RIS320715 Bijlage 1 Haagse strategie werken, leren en innoveren

• Station Hollands Spoor (HS): de plek voor creatieve denkers en doeners in het CID. Rondom station HS

Leren

Werken

de huidige concentratie van bedrijven, onderwijs- en

HS De Haagse Hogeschool

CAK

World Trade Center The Hague

AstraZeneca Nederland

NACO Rijksoverheid Worley FMO Entrepreneurial NN - Nationale ICTU Development Bank Nederlanden Foundation Digidentity AT&T Business Darktrace Solutions Innovation Siemens Quarter Nederland MN NSO Netherlands NWO The Hague Security Delta Space Office (HSD- campus) (>40 bedrijven) WUR Wageningen

NOI/ BK

Economic Research

Digicampus PostNL ODIDO

Yes!Delft The Hague

Rathenau Instituut

The Hague Tech (>160 bedrijven)

ROC Mondriaan

World Startup Amazon I AM College Development center Haag Wonen LerenDoen Consumenten LabS55 bond UWV (>50 bedrijven)

Schindler Liften

The Social Hub

PastaGilde

The Globe Meeting Center

Figuur: Huidige partijen verbonden aan WLI in de drie kerngebieden van het CID.

Werken, Leren en Innoveren

35

8.1.1. CID Centraal Station

Een uniek innovatiemilieu

betere en rechtvaardigere wereld. Centraal station

Den Haag Centraal Station is uniek door de concen-

ontwikkelt zich verder als dé plek voor bestuurs- en

tratie van beleidsmakers, meer dan 6.000 studenten in

beleidsinnovatie door kennis, bedrijvigheid en nieuwe

Rondom het Centraal Station bevindt zich het

Governance & Global Affairs en ruim 600 organisaties

technologieën te verbinden aan overheden. De kopgroep

topmilieu voor innovatiebeleid in Nederland.

en bedrijven. Hier wordt het Recht & Beleidcluster verder

Policy Campus (de Haagse partners uit kennis, overheid

ontwikkeld. Stadsbreed zorgt dit cluster voor 124.000

en bedrijfsleven) pakt economische, technologische en

banen en € 10 miljard per jaar. Het is een van de grootste

sociale uitdagingen aan in het licht van maatschappelijke

werkgelegenheidsclusters in Nederland met meer dan

opgaven en grote transities zoals klimaat en energie.

Hier groeit een maatschappelijk betrokken netwerk (Policy Campus) dat aan een recht­ vaardige wereld werkt door innovaties op het gebied van beleid, recht, ethiek en humanitaire zaken.

32.000 banen rondom CS.

Innovatie met een publiek doel

Door kennisdeling en samenwerking tussen overheidsorganen, universiteiten, onderzoeksinstituten en andere

Den Haag profileert zich met missiegedreven econo-

belanghebbenden, zoals bedrijven in The Humanity Hub

misch beleid en werkt aan innovaties voor een veiligere,

en VNO-NCW, versterken relaties en komen belangrijke spelers samen.

GovTech: Haags DNA ontmoet innovatie Snelgroeiende sector GovTech verbetert de publieke dienstverlening aan burgers door technologische ontwikkelingen. Innovatieve start-ups dragen bij aan diverse sectoren zoals onderwijs, mobiliteit, gezondheidszorg, maatschappelijke zorg, energie, klimaat, justitie en veiligheid.

Internationale aantrekkingskracht De centrale ligging van de Policy Campus bij het Centraal Station en de historische binnenstad biedt kansen voor internationale allure. Het gebied wordt nog aantrekkelijker door: • ruimte voor diversiteit in bedrijvigheid; • een uitnodigende omgeving voor talent; • innovatieve Research & Development en startup-programma’s; • toonaangevende plekken voor samenwerking en debat met internationale flair.

Werken, Leren en Innoveren

36

Sociaal-Economische Raad (SER)

Centraal Station

PBQL Paleis van Justitie

Rijksoverheid

VNO-NCW

Rechtbank Den Haag NLO Patents and Trademarks

Staedion

Nationaal Archief

Werken

>42.000 banen

>11.000 studenten

Innoveren

CLAIRE

35 minuten met trein of auto naar Schiphol;

The Hague Institute for Innovation of Law (HiiL)

5 minuten met auto naar A12.

Omgevingskenmerken: groeiende sectoren: overheid & belangenorganisaties en kennis;

Hogeschool InHolland

Leren

SWOV

1-5 minuten loopafstand naar IC-station;

Nederlandse Unesco Commissie

Pels Rijcken

The Hague Humanity Hub

Bereikbaarheid:

UNICEF Nederland

Rabobank

Universiteit Leiden

2.000m2 hub

TNO Centraal Planbureau CPB Planbureau voor de Leefomgeving PBL

Hogeschool der Kunsten Den Haag

TU Delft The Hague

KB nationale bibliotheek

RKD Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis

4 culturele hotspots: Haagse Bibliotheek, KB, Nationale Archief en Amare; 597.700m2 bvo kantoorruimte (bestaand deelgebied CS).

Centraal Station ontwikkelt door tot de plek voor: • beleidsinnovaties en beleidsprocessen om Nederlandse maatschappelijke transities te versnellen; • de banen van de toekomst in het Recht & Beleidcluster met groeikansen voor GovTech en LegalTech; • de uitbreiding of versterking van Universiteit Leiden, TU Delft en Hogeschool InHolland; • de versterking van de Leiden-Delft-Erasmus (LDE) alliantie in de regio;

• een toonaangevende innovatiehub voor GovTech met debatfunctie in een zichtbare (reuring)locatie; • de toevoeging van extra (hoogwaardige en duurzame)

• de inzet van de buitenruimte en de plinten als ontmoetings- en interactiemilieus langs de lange lijnen, hoofdroutes en pleinen.

kantoorruimte voor kennisintensieve organisaties, techbedrijven en GovTechstartups naast het Rijk in

Samenhang met: CID Agenda 2040 (RIS302327),Struc-

de gebiedsontwikkeling (deelgebied CS);

­­tuurvisie CID (RIS307135), Binnenstadsplan 2033

• de toevoeging van passende woningen en voorzieningen

(RIS31635), Ontwikkelvisie Den Haag Centraal

voor studenten en kenniswerkers naast andere

(Raadvoorstel) en Ontwikkelstrategie Den Haag Centraal

doelgroepen;

(lopend).

