
Laak en Centrum liggen de percentages gemiddeld
aantal zorgbehoevende ouderen in de stad, maar
nog hoger. De structurele ongelijkheid neemt toe,
2 Naar verwachting blijft Den Haag de meest dichtbevolkte stad van Nederland met circa 600.000 inwoners in 2030. De stad wordt voller en diverser (55,7% heeft een migratieachtergrond). 3 Segregatiemonitor Den Haag 2024.
VERSTERKEN & VERBINDEN
10
TERUG NAAR INHOUD
1/3 van de inwoners is sociaal kwetsbaar, net als het
en voor frustraties bij jongeren. Ook ontbreekt het
wantrouwen in de politiek en pessimisme over de
daarmee jongeren aan een rustige plek om vrienden
economie (SCP). Ook verandert de samenstelling van
te ontvangen en huiswerk te maken. Vanuit het
de bevolking.
professioneel welzijnswerk krijgen we signalen dat hierdoor meer jongeren buiten op straat rondhangen.
Het aantal arbeidsmigranten en andere tijdelijke
Dit blijkt overigens niet uit de cijfers waarin een
bewoners (door de flexibele arbeids- en woning-
daling van jeugdoverlast is te zien sinds 2020.5
markt) neemt toe en is onevenredig verdeeld over de Haagse stadsdelen. De komst van arbeidsmigranten
(Arbeids)migratie verandert de sociale structuren in
zet de sociale cohesie in sommige buurten onder
onze wijken
druk. Ook neemt het aandeel bewoners wat minder
Het aantal dakloze personen nam tussen 2022 en 2023
goed bereikbaar is voor professionals toe.
toe, alsook het aandeel dakloze EU-migranten in
4
de G4.6 Een deel van de arbeidsmigranten woont De combinatie van een groeiende bevolking en
namelijkin precaire woonsituaties, met tijdelijke
schaarste in ruimte en woningen zorgt ervoor dat
huurcontracten, hoge huurkosten en weinig
de beleving van verdraagzaamheid in bepaalde
leefruimte.
wijken afneemt, er meer spanningen voelbaar zijn, mede ingegeven door geopolitieke ontwikkelingen.
In combinatie met een onzekere werksituatie – en
Sommige groepen voelen zich tweederangsburgers.
daarmee inkomen –, en beperkte kennis van huur-
In wijken waar sprake is van een hoog aandeel
rechten, is er onder deze groep een verhoogd risico
arbeidsmigranten wordt meer inzet gevraagd van
op het verliezen van huisvesting.
professionals, waaronder op het gebied van welzijn, handhaving, ondersteuning, onderwijs, zorg en
Toegenomen invloed van digitalisering en sociale media
informatievoorziening.
Digitalisering heeft zowel positieve als negatieve effecten. Positieve effecten zijn bijvoorbeeld het laag-
Gevolgen dubbele vergrijzing zijn steeds meer zichtbaar
drempelig contact maken en het halen van troost en
Daarnaast is er sprake van dubbele vergrijzing,
afleiding uit het gebruik van sociale media. Echter
het aandeel ouderen in de samenleving neemt toe
niet iedereen kan meegaan met de snelle digitali
en daarbinnen neemt het aantal 80-plussers toe.
sering die onze samenleving doormaakt. Bijvoorbeeld
In Nederland is nu 20,5% van de bevolking ouder
ouderen en laaggeletterden hebben soms moeite
van 65 jaar, in Den Haag gaat het om 15,2% (CBS).
met zaken die ze digitaal moeten regelen. Kwetsbare
Dit verhoogt de druk op de zorg en ondersteuning en
groepen kunnen daardoor verder achterop raken
zorgt voor schaarste op de arbeidsmarkt.
en ondersteuning nodig hebben. Daarnaast heeft de digitalisering invloed op het sociale netwerk en
Woningschaarste is toegenomen
opvattingen van de inwoners waardoor mensen
De woningcrisis is ook in Den Haag duidelijk voelbaar.
verwijderd van elkaar kunnen raken. En een ‘door-
Een tekort aan betaalbare woningen en te weinig
gedigitaliseerde’ overheid kan inwoners in de knel
mogelijkheden om door te stromen of voor jongeren
brengen (toeslagenaffaire).
om uit huis te gaan, zorgt in huishoudens voor stress
4 In de wijken Rustenburg-Oostbroek, Transvaal en Laakkwartier-Spoorwijk hebben inmiddels meer dan 20 procent van de bewoners een Bulgaarse, Poolse, Griekse, Roemeense of Hongaarse nationaliteit. denhaag.raadsinformatie.nl/document/13336028/1#search=%22programma%20 arbeidsmigratie%20in%20goede%20banen%22 5 Den Haag in cijfers/Overzichten–Leefbaarheid en Veiligheid–Den Haag 6 cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/13/30-6-duizend-dakloze-mensen-in-nederland
VERSTERKEN & VERBINDEN
11
TERUG NAAR INHOUD
Weerbaarheid van jongeren is afgenomen
18 t/m 24 jaar) die betrokken zijn bij drugshandel
Jongeren brengen veel tijd online door. De (negatieve)
(Drio Den Haag mei 2023). Professionals werkzaam
invloed van sociale media wordt steeds meer zicht-
in de wijken zien dat meer jonge kinderen geronseld
baar en onderkend. Doordat hun brein nog volop in
worden voor het rondbrengen van criminele
ontwikkeling is, zijn ze extra gevoelig voor verslaving,
pakketjes.
voor manipulatie en voor groepsdruk. Het onlinezijn kan daarmee leiden tot negatieve effecten als
Bestaans(on)zekerheid
concentratieverlies en verminderde schoolprestaties.
