RIS320814 Bijlage Europastrategie
Tekst van het document
Meer doen met Europa!
Europastrategie Den Haag 2025-2030
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Managementsamenvatting
4
Den Haag en de Europese Unie
6
Waar staan we voor? Het Haagse profiel Uitgangspunten Europastrategie Instrumenten Europese samenwerking Positionering Team Europa
Lokale prioriteiten
7 8 9 10 12
13
Duurzaamheid Digitaal en Veiligheid Toekomstbestendige Economie
15 19 22
Europa in de gemeente Den Haag
26
2
Voorwoord Beste lezer, Europa doet ertoe. Voor Nederland, voor de
Europeanen woont in stedelijke gebieden
toekomst van ons continent, maar vooral:
zoals Den Haag. Daarom zijn wij in Europa
voor Den Haag. Niet voor niets zijn wij als
onderdeel van de oplossing. Denk aan de groene
internationale stad van vrede en recht het ‘thuis’
en digitale transities, mobiliteit, georganiseerde
van grote Europese organisaties, zoals Europol,
criminaliteit, de arbeidsmarkt, innovatie en
Eurojust en, net over de grens in Rijswijk, het
migratie. In grote steden wordt Europees beleid
Europees Octrooibureau.
uitgevoerd en worden de effecten ervan het best zichtbaar. Door die ervaring kunnen wij in Brussel
In Europa wordt er gewerkt aan zaken die we in
als geen ander vertellen wat onze inwoners
ons dagelijks leven voor lief nemen. Het water
nodig hebben.
dat thuis uit onze kraan komt bijvoorbeeld. Dat is schoon, altijd beschikbaar, goedkoop en natuurlijk
Dat kunnen we alleen doen met goede plannen.
lekker, zeker in Den Haag. Maar om dat ook in
Voor u ligt dan ook de Europastrategie van de
de toekomst zo te houden hebben we Europese
gemeente Den Haag voor de periode 2025-2030.
afspraken hard nodig.
Als wethouder Europa is het mij een groot genoegen om vorm te geven aan de verbinding
In 2024 heeft de Europese Unie (EU) een nieuwe
tussen onze prachtige stad en de Europese Unie.
koers ingezet. Er is meer aandacht voor de
Een verbinding die meer dan 125 jaar terug
bescherming van de rechtstaat, vrede en vrijheid.
rijkt tot al vóór de eerste Haagse Vredesconferentie
Maar ook voor de Europese economie en het
in 1899.
concurrentievermogen in een veranderende wereld. Daarom is dit een goed moment om
Goede samenwerking met de EU is nodig om
en recht. De komende jaren blijven we bouwen
de verbinding tussen onze stad en de EU te
onze stad voor te bereiden op de uitdagingen
aan onze inzet voor een sterk Den Haag in Europa.
versterken.
van de toekomst. Daarom schetsen we in
Voor de stad en voor onze inwoners.
deze Europastrategie onze plannen voor een Europa heeft invloed op Den Haag, maar
Den Haag dat proactief samenwerkt met de
omgekeerd hebben steden ook een hoop te
EU. Om kansen voor onze stad en inwoners te
Robert van Asten
brengen in Brussel. De meerderheid van de
benutten, maar ook om onze verantwoordelijkheid
Wethouder Stedelijke ontwikkeling,
te nemen als internationale stad van vrede
Bibliotheken en Europa
3
Managementsamenvatting
4
Den Haag is sterk verbonden met de Europese Unie (EU): als internationale stad van vrede en recht, maar ook als thuisstad voor Europese organisaties zoals Europol en Eurojust. Met de Europastrategie geeft de gemeente Den Haag richting aan de samenwerking tussen stad en EU. Missie, visie en strategische doelen
Haagse prioriteiten
Samenwerking
De gemeente Den Haag wil de positie van de
Voor een effectieve aanpak is het belangrijk om
Samenwerking is essentieel om resultaat te behalen
stad in de EU verstevigen om resultaten te
prioriteiten te stellen aan de onderwerpen waar
in het Europese speelveld en in veel gevallen om
behalen voor haar inwoners. Dat vereist een
de gemeente in het Europese speelveld op inzet.
in aanmerking te komen voor Europese subsidies
EU-bewuste organisatie die structureel is
Den Haag wijst drie thematische speerpunten aan
en financiering. De gemeente Den Haag neemt
ingebed in het Europese speelveld en effectief
die zowel lokaal als op het niveau van Rijksoverheid
ook haar verantwoordelijkheid door samen te
gebruik maakt van de mogelijkheden voor
en EU actueel zijn:
werken met lokale partners en de regio’s om
belangenbehartiging, kennisuitwisseling,
• De duurzaamheidsopgave in de stad, waar langs
de stad heen, zoals de regio Haaglanden en de
en de verwerving van Europese subsidies en
vier pijlers aan wordt gewerkt: energietransitie,
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH).
financiering. Ook neemt de gemeente zo haar
duurzame mobiliteit, circulaire economie en
Ook zoeken we afstemming en samenwerking
verantwoordelijkheid door kennis en expertise
duurzame leefomgeving.
met andere partners die actief zijn in de EU,
uit te dragen naar Europese partners, en stad
• De kansen en uitdagingen van digitalisering,
en regio te betrekken bij de inzet richting de EU.
met aandacht voor veiligheidsuitdagingen
koepelorganisaties, kennisinstellingen en Europese
Zo ontwikkelt de gemeente haar profiel in de EU.
op het gebied van cybersecurity en digitale
samenwerkingspartners. De Haagse inzet richting
Om dit te bereiken zijn de volgende strategische
weerbaarheid, smart city en digitale ethiek.
de EU overstijgt individuele beleidsvelden.
doelen vastgesteld: • Haagse belangen worden op Europees niveau behartigd. • Den Haag zet in op ontsluiting van kansrijke Europese subsidies en financiering.
• Een toekomstbestendige economie voor
organisatie is gegroeid. • Den Haag is strategisch gepositioneerd in het Europese speelveld.
Om overzicht aan te brengen en de organisatie te
Den Haag, gericht op het ondersteunen van
ondersteunen in de samenwerking met de EU, pakt
innovatieve ecosystemen in de stad, het
team Europa (Bestuursdienst, directie Internationaal)
stimuleren van een wendbare en weerbare
een coördinerende en adviserende rol op.
beroepsbevolking en het omgaan met de
De uitvoering van de samenwerking met de EU en de
uitdagingen van Europese arbeidsmigratie.
regie over inzet van middelen en capaciteit ligt bij de
• Den Haag wisselt op Europees niveau kennis uit. • Het EU-bewustzijn in de gemeentelijke
zoals VNG, provincies, Rijksoverheid, sectorale
inhoudelijk verantwoordelijke directie. Gezamenlijk De Europastrategie is richtinggevend voor de inzet
worden per thema uitvoeringsprogramma’s
van de gemeente Den Haag in de EU, maar niet
opgesteld om de strategie operationeel uit te werken,
beknottend: inzet of propositieontwikkeling op
en achteraf verantwoording af te leggen over de
andere onderwerpen blijft mogelijk.
uitgevoerde werkzaamheden.
5
Den Haag en de Europese Unie
6
Waar staan we voor? De Europastrategie van de gemeente Den Haag heeft als doel de positie van Den Haag en de regio in de
De groeiende rol van steden in de EU
EU te versterken ten behoeve van onze inwoners.
Steeds meer Europeanen wonen in stedelijk gebied,
Ons Europees beleid is er dus op gericht doel
in 2050 naar verwachting wel 80% van de Europese
stellingen voor onze stad te bereiken. Dat vereist een
bevolking. Ambitieus EU-beleid voor lokale en regionale
EU-bewustzijn en strategisch inspelen op kansen
overheden wordt dus steeds belangrijker. Daarom onder
op het gebied van Europese wet- en regelgeving,
tekende Den Haag in januari 2024 de Brussels Declaration
kennisuitwisseling en financieringsmogelijkheden.
of Mayors, die de aandacht vestigt op het belang en de
Ook heeft Den Haag als internationale stad van
prioriteiten van steden en aanbevelingen doet voor de
vrede en recht de verantwoordelijkheid om hulp
Europese instellingen om mee aan de slag te gaan.
te bieden en onze expertise te delen op Europees niveau. Want een sterk Europa is in het belang van Den Haag. Daarom voelen we ons verbonden met en dragen we bij aan de Europese samenwerking.
is belangrijk om aan lokale opgaven te werken.