Werken, Leren en Innoveren

37

8.1.2. CID Laan van NOI en Beatrixkwartier Kansen binnen het digitale veiligheidscluster

Topkantoorlocatie van Nederland

Den Haag ontwikkelt het veiligheidscluster verder dat

in Nederland worden. Samen met NOI wordt dit gebied

zorgt voor ongeveer 20.000 banen en € 3,8 miljard per

aantrekkelijker door gebruikersdiversiteit en economi-

jaar. Dit is het resultaat van langdurige investeringen,

sche functies met een gemengd zakelijk karakter. De rela-

het gebied van digitalisering, cybersecurity,

maar met toenemende concurrentie is het tijd om te

tief slechte levendigheid buiten kantoortijden wordt

forensics en financiën in een duurzame leef- en

schalen en te kapitaliseren op de jaarlijkse groei in de

verbeterd door woonwerkcomplexen te ontwikkelen met

digitale veiligheidsmarkt. Het CID, met name NOI/

voorzieningen voor ondernemers, kenniswerkers, jonge

Beatrixkwartier, bundelt overheid, kennisinstellingen en

stadsprofessionals en gezinnen. Zo ontstaat een aantrek-

bedrijven om de toenemende veiligheidsvraagstukken

kelijkere omgeving met meer verblijfskwaliteit met een

het hoofd te kunnen bieden.

betere stedelijke verbinding met andere kansrijke kanto-

Laan van NOI en het Beatrixkwartier zijn het internationale visitekaartje van het CID. Hier groeit een community van ondernemingen die aan een veiligere wereld werkt door innovaties op

werkomgeving.

Een digitaal en veilig zakendistrict De CID-deelgebieden station Laan van NOI en het

Het Beatrixkwartier moet weer een topkantoorlocatie

rendistricten zoals Mariahoeve.

Beatrixkwartier zijn nu de thuisbasis van 600 bedrijven uit diverse sectoren, waarvan een kwart verbonden is aan Financiën en ICT & Creatief; sectoren die door digitalisering zeer gedreven zijn. Met een bruisende startup-scene naast diverse private en publieke partijen op de Hague Security Deltacampus (HSD) rond NOI en vele landelijke en internationale partijen in het Beatrixkwartier, vormen deze gebieden een perfect platform voor de doorontwikkeling van Den Haags digitale veiligheidscluster. Het doel is om de interactie tussen deze partijen optimaal te benutten door een gemeenschappelijke noemer: een veiligere en duurzamere toekomst.

Werken, Leren en Innoveren

38

Station Laan van NOI en Beatrixkwartier

World Trade Center The Hague AT&T Business Solutions FMO Entrepreneurial Development Bank Digidentity

Bereikbaarheid:

30 minuten met trein of auto naar Schiphol;

Omgevingskenmerken: groeiende sectoren: overheid & belangenorganisaties, bouw en financiën;

NSO Netherlands Space Office

Werken

Siemens Nederland

Yes!Delft The Hague

NACO

>18.000 banen

Digicampus

5 minuten met auto naar A12.

MN

NN - Nationale Nederlanden

ICTU Foundation

The Hague Security Delta (HSD- campus) (>40 bedrijven)

1-5 minuten loopafstand naar IC-station;

CAK Rijksoverheid

Worley

Darktrace Innovation Quarter

AstraZeneca Nederland

Leren

>11.000 studenten

Innoveren 3.800m2 hub

NWO

Samenwerkingsverbanden van HSD (met De Haagse Hogeschool en Hogeschool Leiden)

Rathenau Instituut WUR Wageningen Economic Research

WTC als zakelijke hotspot voor ontmoeting, vergaderen en verblijven; 473.100m2 bvo kantoorruimte (bestaand deelgebieden Beatrixkwartier en Laan van NOI).

Laan van NOI/ Beatrixkwartier ontwikkelt door tot de plek voor: • de banen van de toekomst in het (digitale) veiligheidscluster en een duurzamere financiële sector; • de doorontwikkeling van de HSD-campus; • een toonaangevende innovatiehub met fysieke samenwerkingsplek voor cyberpartijen; • extra (hoogwaardige en duurzame) kantoorruimte voor bedrijven en start-ups die affiniteit hebben met

• meer passende woningen en voorzieningen voor

• een sterker knooppunt in de Kennisregio aan Zee langs

studenten, starters en kenniswerkers naast andere

de Oude Lijn en in samenhang met andere werkmilieus

doelgroepen;

zoals het kantoorgebied rond station Mariahoeve.

• samenwerking met onderwijsinstellingen op het gebied van (digitale) veiligheid in de regio

Samenhang met: CID Agenda 2040 (RIS302327),

(met Haagse Hogeschool en Leiden Hogeschool);

Structuurvisie CID (RIS307135), Ontwikkelvisies

• de inzet van de buitenruimte en de plinten als

veiligheid naast het Rijk en single tenantgebruikers

ontmoetings- en interactiemilieus langs de lange

in de gebiedsontwikkelingen (deelgebieden NOI en

lijnen, hoofdroutes en pleinen;

Beatrixkwartier en Station Laan van NOI (lopend)

Beatrixkwartier); Werken, Leren en Innoveren

39

8.1.3. CID Station Hollands Spoor (HS) Laakhavens wordt de plek voor denkers en doeners in het CID. Rondom station HS ontstaat

De grootste concentratie van studenten en ICT-banen in het CID

ICT- & creatieve sector als motor voor de stad van Vrede en Recht Den Haag ontwikkelt de economische clusters (Veiligheid, ImpactCity en Recht & Beleid) verder, met de ICT- & creatieve sector als katalysator voor synergie en

Rondom station HS, het hart van het CID, bevinden zich

vernieuwing. Deze sector biedt meer dan 15.500 banen

verschillende ICT- en techgedreven bedrijven zoals Odido,

stadsbreed en de omgeving van HS kent de hoogste

Amazon, PostNL en de start-ups van The Hague Tech

concentratie van IT-banen (2.300) binnen het CID.

wereld werken op het gebied van digitalisering,

(THT). Hier is ook een hoge concentratie van studenten

Met de aanwezige kennisinstellingen en IT-techbedrijven

IT-Tech, duurzaamheid en kansengelijkheid.

(meer dan 25.000) dankzij de activiteiten van de Haagse

zijn er kansen om samen te werken aan digitale oplos-

Hogeschool en ROC Mondriaan. Ondanks het potentieel

singen voor maatschappelijke uitdagingen in Den Haag,

wordt de interactie tussen deze partijen nog niet opti-

zoals duurzaamheid, gezondheid en kansengelijkheid.

maal benut.

Deze focus rond HS kan ook een katalyserende rol spelen

een dynamische stadscampus met studenten, werknemers en ondernemers die aan een betere

bij het verbeteren van de ICT-arbeidsmarkt, waar sprake is van een absolute krapte in de regio Haaglanden.

Fysieke ingrepen voor een fris gebiedsimago Spoorzone HS als het nieuwe gezicht van Laakhavens vereist aanzienlijke aandacht voor fysieke verbeteringen en daarmee investeringen in vastgoed en infrastructuur. Naast extra kantoorruimtewordt de openbare ruimte aangenamer en de plintinvulling aantrekkelijk om de verblijfskwaliteit van dit gebied te vergroten.