Veel bewoners in Den Haag hebben te maken met
Ook kan het leiden tot pesten en discriminatie op
armoede8. We zien dat ondanks de dalende trend in
grotere schaal . Daarnaast hebben ze te maken met
de armoedecijfers, de (financiële) bestaanszekerheid
mentale uitdagingen door sociale verwachtingen
van een grote groep inwoners in Den Haag op dit
en toenemende prestatiedruk. Ook de polarisatie
moment onder druk staat. Dit is een groeiende
in de samenleving heeft invloed op jongeren,
groep inwoners die vroeger geen geldzorgen had
internationale conflicten zijn direct voelbaar in een
en nu wel. Met name onder jongvolwassenen en
internationale stad als Den Haag en is terug te zien
gezinnen met schoolgaande kinderen is de druk het
in hoe mensen met elkaar omgaan en naar elkaar
hoogst. Daarnaast is het aantal huishoudens met
kijken. Onder jongeren is dit goed voelbaar. Uit de
geregistreerde problematische schulden omvangrijk:
landelijke gezondheidsmonitor blijkt dat ca. 72% van
15,1%. De bestaansonzekerheid wordt voor een groot
de jongvolwassenen in Den Haag op dit moment nog
deel veroorzaakt door een ontoereikend bestaans
negatieve gevolgen van de coronaperiode ervaart en
minimum maar daarnaast ook door een complex
dan met name op het gebied van mentale gezond-
stelsel van toeslagen en tegemoetkomingen, flex
heid (34,6%). Verder leeft 19 procent van de kinderen
contracten, van generatie op generatie overdracht
in Den Haag in een huishouden met een inkomen tot
van kansenongelijkheid en (ver)slechte(rde) gezond-
130 procent, voor heel Nederland is dit percentage
heid, etc. Dit zorgt voor meer onzekerheid en zorgen
11 procent. Dit alles heeft invloed op de weerbaarheid
over bestaanszekerheid bij delen van de bevolking.
7
van jongeren. Schooluitval, stress, eenzaamheid, depressie, problematisch gedrag, middelengebruik
Zelfredzaamheid van inwoners heeft grenzen
en verslavingen kunnen hiervan het gevolg zijn.
Een andere uitdaging in Den Haag is het ondersteunen van inwoners die niet volledig zelfredzaam
Er is een stijging van het aantal minderjarige verdachten
zijn en langdurige hulp nodig hebben. Professionals
We zien dat de veiligheidscijfers, wat betreft
uit het professioneel welzijnswerk geven signalen
aantal misdrijven, redelijk stabiel zijn over de
af dat er in de praktijk een groeiende groep is van
jaren. Opvallend is echter wel de stijging van het
inwonersdie onvoldoende zelfredzaam lijkt te zijn,
aantal minderjarige verdachten. Zo blijkt er een
waardoor een meer langdurige vorm van onder
toename van betrokkenheid van minderjarigen bij
steuning nodig is. Juist deze groep heeft het vaakst
winkeldiefstal en geweldsincidenten. Toename in
te maken met complexe regelgeving e.d.
het aantal geweldsincidenten is, mede te verklaren door rivaliteit tussen jeugdgroepen. Afgelopen jaren
Bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen
ziet de politie dat het geweld verhard en sneller
De context van het professioneel welzijnswerk
escaleert. Ook buiten de jeugdgroepen zien ze een
verandert
toename aan steekwapenbezit. Daarnaast is er een
Alle hierboven geschetste maatschappelijke
toename van jongvolwassenen (leeftijdscategorie
ontwikkelingen, in combinatie met personeels
7 Trendrapport Informatiesamenleving 2024 8 TNO (Monitor energie armoede 2022 CBS)
VERSTERKEN & VERBINDEN
12
TERUG NAAR INHOUD
tekorten en wachtlijsten in de zorg, de GGZ, en de
De systeemwereld is complex
jeugdhulp, verhogen de druk op het professioneel
Naast de hoge verwachtingen van lokale teams, geldt
welzijnswerk. Daarnaast komt er de komende
dat de systeemwereld complex is en daarmee soms
periode vanuit landelijk gesloten akkoorden
ook het oplossen van de hulpvragen van inwoners.
veel op gemeenten af in het sociaal domein:
Een van de doelstellingen van ambitie 3 van
de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario
professioneelwelzijnswerk is en blijft dan ook dat
kind- en gezinsbescherming, het Integraal
mensen beter zijn toegerust om de systeemwereld
Zorgakkoord (IZA), Gezond, Actief Leven Akkoord
te betreden. De toegang tot officiële instanties, zoals
(GALA), het Programma Wonen, Ondersteuning en
het UWV, de woningcorporatie en de Belastingdienst
Zorg voor Ouderen (WOZO), de Doorcentralisatie
is belangrijk, onder andere om in aanmerking te
Beschermd Wonen, et cetera. Een belangrijk doel
komen voor belangrijke voorzieningen. Juist voor
van de gemaakte afspraken in de landelijk gesloten
mensen die deze voorzieningen hard nodig hebben,
akkoorden, zoals het IZA, is om de druk op de
is toegang tot instanties vaak moeilijk. De afgelopen
eerstelijnszorg te verlichten en een paradigmashift
jaren heeft de digitalisering van onze samenleving
te realiseren van medicalisering/zorg naar preventie
versnelt plaatsgevonden. Deze ontwikkeling heeft
in en door het sociaal domein. De afspraken uit de
een grote impact op de publieke dienstverlening.
afgesloten akkoorden en de geschetste ontwikke-
Dit brengt kansen met zich mee, maar ook knel-
lingen veranderen de context van het professioneel
punten voor bijvoorbeeld groepen inwoners die
welzijnswerk waarbij meer wordt verwacht van
minder digitaal vaardig zijn zoals, laaggeletterden
welzijnsprofessionals en van sociale netwerken,
en senioren. Daarnaast geldt dat de organisatie van
echter zonder structurele (extra) middelen. Denk
gemeentelijke loketten in Den Haag voor inwoners
hierbij aan de doorontwikkeling Jeugd, met nieuwe
met een hulpvraag invloed heeft de complexiteit
coalities, nieuwe werkwijzen en waarbij samen
van het systeem. Zo zijn de Servicepunten XL bijvoor-
werking wordt gezocht met het kinder- en jongeren
beeld niet de enige ‘lokale teams’ waar inwoners
werk. Daarnaast vraagt de veranderende context
heen kunnen met hun hulpvraag. Verschillende
en hoge verwachtingen van het sociaal domein een
lokale teams zoals de Wmo-wijkteams, de advies en
weging van wat het professioneel welzijnswerk
informatiebalies en de Helpdesk Geldzaken zijn mede
hierin wel en niet kan leveren.
opgezet om inwoners op een laagdrempelige manier te helpen bij specifieke hulpvragen, zoals financiële ondersteuning of activering.
Hoge verwachtingen van lokale teams Een belangrijke rode draad in de afgesloten akkoorden, zoals IZA en GALA, is dat gemeenten
Keten/integrale samenwerking steeds belangrijker
zorgdragen voor een laagdrempelige toegang tot
Effectief samenwerken kan uitdagend zijn in een
ondersteuning die gemeenten binnen het sociaal
complexe systeemwereld. Ontwikkelingen gaan
domein verstrekken. Ook staan zij aan de lat voor
steeds sneller, ook in het sociaal domein. Het aanbod
krachtige, goed bereikbare lokale teams die aanwezig
en de voorwaarden voor bepaalde vormen van
zijn op plekken waar inwoners van nature komen,
ondersteuning zijn aan veel verandering onder-
direct hulp bieden en, als nodig, schakelen met
hevig. Verschillende taken zijn daarnaast bij veel
gemeentelijke afdelingen, collectieve voorzieningen
verschillendepartijen belegd. Dat maakt dat het
en aanvullende expertise. De ondersteuning die door
steeds ingewikkelder wordt voor welzijnsorganisaties
gemeenten wordt geboden is nu nog niet overal goed
om de juiste afspraken met de juiste partijen te
vormgegeven.9
maken.
