RIS320671 Jaarrapportage 2023
Tekst van het document
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel HTM Railinfra B.V. is een houdstermaatschappij voor de infrastructuur van HTM Personenvervoer, inclusief remises en werkplaatslocaties, en kent behalve de directie geen eigen personeel. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ov-gerelateerde activiteiten. De financieringsstructuur is zodanig dat HTM Railinfra B.V. grotendeels rechtstreeks gefinancierd wordt door de concessieverlener MRDH en dat leningen onder de garantstelling van de gemeente Den Haag of Metropoolregio Rotterdam Den Haag vallen. Voor de financiën van de gemeente is waardebehoud en rendement van het geïnvesteerd vermogen een doelstelling. Ontwikkelingen De railinfrastructuur van het stadsgebied (binnengebied) wordt voortdurend gemoderniseerd. Dit leidt tot toenemende kosten en investeringen in de railinfrastructuur. Vooruitblik Tegelijk met het door de concessieverlener MRDH gestarte programma Netwerkvisie RandstadRail wordt een deel van de knelpunten in de infrastructuur opgelost. Hiernaast gaat HTM verder met het gereedmaken van de remisering en de railinfrastructuur voor de bredere stadstrams die over enkele jaren in gebruik zullen worden genomen in het kader van het programma Introductie Nieuwe Tram Haagse regio (“INTHR”).
21 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
HTM Railinfra B.V. heeft geen duurzaamheidsdoelstellingen. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ov-gerelateerde activiteiten.
diversiteit en inclusie Bij HTM Railinfra BV. zijn geen medewerkers in dienst. De doelstelling van de vennootschap is het separeren van de railinfrastructuur en de daaraan gerelateerde financiering van de overige ov-gerelateerde activiteiten. Voor de uitvoering van deze activiteiten is geen personele inzet benodigd.
≡◄►
HTM Railinfra B.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
€ 18.000
% aandeel
100%
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 18.000
€ 18.000
Vreemd vermogen
€ 172.141
€ 179.475
Resultaat
€0
€0
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Uitgekeerd dividend
€0
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie HTM Railinfra BV heeft een statutaire directie bestaande uit 3 leden (algemeen directeur en financieel directeur en operationeel directeur). Dit is dezelfde directie als van HTM Personenvervoer NV. De leden van de directie worden benoemd door de Algemene vergadering van aandeelhouders. Raad van Commissarissen Geen
Man/vrouw verhouding RvB
2 mannen 1 vrouw
RvC
N.v.t.
22 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Waarvan aan Den Haag
€0
bezoldiging HTM Railinfra B.V. valt niet onder de Wet Normering Topinkomens. De bestuurders van HTM Railinfra BV. zijn onbezoldigd.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: geen De jaarstukken zijn openbaar en alleen op te vragen bij de Kamer van Koophandel. HTM Railinfra is een houdstermaatschappij voor de infrastructuur van HTM Personenvervoer en kent behalve de directie geen eigen personeel. HTM Railinfra heeft geen eigen website.
6
≡◄► Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter B.V.
Deelneming
Programma
Besloten vennootschap
11 - Economie
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het doel van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter (ROM Innovation Quarter) is het stimuleren van de economische ontwikkeling in de regio Zuid-Holland en hiermee het versterken van de positie en de internationale concurrentiekracht van Zuid-Holland en Nederland. De ROM Innovation Quarter, gevestigd in Den Haag (WTC), is één van de negen regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) in Nederland. Deze ROM’s zijn ondernemingen met publieke aandeelhouders (waaronder het Rijk, provincies, grote gemeenten en kennisinstellingen), gericht op het versterken van de economie en werkgelegenheid in een regio. Van origine is het fundament voor een ROM dat deze investeert in innovatieve start-ups en scale-ups daar waar de markt in onvoldoende mate investeert door het hogere risico (‘marktfalen’). ROM’s zijn neutrale spelers in de regio en hebben geen winstoogmerk. Jaarlijks realiseren de ROM’s in Nederland duizenden nieuwe arbeidsplaatsen en miljarden aan investeringen in de regionale economie. Door te innoveren, investeren en internationaliseren zijn de ROM’s belangrijke regionale aanjagers van innovatie- en concurrentiekracht en daarmee een belangrijk economisch stimuleringsinstrument in Nederland.