Denken en doen in het CID Spoorzone HS en Campuskwartier vormen samen de entree naar Laakhavens Centraal. In dit deelgebied komt bedrijfsruimte voor zowel stadsverzorgende als creatieve (maak)bedrijven. Het hele deelgebied Laakhavens onderscheidt zich binnen het CID als dé locatie waar zowel economische verdieping als verbreding van kansrijke sectoren zoals de maakindustrie samenkomen.

Werken, Leren en Innoveren

40

LabS55 (>50 bedrijven) PastaGilde

Station Hollands Spoor

Schindler Liften

Consumenten bond

UWV

Haag Wonen

PostNL Amazon Development center

LerenDoen

Werken

I AM College

>10.000 banen

Bereikbaarheid:

World Startup

ODIDO

Leren

>25.000 studenten

1-5 minuten loopafstand naar IC-station;

The Hague Tech (>160 bedrijven)

35 minuten met trein of auto naar Schiphol;

Innoveren 4.000m2 hub

ROC-Mondriaan

De Haagse Hogeschool

5 minuten met auto naar A12.

Omgevingskenmerken: groeiende sectoren: logistiek, ICT & creatief en kennis; twee evenementen en co-workinghotspots: The Globe en The Social Hub; 141.900m2 bvo kantoorruimte (bestaand deelgebieden Spoorzone HS en Campuskwartier).

Station Hollands Spoor ontwikkelt door tot de plek voor: • IT-talent, IT-techcommunity en een duurzaam ondernemingsklimaat; • de banen van de toekomst in de ICT & creatieve sector gekoppeld aan digitaliseringsgedreven sectoren zoals logistiek en belangenorganisaties; • de versterking van de huisvesting en samenwerking tussen De Haagse Hogeschool en ROC Mondriaan als één samenhangende stadscampus; • een techstartuphub rond station HS (zoals Centre for Entrepreneurship en HAAI-Campus);

• de toevoeging van extra (hoogwaardige en duurzame) kantoorruimte voor IT-techbedrijven en start-ups in de

routes en pleinen (bijvoorbeeld rondom Spoorzone HS en Campuskwartier).

gebiedsontwikkeling (alle deelgebieden); • de toevoeging van mengbare werkruimte voor doeners en makers (deelgebied Laakhavens Centraal); • meer passende woningen en voorzieningen voor studenten, starters, kenniswerker en creatieve onderne-

Samenhang met: CID Agenda 2040 (RIS302327), Structuurvisie CID (RIS307135), Ontwikkelvisie Dynamisch Laakhavens (RIS311821) en Ontwikkelstrategie Laakhavens Hollands Spoor (lopend).

mers naast andere doelgroepen; • de inzet van de buitenruimte en de plinten als ontmoetings- en interactiemilieus langs de lange lijnen, hoofdWerken, Leren en Innoveren

41

Waarom is het CID een innovatiedistrict? Overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties zijn doel­bewust in het CID gesitueerd en werken samen aan socio-technische innovaties om oplossingen voor maatschappelijke uit­dagingen te verkennen, te experimenteren en ze op grotere schaal toe te passen. Dit zijn de kenmerken van een missie­ gedreven innovatiedistrict. Met de WLI-aanpak ontstaan sterkere lokale, regionale en landelijke samenwerkings­verbanden en daarmee versnelt zowel economische als stedelijke vernieuwing. Het CID wordt versterkt als vernieuwings­motor van de internationale Stad van Vrede en Recht.

Werken (bedrijven en startups) Leren (kennis- en onderwijsinstellingen) Innoveren (onderzoeksprogramma’s en/of samenwerkingsverbanden)

Figuur: Huidig netwerk van WLI-partijen en samenwerkings­verbanden t.b.v. innovatie in het CID.

Werken, Leren en Innoveren

42

Werken, Leren en Innoveren

43

8.2. Zuidwest Zuidwest en omgeving is een ondernemende

in bijvoorbeeld de bouw, maar ook in de zorg en het

Uitvoeringsplan Zuidwest 2023-2027

stadswijk met potentieel voor het verbreden van

onderwijs. Dit vereist een focus op om- en bijscholing,

WLI is een van de top tien maatregelen van het Nationaal

inzet van innovatie en taakherverdeling en vergroot de

Programma Den Haag Zuidwest. Er worden sectorge-

kansen en inzetbaarheid voor de inwoners van Zuidwest.

richte bedrijfsverzamelplekken voor innovatieve bedrijven

Hierdoor verhoogt de arbeidsparticipatie en economi-

gecreëerd, waar ze van elkaar kunnen leren en elkaar

gezonde stad verder ontwikkelen door de

sche veerkracht. (Technisch) Onderwijs en leerwerk-

inspireren. In samenwerking met kennisinstellingen

slimme toepassingen van technologie.

plekken spelen hierbij een centrale rol. Samen met part-

ontwikkelen zij innovatieve oplossingen en producten die

ners worden ruimtelijke uitdagingen aangepakt, zoals

direct kunnen worden getest en toegepast door professi-

woningbouw, leefbaarheid, veiligheid en energietransitie.

onals, organisaties en inwoners in de omgeving.

de kansrijke sectoren zorg, bouw en maak­ industrie. Hier kan Den Haag als circulaire én

De toekomst van Zuidwest is circulair en gezond Den Haag Zuidwest kent met vier wijken en ongeveer

Er ligt ook focus op herstructurering van het bedrijventerrein ZKD en relaties met omringende werklocaties zoals HagaZiekenhuis en bedrijventerrein Fruitweg.

70.000 inwoners dringende economische en sociale uitdagingen. Deze uitdagingen worden aangepakt door meer banenkansen en banenzekerheid te bieden. Zuidwest (met bedrijventerrein ZKD) huisvest 6.500 diverse bedrijven, vooral in de kansrijke sectoren maakindustrie, bouw, logistiek en zorg, die in de rest van de stad minder voorkomen. Deze sectoren worden verder uitgebouwd.