9 Richtinggevend kader: toegang, lokale teams en integrale dienstverlening | VNG
VERSTERKEN & VERBINDEN
13
TERUG NAAR INHOUD
Informatie-uitwisseling steeds belangrijker, maar ook complexer Daarnaast speelt ook dat veel vragen van bewoners gaan over gemeentelijke dienstverlening, denk bijvoorbeeld aan het ooievaarspas of schuldhulp verlening. Het kost veel moeite voor de professionals van het professioneel welzijnswerk en jongerenwerk om een oplossing voor deze hulpvragen te bieden, omdat privacy vaak een hoge drempel opwerpt (gegevens mogen niet altijd gedeeld worden) en organisaties met verschillende systemen werken. De dilemma’s rondom informatie-uitwisseling spelen onder andere in de samenwerking tussen de servicepunten XL en de wmo-wijkteams.
VERSTERKEN & VERBINDEN
14
TERUG NAAR INHOUD
4. VOORTGANG EN ACTUALISATIE INZET PROFESSIONEEL WELZIJNSWERK
VERSTERKEN & VERBINDEN
15
TERUG NAAR INHOUD
In dit hoofdstuk gaan we in op de voortgang en actualisatie van de inzet voor de drie ambities en de wijze van organisatie en financiering. Ook geven we een aantal praktijkvoorbeelden om inzicht te geven in de waarde en impact van professioneel welzijnswerk. Daarnaast geven we in bijlage 1 een overzicht van de stand van zaken van de opvolgingen op de aanbevelingen van de Rekenkamer. Zoals aangegeven in hoofdstuk 2 blijven de
• Het ondersteunen van (groepen) bewoners met
ambities, doelstellingen en leidende principes
nieuwe initiatieven of ideeën bij bijvoorbeeld het
voor professioneel welzijnswerk uit het beleids-
aanvragen van subsidies en het vinden van de juiste
plan 2021-2024 ongewijzigd. Hieronder wordt voor
contacten.
de drie ambitiesen voor ‘organisatie en financiering’
• Uitvoering geven aan de opgaves vanuit de wijk-
eerst aangegeven wat er afgelopen jaren is ingezet.
agenda’s en/of actieplannen die van toepassing
Daarna volgt de actualisatie van die inzet tot en
zijn op het gebiedsgerichte welzijnswerk in nauwe
met 2027, gebaseerd op de ervaringen van afgelopen
afstemming met de stadsdelen..
periode en op basis van de trends en ontwikkelingen die spelen en beschreven zijn in hoofdstuk 3.
Wat gaan we aanvullend doen? We zien een grote betrokkenheid vanuit bewoners
4.1 Ambitie 1: Actief samen leven
in de Haagse wijken. Tegelijkertijd zien we dat de
1. Aansluiten bij kracht van de wijk
leefbaarheid en sociale cohesie onder druk staat.
Het Haagse opbouwwerk is zichtbaar aanwezig in
Bewoners sluiten graag aan bij initiatieven rondom
de wijk en verbindt bewoners aan elkaar en aan
de thema's gezondheid en veiligheid. Het opbouw-
institutiesof organisaties. Opbouwwerk moet
werk sluit aan bij de kracht en energie van bewoners
inspirerend, flexibel, structureel en inclusief zijn.
en sluit aan bij participatietrajecten in de wijk,
Het opbouwwerk werkt vanuit de visie: Wat vinden
zoals de ontwikkeling van de wijkagenda's en het
bewoners belangrijk? Wat ondernemen ze al?
bijbehorende uitvoeringsplan. Daarnaast pakt het
Hoe kunnen we bewoners daarbij ondersteunen en
opbouwwerk een rol in de uitvoering van welzijns-
versterken? De steeds complexere systeemwereld
gerelateerde opgaves vanuit de wijkagenda's.
maakt het voor een deel van onze inwoners moeilijk
Het opbouwwerk faciliteert en ondersteunt
om te weten waar ze terecht kunnen met hun
initiatieven van bewoners en streeft ernaar om
initiatief, idee of (hulp)vraag.
waar mogelijk overbodig te worden bij (bewoners) initiatieven.
Waar hebben we de afgelopen jaren op ingezet? Om te zorgen dat het opbouwwerk aansluit bij de
2. Continueren versterken samenwerking in de wijken
kracht in de wijk hebben we de afgelopen jaren
Het opbouwwerk versterkt het sociaal weefsel in de
ingezet op:
wijken door het leggen van duurzame verbindingen.
• Het ondersteunen en faciliteren van bestaande
Om onderdeel te zijn van het sociaal weefsel is het
bewonersinitiatieven bijvoorbeeld met het vinden
opbouwen van een vertrouwensband door middel
van nieuwe vrijwilligers of het organiseren van
van vaste gezichten essentieel. Elke Haagse wijk
activiteiten.
heeft een eigen DNA. De opbouwwerkers hebben een
• Het verbinden van bewonersinitiatieven, zodat ze
groot netwerk en werken goed samen met professio-
van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen versterken.
nals en (vrijwilligers)organisaties die actief zijn in de wijk, als ook met de medewerkers van het stadsdeel.
VERSTERKEN & VERBINDEN
16
TERUG NAAR INHOUD
Opbouwwerk heeft een preventieve en signalerende
hulpvraag naar bijvoorbeeld het Servicepunt XL of
rol. Een goede samenwerking tussen het opbouw-
ketenpartners zoals maatjesprojecten in de wijk
werk en partners is essentieel om effectief hun rol
of schuldhulpverlening. Focus van het opbouw-
te kunnen vervullen.
werk blijft echter op het collectief en de collectieve vragen vanuit de wijk. Het opbouwwerk signaleert
Waar hebben we de afgelopen jaren op ingezet?
uitdagingenwaar bewoners mee te maken hebben
Afgelopen jaren is er als volgt ingezet op het
en communiceert deze in netwerkoverleggen in
versterken van de samenwerking in wijken tussen
de wijk waar partners vanuit o.a. woningbouw
partners in de wijken:
corporaties, politie, gemeente bij aansluiten.