De aanpak van lokale opgaven is steeds inniger
Mede hierom is de EU Urban Agenda opgericht,
verbonden met de Europese Unie (EU). Zowel de
een samenwerkingsverband van decentrale over-
uitvoering van Europese wet- en regelgeving, als de
heden, Rijksoverheid en de Europese Commissie.
De gemeente Den Haag stelt de
financiering die de EU beschikbaar stelt, landen voor
Onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Vereniging
volgende strategische doelen voor de
een groot gedeelte in steden. Daarnaast gebruiken
van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Huis van
periode 2025-2030:
gemeenten hun Europese netwerken om kennis uit
de Nederlandse Provincies (HNP) toont aan dat
te wisselen, samenwerkingen te ontplooien en geza-
samenwerking met de EU vraagt om intern draagvlak,
menlijk Europees beleid te beïnvloeden. Als gevolg
kennis en kunde bij de gemeente en een lange
van de decentralisatie van beleid en uitvoering naar
termijnstrategie die aansluit op de (langere) Europese
gemeenten en de toenemende Europeanisering van
beleids- en subsidiecyclus. Dit is onmisbaar om als
wet- en regelgeving heeft Den Haag ook op de lange
organisatie proactief en gericht samen te werken
termijn baat bij een effectieve samenwerking met
met de EU om kennis en middelen te ontsluiten en
de EU. Daarom werken we toe naar een s tructurele
de eigen belangen in ‘Brussel’ te agenderen.
1
inbedding van de gemeente Den Haag in het Europese speelveld. Goede samenwerking tussen alle overheidslagen, van lokaal tot Europees,
Strategische doelen 2025-2030
• Haagse belangen worden op Europees niveau behartigd. • Den Haag zet in op ontsluiting van kansrijke Europese subsidies en financiering. • Den Haag wisselt op Europees niveau kennis uit. • Het EU-bewustzijn in de gemeentelijke organisatie is gegroeid. • Den Haag is strategisch gepositioneerd in
1 Vollaard, H., Swinckels, M., Feiters, L., Binnema, H. en de Blok, L.
het Europese speelveld.
(2023). Van ad hoc naar vanzelfsprekend, hoe Nederlandse gemeenten en provincies inspelen op Europese integratie.
7
Het Haagse profiel Den Haag heeft veel te winnen bij samenwerking met de Europese Unie (EU), maar de gemeente
Den Haag, dé Europese stad van Nederland
heeft ook de verantwoordelijkheid om kennis,
Den Haag is dé Europese stad van Nederland.
kunde en ervaring te delen met Europese partners.
De ambassades van de overige 26 EU-lidstaten
Internationaal staan we bekend als de stad van
zijn in onze stad gevestigd.
vrede en recht en de tweede thuisstad van de Verenigde Naties (VN). Deze geschiedenis rijkt
Op 1 mei 2024 stonden we samen met
meer dan 125 jaar terug tot al vóór de eerste
vertegenwoordigers van de Europese
Haagse Vredesconferentie in 1899. Vandaag de dag
Commissie, het Europees Parlement en de 10
telt de stad circa 500 internationale organisaties,
Centraal- en Oost-Europese lidstaten die op
waaronder ook een groot aantal Europese
1 mei 2004 toetraden tot de Europese Unie, stil
organisaties zoals Europol en Eurojust.
bij de historische uitbreiding van de Europese Unie twintig jaar na dato.
In 2023 liet de gemeente Den Haag onderzoek uitvoeren naar de economische impact van de internationale organisaties op de stad en regio2. Die impact is groot: de internationale sector is
bestedingen van de internationale sector worden
netwerkontwikkeling, en het verwerven van
goed voor ruim €5,6 miljard aan bestedingen
door Europese organisaties gedaan.
subsidies en financiering. Samenwerking is ook
en 36.000 directe en indirecte banen. Europese
een erkenning van de verantwoordelijkheid
organisaties zijn verantwoordelijk voor een groot
Samenwerking
deel van deze impact: 34% van de toegevoegde
De Haagse aanpak wordt gekenmerkt door
Deze verantwoordelijkheid pakt de stad
directe werkgelegenheid in stad en regio bestaat
samenwerking met lokale, regionale en
regionaal op,onder andere in de Metropoolregio
uit banen bij Europese IGO’s en NGO’s. Daarnaast
Europese partners, waaronder de internationale
Rotterdam-Den Haag (MRDH) om te werken
brengen de Europese organisaties kennis en
sector, het regionale bedrijfsleven, universiteiten,
aan vervoerstechnische en economische
expertise uit heel Europa naar Den Haag: ruim
hogescholen, onderzoeksinstellingen,
ontwikkeling, en de arbeidsmarktregio
60% van de werknemers bij Europese organisaties
maatschappelijke actoren en culturele
Haaglanden ten behoeve van werkgevers- en
is hoogopgeleid kennismigrant. Ook creëert
instellingen. Ook deze partijen zijn regionaal of
werknemersdienstverlening. En ook met de
de vraag om goederen en diensten van deze
sectoraal actief in ‘Brussel’. In het competitieve
Provincie Zuid-Holland via de groeiagenda
organisaties nog eens 1157 FTE aan indirecte
Europese speelveld is samenwerking
voor de regionale economie, en in de regio
werkgelegenheid in de stad. 44% van de directe
essentieel voor effectieve beleidsbeïnvloeding,
Haaglanden op ruimtelijke dossiers.
2 Decisio. (2023). De impact van internationaal op lokaal: een economische impactanalyse van de internationale non-profit sector.
van de stad naar haar inwoners en de regio.
8
Uitgangspunten Europastrategie Lokale opgaven leidend
Internationale stad van vrede en recht
Weerbare en veerkrachtige stad
Onze lokale uitdagingen en krachten zijn het
Den Haag staat wereldwijd bekend als
De gemeente zet zich in om de weerbaarheid
vertrekpunt voor de samenwerking met de
internationale stad van vrede en recht. Onze expertise
en veerkracht van de stad en haar inwoners
Europese Unie (EU). Door Europese kansen
en inzet voor vrede en recht dragen we uit in
te vergroten. Hiervoor is de gemeente ook lid
voor subsidieverwerving, netwerkdeelname en
Europa. Waar mogelijk dragen onze activiteiten bij
geworden van het Resilient Cities Network. In de
belangenbehartiging te ontsluiten dragen we bij
aan het Haagse profiel als internationale stad van
samenwerking met de EU werkt de gemeente
aan het realiseren van onze Haagse ambities.
vrede en recht.
Den Haag aan het vergroten van resilience in
Richtinggevend, niet inperkend
Maatschappelijke betrokkenheid
De Europastrategie identificeert prioriteiten voor
We werken voor onze inwoners, zowel lokaal
de samenwerking met de EU op basis van lokale
als Europees. Den Haag betrekt daarom het
opgaven én de ambities en agenda van de EU.
maatschappelijk middenveld bij de Europese
Het blijft uiteraard mogelijk voor collega’s om met
samenwerking.
de stad en regio.
andere onderwerpen aan de slag te gaan in het Europese speelveld.
Verbindend (intern én extern) Onze inzet wordt gekenmerkt door de verbinding die we zoeken. Niet alleen door samenwerking met stedelijke en regionale partners zoals MRDH en regio Haaglanden, maar ook in heel Nederland en Europa. Intern werken we in verbinding met diensten en vakcollega’s aan de lokale opgaven. Extern ontwikkelen we een netwerk van relevante partners en contactenpersonen om gezamenlijk op te trekken richting de EU.