ROM Innovation Quarter is specifiek voor Zuid-Holland de regionale aanjager van de economie en boekt in het werkveld van acquisitie van bedrijven naar de regio, bevorderen van innovatie en investeringen goede resultaten. Den Haag is hier als grote Zuid-Hollandse gemeente een belangrijke belanghebbende. Ontwikkelingen Innoveren: - in 2023 heeft ROM IQ 64 business cases en innovatieprojecten met een investeringsvolume van € 270 miljoen gerealiseerd. - InnovationQuarter zoekt samenwerking met de andere ROM’s op onderwerpen waar dat relevant is. In 2023 waren dat onder andere het programma Groene Chemie Nieuwe Economie en de Einstein Telescope dat tot doel heeft om de Einstein Telescope naar de Euregio te halen. Aan het programma GCNE nemen inmiddels bijna alle ROM’s deel. Voor de Einstein
23 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Telescope hebben InnovationQuarter en LIOF hun krachten gebundeld. - De Business Unit Innoveren speelt een proactieve rol in het indienen en opwerken van projecten voor regionale, nationale en Europese niet-revolverende subsidies en fondsen. In 2023 werden vijf projecten opgewerkt naar EFRO Kansen voor West, één naar het Digital Europe Programme, vier naar Interreg, acht naar het Just Transition Fund (JTF), acht naar het Nationaal Groeifonds en dertien naar regionale subsidies. - Alle projecten, programma’s en business cases zijn gericht op versterking van het ecosysteem (strategisch-economische impact) en het realiseren van maatschappelijke impact in de regio. Internationaliseren: - ROM IQ assisteerde 43 buitenlandse bedrijven bij de vestiging dan wel uitbreiding in Zuid-Holland. Deze bedrijven verwachten binnen drie jaar bijna € 70 miljoen te investeren in de regio en ongeveer 1200 arbeidsplaatsen te creëren. - De bedrijven die landen in de regio dragen elk bij aan de Sustainable Development Goals. - Het aantal gecreëerde arbeidsplaatsen en het investeringsvolume is in 2023 enigszins achtergebleven bij de gestelde doelen. Dit is een direct gevolg van de strategie ‘From Volume to Value’, waardoor kleinere bedrijven met een grote toegevoegde waarde in de regio landen.
Investeren: - ROM IQ investeerde in 2022 in 35 vernieuwende snelgroeiende bedrijven vanuit de fondsen (in beheer) IQCapital, UNIIQ, ENERGIIQ en het in 2021 gelanceerde Energietransitiefonds Rotterdam. - Aan deze 35 bedrijven is € 34 miljoen financiering verstrekt. Dit laat zien dat het ieder jaar weer lukt om meer geld aan het werk te zetten in en voor de regio. - De aandeelhoudersinstructie is geactualiseerd mede op basis van onze input. - De ontwikkelingsactiviteiten zorgden er in 2023 voor dat er ruim 480 miljoen extra in Zuid-Holland is geïnvesteerd door private partijen. Hierbij ligt de aandacht op bedrijven en projecten die strategische waarde toevoegen aan de sterke ecosystemen in Zuid-Holland. - Het lukt portfolio bedrijven waar ROM IQ in geïnvesteerd heeft in toenemende mate om andere investeringen op te halen. De toename van uitgelokte investeringen in 2023 is bijna 70% ten opzichte van 2022. - In december 2023 werd het belang van ROM IQ in Ortec verkocht aan een partij die het bedrijf kan laten groeien in de Verenigde Staten en met de verkoopopbrengst kan ROM IQ weer in andere bedrijven investeren in Zuid-Holland. - In 2023 is een start gemaakt met verder uniformeren van de investeringsprocessen en -strategie van de verschillende fondsen en in 2024 zal dit verder worden afgerond.
Vooruitblik De huidige directeur Nathal van Rijn vertrekt en de werving van een nieuwe directeur zal in gang worden gezet.
≡◄►
Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.
bevoegdheden voor sturing
diversiteit en inclusie
Instrumenten De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) en het Stakeholders Overleg (SO) zijn de statutaire instrumenten die beschikbaar zijn.
Met de groei van ROM IQ tot meer dan 100 medewerkers vraagt de interne organisatie om een structuur die past bij de grootte van de organisatie. Hiervoor zijn in 2023 een aantal professionaliseringstrajecten opgestart door de afdeling Organisatieontwikkeling en HRM. Een aantal betreffen de hele organisatie, zoals de implementatie van CRM, andere betreffen een onderdeel van de organisatie. Diversiteit en inclusie neem hierbij een prominente plaats in. Dit is reeds in het verleden al op de volgende wijze verwoord:
AvA is een besluitvormend instrument waarbij de wethouder van Financiën bij betrokken/aanwezig is. SO is een ambtelijk aandeelhouders overleg. Dit overleg of deze overleggen vinden plaats voor een AvA en is een beïnvloedend/ voorbereidend instrument. Voorbeelden Instemmen met de Meerjarenstrategie InnovationQuarter 2023-2026 (RIS231859). Inwikkelingmaatschappij Innovation Quarter 2024 inclusief begroting (RIS252341).
duurzaamheidsdoelstellingen Als ROM voor Zuid-Holland heeft Innovation Quarter duurzaamheid hoog in het vaandel. Het is evident dat er bijzonder veel potentieel ligt voor Innovation Quarter om invloed uit te oefenen op de uitstoot zowel binnen Zuid-Holland als internationaal via producten en innovaties van Zuid-Hollandse bedrijven. Dit doet ROM IQ onder andere via onze inzet op de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Hoewel de eigen CO2-voetafdruk niet is aangemerkt als een materieel onderwerp, heeft ROM IQ als organisatie de ambitie geformuleerd om CO2-neutraal te zijn wat interne processen betreft. Om dit doel te bereiken, wordt sinds 2019 gewerkt volgens de lijn: reduceren waar mogelijk, compenseren waar nodig. Veruit de grootste bron van CO2-uitstoot – meer dan 90% – is de mobiliteit van medewerkers. Zowel zakelijk als woon-werk, zowel autogebruik als internationaal vliegen. ROM IQ spant zich in om de CO2-voetafdruk zoveel als mogelijk te beperken. De medewerkers kunnen flexwerken. De OVreismogelijkheden zijn verruimd. Medewerkers van Innovation Quarter kunnen vanaf 2024 ook privé reizen met de NS business kaart. Er is in 2023 een elektrische dienstauto (de IQbuzz) aangeschaft voor werk-werk verkeer, het ophalen/ wegbrengen van gasten en events. Daarnaast blijft de dienstfiets op de twee locaties beschikbaar en kan een leasefiets gebruikt worden.