• Zowel op buurt- als wijkniveau worden doorlopend diverse netwerkoverleggen georganiseerd waar
Naast de opbouwwerker is de communitybuilder
het professioneel welzijnswerk een actieve rol in
vanuit het stadsdeel een belangrijke speler in
speelt. Tijdens deze overleggen worden collectieve
een aantal Haagse wijken. Communitybuilders
signalen doorgegeven en wanneer nodig wordt
hebben een aanjagende functie en verbindende
op basis van deze signalen actie ondernomen.
functie tussen de gemeentelijke organisatie
Zo kwam er afgelopen jaren het signaal binnen bij
en de wijk. Ze werken aan het versterken van
het opbouwwerk dat bewoners de afstand tot een
verbinding en vertrouwen in Haagse wijken met
bepaald Servicepunt XL te groot vonden. Op basis
complexe problematiek. Zowel het opbouwwerk
van o.a. dit signaal is er een pop-up Servicepunt XL
als communitybuilders werken vanuit hun eigen
opgestart op een nieuwe locatie in de wijk.
perspectief met een eigen werkwijze en andere hulp-
• In samenwerking met (wijk)partners zijn er
bronnen. Hierdoor vullen ze elkaar aan en versterken
verschillende voorlichtingsbijeenkomsten
ze elkaar.
georganiseerdom bewoners te informeren over thema’s die bij bewoners in de wijk spelen.
De partners in de wijken bewoners, (vrijwilligers) organisaties en corporaties moeten weten wie wat
Wat gaan we aanvullend doen?
doet in de wijk en moeten elkaar tijdig kunnen
De opbouwwerkers kennen de (wijk)partners die
vinden voor samenwerking en afstemming. Daar
ieder vanuit hun eigen expertise mogelijkheden
zijn goede afspraken, een duidelijke rolverdeling en
hebben om de bewoners verder te helpen. Wanneer
heldere communicatie voor nodig. Komende jaren
nodig, verwijst het opbouwwerk bewoners met een
hebben we hier nog meer aandacht voor. Dit draagt
VERSTERKEN & VERBINDEN
17
TERUG NAAR INHOUD
Praktijkvoorbeelden uit de verschillende stadsdelen
bij aan het verder versterken van de samenwerking met (wijk)organisatie en ketenpartners. Zo versterken we de sociale basisinfrastructuur.
Escamp: In wijkcentrum Bouwlust – Vredelust
3. Vergroten begrip en tolerantie
zijn groepen deelnemers met elkaar in dialoog
Het verminderen van sociale spanningen en het
gegaan en werden verhalen met elkaar
verminderen van de ervaren sociale onveiligheid zijn
gedeeld. Ook hield de stichting IDB (Inclusie en
twee belangrijke doelstellingen vanuit het huidige
Discriminatiebestrijding) een presentatie over het
beleidsplan.
thema discriminatie. Deelnemers vonden deze gesprekken zeer waardevol en goed om met elkaar
Waar hebben we de afgelopen jaren op ingezet?
verhalen, ervaringen te delen.
De afgelopen jaren hebben we op de volgende manieren ingezet op deze doelstellingen: • In verschillende wijken zijn dialogen gefaciliteerd
Loosduinen: Buurtbewoners hebben samen met
tussen bewoners die overlast ervaren en degene die
het opbouwwerk een nieuw projectplan opgesteld:
het veroorzaken om zo de angel uit een dreigend
Reuring in de Kom 2.0, met als doel meer verbinding
conflict te halen.
te creëren tussen jong en oud in Loosduinen.
• Er is ingezet op het organiseren en stimuleren van
Het project richt zich op meer dialoog, wederzijds
ontmoetingen tussen bewoners met verschillende
begrip, én ontspanning en recreatie.
achtergronden en/of overtuigingen. Wat gaan we aanvullend doen?
Laak: Op het Cromvlietplein zijn een aantal
De trends en ontwikkelingen laten zien dat de
geslaagde edities georganiseerd van de
druk op de sociale leefbaarheid en sociale cohesie
Wereldkeuken. Het welzijnswerk heeft in samen-
toe neemt. Een afname van de verdraagzaam-
werking met andere organisaties een evenement
heid wordt ook gesignaleerd door de partners
georganiseerd waar ruim 50 bewoners op af zijn
in de wijken. Komende jaren zetten we extra in
gekomen. Tijdens dit evenement hebben buurt
op het faciliteren van dialogen tussen verschil-
bewoners elkaar en de organisaties beter leren, zijn
lende (groepen) bewoners en het faciliteren van
ideeën voor initiatieven ontstaan en zijn bewoners
ontmoetingen tussen bewoners van verschillende
geholpen met hun hulpvraag.
achtergronden. Gesprekken tussen bewoners met verschillende achtergronden worden gefaciliteerd en aangemoedigd. Vanuit de gedachte dat als bewoners elkaar beter leren kennen, er gesprekken ontstaan en er meer begrip ontstaat voor elkaar en elkaars verschillen. We hebben aandacht voor de actualiteiten die spelen in het land en de rest van de wereld en maken deze bespreekbaar in de wijk.
VERSTERKEN & VERBINDEN
18
TERUG NAAR INHOUD
4.2 Ambitie 2: Opgroeien en ontwikkelen
• Door outreachend te werken om jongeren te
1. Maatwerk en diversiteit in aanpak
bereiken die niet uit eigen initiatief aanhaken
jongerenwerk
zowel in de fysieke leefwereld van de jongeren
De inzet van het jongerenwerk is gericht op die
als online.
jongeren (4 tot 27 jaar) die het nodig hebben, en
• Het versterken van de positie van het Haagse
deze jongeren bereiken we zowel op straat als in het
Kinderwerk en het Meidenwerk door het
digitale domein. Het jongerenwerk biedt diversiteit
organiserenvan netwerkbijeenkomsten en het
in het aanbod zodat er voor verschillende groepen
volgen van trainingen door welzijnswerkers.
jongeren die het nodig hebben, een aanbod is. Daarvoor gebruiken ze de input van de jongeren zelf,
Wat gaan we aanvullend doen?
waardoor de jongeren de kans krijgen om initiatief te
Zoals in hoofdstuk 3 bij de maatschappelijke
nemen waarbij ze ondersteund worden. Het aanbod
ontwikkelingenis beschreven zien we dat de
sluit daardoor aan op hun behoeften. Diversiteit
weerbaarheid van jongeren is afgenomen. Het meer
in aanbod is belangrijk omdat welzijn verschillend
inzetten op het vergroten van de mentale weerbaar-
ervaren wordt tussen jongens en meisjes, tussen
heid en veerkracht van jongeren is daarom erg
leeftijdsgroepen en vele andere groepen. We houden
belangrijk. Dit is ook onderdeel van het Gezond
hier in onze aanpak rekening mee.
en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Haagse Preventie Aanpak. Een genoemd gevolg van de
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet?
afgenomen weerbaarheid kan schooluitval zijn.