Werk in Zuidwest is meer dan inkomen Zuidwest wordt een aantrekkelijk woonwerkgebied door (lokale) bedrijvigheid te stimuleren voor banen op alle opleidingsniveaus. Het hebben van een baan is een belangrijke factor bij de aanpak van maatschappelijke problemen en voorziet in bestaanszekerheid van inwoners. Om deze bedrijvigheid te kunnen huisvesten is ruimte nodig. Tegelijkertijd zijn er ook in Zuidwest arbeidsmarktproblemen. Niet alleen bij bedrijven

Werken, Leren en Innoveren

44

LabS55 (>50 bedrijven) PastaGilde

Station Hollands Spoor Fruitweg Den Haag Zuidwest

Leyweg centraal

Gemeente Den Haag

Consumenten bond Bedrijventerrein ZKD (>450 bedrijven) Haag Wonen

PandZuidwest (>12 ondernemingen & ondernemerschool)

PostNL

Den Haag Werkt

Knooppunt Moerwijk

Werken

HagaZiekenhuis ODIDO World Startup

Bereikbaarheid:

LerenDoen InHolland Sustainable Medialab I AM College

>23.000 banen

Leren

~2.000 studenten

The New Farm (>30 bedrijven)

15 minuten met OV naar IC-station;

Innoveren

60 minuten met OV naar Schiphol;

>10.000m hubs 2

Zorginnovatiehub

10 minuten met auto naar A4.

ROC-Mondriaan De Meppel

Sportcampus Zuiderpark De Haagse Hogeschool De Haagse Hogeschool

ROC-Mondriaan campus Tinwerf

Omgevingskenmerken: groeiende sectoren: bouw, zorg en onderwijs; 3 onderwijslocaties (Sportcampus Zuiderpark, Techniekhuis ROC Mondriaan en De Meppel) en 3 bedrijfsverzamelgebouwen: The New Farm, PandZuidwest en de Beatrijsstraat; 60.000m2 bvo werkruimte bestaand in de wijken en 283.500m2 bvo bedrijfsruimte in ZKD.

Den Haag Zuidwest e.o. ontwikkelt door tot de plek voor: • de banen van de toekomst in de zorg, bouw en maak­ industrie gekoppeld aan ICT;

• de intensivering en verduurzaming van het bedrijven­ terrein ZKD;

Samenhang met: Structuurvisie Den Haag Zuidwest (RIS316358), Nationaal Programma Den Haag Zuidwest

• sectorgerichte bedrijfsverzamelgebouwen voor de (cir­-

• meer passende woningen en voorzieningen voor

culaire) maakindustrie en een hub voor zorginnovaties.;

starters, ondernemers en studenten naast andere

Gebiedskader bedrijventerrein ZKD (RIS318669),

doelgroepen;

Gebiedskader bedrijventerrein Fruitweg (RIS318669)

• experiment en samenwerking rondom grote transities zoals circulariteit, woningbouw, energie en klimaat;

• de inzet van de buitenruimte en de plinten als ontmoe-

• de toevoeging van extra ruimte voor (kleinschalige)

tings- en interactiemilieus langs de lange lijnen, hoofd-

bedrijven in de maakindustrie, bouw, zorg en IT;

routes, pleinen en voorzieningencentra (bijvoorbeeld

(RIS317712), Regio Deal Zuidwest 4e tranche (RIS316082),

en Aanpak Haagse Maakindustrie (RIS311061).

rondom Knooppunt Moerwijk, Leyweg Centraal en ZKD).

Werken, Leren en Innoveren

45

8.3. Binckhaven Binckhaven is het grootste impactdistrict van Europa. De plek voor creatieve ondernemers met groeikansen voor innovatie op het gebied van circulariteit, klimaat, humanitair, voedsel, nieuwe energie, water en onderwijs.

Uniek milieu voor creatieve en innovatieve impactondernemers

Ontwikkeling en transformatie

Dit gebied is een magneet voor creatieve en impact-

levendige woon- en werklocatie, met de Binckhaven

gedreven ondernemers. Er zitten ongeveer 35 impact-

als pionierend deelgebied. Er worden woningen, maat-

startups in Apollo 14, veertig impactondernemingen

schappelijke voorzieningen, horeca, sportfaciliteiten en

in De Titaan en tachtig creatieve bedrijven in de

werkruimtes gerealiseerd. De openbare ruimte krijgt een

Caballerofabriek, wat neerkomt op ongeveer duizend

opknapbeurt, kades worden toegankelijk, en de bereik-

medewerkers. Het unieke rauwe karakter en de ligging

baarheid voor voetgangers en fietsers wordt verbeterd.

aan het water maken dit gebied inspirerend en aantrek-

Een toekomstige tramlijn versterkt de bereikbaarheid van

kelijk voor werk, innovatie en wonen.

de Binckhorst.

De Binckhorst transformeert van industriegebied naar

Duurzame economie en impactinnovaties De Binckhaven als fysieke plek verbindt kennisinstellingen en ondernemers rond impactinnovatie en de SDG’s, als speerpunt van het Haags ImpactCity-profiel. De maakindustrie krijgt een vooraanstaande rol met focus op skill-ontwikkeling en toekomstbestendige werkgelegenheid. De relatie onderwijs-arbeidsmarkt wordt versterkt door studenten op alle niveaus te betrekken bij de ruimtelijk-economische ontwikkelingen in het gebied.

Behouden aantrekkingskracht Den Haag benut het inspirerende imago van de Binckhaven om talent en jongeren te werven en te behouden. De Binckhaven wordt levendiger door evenementen en netwerkprogramma’s, de banden met kennisinstellingen wordt versterkt, vooral via gebiedsontwikkeling (proeftuinen, lesprogramma’s, provinciale programma’s rond circulaire economie). Daarbij blijft betaalbaar vastgoed, met ruimte voor experiment en innovatie, cruciaal voor start-ups en scale-ups.

Werken, Leren en Innoveren

46

Station Hollands Spoor

Binckhaven Secrid

Caballero Fabriek (>80 bedrijven)

Kompaan

De Besturing

Atelier Jungles Apollo 14 (35 startups - 15 bedrijven) Q42

Bereikbaarheid:

Werken

ca. 5.000 banen

Canopus Well Decommissioned

Leren

2 programma’s

Tech Mahindra

10 minuten met OV naar IC-station; 55 minuten met OV of 30 minuten met auto naar Schiphol;

De Titaan (ca.40 ondernemingen)

Unknown University of Applied Sciences

Innoveren

>25.000m2 hubs

5 minuten met auto naar A4.

Omgevingskenmerken: groeiende cluster: ImpactCity; vier verzamelpanden voor creatieve en innovatieve ondernemers: Titaan, Apollo 14, Caballero Fabriek en De Besturing ; 253.600m2 bvo kantoor- en bedrijfsruimte (bestaand Binckhaven).

Binckhaven ontwikkelt door tot de plek voor: • de banen van de toekomst van de Haagse impacteconomie (energie, voedsel, water); • gemende ontwikkelingen met nieuwe concepten voor werkruimte (De Nieuwe Hallen, One Milky Way, BinckPoort); • extra (hoogwaardige en duurzame) kantoorruimte en verzamelgebouwen voor creatieve en innovatieve ondernemers, start-ups en scale-ups (bestaand en nieuw);

• meer passende woningen en voorzieningen voor kenniswerker en creatieve ondernemers naast andere doelgroepen; • de impactcampus met de Unknown University of Applied Sciences in De Titaan;

• goede bereikbaarheid (er komt bijvoorbeeld een halte van de HOV-lijn en ontsluiting voor fietsers en wandelaars in het gebied) • meer samenhang met andere werkmilieus in de omgeving zoals het Mercuriuskwartier.