9
Instrumenten Europese samenwerking Elke stad en regio is uniek, en dat is goed terug te
Netwerkdeelname en -ontwikkeling
bedragen (kleiner dan €100.000) tot grote sommen
zien in de verschillende prioriteiten, ambities en
(meer dan €1 miljoen). De subsidieprogramma’s zijn
accenten die zij uitdragen in het Europese speel-
gekoppeld aan Europese doelstellingen of ambities
In het speelveld rond de Europese instellingen
veld. Maar wat wel overeenkomt zijn de instru-
zoals het stimuleren van innovatie of het realiseren
is een uitgebreid circuit van Europese
menten die steden en regio’s in kunnen zetten voor
van vooruitgang op grote opgaven. Door aanvul-
stedennetwerken ontstaan. Deze netwerken zijn
een effectieve samenwerking met de EU. Dit is te
lende voorwaarden te stellen stimuleert de EU
vaak sectoraal of thematisch georganiseerd, en
verdelen in vier onderscheidende instrumenten:
ook (grensoverschrijdende) samenwerking tussen
vormen de routes waarlangs samenwerkingen
diverse partijen. Den Haag maakt o.a. gebruik van
ontstaan, strategische partnerschappen worden
• Subsidieverwerving en financiering;
middelen uit EFRO, het Europese structuurfonds
ontwikkeld, kennis en ervaring wordt uitgewisseld,
• Netwerkdeelname en – ontwikkeling;
voor regionale ontwikkeling.
en gezamenlijke boodschappen worden
• Belangenbehartiging, en • Strategische positionering
geformuleerd richting Europese instellingen. Subsidieverwerving is dus een waardevol instrument om innovaties in Den Haag een impuls te kunnen
Door gericht deel te nemen aan relevante
Door deze instrumenten gericht in te zetten op
geven. Verschillende Haagse projecten hebben
Europese stedennetwerken ontwikkelt
lokale prioriteiten, neemt de gemeente in het
cofinanciering ontvangen uit subsidieprogramma’s
de gemeente haar Europese netwerk om
Europese speelveld een positie in op lokaal belang-
als EFRO/Kansen voor West en Interreg.
mogelijkheden voor samenwerking en
rijke thema’s. Het gebruik van deze instrumenten in
Naast middelen om projecten te realiseren, levert dit
kennisuitwisseling te creëren. Vertrekpunt voor
de samenwerking met de EU is géén eenrichtings
ook een Europees podium op voor de gemeente om
deelname aan een netwerk vormen de lokale
verkeer. Wederkerigheid en het uitdragen van
successen uit te dragen en kennis uit te wisselen.
opgaven en expertise van Den Haag. De Europese
expertise en kennis zijn succesfactoren voor het behalen van resultaat in de EU-samenwerking.
Subsidieverwerving en financiering
instellingen werken in hun beleidstrajecten Naast subsidies gericht op het stimuleren van
ook vaak samen met deze netwerken om
innovatie, kent de EU ook financieringsprogramma’s
uit verschillende invalshoeken kennis op te
gericht op het opschalen van innovaties. Dit heeft
halen op beleid in ontwikkeling. Hierdoor is
als doel om de stap naar een werkbare businesscase
netwerkdeelname ook belangrijk voor de mate en
Samenwerking met de EU wordt vaak bezien
te vergemakkelijken door het risico van volledige
effectiviteit van de belangenbehartiging van de
vanuit de Europese subsidieprogramma’s waar
marktfinanciering te beperken. Om grote transities
gemeente. Tot slot profileert de gemeente zich met
men persoonlijk mee te maken heeft. Maar er
te ondersteunen zet de EU ook in op blended
structurele netwerkdeelname als een betrokken
is sprake van een breed veld van subsidie- en
finance: het samenbrengen van publieke en
en betrouwbare partner in het Europese speelveld,
financieringsinstrumenten. Ook de omvang
private financiering, bijvoorbeeld op thema’s als
juist op die thema’s die belangrijk zijn voor stad
van Europese subsidies loopt uiteen, van kleine
duurzaamheid en digitalisering.
en regio.
10
Belangenbehartiging
uitvoerende overheidslaag dicht bij de burger.
De Europese Commissie initieert Europese wet- en
Het belangrijkste doel van belangenbehartiging
regelgeving. Afhankelijk van het type wetgeving
in Brussel is om de juiste randvoorwaarden
Door inhoudelijke prioriteiten vast te stellen voor
nemen lidstaten deze kaders over, of dragen zij
te krijgen – in wet- en regelgeving, maar ook
de inzet van subsidieverwerving en financiering,
zorg voor een landelijke vertaling van het Europees
financiering – om in stad en regio uitvoering te
netwerkdeelname én belangenbehartiging
beleid. Deze wet- en regelgeving heeft steeds
geven aan de ambities.
neemt de gemeente in het Europese speelveld
vaker gevolgen voor de verantwoordelijkheden en
Strategische positionering
een duidelijke positie in op relevante thema’s.
ambities van lokale overheden. Sinds de oprichting
Belangenbehartiging in het Europese speelveld
Bijvoorbeeld door succesvolle projecten te
van de EU zijn steden en regio’s daarom steeds
kent een aantal aandachtspunten. Allereerst
realiseren die met Europese middelen zijn
nadrukkelijker aanwezig in ‘Brussel’, bijvoorbeeld
is een structurele inzet belangrijk om aan te
gefinancierd, of door structureel inbreng te
in het Comité van de Regio’s. De decentralisering
sluiten op de uitgebreidere EU-beleidscyclus en
delen op bepaalde wet- en regelgeving vanuit
van taken en verantwoordelijkheden naar lokale
processen. Door op de lange termijn te bouwen
een Europees netwerk. De strategische inzet van
overheden, gepaard met de Europeanisering van
aan coalities van gelijkgestemden en te investeren
deze instrumenten om een positie in te nemen
wet- en regelgeving, zetten deze ontwikkeling nog
in constructieve relaties met EU-instellingen
en te bouwen aan het profiel van de stad is
meer kracht bij.
kunnen boodschappen beter onder de aandacht
strategische positionering.
worden gebracht. In het drukke Europese EU-instellingen zijn gevoelig voor de inbreng
speelveld – Brussel wordt ook wel getypeerd
en zienswijzen van lokale en regionale
als de tweede lobbyhoofdstad ter wereld (na
partijen, en betrekken deze veelal bij de
Washington D.C.) – is het ook een succesfactor als
totstandkoming van wet- en regelgeving.
boodschappen niet vanuit één belang of speler
Lokale overheden hebben hier baat bij, want zij
worden ingebracht, maar breed gedragen en
delen hun inbreng vanuit de positie van lokale,
benadrukt worden.
11
Positionering Team Europa Coördinatie EU-activiteiten
Ondersteuning bestuurlijke inzet
Versterking EU-samenwerking
Team Europa coördineert de Europese activiteiten
Team Europa ondersteunt en adviseert het
Vanuit de coördinerende en adviserende rol
van de gemeente Den Haag. Het team stimuleert,
college van burgemeester en wethouders bij de
van de Bestuursdienst, stimuleert Team Europa
betrekt en verbindt de gemeente met de Europese
coördinatie en uitvoering van EU-activiteiten.
het uitwerken en borgen van de structurele
Unie (EU), coördineert de Europese dienstreizen én de inzet van de gemeente richting het Europese speelveld van instellingen, partners en partijen.
Monitoring
Coördinatie en advisering subsidieverwerving
samenwerking met de EU in de gemeentelijke organisatie. Zowel concernbreed als door het gezamenlijk opstellen en uitvoeren van
Team Europa coördineert de verwerving van
uitvoeringsagenda’s op inhoudelijke prioriteiten.
EU-subsidies en financiering voor gemeentelijke
In de uitvoering wordt van de betrokken diensten
Team Europa monitort de ontwikkelingen in
projecten. Op moment van schrijven verbindt het
een actieve rol verwacht op de betreffende
de EU op het gebied van beleid en subsidies, en
team (innovatieve) projecten aan EU-fondsen en
vakgebieden.
draagt zorg voor de terugkoppeling van relevante
subsidieprogramma’s, en adviseert het vakafdelingen
informatie naar de betrokken diensten.
over de ontwikkeling van subsidieaanvragen en de uitvoering van EU-projecten. Team Europa ontwikkelt
Vertegenwoordiging en relatiemanagement
deze dienstverlening verder door en legt meer focus
Team Europa vertegenwoordigt de gemeente
Team Europa adviseert hoe EU-activiteiten en
op projectontwikkeling, consortiumvorming en het
Den Haag op Europees vlak bij alle relevante
-beleid van de gemeente Den Haag vorm kunnen
benaderen van strategische partners in het Europese
partners. Binnen de directie Internationaal
krijgen, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau.
netwerk. Coördinatie en advisering over de uitvoering
werken team Europa en team Acquisitie en
van EU-projecten blijft een belangrijke taak waar het
Accountmanagement gezamenlijk aan het
Advisering
Public Affairs
team per project afspraken over zal maken met de
opbouwen en versterken van de relatie met
Team Europa geeft vorm en uitvoering aan de
uitvoerende diensten. De totstandkoming van een
Europese instellingen in de stad en regio.
public affairs-inzet van de gemeente Den Haag
centrale voorziening t.b.v. uitvoering (compliance en
in het Europese speelveld. Dit gebeurt in nauwe
verantwoording) van EU-projecten wordt onderzocht.