Om te zorgen dat het jongerenwerk maatwerk
In Den Haag ligt dit percentage boven het landelijke
en diversiteit kan leveren, is er de afgelopen jaren
gemiddelde en we zien verschillen tussen wijken10.
ingezet op de volgende zaken:
Hier wordt vanuit de regionale aanpak voortijdig
• Door gebieds/wijkgericht te werken waarbij nabij-
schoolverlaten met casemanagers op scholen op
heid, continuïteit en lokale verwevenheid van de
ingezet. Er zijn dus veel partijen betrokken vanuit
professionals positieve factoren zijn, lukt het beter
de verschillende programma’ bij de aanpak weer-
om jongeren al vroeg aan te haken bij het aanbod
baarheid van jongeren. We zetten samen met de
en hen ook langdurig bij zich te houden.
welzijnsorganisaties in op het maken van duidelijke
10
Onderwijs monitor gemeente Den Haag.
VERSTERKEN & VERBINDEN
19
TERUG NAAR INHOUD
afspraken met onderwijs, jeugdzorg en andere
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet?
ketenpartners over afstemming, samenwerking en
• Het organiseren van netwerkbijeenkomsten, het
rolverdeling.
investeren in het actualiseren van de Sociale Kaart en accountmanagement.
Vanuit jongerenwerkers is aangegeven dat een
• Een concreet voorbeeld van regievoering is dat de
passend aanbod voor het meidenwerk in de oudere
samenwerkingsafspraken tussen welzijn, politie en
leeftijdscategorie aandacht verdiend, zodat deze
gemeente in 2022 zijn geactualiseerd en in 2023
doelgroep in beeld blijft. Door het organiseren van
ingevoerd. Dit blijven we met elkaar afstemmen
netwerkbijeenkomsten en het volgen van trainingen
en aanpassen. Deze worden in 2026 in ieder geval
door welzijnswerkers willen we hier beter op
weer geactualiseerd.
inspelen. Wat gaan we aanvullend doen? Daarnaast faciliteren jongerenwerkers ontmoetingen
We hebben in oktober 2024 een werkbijeenkomst
op straat, en is het belangrijk deze niet te snel te
jongerenwerk georganiseerd. Vanuit de werk-
bestempelen als overlast. Sommige jongeren hebben
bijeenkomst en de verschillende sessies met
geen eigen plek thuis. We zetten in op verdraagzaam-
welzijnspartners komt naar voren dat de partijen
heid en inclusie, zodat alle jongeren zich onderdeel
het belangrijk vinden dat de gemeente een regierol
voelen van de samenleving. Juist kinderen die
neemt en de verwachtingen duidelijk maakt als er
vatbaar zijn voor criminaliteit, doordat ze uitge-
in een gebied meerdere partijen actief zijn. Die rol
vallen zijn op school of in armoede leven, willen we
ziet met name toe op het naleven van de gemaakte
vroeg in beeld hebben. Welzijn is echter maar één
afspraken en het houden van overzicht en het
partij rondom kind/gezin, en is afhankelijk van vele
regelmatig bij elkaar roepen van de partijen voor
samenwerkingspartners binnen de pedagogische
structureel overleg. Als gemeente moeten we er
basis. Er zal daarom (nog) meer worden ingezet op
nog meer voor zorgen dat alle partijen op de hoogte
de samenwerking met o.a. onderwijs, informele
zijn van elkaars opdracht en welke jongeren ze
netwerken, politie, medisch domein en sport.
bereiken. Daarbij hebben we het niet alleen over een wijkgerichte aanpak maar ook over een stedelijke
2. Regie op uitvoering en samenwerking
aanpak. De realiteit is namelijk dat de jongeren niet
Van het jongerenwerk verwachten we dat ze samen
per se rekening houden met de grenzen van de wijk
werken met de partners in de wijk. De gemeente is
als het gaat om aanbod, zeker wat betreft online
er om deze samenwerking te faciliteren. Afgelopen
jongerenwerk.
jaren zijn er voor de aanpak van jeugd in de wijken extra middelen beschikbaar gekomen vanuit het Rijk
3. Aansluiting jeugdzorg op het professioneel
(zoals SPUK middelen) en is er vanuit de verschillende
welzijnsaanbod in de wijken
afdelingen binnen de gemeente ingezet op vormen
Ten opzichte van de situatie zoals deze geschetst is
van jongerenwerk uitgevoerd door de bestaande
in het beleidsplan 2021-2024 is er sprake van een
en nieuwe welzijnsorganisaties. Dit kan leiden
veranderd speelveld in de jeugdhulp en dat betekent
tot ad hoc en een korte termijn aanpak. Dit komt
wat voor de werkwijze van de welzijnsorganisaties
de continuïteit, vertrouwdheid en lange termijn
en jongerenwerkers. Per 1 januari 2024 is de Haagse
denken/werken niet ten goede en kan een obstakel
jeugd- en gezinshulp gestart. De samenwerkings
vormen voor de professionals die behoefte hebben
verbanden Kracht en rondomJou, de jeugdhulp
aan duidelijke regie en verwachtingen vanuit de
aanbieders zijn de nieuwe partners in de wijken.
gemeente.
VERSTERKEN & VERBINDEN
20
TERUG NAAR INHOUD
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet?
om de overlast te verminderen en verwijzen jongeren
• Op 9 oktober 2024 is het ‘Manifest Samen
door naar passende ondersteuning.
opvoeden en opgroeien in Den Haag: een nieuwe koers’ (RIS320461) opgesteld en ondertekend
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet?
door 31 partijen in de stad en door de wethouder
• Er is geëvalueerd welke impact de inzet van straat-
Jeugd namens het college. Dit manifest dient
coaches heeft op de buurt (vermindering overlast)
als basis voor een duurzame samenwerking
en voor de jongeren zelf (waar nodig en mogelijk
waarin gemeente, samenwerkingsverbanden en
doorgeleiden naar een voorziening) (RIS318078).
belangrijke (lokale) partners in de stad zoals de
Naar aanleiding daarvan is extra ingezet op samen-
huisartsen, scholen, gecertificeerde instellingen
werking tussen de diverse betrokkenen op een
en maatschappelijke organisaties in partnerschap
locatie en daarmee een warme overdracht van de
werken aan de transformatie rondom opvoeden en
jongere aan een passende voorziening.