• onderwijsactiviteiten gerelateerd aan ImpactCity (van de HHS en ROC Mondriaan); • buitenruimte als experimenteer- en ontmoetingsruimte;

Samenhang met: Gebiedsvisie Binckhorst (lopend) en Omgevingsplan Binckhorst (RIS299317).

Werken, Leren en Innoveren

47

8.4. Scheveningen Haven Scheveningen Haven is de plek voor maritieme innovaties in de stad en de regio met groeikansen voor visserij, offshore dienstverlening en innovaties op het gebied van marine eiwitten, duurzame energie, veiligheid en watersport.

Een haven die de zee en kust verbindt met Den Haag en de regio

ingericht om deze ambitie te faciliteren. Deze havenvisie

Scheveningen Haven, samen met het daaraan verbonden

WLI in de Haven gaan bepalen.

netwerk van bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen

en de uitwerking daarvan zullen de nadere invulling van

aan duurzame innovatie rond voedsel, (nieuwe) energie,

Stad aan Zee is ook de Internationale stad van Vrede en Recht

ecologie en sport. In de Havenvisie wordt werken, leren

Den Haag is ideaal gepositioneerd om de kansen van de

en innoveren op o.a. deze thema’s verder versterkt en

Noordzee te benutten. Enerzijds is er de haven zelf, met

uitgewerkt in een gebiedsprogramma. Hierin wordt

het genoemde netwerk van bestaande partijen die al aan

aangegeven hoe de ruimte, organisatie en programme-

vernieuwende initiatieven werken, zoals Campus@Sea,

ring in de haven zo optimaal mogelijk kunnen worden

dat het ecosysteem van partijen in de haven verbindt

en maatschappelijke en culturele organisaties, werkt

en SeaSEC, dat zich richt op het waarborgen van de veiligheid van essentiële onderzeese infrastructuren. Anderzijds biedt Den Haag als derde grootste stad van Nederland allerlei voorzieningen die de haven verder kunnen versterken. Denk aan excellent onderwijs en een ruim arbeidsaanbod waarmee de stad het nodige talent (op fietsafstand) levert voor de blauwe economie. Als bestuurlijk centrum verbindt Den Haag partijen die werken, leren en innoveren aan nieuwe technologieën, beleidsontwikkelingen en de energietransitie. Denk aan de komst van het Climate Safety & Security Centre van TU Delft in Den Haag en programma’s zoals Port City Futures. Met 18 miljoen bezoekers per jaar en uitstekende congresfaciliteiten is Scheveningen een ideale plek om het gesprek over ontwikkelingen in de blauwe economie te faciliteren.

Werken, Leren en Innoveren

48

Scheveningen Haven

Boeg BV Boeg Nautic Scheveningen Van der Zwan

Rederijk Vrolijk

Rijkswaterstaat

Station Hollands Spoor

United Fish Auction Secrid

Cornelis Vrolijk

Dutch Tender Service Watersportverbond (KNWV)

SeaRenergy Sailmon

Werken

Campus@Sea

Q42

Bereikbaarheid: 20 minuten met fiets en 25 minuten met OV naar IC-station 40 minuten met auto naar Schiphol

Shore Monitoring & Research Elemental Water Makers

Leren Innoveren

North Sea Farmers (>100 members)

15 minuten met auto naar A12

Dutch Marine Energy Centre (DMEC)

Omgevingskenmerken:

Zee Zeilschool Scheveningen

>2.900 banen

testgebied van 10 x 10 zeemijl

Sailing Innovation Centre The Hague

Maris College Techniek aan Zee Dutch Sail

Samenwerkingsverbanden van Campus@Sea (met TNO, TU Delft, Deltares, Wageningen Research University)

Proeftuin op de Noordzee (i.s.m. o.a. TNO, TU Delft, KPN)

groeiende sectoren: bouw, ICT & creatief en onderwijs ongeveer 50 water- en zeegebonden organisaties met watersport als culturele anker; 61.100m2 bvo werkruimte (bestaand 1e en 2e haven).

Scheveningen Haven ontwikkelt door tot de plek voor: • de banen van de toekomst van de Haagse impacteco-

• de realisatie van een Seafood Experience Center op

• de inzet van de buitenruimte in het gebied en de plinten

nomie met focus op maritieme innovaties in samenhang

het Noordelijk Havenhoofd met een innovatielab, een

langs de randen van het bedrijventerrein als ontmoe-

met visserij, offshore, zeil/jacht en watergerelateerde

auditorium en belevingsruimten waar de visserijsector

tings- en interactiemilieus.

opleidingen voor de regio;

zich toekomstgericht kan presenteren;

• de doorontwikkeling van Campus@Sea (bijvoorbeeld

• meer kantoor- en bedrijfsruimte voor innovatieve,

Samenhang met: Havenconvenant (RIS305850),

door een mogelijk uitbreiding naar een locatie in

maritieme bedrijvigheid, Impact ondernemers, maritiem

Commissiebrief ‘Scheveningen Haven is en blijft

Noordelijk Havenhoofd in combinatie met een praktijk-

mkb’ers en kennisinstellingen;

haven’ (RIS281550), Uitgangspunten toekomstrichting

centrum Onderwijs op Zee en/of Offshore Experience

Scheveningen Haven (RIS318234) en Havenvisie (lopend).

Center voor breed publiek);

Werken, Leren en Innoveren

49

8.5. Technology Park Ypenburg (TPY) TPY als de Haagse plek voor hightechbedrijven

Bijdrage aan maatschappelijke transities

TPY is de cluster van hightechbedrijven op bedrijven-

Stichting Rotterdam Hague Innovation Airport (RHIA).

terrein Ypenburg. Dit bedrijventerrein herbergt op dit

Hierdoor ondersteunt de gemeente Den Haag de regio-

moment ongeveer 160 bedrijven van verschillende

nale ambitie om de luchthaven en de luchtvaartsector

elektronische componenten voor lucht- en

omvang en uit verschillende sectoren. Momenteel zitten

milieuvriendelijker te maken.

ruimtevaart, medische toepassingen,

er veertien grotere (hightech)bedrijven op het terrein

Het Technology Park Ypenburg (TPY) is een omvangrijke werkomgeving van hightech maakbedrijven die aan innovaties werken op het gebied van lichtgewicht materialen en

semiconductors en apparatenbouw.