samenwerking met de inhoudelijk betrokken
Betrekken stad en regio Het Europees beleid van Den Haag is gericht op
diensten en bestuurders en in goede samenhang
Communicatie
met de inzet van public affairs richting de
Team Europa ontwikkelt en coördineert de Europese
de EU. Samen met de verantwoordelijke diensten
Rijksoverheid en andere spelers.
communicatiestrategie ten behoeve van het
werken we aan het betrekken van relevante
stimuleren van EU-bewustzijn. Deze strategie bestaat
partijen uit het (regionale) bedrijfsleven, kennis-
voornamelijk uit de onderdelen: positionering,
en onderzoeksinstellingen, maatschappelijke
stakeholder-aanpak (in- en extern), en media-aanpak.
actoren en culturele instellingen.
het versterken van de positie van stad en regio in
12
Lokale prioriteiten
13
Er zijn drie Haagse thema’s die baat hebben bij een structurele inzet op samenwerking met de EU: De duurzaamheidsopgave in de stad, de inzet op digitalisering en (het snijvlak met) veiligheid, en een toekomstbestendige Haagse economie. In dit hoofdstuk gaan we nader in op deze thema’s, de Haagse en Europese inzet en aanknopingspunten voor een EU-gerichte inzet in de periode 2025-2030. Deze thema’s zijn gekozen omdat ze zowel lokaal als op het niveau van Rijksoverheid en EU actueel zijn. Deze match tussen lokale vragen en Europese kansen maakt het mogelijk om de beste kansen voor samenwerking te ontsluiten.
Duurzaamheid
Digitaal en Veiligheid
Toekomstbestendige economie
Internationale Stad van vrede en recht
Maatschappelijke betrokkenheid
Veerkrachtige en weerbare stad
14
Duurzaamheid Klimaatverandering heeft directe gevolgen
met de succesvolle indiening van het Climate
Energietransitie
voor Den Haag. Denk bijvoorbeeld aan de
City Contract (RIS 318170) en de toekenning
Den Haag heeft in 2023 de werkagenda
toenemende druk op de watervoorziening,
van het missielabel Climate Neutral and Smart
Energietransitie (RIS317122) aangenomen om de
de verduurzamingsopgave in de stad en het
City (100CNSC) door de Europese Commissie.
aanpak te versnellen en uit te werken in projecten.
bestendigen van stad en inwoners tegen
Een belangrijke Europese randvoorwaarde voor de
De werkagenda is vormgegeven in drie pijlers:
extreme weersverschijnselen. Gemeenten staan
klimaat- en energietransities is rechtvaardigheid.
aan de lat voor de uitvoering van veel van het
De EU verwoordt dit in de Green Deal met het
Europese duurzaamheidsbeleid en hebben de
principe ‘no one left behind’: niemand wordt
grote opgave aan het verduurzamen van de
verantwoordelijkheid om de inzet binnen Europese
achtergelaten.
woningvoorraad: In Den Haag staan 100.000
kaders aan te laten sluiten op de lokale situatie.
• EFG-labelaanpak. Den Haag heeft een
woningen met het energielabel E, F, of G. De EU speelt een sleutelrol op duurzaamheid.
De gemeente gaat elk jaar minstens 10.000
Den Haag wil in 2030 een klimaatneutrale stad
De Europese Green Deal vormt de routekaart
woningen een grote isolatiestap laten zetten,
zijn en ziet daarbij vier aandachtsgebieden:
naar klimaatneutraliteit in 2050, inclusief
energietransitie, duurzame mobiliteit,
beleidskaders en financieringsstromen. Ook de
circulaire economie en duurzame leefomgeving.
nieuwe Europese strategische agenda 2024-2029
is koploper op het gebied van geothermie:
In 2017 spraken 13 politieke partijen een
benoemt investeringen in klimaatneutraliteit
de eerste binnenstedelijke geothermiebron
gezamenlijke ambitie uit met het Haags Klimaatpact.
en energieonafhankelijkheid als prioriteiten,
staat in Den Haag, en meer dan 50% van de
Om hier verder uitwerking aan te geven is in 2024
voortvloeiend uit de inzet op strategische
operationele geothermieprojecten liggen rond
het Haags Klimaatakkoord (RIS 318580) vastgesteld.
autonomie en een competitieve economie.
Den Haag. In de toekomst wil de gemeente een
Hierin hebben 115 organisaties zich verbonden aan
met voorrang voor de slechtst geïsoleerde huizen. • Investeren in duurzame alternatieven. Den Haag
derde van de jaarlijkse warmtevraag voorzien
38 ‘klimaatdeals’ om de aanpak per aandachtsgebied
Duurzaamheid is nauw verbonden met andere
verder uit te werken. Hierbij wordt ook de
belangrijke thema’s, zoals wonen. In 2024 heeft de
aquathermie verder stimuleren.
CO2-prestatieladder ingezet als instrument om aan
EU voor het eerst een Eurocommissaris Huisvesting
• Wijkgerichte uitvoeringsplannen.
de hand van vijf ‘treden’ de eigen voortgang te meten
aangesteld. Deze Eurocommissaris gaat aan de
Elke wijk is anders en dit geldt ook voor de
op aandachtsgebieden zoals het inzicht in de uitstoot,
slag met Europese visies op betaalbare huisvesting
verduurzamingsopgaven in elke wijk. Door
de gezette stappen voor reductie, de communicatie
en betaalbare woningbouw, het versoepelen van
per wijk een concreet uitvoeringsplan op te
hierover naar externen en het deelnemen aan andere
EU-regels omtrent staatsteun ten behoeve van
stellen kan de gemeente aansluiten bij de
initiatieven om CO2-uitstoot te verminderen.
sociale woningbouw, en een Europees investe-
opgave. Het betrekken van wijkbewoners bij de
In 2024 is de status van Den Haag als Europese
ringsplatform om meer publieke investeringen
verduurzaming draagt ook bij aan het draagvlak
koploper op het gebied van duurzaamheid bevestigd
mogelijk te maken.
voor deze inzet.
uit geothermie, en ook de ontwikkeling van
15
Den Haag klimaatneutrale en slimme stad
(RIS318676) vastgesteld. Deze herinrichting van de
Den Haag is een van de 100 Europese steden die met de Europese Commissie samenwerken om versneld
sorteren: 50% circulair gebruik van grondstoffen
klimaatneutraal te worden. Hiervoor heeft de gemeente als eerste Nederlandse stad succesvol een
kan volgens het Planbureau voor de Leefomgeving
Climate City Contract ingediend en het missielabel ‘klimaatneutrale en slimme stad’ ontvangen. Hiermee
leiden tot een vermindering van 15% op de totale
voegt Den Haag zich bij de Europese koplopers op duurzaamheidsambitie. En krijgt het een podium om
Nederlandse CO2-uitstoot.
economie is complex, maar kan een groot effect
op Europees en nationaal niveau (verder) in gesprek te gaan over duurzaamheidsbeleid en financiering. Maatregelen om circulariteit te stimuleren beslaan Gesprekspartners zijn onder andere de Rijksoverheid, Europese Commissie, Europese Investeringsbank en
meerdere onderwerpen. Denk bijvoorbeeld aan
andere financiële instellingen.
het verduurzamen en circulair maken van de afvalstromen in de stad, zowel van inwoners als bedrijven. Bijvoorbeeld met de Haagse
Duurzame mobiliteit
Spullenbak, die inwoners kunnen gebruiken om 3. Het verminderen van het aantal verkeers-
hun gebruiksvoorwerpen bij ondernemers aan
Den Haag heeft als doel om het verkeer in de
bewegingen. Het aantal gereisde kilometers
te leveren als grondstof voor nieuwe producten.
stad emissievrij te maken: van A naar B zonder
verminderen kan op verschillende manieren.