opgroeien in den Haag. Ook de welzijnsorganisaties
• Op 17 oktober 2024 is er een brede werkconferentie
werken hieraan mee.
gehouden om met het veld te bespreken hoe we het jongerenwerk in het Haagse vormgeven en
Wat gaan we aanvullend doen?
hoe we dit zouden willen. Naast ruim 25 jongeren
Het professioneel welzijnswerk heeft een belangrijke
bestond het deelnemersveld uit jongerenwerkers
rol in het opbouwen van partnerschap, preventief
vanuit diverse organisaties, politie, Streetsport en
werken, vroegsignalering en onderlinge afstemming
diverse gemeentelijke diensten.
met de jeugdhulppartners. Met de transformatie en de nieuwe partners vraagt dat veel aandacht,
Wat gaan we aanvullend doen?
zodat het jeugdwerk deze preventieve rol ook goed
Gezien de trends dat jongeren door ruimtegebrek
kan spelen. De jongerenwerkers hebben, doordat
meer buiten zijn, er sprake is van meer overlast en
ze de ogen en oren in de wijk zijn, een belangrijke
zwaardere problematiek, wordt outreachende inzet
preventieveen signalerende functie. Vanuit een
op straat voor oudere jongeren alleen maar belang-
vertrouwensrelatie bieden ze ondersteuning bij
rijker. Dat geldt ook voor het nog nauwgezetter
kleine ondersteuningsvragen en ze schalen op
toeleiden naar werk, onderwijs en vrijwilligerswerk
wanneer nodig en zorgen voor een breed netwerk
samen met onze partners in de stad.
om jongeren verder te kunnen helpen. Vanuit de gemeente sturen we integraal op de samen
In welke vorm we doorgaan is nog niet duidelijk,
werking in de wijken en monitoren we de gemaakte
de rol van jeugdwerk voor de oudere jeugd, staat
afspraken en sturen waar nodig bij in onderlinge
buiten kijf. We bezien in het jaar 2025 wat nodig en
samenhang. Dit pakken we op in accountgesprekken
wenselijkis voor de periode 2026-2027.
met de verschillende organisaties (jeugdhulp en welzijn) en we sturen als gemeente vanuit de
Voor de volgende onderdelen beschrijven we wat we
verschillende domeinen gezamenlijk op de voortgang
de komende jaren aanvullend gaan doen omdat het
van het manifest.
nieuwe ontwikkelingen zijn.
4. Straatcoaches
5. Normaliseren
Vanuit de noodzaak voor stevige inzet op jeugd
Vanuit het Haags Toekomstperspectief richten we
op straat en de problematiek die we zien zijn er
ons op het normaliseren, verdragen en accepteren
vanaf 2021 straatcoaches actief. De inzet van straat-
van alledaagse problemen. Met normaliseren gaan
coaches op overlastlocaties wordt vanuit de coalitie
we er vanuit dat ouders en/of verzorgers primair
middelen (RIS316672) voor 2025 gecontinueerd.
verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van een
Op een aantal hotspots in de stad zijn zij aan de slag
gezonde ontwikkeling van hun kind, het ontplooien van hun talenten en versterken van hun veerkracht.
VERSTERKEN & VERBINDEN
21
TERUG NAAR INHOUD
Dit hangt samen met de veranderde werkwijze in de
Maatschappelijke Dienst Tijd (MDT). We houden
jeugdhulp in Den Haag waarin de aandacht uitgaat
de ontwikkelingen in de gaten en gaan in gesprek
naar het samen ondersteunen bij het opgroeien
met het jongerenwerk en de jongeren indien
en opvoeden van kinderen. Die steun vindt overal
programma’s met minder middelen moeten worden
plaats: in het eigen netwerk van gezinnen en in
voortgezet om met elkaar te bepalen hoe we hier
de buurt, formeel en informeel. Een doel van het
anders op in kunnen zetten.
normaliseren is het realiseren van een inclusieve samenleving waarin alle kinderen en jongeren mee
7. Online werken
kunnen doen. Normaliseren zorgt voor minder
De toegenomen invloed van digitalisering en sociale
uitsluiting en stigmatiseringen bevordert kansen
media zorgt ervoor dat het bereiken van jongeren
gelijkheid. Het jongerenwerk kan vanuit haar rol
ook meer online zal moeten gaan plaatsvinden.
handvatten aanreiken aan ouders en inzetten
De ontwikkelingengaan ook heel snel. Dat vraagt
op ouderbetrokkenheid. Ze werken vanuit een
van het professioneelwelzijnswerk om hierin mee te
vertrouwensband met jongeren, met zoveel mogelijk
bewegen en te blijven ontwikkelen. Het gaat niet alleen
vaste gezichten en trachten zoveel mogelijk te
om online aanwezig zijn, maar er komen vele andere
normaliseren. Dat vraagt van jongerenwerkers dat
zaken bij kijken als privacy, eigen kwetsbaarheid, veel-
ze blijven inzetten op het stimuleren van informele
heid aan informatie en weten welke aanpak werkt.
netwerken en ondersteuning en waar nodig deze faciliteren. Als gemeente dragen we daaraan bij door
Op de jongerenwerkbijeenkomst van oktober 2024 is
het bieden van laagdrempelige plekken waar jeug-
opgehaald dat er behoefte is aan mediawijsheid bij
digen en ouders terecht kunnen, elkaar ontmoeten
jongerenwerkers, de gemeente en de politie, waarbij
en waar zij met elkaar in gesprek kunnen.
ervaringsdeskundigen (jongeren) kunnen helpen. Jongerenwerkers gaven aan baat te hebben bij
6. Bevorderen meedoen aan de maatschappij
training en professionalisering over het gebruik van
We willen dat jongeren actief meedoen en bijdragen
sociale media.
aan de samenleving. Het biedt kansen voor interactie en mogelijkheden tot het ontwikkelen van
Samen met de welzijnsorganisaties en andere
competenties en vaardigheden. De komende jaren
partners onderzoeken we welke trainingen over het
wordt er bezuinigd op de financiering van enkele
gebruik van sociale media en wijze van professio
programma’s die gericht zijn op jongeren, zoals de
nalisering hieraan kunnen bijdragen. Ook het
VERSTERKEN & VERBINDEN
22
TERUG NAAR INHOUD
betrekken van landelijke netwerken en het leren van
Segbroek: Samen met jongeren heeft het
andere gemeenten zijn belangrijk omdat de grenzen
jongerenwerk in Segbroek alle wedstrijden van
van wijken en steden online vervagen.