TPY is ook onderdeel van de regionale samenwerking

gelegenheid op. TPY groeit verder met bestaande

De maakindustrie heeft een dringende behoefte aan ruimte

initiatieven en wordt doorontwikkeld tot een

Op TPY gaat Den Haag de maakindustriesector verder

volwaardige HTSM-omgeving (High Tech Systemen en

verbreden. Deze sector omvat nu 7.000 banen stads-

Materialen) als regionaal boegbeeld voor SMITZH (Smart

breed. Maar de sector staat onder druk: de woningbouw-

Manufacturing Industriële Toepassing Zuid-Holland).

opgave duwt de maakindustrie de stad uit, omdat ruimte

die lid zijn van TPY. Dit levert 600 à 700 fte aan werk­

schaars is en maakindustrie niet altijd goed te mengen is met andere functies. Hierdoor loopt Den Haag op dit moment al regelmatig (nieuwe) bedrijven en banen mis. Er is wel ruimtegebrek op bedrijventerrein Ypenburg. Er zijn relevante partijen, zoals internationale hightechbedrijven, die tevergeefs zoeken naar geschikte ruimte. Dit vormt een grote belemmering voor de ontwikkeling van TPY en de werkgelegenheidsgroei. Er liggen kansen op drie scenario’s: 1) verdichten; 2) uitplaatsen van niet-sectorgerelateerde bedrijven; 3) uitbreiden.

Werken, Leren en Innoveren

50

Delta-N

Station Hollands Spoor

Koninklijke Kuipers

Unified International

Technology Park Ypenburg

Concious Aerospace Promolding GTM Q42 Advanced Structures

Bereikbaarheid:

HiTech

30 minuten met OV naar IC-station; 60 minuten met OV of 30 minuten met auto naar Schiphol; 5 minuten met auto naar A4 en A13.

Desktop To Work

Light Tree Ventures

Robin Radar Systems

Werken

>2.300 banen

KVE Composites Group Airborne Nederlands Forensicsch Instituut (NFI)

Leren

100 stageplekken

Innoveren 316.000m2 hightech ruimte

Digital Factory for Composites - DFC (i.s.m. Airbone, Siemens, SABIC. TU Delft en KUKA)

Omgevingskenmerken: grote sectoren: bouw en maakindustrie;

Samenwerkingsverbanden van TPY (met TNO, TU Delft, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, InHolland en ROC-Mondriaan) InHolland Project DragonFly

Stationsgebouw op het voormalig vliegveld (Rijksmonument) als evenementenlocatie; ongeveer 316.500 m2 bestaande hightech bedrijfsruimte.

Technology Park Ypenburg ontwikkelt door tot de plek voor: • de banen van de toekomst voor duurzame luchtvaart, ruimtevaart en medtech in de regio; • het aantrekken van investeringen, innovatie, training en werkgelegenheid in de (hightech)maak, met uitstraling naar praktische ‘maakbanen’ in andere Haagse gebieden om te zorgen voor onderlinge verbinding en versterking; • meer bedrijfsruimte voor hightechbedrijven en start-ups (inclusief experimentruimte);

• het versterken van een toegepast Research & Developmentprogramma samen met TU Delft en TNO;

(bijvoorbeeld een centrale plek of het bestaande Stationsgebouw op het voormalig vliegveld Ypenburg).

• meer passende voorzieningen voor kenniswerkers, onderzoekers, ingenieurs en technici; • volledig duurzame werkruimten en experimentruimte voor energietransitie; • de inzet van buitenruimte en vergroening als ontmoe-

Samenhang met: Programma bedrijfshuisvesting (RIS318690), Aanpak Haagse Maakindustrie (RIS311061) en Nota van Uitgangspunten Technology Park Ypenburg (begint medio september 2024)

tings- en interactiemilieu langs hoofdroutes en pleinen

Werken, Leren en Innoveren

51

Bijlage I. Toolkit (instrumentarium) Actielijn A. Programmering

Actielijn B. Ruimte

A1. • Ondernemerschap • & Business

B1. Vestigingsruimte

• • • • •

A2. Talent ontwikkelen

A3. Innovatie & Valorisatie

A4. Ontmoeting

Lokale business support centers Incubator en acceleratorprogramma’s Campagnes om bedrijven en individuen met specifieke specialisaties te verleiden Coaching en begeleiding starters (mentorschapsprogramma’s voor ondernemers) Hulp bij zoektocht financiering Business development netwerk van gemeente Internationaal zaken doen: van binnen naar buiten en viceversa

• • • • •

Trainingsprogramma’s Toegespitst onderwijs en opleidingsaanbod Praktijkstages Skills bij digitaliseren op alle niveaus Vraag aanbod match bij accountmanagement

• • • • • •

Nieuwe kennisinstituten Spin off bevordering/ start up begeleiding Actieve kennis- en technologietransfer Roadmap nieuwe thema’s/technologiegebied Ondernemerschap in onderwijs Intellectueel eigendomsbeheer en commercialisering

• • • •

Kennisuitwisseling evenementen (congres en debat) Sociale evenementen (ook cultuur en sport) Community management en netwerkuitbouw Vaste agenda van evenementen beschikbaar op digitale platforms 24/7 gevoel en activiteiten na kantooruren Regels voor placemaking en tijdelijke initiatieven in de openbare ruimte

• •

B2. Innovatieplekken (gedeelde faciliteiten en hubs)

B3. Bereikbaarheid

B4. Omgevingskwaliteit

• • • • • •

Flexibele en adaptieve ruimtelijke plannen Startersverzamelgebouwen (betaalbaar) Reguliere kantorengebouwen en bedrijfsruimten voor meerdere huurders Vrije kavels voor kantoor- en bedrijfsruimteontwikkeling Verzamelgebouw op basis van op maat concepten Een gedifferentieerd huuraanbod voor verschillende prijsniveaus en tijdelijke arrangementen (co-working)

• • • • • • • • • •

Wetenschappelijke onderzoeksfaciliteiten (R&D hubs) Toegepaste onderzoeks- en ontwikkelingsfaciliteiten Labruimtes: Prototyping, test- en demofaciliteiten Gedeelde software/IT en netwerken Flex vergaderzalen, teamkamers, werklounges Bibliotheken en studeerkamers Congresfaciliteiten Ateliers en maakruimte voor kleinschalige productie Gebruiksklare ruimte met gespecialiseerde apparatuur, vastgoedconcept en dienstverleners Faciliteiten met passende uitstraling naar cluster

• • • • • •

Bereikbaarheid per OV (diverse en frequente verbindingen) Bereikbaarheid per fiets/ auto/ vrachtwagen (deelmobiliteit ook) Parkeergelegenheid Digitale infra en nabijheid van internet exchange Free Wi-Fi in gebied / gebouwen High-speed fiber op gebiedsniveau