ROM IQ beperkt het gebruik van papier. Papier en chemisch afval worden gerecycled. (bron: jaarverslag 2023). Samenwerking gemeente Bovenstaande is voor het gehele werkgebied van IQ van toepassing, waaronder regio Den Haag. Vanwege het bredere mandaat dat betrekking heeft op geheel Zuid-Holland is er geen specifieke koppeling met sec Den Haag. NB: Voor meer info over de Haagse klimaatdoelen 2030 zie https://www.denhaag.nl/nl/in-de-stad/natuur-en-milieu/duurzaamheid/haags-plan-voor-een-duurzame-toekomst.htm
24 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Van ROM IQ wordt veel verwacht, zeker ook gezien de complexiteit van het speelveld waarin zij opereren en de ambitieuze doelstellingen. Dit vergt voortdurende aandacht voor organisatieontwikkeling, cultuur, collega’s en interne communicatie. Bij het aannemen van nieuwe medewerkers streeft ROM IQ naar een evenwichtige samenstelling en diversiteit van ons personeelsbestand in termen van leeftijd, man-vrouwverhouding en maatschappelijke afspiegeling. InnovationQuarter wenst een organisatie te zijn waar iedereen zich thuis voelt en zichzelf kan zijn in een inclusief werkklimaat.
≡◄►
Regionle Ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quater B.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Gronstoffen vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
€ 500
% aandeel
0,397%
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 95.384
€ 117.630
Vreemd vermogen
€ 35.355
€ 36.956
Resultaat
€ 1.532
€ 6.453
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Uitgekeerd dividend
€0
raad van bestuur (rvb) / raad van Commissarissen (rvc) Bestuur/directie Deze bestaat uit 1 directeur en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Raad van Commissarissen Deze bestaat uit 5 personen en wordt aangesteld door de Algemene vergadering van aandeelhouders. In 2023 was er sprake van 3 uitredingen (1 directeur en 2 rvc), 3 intredingen (1 directeur en 2 rvc). Verder geen problemen met dechargeverlening, etc.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
3 mannen 2 vrouwen
Waarvan aan Den Haag
bezoldiging De hoogte van de bezoldiging wordt bepaald door de AvA. De WNT is niet van toepassing, maar verantwoording is op vrijwillige basis toegepast op basis van de volgende van toepassing zijnde regelgeving: Het algemene WNT-maximum. De binnen onze organisatie geïdentificeerde leidinggevende topfunctionarissen met een dienstbetrekking hebben geen dienstbetrekking bij andere WNT-plichtige instelling(en) als leidinggevende topfunctionaris (die zijn aangegaan vanaf van 1 januari 2018). In de toelichting op de jaarrekening 2023 wordt hierover gerapporteerd.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: geen De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op www.innovationquarter.nl/over-innovationquarter/
25 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
€0
7
≡◄► Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
Ondanks deze economische en politieke ontwikkelingen is het Stadsherstel Den Haag gelukt om de instandhouding van haar erfgoed goed te waarborgen. Er zijn restauratieprojecten afgerond, mutatie- en dagelijks onderhoud is aangepakt, er is verduurzaamd en er zijn nieuwe fondsen en subsidies verworven. Dit voldoet aan de strategische focus op het behouden van het bestaande bezit. In 2023 heeft Stadsherstel de POM-status verkregen. POM staat voor professionele organisatie voor monumentenbehoud. Hiermee wordt onderkend dat de doelstelling, de kwaliteit van restauraties, de financiële stabiliteit en de staat van onderhoud van Stadsherstel goed is en de status vormt een erkenning voor het werk van Stadsherstel. De POM-status biedt voordelen bij het aanvragen van onderhoudssubsidies. Ook kunnen nu haalbaarheidsonderzoeken en de restauratie van woonhuis-monumenten worden gesubsidieerd.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het behouden en restaureren van monumentale panden is de kerntaak van Stadsherstel. Na bouwkundig herstel vindt functieherstel plaats door het monument een passende bestemming te geven. De gerestaureerde panden worden door Stadsherstel marktconform verhuurd en in een enkel geval verkocht. Daarnaast zet Stadsherstel zich in voor de bevordering van monumentenzorg in het algemeen. Stadsherstel heeft de afgelopen jaren verschillende objecten van cultuurhistorische waarden aangekocht, gerestaureerd en/ of her-bestemd. Stadsherstel ondersteunt het publieke belang van behoud van historisch erfgoed in Den Haag. Den Haag heeft een rijke historie en herbergt ruim 4000 monumenten en 21 beschermde stadsgezichten. Stadsherstel is een organisatie met een oog voor en kennis van erfgoed. Ze voert werkzaamheden uit die voor veel particulieren te kostbaar zijn, zowel bij de aankoop als bij de restauratie van cultuurhistorische panden. Restauratie en modernisering vereisen doorgaans aanzienlijke investeringen, met name op het gebied van ambachtelijk werk, energievoorziening en isolatie. Door deze inspanningen op zich te nemen draagt Stadsherstel bij aan een voorraad woningen en werkruimtes die voldoen aan de moderne eisen.