Maar ook iets ingewikkelds zoals het stimuleren
schadelijke uitstoot. Om dit doel te bereiken zet
Bijvoorbeeld door logistieke stromen te
van circulariteit in de bouw is belangrijk:
de gemeente met de werkagenda duurzame
bundelen, deelmobiliteit te stimuleren, alter-
Den Haag heeft nieuwe woningen nodig om
mobiliteit 2024-2026 (RIS318678) in op drie
natieven voor de korte autoritten te promoten
de bevolkingsgroei op te vangen, en kan met
aandachtsgebieden binnen het beleidsveld
en de nabijheid van werk, woning en recreatie
circulair bouwen de CO2-uitstoot van de bouw
mobilitei:
te stimuleren.
verminderen. De gemeente heeft in 2024 heldere doelstellingen voor het duurzaam gebruik van
1. Het verschonen van vervoersmiddelen.
Daarnaast pleit de gemeente voor een directe
Bestaande vervoersmogelijkheden zijn
internationale treinverbinding van de stad met
vaak vervuilend. De gemeente zet in op het
het buitenland, om duurzaam reizen mogelijk te
Duurzame leefomgeving
verschonen van vervoer door toe te bewegen
maken en de positie als internationale stad van
De inrichting van de fysieke leefomgeving in de
naar zero emissie-voertuigen.
vrede en recht beter te faciliteren door de stad
stad is integraal verbonden met de duurzaamheids-
beter bereikbaar per trein te maken.
transitie. De inzet op uiteenlopende onderwerpen
2. Het veranderen van reisgedrag. Door reisgedrag van inwoners te
materialen in de nieuwbouw geformuleerd.
als duurzame mobiliteit, schone lucht en nieuwe
veranderen kan de uitstoot teruggebracht
Circulaire Economie
worden. Bijvoorbeeld door lopen, fietsen
Een circulaire economie, waarbij hergebruik van
onze stad inrichten. Daarnaast is er ook veel aandacht
en reizen met het OV te stimuleren, de
grondstoffen de norm is, is een belangrijke pijler
voor klimaatadaptatie: het weerbaarder maken van
snelheidslimiet te verlagen en te reizen
voor de verduurzaming van Den Haag. Daarom
de stad tegen de effecten van klimaatverandering.
buiten de spits.
is de werkagenda circulaire economie 2023-2026
De inzet op een duurzame leefomgeving is vastgesteld
energiebronnen hebben immers effect op hoe we
16
in de werkagenda duurzame leefomgeving 2023-
energie- en mobiliteitstransitie is er daarom ook
forums van het Eurocities netwerk (Klimaat en
2026 (RIS319141). Tevens heeft de gemeente
een ‘groen-blauwe’ propositie nodig. Het meenemen
Omgeving, Mobiliteit) kan verdere kansen voor
in 2021 de Wegwijzer Den Haag klimaatbestendig
van deze dimensie in gebiedsontwikkeling en her
informatie-uitwisseling, projectdeelname en
(RIS308744) vastgesteld. Hierin worden de uitda-
inrichting zal bepalend zijn voor het transformeren
beleidsbeïnvloeding ontsluiten. Verschillende
gingen, ambities, randvoorwaarden en aanpak voor
van de leefomgeving. Innovaties zoals de water-
Europese fondsen en programma’s bieden kansen
Den Haag beschreven. Met behulp van ‘stresskaarten’
buffer in het Cromvlietpark (zie kader) tonen aan
voor subsidieverwerving om aan de Haagse
heeft de gemeente in beeld gebracht welke plekken
hoe deze inzet op wijkniveau tot verbeteringen kan
verduurzamingsopgaven te werken. Met name het
in de stad het meest kwetsbaar zijn voor de verschil-
leiden. Ook landelijke kaders, zoals het programma
European Urban Initiative (EUI), New European
lende gevolgen van klimaatverandering. Denk
‘Bodem en Water Sturend’, dragen bij aan de
Bauhaus, RePowerEU en de EU Renovation Wave
bijvoorbeeld aan toenemende hittestress, droogte,
aandacht voor een duurzame leefomgeving.
Strategy bieden interessante aanknopingspunten
wateroverlast, en zeespiegelstijging. Ook is de nieuwe
voor de financiering van projecten in Den Haag.
Omgevingswet aanleiding voor de gemeente om een
Ambities EU-inzet
Omgevingsvisie 2050 (RIS309993) te ontwikkelen die
Gerichte en structurele netwerkdeelname draagt
Op het gebied van beleidsbeïnvloeding heeft
hier lokaal uitwerking aan geeft.
bij aan het professionele netwerk van de stad.
Den Haag meerdere aandachtspunten om op
De gemeente neemt al deel aan verschillende
Europees niveau onder de aandacht te brengen.
Voor Den Haag zijn doelstellingen op het gebied van
Europese en internationale netwerken, zoals Polis,
Bijvoorbeeld circulariteit in de bouw, een thema
vergroening en water belangrijk voor een duurzame
het Resilient Cities Network, en Metrex (verstede-
waar de gemeente via het METREX-netwerk actief
leefomgeving en klimaatadaptieve stad. Naast een
lijkingsvraagstukken). Deelname aan relevante
over meepraat en in 2024 een conferentie over heeft georganiseerd. Verder is water voor Den Haag een urgent onderwerp dat nu om actie vraagt,
Urban Waterbuffer in Wijkpark Cromvliet
bijvoorbeeld op het gebied van het waarborgen van
Onder het Cromvlietpark in Laak is een waterbuffer
haalt een groot deel van haar drinkwater uit de
aangelegd om regenwater te zuiveren en op te slaan,
rivier de Maas en is daarom sterk afhankelijk van
om het te gebruiken in periodes van droogte en het
hetgeen er stroomopwaarts gebeurt in andere
Cromvlietpark groen en koel te houden tijdens
Europese lidstaten. Onze stad pleit daarom
warme perioden. Zo wordt de omgeving weer
voor meer wetgeving op het gebied van het
baarder tegen de gevolgen van klimaatverandering,
waarborgen van de kwaliteit en kwantiteit van
juist in een wijk die kwetsbaarder is voor bijvoor
grensoverschrijdend rivierwater. Dit is in lijn met
beeld hittestress. Via het Europees programma
de oproep van het Europees Economisch en Sociaal
Nature Smart Cities heeft de gemeente subsidie uit
Comité (EESC) en vele Europese netwerken om
het Interreg 2 Seas programma ontvangen voor
een ambitieus Europees waterbeleid op te stellen.
de aanleg van de waterbuffer.
Den Haag is geselecteerd voor en neemt sinds 2025
voldoende schoon drinkwater. De regio Den Haag
deel aan het ‘Water sensitive cities’ partnerschap
17
van de EU. Daarin werken 22 steden, nationale
De EU biedt ook kansen om innovatieve
overheden, EU-organen en kennisinstellingen
financiering te realiseren voor de realisatie van
samen aan het verbeteren van wetgeving, kennis
de duurzaamheidsambities. Met missiegedreven
deling en financiering op het gebied van water.
programma’s én actie- en investeringsplannen is de gemeente beter in staat om meer publieke en
Ook het Comité van de Regio’s werkt actief aan dit
private partnerschappen op te zetten. De EU biedt
thema. Den Haag draagt hier actief aan bij onder
ook kennis en expertise aan om te onderzoeken
andere via het schaduwrapporteurschap van
hoe blended finance, het effectief combineren
wethouder Robert van Asten op dit onderwerp.
van publieke en private middelen, kansen kan
Den Haag heeft goede mogelijkheden om zich
bieden voor gebiedsontwikkeling om steden
verder te profileren op het thema duurzaamheid.
klimaatbestendiger en te maken. Tot slot is de
Als stad aan zee in een dichtbevolkte regio zijn de
belangstelling voor het klimaat in de financiële
opgaven duidelijk te communiceren. Den Haag
sector groeiende, mede door nieuwe Europese
heeft verschillende succesvolle projecten gereali-
toezicht- en rapportageverplichtingen. Hierdoor
seerd met EU-financiering, zoals het nature smart
wordt het inschatten van klimaatrisico’s steeds
cities-project (RIS 301154). Het uitdragen van deze
belangrijker, een ontwikkeling waar de gemeente
successen en deelname aan de missie 100 klimaat-
op in kan spelen om vanuit lokaal perspectief het
neutrale en slimme steden 2030 verstevigen de
financieringsvraagstuk voor klimaatneutraliteit
positie van Den Haag als koploper.
onder de aandacht te brengen.