• • • • • • • •

Openbare ruimte (autoluw, groen) Veiligheid Ontmoetingsplekken in publieke ruimte Horeca en restaurantfaciliteiten (ook als derde plekken) Passende woonaanbod (bv. voor studenten, starters en kenniswerkers) Hoogwaardige kwaliteit gebouwen en openbare ruimte – iconen en trekkers Architectuur met unieke identiteit/ karakter Plintmanagement en actieve begane grond in gebouwen (Haagse Plintstrategie)

Werken, Leren en Innoveren

52

Actielijn C. Organisatie C1. Gezamenlijke ambitie

C2. Alliantie & Uitvoeringsorgaan

• • •

Innovatiebeleid als basis voor gebiedsprofielen Gezamenlijke gebiedsvisies en strategieën Draagvlak voor uitvoeringsprogramma

• •

Leiderschap Alliantievorming (Samenwerkingsovereenkomsten, Convenanten en Coalities) Public-Private-Partnerships (PPP) Actief onderhouden en steun van externe relaties en sleutelpartijen Lobbystrategie richting relevante gremia (bv. NOVI, Groeiagenda, Nationaal Campussen Overleg) Bedrijfsinvesteringszone (BIZ)/ Gebiedsinvesteringszone Kwartiermaker / gebiedsregisseur

• • • • •

C3. Financiering

• • • • • •

C4. Branding & Marketing

• • •

Lokale financiële instrumenten (revolverende fondsen / herstructureringsfondsen, BIZ fonds) Regionale en nationale financiële instrumenten (bv. transitiefonds en het nationaal groeifonds) Europese financiële instrumenten (bv. EFRO / EFSI) Actieve matchmaking tussen bedrijven/ kennisinstellingen en investeerders Venture Capitalists - lokale durfkapitaaltransacties Businesscases (ook voor tijdelijkheid) Doorontwikkeling gebieds-DNA Positionering lokaal/regionaal en/of nationaal/ internationaal Acquisitiestrategie en groeiplan

Werken, Leren en Innoveren

53

Bijlage II. Begrippenlijst en afkortingen • Campus: fysieke plek waar bedrijven, onderwijsinstel-

• Economisch ecosysteem: een samenhangend geheel

• High Tech Systemen en Materialen (HTSM): een sector

lingen op alle opleidingsniveaus en andere partners

van ondernemers, ondernemingen en hun stakehol-

die innovatieve oplossingen biedt voor technologische

samenkomen om rond een bepaald thema te werken,

ders die worden gezien in hun onderlinge afhanke-

dilemma’s en uitdagingen, waardoor het gebruik van

te leren of te innoveren, waarmee stadsbreed soci-

lijkheid, hun effect op welvaart en welzijn en in de

technologie sneller, slimmer en efficiënter wordt.

aaleconomische ontwikkeling op een specifieke locatie

mate waarin ze zijn gevormd door historische, fysieke,

bevorderd kan worden.

culturele en institutionele elementen.

• Impacteconomie: een economie waarin maatschappelijke waarde centraal staat. De overgang naar impacteco-

• Campusontwikkeling: een bijzondere vorm van

• Field lab (of proeftuin): praktijkomgeving waar onder­

nomieën is cruciaal om urgente mondiale uitdagingen

economische gebiedsontwikkeling. Het is uniek

nemers en kennisinstituten elkaar ontmoeten om tech-

aan te pakken. Het is in de kern een inclusiever, recht-

vanwege de toegevoegde waarde die het biedt aan

nologische oplossingen en nieuwe producten te ontwik-

vaardiger en milieuvriendelijker economisch systeem.

verschillende partijen (zoals bedrijven of onderwijs-

kelen, te testen, te implementeren en toe te passen.

instellingen) die deel uitmaken van een netwerk van plekken, activiteiten en samenwerkingsverbanden en zich op één locatie concentreren. • Campus@Sea: fysieke plek in Den Haag, maar ook een netwerk dat op de Noordzee en aan de kust duurzame

• ImpactCity: het programma van de gemeente • Gebiedsinvesteringszone (GIZ): een arrangement waarmee gebruikers of eigenaren van onroerende

Het biedt een breed scala aan kansen en diensten

zaken binnen een bepaald gebied voor een bepaalde

aan ondernemers met innovatieve oplossingen die

periode afspraken maken over de realisatie van

willen bouwen aan een betere wereld.

collectieve voorzieningen.

innovatie aanjaagt. Op de vier hoofdthema’s voedsel, (nieuwe) energie, ecologie en sport vinden cocreatieprojecten en evenementen plaats om te testen en leren.

Den Haag dat een impacteconomie stimuleert.

• Impactondernemers: een groeiende gemeenschap van • GovTech: technologische oplossingen voor het verbeteren van publieke diensten.

risiconemende pioniers en ondernemers die aan maatschappelijke impact werken. Onder deze ondernemers zijn de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de

• Cluster: samenhangend en samenwerkend geheel van

• Groeiagenda Zuid-Holland: integrale meerjarige

Verenigde Naties steeds een leidend principe.

bedrijven, gespecialiseerde toeleveranciers, dienstver-

aanpak van de uitdagingen en kansen in de regio om

leners, kennisinstellingen en intermediairs, vaak over

de economie van Zuid-Holland sterker te maken. In de

sectorgrenzen heen, die in elkaars nabijheid gevestigd

Groeiagenda staat innovatie centraal, met concrete

mingen huisvesting, seed-capital, administratie, techni-

zijn.

voorstellen van partijen uit het bedrijfsleven, kennis­

sche ondersteuning, contacten en managementadvies

instellingen, onderwijs en de overheid.

wordt geboden om hun bedrijf een groeispurt te geven.

• Incubators: gebouw waarin aan startende onderne-

• Cross-over: het idee dat regionaal economische groei wordt aangewakkerd door variëteit in gerelateerde industrieën. De kennisbasis van bedrijven moet enigszins overlappen om tot innovatie te komen.

Werken, Leren en Innoveren

54

• Innovatie: de cyclus van kenniscreatie, -verspreiding

• Kennisinstellingen: organisaties die zich bezighouden

• Netwerk Kennissteden Nederland (NKN): zet in op

en -toepassing bij de ontwikkeling van technologieën,

met het creëren, delen en toepassen van kennis.

versterking van de kennis- en innovatiekracht van

producten en diensten. Het menselijke aspect speelt

Ze spelen een cruciale rol in onderwijs, onderzoek en

Nederland als kennisland, om zo bij te dragen aan

een cruciale rol in deze processen.

innovatie. Voorbeelden van kennisinstellingen zijn

inzicht en aanpak van maatschappelijke opgaven.

universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten. • Innovatiedistrict: een plek waar toonaangevende bedrijven en kennisinstellingen samenkomen en

• Placemaking: het proces en het eindresultaat waarbij • Kennisregio aan Zee: de noemer waaronder Den Haag,

bewoners, ondernemers, gebruikers en belangheb-

samenwerken met start-ups, broedplaatsen en aanja-

Leiden, Delft en Zoetermeer samenwerken aan de

benden centraal staan in de ontwikkeling van een

gers. Het is vaak een hoogstedelijk gebied gelegen in

belangrijke ruimtelijk-economische vraagstukken van

locatie of gebied.

nabijheid van openbaar vervoer en stedelijke voorzie-

de toekomst.

ningen, heeft goede ICT-voorzieningen en een hoge

• PLNT The Hague: de nieuwe ondernemershub van

mate van functiemenging, met ontmoetingsplekken in

• Kennisstad: een aantrekkelijke stad die zich kenmerkt

hoogwaardige openbare ruimten. Innovatiedistricten

door de concentratie van menselijk kapitaal en de

trekken talent aan en stimuleren open innovatie.

productieve organisatie ervan.