Daarnaast is het behoud van bijzondere panden essentieel voor de identiteit van Den Haag, de diversiteit van gebouwen in de stad en het aanbod voor zowel bewoners als ondernemers. Ze hebben niet alleen een lokaal belang maar ook een regionaal (Haaglanden) belang en soms een nationaal belang. Ontwikkelingen Stadsherstel heeft in 2023 te maken met stijgende kosten onder meer door de inflatie en gestegen rentes. Ook stijgen de onderhoudskosten van Stadsherstel, naast inflatie, door verdroging en vernatting, zoals scheuren in gevels en muren en waterschade. Tegelijkertijd kunnen de huuropbrengsten niet evenredig meestijgen met deze kostenstijgingen, door enkele beleidswijzigingen in de huurprijssystematiek.
26 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
De ontwikkelingen in 2023 hebben bijgedragen aan het publieke belang door het behoud en de instandhouding van historisch erfgoed in Den Haag te waarborgen. Hierdoor wordt de culturele identiteit van de stad versterkt en is er een divers aanbod van woningen en werkruimtes. De verworven POM-status biedt extra mogelijkheden voor subsidies en ondersteuning, wat de financiële stabiliteit en het onderhoudsniveau verder bevordert. Op deze wijze blijft Stadsherstel een cruciale rol spelen in het behoud van erfgoed, voor zowel de lokale als regionale gemeenschap. Vooruitblik Net als afgelopen jaren zal Stadsherstel zich richten op onderhoud en verdere verduurzaming van haar panden. In het bijzonder is er behoefte aan groot onderhoud: een aantal van de panden van Stadsherstel, die eind jaren 70-begin jaren 80 gerestaureerd zijn, zijn 40/50 jaar later weer aan een grote beurt toe. Uiteraard worden de panden continu onderhouden, maar materiaal heeft nu eenmaal maar een beperkte levensduur ook als je het regelmatig onderhoudt. Tijdens de evaluatie van de verbonden partij Stadsherstel stond de volgende onderzoeksvraag centraal: In hoeverre heeft het deelnemen van de gemeente Den Haag bijgedragen aan en kan het de komende jaren bijdragen aan de borging van het (Haagse) publieke belang? Er is gebleken dat er een nadere analyse nodig is voor Stads herstel.
Het onderzoek loopt nog en het onderzoek richt zich met name op de mate waarin certificaathouderschap voldoende toereikend is om de bijdrage aan het Haags publiek belang te borgen.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente heeft benoemingsrecht voor een RvC lid van Stadsherstel en een bestuurslid in de STAK. De STAK kan op verzoek van de gemeente een volmacht geven om het stemrecht uit te oefenen op de algemene vergadering. Deze volmacht
≡◄►
Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
geeft de gemeente de vrijheid om naar eigen inzicht te stemmen over winstbestemming, kwijting aan directie en raad van commissarissen, het inkopen van aandelen tot €10.000, en de aanwijzing van een ander orgaan voor de uitgifte van aandelen. De gemeente maakt gebruik van dit verzoek. Voorbeelden In 2023 hebben geen gemeentelijke benoemingen plaats gevonden.
duurzaamheidsdoelstellingen Stadsherstel staat voor duurzaam monumentenbehoud. Ze s treven ernaar om hun vastgoed zoveel mogelijk te verduurzamen. Het is een ingewikkelde opgave om ook monumentaal vastgoed klimaat neutraal te maken. In 2023 is het team robuuster gemaakt en uitgebreid met 2 parttime-bouwkundigen op onderhoud en duurzaamheid. Monumenten zijn vrijgesteld van energielabelplicht maar Stadsherstel heeft toch labels in kaart gebracht als sturings instrument. Ze zijn begonnen voor elk pand een DuMo-scan (DuMo staat voor duurzame monumentenzorg) te maken volgens een nieuw model gebaseerd op de laatste bouwfysische inzichten. Het is altijd maatwerk: een monument kan je immers niet door een standaard-softwaremodel voor verduurzaming trekken. Ze hebben gekeken of ze panden met E, F en G-labels sneller kunnen scannen, maar dat hangt af van de welwillendheid van de huurders, omdat de huurprijs omhoog gaat als het label dichter bj A komt (ook al wordt de energierekening lager). De scans laten zien dat achterzetbeglazing uitgevoerd in HR++ regelmatig de meest optimale maatregel is, omdat historisch raamhout niet beschadigd raakt en kozijnen niet uitgefreesd hoeven te worden. Behoud gaat voor vernieuwen, een fundamenteel beginsel in restauratiefilosofie, wordt hiermee ook beter gediend.