het Nederlands elftal en het Turkse elftal in ‘t Lindenkwadrant bekeken. Ondanks de teleur
8. Gedeelde visie
stelling over de prestaties van het Nederlands elftal,
Zoals uit de bovengenoemde aandachtspunten blijkt
was de sfeer altijd gemoedelijk. Deze activiteit
en ook uit de gesprekken met welzijnsorganisaties
had een positieveimpact door jongeren binnen
en de werkconferentie naar voren kwam, is dat
te houden en te voorkomen dat zij zich op straat
er gewerkt moet worden aan een breed gedeelde
ophielden, wat kan leiden tot overlast. Hierdoor
visie op de positionering van het jongerenwerk
werd ook voorkomen dat zij zich bij jeugd uit andere
ten opzichte van ketenpartners zoals jeugdhulp
wijken aansloten, met als mogelijk gevolg overlast.
en scholen. De ontwikkelingen als online werken, diversiteiten steeds veranderende groepen en de specifieke aanpak die dat vraagt (bv. meidenwerk)
Scheveningen: In de zomervakantie zijn er naast
vraagt om een goede analyse. Een analyse die
de vakantieactiviteiten twee Bootcamps voor
antwoord geeft op wat er speelt, wat er nodig is,
jongeren georganiseerd door het jongerenwerk.
wat werkt en wie wat doet met goede onderlinge
In de eerste week van de zomervakantie ging een
afspraken en samenwerking. Door bijvoorbeeld stads-
groep tieners uit Duindorp/Havenkwartier drie
brede scholing en het uitwisselen van ervaringen
dagen naar Valkenswaard. In de laatste week van
blijven we de komende jaren in gesprek met partners
de zomervakantie ging voor de eerste keer een
uit de domeinen jeugd, onderwijs en veiligheid. Dit is
groep tieners uit Scheveningen-Dorp mee met deze
ook noodzakelijk omdat er de komende jaren nog veel
Bootcamp. Tijdens deze kampen werden de tele-
ontwikkeld wordt zoals het beleidskader sociale basis,
foons ingeleverd waardoor de jongeren zich meer
het vormgeven van de toegang, het samenwerken
konden focussen op de activiteiten en het groeps-
aan het manifest en aanpak vanuit veiligheid.
proces. Onder leiding van de Frontline instructeurs leerden de tieners discipline, ontzag voor autoriteit,
Praktijkvoorbeelden uit de verschillende stadsdelen
samenwerken en elkaars kwaliteiten ontdekken.
Leidschenveen- Ypenburg: In Leidschenveen-
Centrum: De Kinderwijkraad, ondersteund door het
Ypenburg is het meidenwerk gestart met de
welzijnswerk, heeft het afgelopen jaar prachtige
activiteitmeidensport voor meiden tussen de
initiatieven genomen in de wijk. Zij vroegen
9 - 15 jaar. Op dit moment maken 20 meiden
aandacht voor het onderwerp ‘Je magjezelfzijn!’,
gebruik van meidensport, en er is een vrij forse
organiseerden een inzamelingsactie en een
wachtlijst met meiden die ook mee willen doen.
bruisend pleinfeest. De opbrengst doneerden zij aan Stichting De Regenboogboom. De kinderen begeleidden vol trots de activiteiten en namen
Haagse Hout: De primaire focus voor het jeugdwerk
verantwoordelijkheid. Door de inzet van de
in Benoordenhout is in 2024 komen te liggen op
kinderen van de Kinderwijkraad brachten zij wijk-
outreachend werk en de inzet op scholen. Door
bewoners en kinderen samen en lieten ze iedereen
de inzet is er beweging gekomen in het integraal
voelen: ‘Jemagjezelf zijn!’. De activiteiten van de
bespreekbaar maken van thema overlast in de wijk
Kinderwijkraad hebben niet alleen de sociale cohesie
Benoordenhout en is er commitment gekomen bij
in de wijk versterkt, maar ook het zelfvertrouwen en
een paar scholen om tot een gezamenlijke aanpak
de empathie onder de kinderen bevorderd.
te komen. Deze werkwijze lijkt zijn vruchten te werpen. De aanpak wordt doorgezet in 2025.
VERSTERKEN & VERBINDEN
23
TERUG NAAR INHOUD
4.3 Ambitie 3: Ondersteunen kwetsbare inwoners
redzaamheid en integratie in de stad en advies op het gebied van werken, wonen of gezondheid.
1. Het beter vindbaar maken van passende
• We hebben het ouderenwerk versterkt, zodat er
ondersteuning
meer ruimte is om meer ouderen proactief en
Een van de doelstellingen van het beleidsplan
preventief te ondersteunen.
Versterken en Verbinden is dat inwoners weten waar ze met hun hulpvraag terecht kunnen.
Wat gaan we aanvullend doen?
Het leidende principe dat professioneel welzijnswerk
Zoals onder trends en ontwikkelingen is geschetst,
de vertrouwde vaste basis in de stad is, ligt in het
is het nu voor inwoners en professional niet
verlengde van deze doelstelling. Deze doelstelling en
altijd duidelijk waar ze terecht kunnen met hun
dit principe zijn vandaag de dag nog even actueel.
vraag. Daarnaast speelt ook dat we veel kapitaal
De Servicepunten XL spelen een belangrijke rol
verwachten van onze inwoners; hoe meer problemen
om inwoners op weg te helpen. Ze functioneren
je hebt, hoe vaardiger je moet zijn om je door de
als ‘lokale teams’ in de wijk, met een open inloop
(bureaucratische en/of digitale) wegen van onze
waar inwoners terecht kunnen. De maatschappelijk
gemeente te begeven. Tot slot is er ook een groep
werkers en ouderenwerkers die op de Servicepunten
inwoners die onze hulp en ondersteuning nodig
XL werkzaam zijn, maken elke dag vanuit hun
heeft, maar niet naar ons toekomt vanuit vraag
professionaliteitafwegingen hoe inwoners met hun
verlegenheid. We gaan daarom verkennen wat er
hulpvraag het beste geholpen kunnen worden.
nodig is om ondersteuning laagdrempeliger en beter vindbaar te maken en mensen in wijken en buurten beter te bereiken samen met onze ketenpartners.