18
Digitaal en Veiligheid De digitalisering van onze maatschappij heeft
Als smart city is Den Haag ook koploper in
organisatie stad, onder andere qua compliance en
ingrijpende gevolgen voor hoe we werken, met
het ontwikkelen van manieren om digitale
aangescherpte regels.
elkaar communiceren, en onze vrije tijd besteden.
technologie in te zetten in de openbare ruimte
Overheden, bedrijfsleven en burgers maken volop
en voor de publieke dienstverlening. In 2021
gebruik van de kansen en oplossingen die digitale
heeft de stad hiermee de status World Smart City
Cybersecurity en digitale weerbaarheid
technologie biedt. Anderzijds zien we ook nieuwe
verkregen. Tot slot zet de gemeente zich in voor
Cybersecurity en de weerbaarheid van overheden
vraagstukken ontstaan in onze samenleving,
de ontwikkeling van digitale ethiek: normen voor
en samenleving tegen hybride dreigingen
economie, en publieke dienstverlening. Bijvoorbeeld
ethisch gebruik van technologie door overheden,
vormen speerpunten van de strategische agenda
op het gebied van digitale veiligheid, de inzet van
bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld.
van de EU voor de periode 2024-2029. Deze
digitale technologie in de publieke dienstverlening,
De EU heeft een leiderschapsrol genomen in de
opgaven zijn essentieel voor het beschermen van
en de bescherming van burgerrechten zoals privacy
digitalisering van de Europese samenleving door
democratie en de rechtsstaat.
in het digitale domein. Goed beleid is essentieel
de Digital Decade te ontwikkelen. Dit is een visie
om in de uitvoering kansen te ontsluiten en de
met concrete doelstellingen op het gebied van
De gemeente Den Haag zet proactief in op
uitdagingen het hoofd te bieden. De gemeente
digitalisering voor 2030. Met de implementatie
cybersecurity en digitale weerbaarheid, samen
Den Haag zet proactief in op het gebruik van
van de vooruitstrevende wetgeving zoals de Digital
met partnerorganisaties zoals Security Delta
digitale oplossingen én het omgaan met de
Services Act en de Digital Markets Act heeft de EU
(HSD), TNO, TU Delft en de Nationale Politie.
uitdagingen van digitalisering, zoals cybersecurity.
wereldwijd een nieuwe standaard gecreëerd voor
Den Haag heeft namelijk een uniek risicoprofiel
Daarin werkt de gemeente actief samen met
de regulering van digitale diensten. Bijvoorbeeld op
als internationale stad van vrede en recht
lokaal vitale organisaties en het lokale mkb.
het gebied van eerlijke competitie, de bescherming
en vestigingsstad voor vele internationale
Ook richting haar inwoners stimuleert de gemeente
van burgerrechten, en het voorkomen van illegale
organisaties en ambassades. Daarbij is de stad
bewustwording over cybercriminaliteit en veilig
en schadelijke online activiteiten. Ook hebben
ook het bestuurscentrum van de landelijke
digitaal gedrag. Gemeente Den Haag neemt
Europese wet- en regelgeving concrete effecten
overheid. Dit Haagse profiel is afgezet tegen een
deel aan een aantal Europese en Internationale
op beleid en uitvoering van lokale overheden.
achtergrond van toenemende ondermijning en
samenwerkingsverbanden op het gebied van
Actueel is de Europese Network en Information
hybride veiligheidsuitdagingen.
digitalisering. Het CGCC (Council of Global Cities
Security Directive (ook bekend als NIS2), gericht
CIO’s) netwerk is daar een voorbeeld van. Hierin
op het verbeteren van de digitale weerbaarheid
worden best practices uitgewisseld en ervaringen
van vitale processen in heel de EU. De gemeente
gedeeld waarmee de samenwerking tussen steden
werkt momenteel mee aan de landelijke vertaling
versterkt wordt.
van deze Europese richtlijn, en bereidt zich voor op de impact hiervan op de gemeente én
19
De inzet van de gemeente Den Haag kent
gewerkt aan Digitaal Veilig Den Haag, dat zich
nieuwe uitdagingen opleveren voor de veiligheid
verschillende aandachtsgebieden:
richt op het verhogen van de digitale weerbaarheid
in de openbare ruimte. Vanuit de inzet op Smart
van de lokaal vitale processen en het unieke
City werkt de gemeente daarom ook samen met
• Het werken aan de cybersecurity van de
risicoprofiel van den Haag als (gast)stad van vrede
andere partners aan proeven en innovaties voor
eigen organisatie, met aandacht voor de
en recht en de digitale dreiging die daarbij komt
het omgaan met deze uitdagingen. Zo is in 2023
informatieveiligheid en de digitale beveiliging
kijken voor internationale organisaties en NGO’s.
in samenwerking met de Nationale Politie binnen
van gemeentelijke infrastructuur;
Voor het lokale mkb richt de gemeente zich op het
de innovatiehub SHIELD een proef (RIS 316593)
• Het aanjagen van samenwerking met
onder de aandacht brengen van het belang van (en
gestart waarmee in kaart wordt gebracht hoe en
(internationale) organisaties en het lokale mkb
handvatten voor het werken aan) cybersecurity.
waar in Den Haag met drones wordt gevlogen en
om de digitale weerbaarheid van organisaties
Ook werkt de gemeente aan het versterken
hoe overheden en politie hiermee om kunnen gaan.
in de stad te verbeteren, en;
van de digitale weerbaarheid van inwoners.
Dat is zeer relevant voor Den Haag: mede vanwege
• Het stimuleren van veilig digitaal gedrag door
Veiligheid, offline én online, is immers gebaat
de vele ministeries, ambassades, en internationale
inwoners en het werken aan bewustwording
bij zelfredzame en actieve inwoners. Dat doet
en Europese organisaties in de stad is het vliegen
over de risico’s van cybercriminaliteit.
de gemeente met oog voor kwetsbare groepen,
met drones op veel plekken niet toegestaan. Ook is
voor wie zelfredzaamheid niet vanzelfsprekend
het Living Lab Scheveningen de uitvalsbasis voor het
Hâck The Hague
is. Een voorbeeld is het project Digitaal Veilig in
Seabed Security Experimentation Center (SeaSEC), een
de wijk, waarbij digitale wijkambassadeurs met
samenwerkingsverband van zes NAVO-lidstaten om te
Sinds 2017 organiseert de gemeente Den Haag
bewoners aan de slag gaan om het bewustzijn
innoveren bij de beveiliging van kwetsbare onderzeese
jaarlijks het internationaal bekende evenement
over cybercriminaliteit en veilig online gedrag
infrastructuur zoals data- en stroomkabels.
‘Hâck The Hague’. Door ethische hackers uit te
te promoten. Cybercrime en gedigitaliseerde
nodigen de systemen van de gemeente binnen te
criminaliteit vormen ook één van de centrale
dringen, wordt gecontroleerd hoe digitaal veilig
thema’s in het regionaal beleidsplan van de
onze systemen écht zijn. Tijdens de wedstrijd
Veiligheidscoalitie Regio Den Haag (RSIV).
helpen hackers uit binnen- en buitenland om
Slim strandnet Gemeente Den Haag en netbeheerder Stedin innoveren in het Living Lab Scheveningen
zwakke plekken in de systemen te ontdekken,
Smart City
te beoordelen en op te lossen. Zo voorkomt de
In 2021 is Den Haag verkozen als World Smart City in
een slim lokaal elektriciteitsnet. Hier wordt
gemeente dat er misbruik wordt gemaakt van
de categorie Energy en Environment, mede vanwege
onderzocht hoe de capaciteit van het
zwakke plekken, bijvoorbeeld door in te breken in
het innovatieve project Living Lab Scheveningen.
stroomnet optimaal kan worden benut, met
systemen en gegevens te veranderen of te stelen.
In het Living Lab worden nieuwe uitvindingen
als doel beter om te gaan met de krapte op
getest, wat de gemeente deze prestigieuze prijs
het publieke elektriciteitsnet. Het smart
mede met behulp van EU-subsidie met
opleverde. Den Haag blijft zich continu inzetten op
energy grid wordt coöperatief beheerd
Naast de inzet op cybersecurity van de eigen
het ontwikkelen en implementeren van slimme,
om gebruikers – bijvoorbeeld de lokale
organisatie, vervult de gemeente ook een actieve
21ste-eeuwse oplossingen voor uitdagingen in de
strandondernemers – meer zeggenschap te
rol richting de stad en regio. Sinds 2021 wordt
openbare ruimte. Digitale technologie kan ook juist
geven over hun eigen energievoorziening.