Stadsherstel Den Haag werkt naast duurzaamheid ook aan behoud van biodiversiteit (natuurinclusiviteit). Dat kan wat makkelijker bij een groot restauratieproject dan bij verhuurde panden. Toch is er een uniek project uitgewerkt: als eerste professionele erfgoedeigenaar gaat Stadsherstel bij al haar panden onderzoeken waar ze -zonder de monumentwaarde aan te tasten- plekken kunnen maken waar dieren kunnen rusten, eten, schuilen en veilig door de wijk kunnen bewegen. Hiermee hoopt Stadsherstel met haar erfgoed bij te dragen aan een gezonde leefomgeving die bestand is tegen klimaatverandering. Stadsherstel is in Nederland de eerste erfgoedorganisatie die middels haar bezit de flora en fauna actief bevordert in de versteende binnenstad! Samenwerking gemeente Om de panden te verduurzamen is er regelmatig vooroverleg met de gemeente. Het betreft vaak beschermde monumenten en deze vragen bij duurzaamheidsvraagstukken vaak om maatwerk. NB: Voor meer info over de Haagse klimaatdoelen 2030 zie www.denhaag.nl/nl/in-de-stad/natuur-en-milieu/duurzaamheid/haags-plan-voor-een-duurzame-toekomst.htm
27 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
informatiebeveiliging Stadsherstel heeft een cybersecuritybeleid geformuleerd. Alle bedrijfsgegevens incl. persoonsgegevens staan op een beveiligde omgeving in de Cloud die alleen toegankelijk is voor medewerkers met een wachtwoord en verificatiecode. Per medewerker is bepaald tot welke gegevens zij toegang hebben waardoor de gegevens beter beveiligd zijn. Wachtwoorden staan in een digitale kluis waar alleen de directie en één ICT-medewerker toegang tot hebben. Ook heeft Stadsherstel de hoogste graad van bescherming en autodetectie op software. Daarnaast worden gegevens van huurders bewaard c.q. verwijderd conform AVG-beleid.
diversiteit en inclusie Stadsherstel kent 5 pijlers: • Werken aan een representatief medewerkersbestand. Stadsherstel is een organisatie waar alle medewerkers gelijke kansen krijgen voor ontplooiing, ontwikkeling en doorstroming. Streefcijfers zijn in een kleine kennisorganisatie moeilijk hanteerbaar: het gaat bij Stadsherstel om kennis en competentie. • Werven en selecteren. De vacatures staan open voor iedereen waardoor medewerkers en commissarissen met een nietNederlandse migratieachtergrond, ouderen/jongeren en mannen/vrouwen/LHBTQIA+-ers en gehandicapten of zieken allen welkom zijn. • Werken aan een sociaal veilige organisatie. Grensoverschrijdend gedrag wordt niet geduld. Er is een vertrouwenspersoon en alle meldingen worden onderzocht. • Zorgen dat medewerkers met een wel of niet zichtbare handicap en/of chronische ziekte de middelen, faciliteiten en ondersteuning krijgen zodat ook zij goed hun werk kunnen doen. • Medewerkers gaan op training om te leren omgaan met onderwerpen als inclusie, vooroordelen, uitsluiting en discriminatie.
≡◄►
Stadsherstel Den Haag en Omgeving N.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
% aandeel
€ 3.674 79.655 certificaten, omgerekend ruim 20% aandeel
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 24.863
€ 24.767
Vreemd vermogen
€ 22.852
€ 21.538
€ 759
€ 554
Ja
Ja
Resultaat Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
€ 175
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Deze bestaat uit 1 persoon en wordt aangesteld door de RvC. Raad van Commissarissen De RvC bestond begin 2023 uit 7 leden en eind 2023 uit 6 leden. Een lid wordt aangesteld door de gemeente Den Haag, de overige leden worden aangesteld door de Stichting Administratiekantoor N.V. Stadsherstel (STAK). R. Brauer, voorzitter RvC, en R. Koppen-Kreyne zijn in lijn met de statuten medio 2023 afgetreden en kwamen niet meer in aanmerking voor herbenoeming. RvC lid A. Zophi heeft R. Brauer opgevolgd als voorzitter. Daarnaast is M. van der Linde benoemd als nieuwe commissaris met financieel profiel.
Man/vrouw verhouding
Waarvan aan Den Haag
bezoldiging De STAK bepaalt de hoogte van de bezoldiging van bestuurs- en RvC-leden. De WNT is niet van toepassing op de verbonden partij. Volgens mondelinge toelichting door de voorzitter van de RvC is de beloning van de directeur binnen de WNT-norm. R. Brauer, voorzitter RvC, en R. Koppen-Kreyne zijn in lijn met de statuten medio 2023 afgetreden en kwamen niet meer in aanmerking voor herbenoeming. RvC lid A. Zophi heeft R. Brauer opgevolgd als voorzitter. Daarnaast is M. van der Linde benoemd als nieuwe commissaris met financieel profiel.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: n.v.t. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op https://stadshersteldenhaag.nl/over-ons/downloads/
RvB
1 vrouw
RvC
3 mannen 3 vrouwen
28 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
€ 34
8
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
Deelneming
Programma
Besloten vennootschap/ Commanditaire vennootschap
11 - Economie
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het doel van Starterspanden is de transformatie van het gebouw De Schilde/The New Farm tot een bedrijfsverzamelgebouw voor Stadslandbouw, Duurzaamheid en Innovatie. Starterspanden C.V. is verantwoordelijk voor de transformatie van het pand. Het beheer en dagelijks bestuur ligt in handen van Starterspanden Den Haag B.V Starterspanden levert een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de gemeentelijke beleidskaders op het terrein van kleinschalige bedrijfsruimte, en met name op het gebied van duurzaamheid en innovatie met maatschappelijke meerwaarde. Deze vraag blijft ook in de toekomst bestaan en wordt door Starterspanden Den Haag in voorzien. Ontwikkelingen In 2023 is gefocust op het beheersen van operationele kosten en het verhogen van de opbrengsten. In de komende jaren blijft het doel om de huurinkomsten te stabiliseren en de exploitatiekosten te beheersen ten hoeve van een positieve balans. Eind 2023 is de bezettingsgraad ruim 90%. De stap naar 100% bezetting van het gebouw en een positieve exploitatie van het gebouw ligt de komende periode binnen bereik. Voor de aankomende jaren heeft Starterspanden Den Haag C.V. een Meerjarenplan 2022-2026 opgesteld (RIS312161). In het Meerjarenplan wordt bekeken of en hoe het concept zoals toegepast door Starterspanden Den Haag C.V.
ook in de toekomst het beste ten dienste kan komen aan de wijken en aan de stad. Eind 2023 heeft de bestuurder van Starterspanden B.V. de werkzaamheden neergelegd. Vervolgens is een wervingsproces opgestart.