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet? Om te zorgen dat mensen weten waar ze met hun hulpvraag terecht kunnen, is er afgelopen jaren door
Gezien het aanbod van ondersteuning veel
de gemeente Den Haag op verschillende manieren
verder rijkt dan alleen de dienstverlening van
ingezet:
de Servicepunten, willen we inzetten op het
• We faciliteren dat er fysieke locaties (Servicepunten
verbeteren van de vindbaarheid en herkenbaar-
XL) verspreid over de gehele stad zijn waar
heid van de Servicepunten en het verbeteren van
inwonersterecht kunnen met hun hulpvraag.
de bekendheid en de (fysieke zowel als digitale)
• We investeren continu in het actualiseren van de
informatievoorziening van (sociale) voorzieningen
Sociale Kaart, zodat er meer duidelijkheid is over
voor inwonersmet een hulpvraag gemeentebreed.
het beschikbare aanbod van voorzieningen voor
Daarnaast verkennen we of ouderen eerder bereikt
mensen met een hulpvraag.
kunnen worden, bijvoorbeeld door het versturen van
• Daarnaast investeren we in het beter bereiken
een brief bij het bereiken van een leeftijd van 65 in
van kwetsbare groepen door initiatieven om
plaats van bij 75 jaar. Dit is ook onderdeel van het
outreachend te werken te faciliteren. Zo zoeken
beleidsplan Seniorvriendelijk Den Haag 2025-2030.
de professionele welzijnsorganisaties proactief contact met senioren (aan de hand van een
2. Verbeteren ketensamenwerking
uitnodigendebrief die inwoners ontvangen
Zoals eerder geschetst, wordt ketensamenwerking
in de kroonjaren vanaf hun 75e levensjaar en
steeds belangrijker, voornamelijk voor de meest
huisbezoeken door vrijwilligers) en financieren
kwetsbare mensen die vaak een hulp en onder
we organisaties om mensen met een bi-culturele
steuning nodig hebben op meerdere gebieden.
achtergrond te bereiken.
Daarbij geldt dat een goede ketensamenwerking een
• Wijkz houdt spreekuren en ondersteunt de Haagse
verantwoordelijkheid is van iedereen. Om inwoners
EU-migranten (Turks, Hongaars, Pools, Russisch,
snel en goed te ondersteunen, zijn samenwerking
Oekraïens, Engels) bij het vergroten van hun zelf-
en integraliteit essentieel. Samenwerking met formele en informele organisaties in de wijk en de
VERSTERKEN & VERBINDEN
24
TERUG NAAR INHOUD
gemeentelijke diensten is absolute voorwaarde
organisaties met elkaar in gesprek zijn gegaan over
voor effectief welzijnswerk. De kwaliteit van
de werkwijze en veranderingen binnen de wmo.
het netwerk is daarbij een belangrijk criterium. Welzijnsorganisaties hebben een fijnmazig netwerk
Wat gaan we aanvullend doen?
en werken actief samen met lokale partners zoals
De komende jaren wordt verder geïnvesteerd in
scholen, veiligheidsinstanties, maatschappelijke- en
het versterken van de onderlinge samenwerking
bewonersinitiatieven, woningcorporaties en het
in de keten door o.a. het maken van concrete
medisch domein. Dit netwerk maakt het mogelijk om
samenwerkingsafspraken met ketenpartners, zoals
de dienstverlening goed af te stemmen op wat de
Helpdesk Geldzaken. Daarnaast wordt aansluitend
wijk nodig heeft.
bij de visie op de eerstelijns zorg 2030 gewerkt aan het stadsbreed opzetten van een (minimale) vorm
Als een inwoner contact zoekt met een Servicepunt
van wijksamenwerking met partijen uit het sociaal
XL of een ander lokaal team, wordt diegene bij
en medisch domein waarbij we verder bouwen op de
voorkeur meteen zo goed mogelijk geholpen. Soms
goed werkende methodiek ‘Welzijn op recept’.
moet een inwoner toch op een andere plek zijn met een hulpvraag en bij diegene opnieuw zijn of haar
Betere samenwerkingsafspraken en intensievere
verhaal opnieuw doen. Een nieuw contactpersoon
samenwerking op locatie en het versterken van
met een nieuw gezicht betekent ook een nieuwe
de samenwerking met wijkpartners (formeel en
vertrouwensband opbouwen. Dit willen we waar
informeel) kunnen een bijdrage leveren om inwo-
mogelijk voorkomen.
ners beter te ondersteunen. De vraag is echter of het niet eenvoudiger georganiseerd zou kunnen
Waar hebben we afgelopen jaren op ingezet?
worden, waarbij inwoners in de toekomst minder
Om kwetsbare inwoners beter te kunnen onder-
vaak zijn verhaal opnieuw hoeft te doen. Andere
steunen is het van belang dat de ketensamenwerking
steden in Nederland spelen met vergelijkbare
versterkt wordt. In dat kader zijn er afgelopen jaren al
vraagstukken en zetten door lokale teams ook vaker
verschillende acties in gang gezet:
in op een vast gezicht voor de inwoner. Door een
• Er zijn gesprekken gevoerd met ketenpartners, zoals
vast gezicht kan makkelijker een vertrouwensband
de Helpdesk Geldzaken en de wmo-wijkteams,
worden opgebouwd en hoeft een inwoner niet
klantcontactcentrum en het daklozenloket over
zijn verhaal opnieuw te doen, bijvoorbeeld om een
hoe de samenwerking met de Servicepunten XL
indicatie of financiële ondersteuning te krijgen.
versterkt kan worden.
We willen daarom, in lijn met het richtinggevend
• De samenwerking tussen het zorgdomein en het
kader van de VNG11, de komende tijd in gesprek
sociaal domein is versterkt, bijvoorbeeld door het
gaan met inwoners, partners en professionals om
faciliteren van de inzet van Welzijn op Recept in
te onderzoeken wat er nodig is om de werking van
twee stadsdelen (Loosduinen en Escamp), waarmee
lokale teams zo goed mogelijk te faciliteren. Het is
een nauwere samenwerking vorm krijgt tussen
daarbij van belang dat de rollen van welzijnsorga-
huisartsen en welzijnswerkers.
nisaties, wijkteams, en andere partners (formeel
• De samenwerking met wmo-maatwerk
en informeel) goed op elkaar afgestemd zijn om
voorzieningen is versterkt, onder andere door
overlap en fragmentatie te voorkomen en daarmee
voorlichtingsbijeenkomsten Voorlichting en
te voorkomen dat inwoners tussen wal en schip
Normalisering vanuit de wmo waarbij wmo
vallen. Daarom worden in de verkenning ook nieuwe/
casemanagersen sociaal werkers van de welzijns-
integrale samenwerkingsvormen voor ondersteuning in de wijk meegenomen. Dit sluit ook aan bij de
11
Richtinggevend kader: toegang, lokale teams en integrale dienstverlening | VNG