20
De Europese Commissie werkt nauw samen
Zo werkt de gemeente ook met algoritmen voor de
netwerken op het gebied van digitalisering
met steden om innovatieve technologieën in te
publieke dienstverlening. In het algoritmeregister
en cybersecurity biedt verdere mogelijkheden
zetten voor het oplossen van lokale problemen
maakt de gemeente publiekelijk een overzicht
om door middel van BNC-fiches vroegtijdig
en het optimaliseren van de infrastructuur en
beschikbaar van de algoritmes die zij gebruikt.
inbreng te delen voor het standpunt van de
dienstverlening. Het doel is een betere kwaliteit
In de datastrategie van de gemeente staan
Nederlandse regering en andere organisaties
van leven voor burgers en een duurzamere
uitlegbaarheid en transparantie namelijk centraal.
over wetsvoorstellen van de Europese Commissie
toekomst voor Europa. Een slimme stad gebruikt
Per algoritme is beschreven wat het doet, hoe
Er liggen ook verschillende mogelijkheden voor
digitale technologie voor mobiliteitssystemen,
het wordt toegepast en waar meer informatie te
subsidieverwerving en financiering op het gebied
efficiënte energievoorziening, interactieve
vinden is.
van cybersecurity, smart city en digitale ethiek.
stadsplanning, en bijvoorbeeld ook voor het bevorderen van burgerparticipatie en veiligheid.
Digitale ethiek
Via Europese fondsen en programma’s als Digital De EU heeft in 2022 de European Declaration
Europe, Horizon Europe en EFRO/Kansen voor West
on Digital Rights And Principles aangenomen,
worden Europese middelen beschikbaar gesteld
met als doel om ook in de digitale omgeving de
om de inzet van eigen middelen aan te vullen.
Den Haag zet zich actief in voor digitale inclusie
Europese waarden te waarborgen. Daarbij gaat
Daarbij speelt publiek-private financiering een
van haar inwoners. De gemeente wil dat iedere
het om fundamentele rechten en vrijheden, maar
belangrijke rol voor het opschalen van bewezen
Haagse inwoner mee kan doen en vindt het
ook om principes als digitale soevereiniteit en
innovaties en technieken. Via netwerken wordt
belangrijk dat de digitale overheidsdienstverlening
duurzaamheid.
verder uitgewisseld over de publicatie van
toegankelijk is. Ons doel is daarom om alle inwoners en bedrijven uit te rusten met essentiële
Ambities voor EU-inzet
digitale vaardigheden voor een toekomst die
Wet- en regelgeving van de EU heeft direct effect
steeds meer digitaal wordt. Daarnaast heeft
op het beleid en de uitvoering van gemeenten.
Den Haag een sterke focus op data-gedreven
Denk bijvoorbeeld aan de NIS-2 richtlijn op het
werken. Dit stelt ons in staat om beleid en
gebied van cybersecurity, of de Critical Entities
dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven
Resilience Directive gericht op het versterken van
voortdurend te verbeteren. Gemeenten moeten
de weerbaarheid van kritieke infrastructuur en
de rechten waarborgen bij het ontwikkelen
organisaties. Voor Den Haag is het niet alleen
en implementeren van digitale diensten
belangrijk dat de gemeente voldoet aan Europese
en beleid. De verantwoordelijkheid van de
normen (zogenoemde compliance), maar ook tijdig
gemeente is om digitale inclusie te bevorderen,
en gericht input levert in lopende beleidstrajecten.
gegevensbescherming te waarborgen en ethische
Het doel hierbij is de juiste randvoorwaarden
technologie te gebruiken. Het waarborgen
te verkrijgen om lokale ambities te realiseren.
van digitale rechten is essentieel voor een
De nieuwe strategische agenda van de EU, met een
rechtvaardige en inclusieve digitale samenleving.
focus op veiligheid en digitalisering, biedt op deze
calls, en is het mogelijk om samenwerkingen te ontwikkelen ten behoeve van projectontwikkeling en subsidieaanvragen.
thema’s veel raakvlakken. Deelname aan relevante
21
Toekomstbestendige Economie De Haagse economie wordt beïnvloed door
De structurele inzet van de EU op veiligheid, inno-
grensoverschrijdende ontwikkelingen zoals
vatie en maatschappelijke impact sluit goed aan
Wendbare en weerbare eroepsbevolking b
de klimaattransitie, digitalisering en interna-
op drie innovatieve ecosystemen waar Den Haag
Binnen de Europese pijler van sociale rechten
tionale spanningen die gevolgen hebben voor
een Europees profiel op heeft: de Security Delta
(EPSR) zijn 20 kernbeginselen en rechten opgesteld
handel en toeleveringsketens. Ook de inzet van
(HSD), Impact City, en Legal en Policy Capital.
ter ondersteuning van eerlijke en goed functione-
de EU om een eerlijke en competitieve Europese
Vanuit het ecosysteem veiligheid, waarbij de
rende arbeidsmarkten en socialezekerheidsstelsels,
economie te stimuleren heeft gevolgen voor de
stichting Security Delta (HSD) een belangrijke rol
en veerkrachtigere economische structuren in de
lokale economie.
speelt, werken meer dan 13.000 mensen in circa
EU, haar lidstaten en regio’s. De uitgangspunten
400 organisaties aan innovaties en verbeteringen
voor de kernbeginselen zijn om in 2030 een recht-
De EU wijst lidstaten daarnaast op de aanpak
op het gebied van veiligheid en cybersecurity.
vaardig, inclusief en welvarend continent te zijn.
van structurele uitdagingen zoals krapte op
Het Haagse ecosysteem Impact City verbindt een
De 20 kernbeginselen laten zich grofweg in drie
de arbeidsmarkt en de vergrijzing en ontgroe-
breed gezelschap van NGO’s, onderzoekscentra,
hoofdthema’s vatten. Deze zijn:
ning van de beroepsbevolking. De gemeente
kennisinstituten, gevestigde bedrijven, overheden
Den Haag zet in op EU-samenwerking voor het
en nieuwe ondernemers. Zij werken samen vanuit
1. Gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt.
versterken van de innovatieve clusters in de stad
de overtuiging dat economisch succes en sociale
2. Eerlijke arbeidsomstandigheden.
en regio, het stimuleren van een wendbare en
impact in de stad hand in hand gaan.
3. Sociale bescherming en inclusie.
Tot slot is de Haagse economie ook sterk
Als concreet actieplan om deze doelstellingen
verbonden met internationale organisaties
te realiseren heeft de Europese Commissie het
weerbare beroepsbevolking, en het in goede banen leiden van Europese arbeidsmigratie.
Innovatieve Haagse Clusters
op het gebied van internationaal recht en
Pact for Skills ontwikkeld. Het pact heeft als doel
Om de economische structuur van Den Haag veer-
beleid. Den Haag telt circa 500 internationale
een gezamenlijk model te creëren voor bij- en
krachtiger te maken kiest de stad in het Europese
organisaties, NGO’s, internationale kennis- en
omscholing in Europa, om zo de vaardighedenont-
speelveld voor het stimuleren van verschillende
expertisecentra, en diplomatieke missies.
wikkeling onder Europeanen in te laten spelen op
innovatieve, missiegedreven ecosystemen. Door
Hieronder bevingen zich ruim 30 Europese
de behoeften van de Europese arbeidsmarkt. In het
deze ecosystemen in de stad te bestendigen en
organisaties die gezamenlijk goed zijn voor 34%
Pact for Skills spelen partnerschappen tussen
innovatie te faciliteren stuurt de gemeente op een
van de totale toegevoegde directe werkgelegen
bedrijven, de industrie, overheden, sociale partners
goede aansluiting van de lokale economie op de
heid van de internationale sector in de stad.
en onderwijsinstellingen een sleutelrol.
groeisectoren en nieuwe technologieën. Dit draagt
De gemeente zet zich in om deze organisaties te
ook bij aan het opvangen van de effecten van
behouden en waar dat in de stad past de vestiging
De Haagse Human Capital-aanpak sluit goed aan
krimpende economische sectoren op de stad.
van nieuwe Europese organisaties te faciliteren.
bij het door de Europese Commissie ontwikkelde
22
Pact for Skills. Een goede aansluiting van het
bouw- en duurzaamheidssector aan te pakken.