29 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
≡◄►
Vanuit het Fonds voor Ruimte en Economie is een aanvullende kapitaalstorting verkregen voor investeringen in gebouw gebonden (onderhouds)maatregelen voor het pand De Schilde/ The New Farm ter hoogte van €1.050.000 (RIS317249) . De beheerder van het gebouw, directie Starterspanden Den Haag B.V. heeft ook in 2023 strategisch gehandeld door binnen de kaders van de Bedrijfshuisvestingsstrategie Den Haag (RIS303177) aan te sluiten op de vestigingsbehoefte van kleinschalige maakbedrijf actief binnen de thema’s voedsel, duurzaamheid, circulaire economie en sociale innovatie. Door gericht aan te sluiten op deze vraag en actief op zoek te gaan naar geschikte nieuwe huurders heeft de bezettingsgraad van het pand zich positief ontwikkeld. Vooruitblik De huidige strategie (inzet op verbreding van het thema stadslandbouw naar voedselproductie; nadruk op duurzaamheid/ circulaire economie en actieve werving van huurders) werpt zijn vruchten af en komt tegemoet aan de vraag naar kleinschalige bedrijfshuisvesting in Den Haag. Voor het midden termijn is de stap naar een groei tot 100% bezetting van het gebouw (thans ca. 90%) en een positieve huurexploitatie de komende periode binnen bereik, en vraagt om een slimme voortzetting van deze koers en beheerstrategie.
De belangrijkste doelstellingen en ontwikkelingen van The New Farm voor 2024 zijn: vervangen van stalen kozijnen van de kopgevels aan beide zijden van het pand; vervangen en verduurzamen van de klimaatinstallatie voor de 4e, 5e en 6e etage; verhuurbaar maken van de dak kas. Voor de middellange termijn is een effectief scenario daartoe een mogelijke uitbreiding van het succesvolle concept naar andere geschikte gebouwen en een verbreding van de pandenportefeuille van Starterspanden Den Haag C.V.. Deze mogelijkheden voor de langere termijn worden nader verkend en onderzocht.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten In goede samenspraak met samenwerkingspartner Fonds voor Ruimte en Economie stuurt de gemeente als aandeelhouder en als vennoot van Starterspanden Den Haag B.V./C.V. actief op het bereiken van de doelstellingen. Daarnaast houdt de gemeente grip door middel van subsidievoorwaarden die gelden voor belangrijke aanpassingen aan het gebouw (RIS309451). Hiernaast stuurt de gemeente als aandeelhouder actief op de belangrijke financiële producten zoals de begroting, de jaarrekening en het meerjarenplan. Dat gebeurt door mee te beslissen als vennoot en als aandeelhouder binnen de Algemene vergadering van Aandeelhouders en de vergadering van de Raad van Vennoten. Voorbeelden De jaarstukken van de BV zijn openbaar en opvraagbaar via de Kamer van Koophandel.
≡◄►
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
informatiebeveiliging
diversiteit en inclusie
Binnen Starterspanden Den Haag C.V./B.V. werkt het team volledig digitaal. Digitale informatie wordt opgeslagen binnen de Microsoft Onedrive omgeving. Alleen teamleden van The New Farm hebben toegang tot Onedrive met een gebruikersnaam en wachtwoord. Fysieke informatie (het archief) heeft Starterspanden in het pand opgeslagen in een archiefruimte die afgesloten is met een tagslot.
Staterspanden is een organisatie met een beperkte hoeveelheid personeel. In haar doelen komen de onderwerpen meer terug. Zoals dat Starterspanden ondernemingen huisvest die werk gelegenheid bieden aan mensen uit omliggende wijken met een afstand tot de arbeidsmarkt.
duurzaamheidsdoelstellingen Veel productiebedrijven in De Schilde/The New Farm maken gebruik van circulaire of innovatieve productieprocessen. Innovaties leiden hierbij tot nieuwe kennis, nieuwe banen en leertrajecten. De hedendaagse én toekomstige focus op duurzaamheid en circulariteit maakt deze invulling van het gebouw dan ook toekomstbestendig. Door in te blijven zetten op een verrijkende samenstelling van ondernemers; onderlinge kruisbestuiving en synergie, wil De Schilde/The New Farm een bruisende plek zijn in de stad waar wordt voorgelopen op een duurzame toekomst met sociale meerwaarde voor de omliggende wijken en de stad. Starterspanden Den Haag draagt hiermee ook bij aan de duurzaamheidsdoelstelling Economie en Nieuwe Banen uit de Nota Duurzaamheid Samenwerking gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal % aandeel
€ 1.464 Lening € 829 BV: 50% CV:63%
Financiële positie (x 1.000)
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
BV: € 44 CV: € 1.250
BV: € 44 CV: € 2.276,
Vreemd vermogen
BV: € 4 CV: € 4.827
BV: € 4 CV: € 5.140
BV: € 9 CV: € 360
BV: € 0 CV: € -/- 24
Ja
Ja
Resultaat Goedkeuring accountant: Uitgekeerd dividend
N.v.t.