Den Haag. PLNT biedt ruimte, kennis en hulp aan start-ups in de regio. • Proeftuin: faciliteit of omgeving met fysieke ruimte

• Innovatiehub: een locatie waar een groep mensen en

• Maakindustrie: het deel van de industrie dat mate-

voor het ontwikkelen, testen, demonstreren en

bedrijven wordt aangespoord om te innoveren rondom

rialen tot nieuwe producten verwerkt. Het omvat

valideren van nieuwe technologieën, producten en

een bepaald thema.

sectoren zoals machinebouw, metaaltechniek,

innovaties.

auto-industrie, kunststofverwerking en textiel. Deze • InnovationQuarter (IQ): de regionale ontwikkelings-

bedrijven vormen een diverse groep met verschillende

• Quantumtechnologie: een sleuteltechnologie die

maatschappij van Zuid-Holland, die snelgroeiende

milieucategorieën en ruimtebehoeften. In de stedelijke

nieuwe producten en diensten mogelijk maakt.

bedrijven financiert, buitenlandse ondernemingen

context omvat dit onder andere monteurs, loodgieters,

Het potentieel van kwantumcomputers, -simulators,

ondersteunt bij de vestiging en samenwerkingen

aannemers, hout- en metaalbewerkers, kleinschalige

-netwerken en -sensoren is enorm veelbelovend voor

organiseert.

circulaire maakindustrie, reparateurs en distributeurs.

de samenleving, industrie en wetenschap.

• Internationaal topmilieu: goed ontsloten economische

• Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH): een

• Revolverend fonds: fonds dat geld beschikbaar stelt

locatie met internationaal opererende bedrijven, een

vrijwillig samenwerkingsverband van 23 gemeenten in

voor de ontwikkeling van kapitaalintensieve producten

groot aantal arbeidsplaatsen en een internationale

het grootstedelijk gebied Rotterdam en Den Haag, met

en dat een deel van de inkomsten daarvan terugont-

uitstraling en oriëntatie.

taken op het gebied van bereikbaarheid en economisch

vangt.

vestigingsklimaat. • Internationale Zone: gebied waar de internationale organisaties rondom Vrede, Recht en Veiligheid zijn geclusterd.

• Scale-up: jonge onderneming die een snelle groei • Missiegedreven beleid: beleid waarmee een overheid

doormaakt.

maatschappelijke vraagstukken benut als economische kansen.

Werken, Leren en Innoveren

55

• Security Delta (HSD): hét nationale veiligheidscluster.

• Verstedelijking: de geleidelijke uitbreiding van intensief

• IT: Informationtechnology

Zo’n driehonderd bedrijven, overheidsorganisaties en

bewoonde gebieden, als gevolg van bevolkingsgroei en

• LDE: Leiden-Delft-Erasmus

kennisinstellingen werken er samen om het verschil te

veranderingen in het levenspatroon van de bevolking.

• MRDH: Metropoolregio Rotterdam Den Haag

maken in de veiligheid van de digitaliserende samenleving. Door hun kennis te delen en samen te werken

• NOI: Nieuw Oost Indie • Yes!Delft: een incubator waar ondernemers worden

• NOVI: Nationale Omgevingsvisie

aan innovatieve veiligheidsoplossingen, die ook (inter)

ondersteund om hun technologiebedrijf van de grond

• OV: Openbaar vervoer

nationaal uitgerold kunnen worden.

te krijgen.

• R&D: Research & Development • THT: The Hague Tech Haagse innovatiehub rondom

• Sustainable Development Goals (SDG’s): een oproep

technologische vraagstukken.

Afkortingenlijst

• TPY: Technology Park Ypenburg

zorgen dat alle mensen genieten van gezondheid,

• AI: Artificial intelligence

• WLI: Weren, Leren en Innoveren

rechtvaardigheid en welvaart. De zeventien doelen,

• BIZ: Bedrijveninversteringszone

• ZKD: Zichtenburg, Kerketuinen, Dekkershoek

unaniem aangenomen door 193 landen, stellen een

• BK: Beatrikkwartier

nieuwe universele norm voor ontwikkeling die ervoor

• CID: Central Innovation District

moet zorgen dat niemand achterblijft.

• CLAIRE: Confederation of Laboratories for Artificial

tot actie om een einde te maken aan armoede en ongelijkheid, de planeet te beschermen en ervoor te

• UL: Universiteit Leiden

Intelligence Research in Europe • Spin -off: (winstgevend) nevenproduct, nevenresultaat.

• CS: Centraal Station • EBTH: Economic Board The Hague

• The Hague Humanity Hub: Haagse innovatiehub rondom humanitaire vraagstukken.

• EBZ: Economic Board Zuid-Holland • EFRO: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling • EFSI European fund for strategic investments

• The Hague Security Delta Campus (HSD-Campus): de

• GIZ: Gebiedsinvesteringszones

ontmoetingsplek van het nationale veiligheidscluster

• HAAI-Campus: The Hague Applied AI Campus

Security Delta.

• HdK: Hogeschool Der Kunsten • HHS: De Haagse Hogeschool

• The Hague Tech (THT): Haagse innovatiehub rondom technologische vraagstukken.

• HOV: Hoogwaardig openbaar vervoer • HS: Hollands Spoor • HSD: The Hague Security Delta

• Technology Park Ypenburg (TPY): de internationale

• HTSM: High Tech Systemen en Materialen

hotspot voor de ontwikkeling en productie van

• IC-station: Intercitystation

producten op basis van hightech materialen: compo-

• ICT: Information and communications technology

siet en hybride componenten in Den Haag.

• IQ: InnovationQuarter

Werken, Leren en Innoveren

56

Werken, Leren en Innoveren

57

Colofon Dit is een publicatie van: Gemeente Den Haag Spui 70 Postbus 12 655 2500 DP Den Haag ww.denhaag.nl (C) Gemeente Den Haag, 2024

Werken, Leren en Innoveren

58