Europese arbeidsmigratie
onderwijs op de economie en de arbeidsmarkt is
Den Haag zet in op de ontwikkeling van een op-,
Europese arbeidsmigratie is een belangrijk
van groot belang voor de werkgevers in de stad
om- en bijscholingsaanbod in vitale sectoren voor
onderwerp voor Den Haag en de EU.
om te zorgen voor voldoende (toekomstig) talent.
werkenden en werkzoekenden ten behoeve van
In en om Den Haag werken en wonen
Andersom zijn werkgevers belangrijk voor de
een leven lang ontwikkelen. Daarnaast dragen
veel arbeidsmigranten, wat uitdagingen
inwoners van de stad. Met het bieden van banen
we bij aan het verbeteren en verbreden van de
met zich meebrengt voor de stad. Denk
dragen werkgevers bij aan de bestaanszekerheid van
samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven
bijvoorbeeld aan de uitbuiting van (kwetsbare)
de inwoners. Den Haag heeft een gemeentebrede
in de stad en in de arbeidsmarktregio. Er wordt
arbeidsmigranten, onvoldoende registratie,
aanpak op het onderwerp onderwijs, arbeidsmarkt
een kader geschept waarbinnen nieuwe
en malafide praktijken bij huisvesting of op
en economie. De samenwerking in de regio tussen
initiatieven tot stand kunnen komen die ook
de werkplaats. Een belangrijk aandachtspunt
scholen en bedrijfsleven is geïntensiveerd en sluit
relevant kunnen zijn voor de re-integratie van
is ook om voldoende zorg en aandacht te
aan op regionale trajecten, zoals het Human Capital
bijstandsgerechtigden. Via de gezamenlijke
hebben voor kinderen van arbeidsmigranten
Akkoord Zuid-Holland.
inspanningen van gemeente en partners wordt
die in Nederland opgroeien. De uitwassen van
een bijdrage geleverd aan het vergroten van
arbeidsmigratie zetten de sociale en fysieke
Met de Aanpak aansluiting onderwijs-
de arbeidsparticipatie van mensen die nu nog
leefbaarheid van Haagse wijken onder druk.
arbeidsmarkt-bedrijfsleven (RIS 314887) wordt
niet (kunnen) meedoen. Hier moet ook in de
Daarom treedt de gemeente proactief op om
geprobeerd om de mismatch binnen de sectoren
toekomst structureel inzet en aandacht aan
Europese arbeidsmigratie in goede banen
onderwijs, de zorg, de handhaving en de
worden besteed.
te leiden.
De wijk in met het Mobiel Informatiepunt Om EU-arbeidsmigranten beter te kunnen informeren rijden medewerkers van het mobiel informatiepunt van de gemeente Den Haag buiten kantoortijden langs locaties waar veel EU-arbeidsmigranten bij elkaar komen. De medewerkers geven voorlichting en ondersteunen bij vragen over o.a. wonen, werk en inkomen, zorg, belastingen en taallessen. Ook beantwoorden de medewerkers vragen en horen tegelijkertijd wat er speelt bij de arbeidsmigranten. Medewerkers hebben een signaalfunctie naar de beleidsafdelingen van de gemeente. Het mobiel informatiepunt is met name actief in de stadsdelen Laak, Escamp, Segbroek en Centrum, maar is ook te vinden in bij lokale evenementen. Ook landelijk en Europees is er veel interesse in de Haagse inzet om arbeidsmigratie in goede banen te leiden. Zo is het mobiel informatiepunt bezocht door o.a. minister van SZW Eddy van Hijum, vml. Eurocommissaris Frans Timmermans en vml. Europarlementariër Agnes Jongerius.
23
De Schengenzone van de EU regelt het vrije verkeer
De gemeente Den Haag wil een integrale
netwerkdeelname biedt de Europese inzet dus
van personen, goederen, diensten en kapitaal.
aanpak om problematiek te voorkomen en op te
meerdere mogelijkheden voor Den Haag.
Dit was bedoeld om het wonen en werken in
lossen. Daarom heeft de gemeente in 2023 een
andere Europese landen makkelijker te maken.
samenhangende aanpak EU-arbeidsmigratie
Door de gemeente strategisch te positioneren op
Maar de EU biedt medeoverheden nu onvoldoende
vastgesteld (RIS316674). Met zeven actielijnen
de drie innovatieve ecosystemen kan de gemeente
mogelijkheid om de negatieve gevolgen hiervan
zet de gemeente in op een integrale aanpak voor
deze agenderen bij de Europese instellingen en
op te pakken. Er is zowel landelijk en Europees
arbeidsmigranten (én hun gezinnen) uit Polen,
ervoor pleiten deze plek te geven in de werk
meer aandacht nodig voor de maatschappelijke
Bulgarije, Hongarije, Roemenië en Griekenland.
programma’s van Horizon Europe voor het Europees
gevolgen en besef dat grip op arbeidsmigratie
De aanpak richt zich op het bieden van perspectief
Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028-2034.
noodzakelijk is. Niet alleen om arbeidsmigranten
vanaf het moment van aankomst in Den Haag tot
Het uitdragen van deze ecosystemen draagt
goed te laten landen in de maatschappij, maar
definitieve vestiging of terugkeer. Daarbij gaat het
ook bij aan het aantrekken van congressen,
ook om te sturen op de economie die we met
om het informeren en waar nodig ondersteunen
startups, bedrijven en internationale organisaties.
elkaar willen vormgeven. In deze context stelt
van EU-arbeidsmigranten. Maar ook om aandacht
Dit ondersteunt het Haagse profiel en versterkt
Den Haag zich op als aanjager en constructieve
voor huisvesting en registratie, de leefbaarheid in
het economisch beleid van de gemeente. Om de
samenwerkingspartner om nu de problemen
de wijken te verbeteren en meer zicht te krijgen
Europese wet- en regelgeving inzake arbeids
aan te pakken. Als lokale overheid is het juist de
op de doelgroep. Tot slot is er aandacht voor de
migratie beter te laten aansluiten op de lokale
gemeente die kan signaleren wat in de praktijk
aanpak van arbeidsmisstanden en uitbuiting, en
uitdagingen, moeten deze uitdagingen ook bij de
nodig is om de huidige uitwassen aan te pakken
een goede balans tussen economische stabiliteit
Europese instellingen onder de aandacht worden
en arbeidsmigratie ook in de toekomst in goede
en de randvoorwaarden werkgelegenheid,
gebracht. Tot slot kan worden gepleit voor het
banen te leiden.
huisvesting en leefbaarheid.
opnemen van het MBO-kader in het Europees Handvest voor Onderwijs (ECHE) om bij te dragen aan
Naar schatting is 10% van de Haagse inwoners
Ambities EU-inzet
EU-migrant (voor studie, werk, of familie). Het is
Op economisch gebied zet de EU in op het
niet te achterhalen hoeveel arbeidsmigranten
stimuleren van een competitieve en eerlijke
Binnen de huidige programmaperiode 2021-2027
exact in Den Haag wonen en werken, omdat
Europese economie. Verder stimuleert de EU
moet in samenwerking met de ecosystemen
een aanzienlijke groep niet ingeschreven staat
ook de verdere ontwikkeling van de Europese
onderzocht worden welke projecten in aanmerking
bij de gemeente. Wel is duidelijk dat zeker
beroepsbevolking met beleidskaders en
kunnen komen voor het aanvragen van Europese
35.175 EU-migranten uit Polen, Roemenië,
subsidieprogramma’s. Ook zet de EU in de
middelen, en op welke subsidieprogramma’s de
Hongarije en Griekenland ingeschreven staan in
nieuwe strategische agenda in op het goed
gemeente actief in wil zetten. Door de Haagse
laten functioneren van de interne markt, die
inzet en aanpak uit te dragen en de stad te
onlosmakelijk is verbonden met het vrije verkeer
positioneren in het Europese speelveld, komt de
van personen en diensten. Op het gebied van
gemeente in een kansrijkere positie om gebruik
beleidsbeïnvloeding, subsidieverwerving en
te maken van deze subsidiemogelijkheden.
de stadsdelen Centrum, Laak, Segbroek en Escamp . 3
3 Peildatum 01-01-2024
arbeidsmobiliteit de van Haagse inwoners in Europa.
Op het gebied van human capital is Europese
24
financiering van belang voor de arbeidsmarktregio Haaglanden, zowel binnen de huidige programmaperiode als de volgende. Binnen het Eurocities-netwerk is deelname aan de relevante werkgroepen op het gebied van arbeidsmigratie, human capital, en economische ontwikkeling en innovatie wenselijk. Een analyse van netwerkdeelname op inhoudelijke thema’s helpt om doelgericht te onderzoeken waar deelname aan Europese netwerken van meerwaarde kan zijn voor de inzet van de gemeente op beleidsbeïnvloeding, subsidieverwerving, kennisuitwisseling. Hiermee positioneert de gemeente zich ook als constructieve gesprekspartner, wat mogelijkheden biedt voor Europese samenwerking. De gemeente heeft hierbij baat van haar positie dicht bij de burger, en kan haar boodschappen en vragen onderbouwen met ervaringen uit de praktijk.