30 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Waarvan aan Den Haag
N.v.t.
≡◄►
Starterspanden Den Haag B.V./C.V.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Raad van Bestuur Starterspanden B.V. kent een eenkoppig bestuur, een Raad van Vennoten en een Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Het bestuur wordt aangesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) en de Raad van Vennoten (RVV). Per 31 december 2023 is de heer R. Wuite afgetreden als statutair directeur van Starterspanden Den Haag B.V. Per Q1 2024 is de heer F. Leerkotte toegetreden tot het bestuur als (interim) directeur. Raad van Commissarissen N.v.t.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
N.v.t.
31 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
bezoldiging Starterspanden B.V. valt onder de Wet Normering Topinkomens (WNT). De AvA stelt de hoogte van de bezoldiging van de directeur vast en de bezoldiging is minder dan de WNT.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: geen Starterspanden is een verbonden partij met een B.V./C.V.-structuur. De gemeente is zowel vennoot als aandeelhouder van de verbonden partij. De openbare versie van het jaarverslag, dat bij de Kamer van Koophandel is gedeponeerd, kan worden verstrekt. De jaarrekening 2023 van de C.V. is niet openbaar omdat deze jaarrekening vertrouwelijke bedrijfsinformatie bevat. Openbaarmaking van deze gegevens zouden de financiële belangen van zowel de verbonden partij als de aandeelhouders in de toekomst kunnen schaden. Hoewel deze jaarstukken 2023 geheim zijn kunnen deze wel onder geheimhouding aan de raad worden verstrekt. De jaarstukken 2023 van Starterspanden zijn naar verwachting uiterlijk Q4 2024 gereed. Als de jaarstukken 2023 zijn vastgesteld, kunnen ook deze aan de raad worden verstrekt.
9
≡◄►
Stedin Groep N.V.
Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
deze verandering wordt de vergelijkbaarheid met andere net beheerders vergroot. Voor meer informatie zie pagina 158 van de jaarrekening. Met de kapitaalstorting van in totaal € 500 mln. in 2023, is grotendeels aan de benodigde kapitaalbehoefte van Stedin voldaan. Hiermee kan Stedin zich de komende jaren blijven inzetten om netcongestie in het verzorgingsgebied aan te pakken en de transitie naar elektrificatie blijven mogelijk maken.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Stedin is regionaal netbeheerder voor gas en elektriciteit in Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht, regio Amstelland, Kennemerland en Noordoost Friesland. Het doel van Stedin is het verzorgen van veilig en betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven en het beheer, aanleggen, aansluiten en toekomstbestendig maken van de elektriciteits- en gasnetten, waarbij deze betaalbaar en betrouwbaar moet blijven. Daarnaast zal Stedin in de toekomst in toenemende mate een rol krijgen in de ontwikkeling van warmtevoorzieningen. Veilig aansluiten, beheer, aanleggen, toekomstbestendig maken van elektriciteits- en gasnetten en verzorgen van betrouwbaar transport van gas en elektriciteit naar huishoudens en bedrijven. Voor de financiën van de gemeente is waardebehoud en rendement van het geïnvesteerd vermogen een doelstelling. Ontwikkelingen De energietransitie in Nederland vereist substantiële investeringen in het verzorgingsgebied van Stedin. Op basis van het Methodebesluit van de ACM voor de periode 2022 – 2026 heeft Stedin haar kapitaalsvraag voor de lange termijn (tot 2029) herijkt voor een totaalbedrag van afgerond € 1,8 miljard. Het realiseren van de energietransitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheden.
Derhalve hebben Stedin en de AHC gezamenlijk verkend in hoeverre de behoefte kan worden ingevuld door toetreding van nieuwe aandeelhouders, zijnde de niet-aandeelhoudende gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied en het Rijk. Zo is het Rijk in december toegetreden tot Stedin voor €500 miljoen ter versterking van het kapitaal. Daarnaast zijn er gesprekken gaande t.a.v. mogelijke provinciale aandeelhouders die in het verzorgingsgebied zijn, er lopen gezamenlijke gesprekken met Provincie Zuid-Holland, Provincie Utrecht en Provincie Zeeland en betrokken gemeenten. Tot en met 2022 waardeert Stedin haar materiele vaste activa (de netwerken) op basis van het herwaarderingsmodel, met ingang vanaf jaarrekening 2023 worden de gereguleerde netwerken gewaardeerd op basis van het kostprijsmodel. Door
32 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Vooruitblik In 2024 zijn de gesprekken tussen niet-aandeelhoudende provincies en gemeenten, Stedin en de AHC geïntensiveerd na het toetreden van het Rijk eind 2023. Met de toetreding van het Rijk kreeg Stedin ook een GRE-uplift, waardoor er €600 miljoen minder nodig is ter behoud van de A- credit rating. Hierdoor was er geen acute noodzaak meer voor de provincies en gemeenten om toe te treden tot Stedin. De AHC en Stedin zelf hebben vele gesprekken geleid met de provincies en gemeenten. Daarnaast werd in begin 2024 bekend dat Stedin graag haar strategie betreffende warmte verder wil gaan ontwikkelen in haar dochteronderneming NetVerder, hiervoor werd de AHC meegenomen in strategie gesprekken om het mogelijke beleid vorm te geven.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De aandeelhouders van Stedin zijn eind 2023 42 gemeenten en het Rijk, waarvan de gemeente Rotterdam (27,91%), de gemeente Den Haag (14,58%) en het Rijk (11,9%) de grootsten zijn. Als aandeelhouder van de deelneming kan de gemeente sturen op de strategie van de deelneming en hiermee specifiek rekening houden met het publieke belang. Daarbij is het belangrijk aan te tekenen dat sturing vanuit aandeelhouderschap, sturing op hoofdlijnen en op afstand betekent. Concreet betekent dit dat het bestuur van de deelneming verantwoordelijk is voor de dagelijkse bedrijfsvoering en dit dus expliciet niet de verantwoordelijkheid én de mogelijkheid is van de gemeente als aandeelhouder. Aan de goedkeuring van de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) zijn onder meer onderworpen: • Besluiten omtrent een belangrijke verandering van de identiteit of het karakter van Stedin; • Besluiten omtrent (des)investeringen in het gereguleerde domein (wettelijke verplicht) boven een bedrag van € 100 miljoen euro; • Besluiten tot de overname van een andere regionale netbeheerder; • Het Meerjaren Strategisch Plan (5 jaar) en bijbehorende mid term review (na 2,5 jaar); • Vaststelling van de jaarrekening en het verlenen van decharge aan de raad van bestuur en raad van commissarissen.
Voorbeelden Door de ontstane kapitaalvraag is in 2023 het Rijk toegetreden als nieuwe aandeelhouder (RIS316591).
≡◄►
Stedin Groep N.V.
informatiebeveiliging
duurzaamheidsdoelstellingen
Binnen Stedin Groep zijn Stedin Holding N.V. en DNWG Infra in 2023 beiden gecertificeerd voor trede 4 van de Veiligheids ladder. Stedin Holding N.V. was vorig jaar al gecertificeerd voor trede 4 en is dus in 2023 gehercertificeerd. DNWG Infra is in 2023 doorgegroeid van trede 3 naar trede 4. De Veiligheidsladder is een norm om het veiligheidsbewustzijn (houding, gedrag en cultuur) continu onder de aandacht te brengen en te verbeteren. Dit doet Stedin o.a. door interne programma’s en veiligheidsopleidingen, maar ook extern bij haar aannemers via verschillende veiligheidssystemen, procedures, -audits en steekproeven.
De duurzaamheidsstrategie van Stedin is dat zij in 2030 een circulaire, meer diverse en inclusievere organisatie zijn met een netto-positieve impact op biodiversiteit en met minimale CO2 uitstoot. Daarbij willen zij hun positieve impact op mens en milieu vergroten en tegelijkertijd de negatieve impact van hun bedrijfsvoering minimaliseren. Daarbij is het terugdringen van de impact van gasnetverliezen één van de grote uitdagingen.
Een goed managementsysteem is essentieel om Stedin onder alle omstandigheden een betrouwbare en veilige netbeheerder te laten zijn. Stedin Groep voldeed ook in 2023 aantoonbaar aan de normen en richtlijnen op het gebied van veiligheid, arbeidsomstandigheden, milieuzorg, kwaliteitsmanagement, assetmanagement, informatiebeveiliging, business continuïtymanagement en crisismanagement. Daarnaast hanteren ze een database voor ‘niet-alledaagse-milieu-incidenten’. Deze database dient als een praktisch handvat bij het herkennen van situaties en geeft advies en inzichten hoe met de situatie om te gaan. Stedin monitort de ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving rond schadelijke of milieuverontreinigende stoffen zoals asbest, benzeen, SF6 en chroom-VI. In 2023 heeft Stedin het Crisis Management Plan (CMP) geüpdatet op onder andere het punt van adequate informatievoorziening rondom crises met Netcentrisch Werken en het gebruik van het LCMS (Landelijk Crisis Management Systeem). Hiermee kunnen alle betrokkenen snel informatie met elkaar delen. Bij Stedin doen we dit met Informatiecoördinatoren (ICO). Onderdeel van de Gedragscode van Stedin is zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens, in lijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming, zo zijn er privacy coördinatoren, privacy juristen én een Functionaris Gegevensbescherming.
Als beheerder van een gedeelte van de kritieke infrastructuur in Nederland en als zogenaamde ‘Aanbieder Essentiële Dienst’ volgens de Wet beveiliging netwerk en informatiesystemen (Wbni), houdt Stedin actief en continu rekening met een dynamisch dreigingsbeeld. Stedin integreert proactief evoluerende Europese en nationale wetgeving. De betrouwbaarheid waarborgen van de bedrijfsvoering is altijd leidend. Stedin hanteert daarin een gecertificeerde en risicogebaseerde aanpak volgens de ISO27001-norm. Stedin heeft in de loop van 2023 zijn aanpak herijkt. Vanuit de nieuwe aanpak zetten zij nog meer in op de versterking van de informatiebeveiligingsorganisatie waarbij ze actief de digitale veiligheidscultuur van Stedin vergroten. Dit doen ze via een bewustwordingsprogramma en door continu te investeren in kennis van medewerkers. Technologische oplossingen blijven essentieel. Ze doen voortdurend investeringen in geavanceerde technologieën om de informatiebeveiligingsrisico’s te beheersen en onze dienstverlening te beschermen tegen cyberdreigingen.
33 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
In 2023 is de ESG-strategie herijkt, hiervoor is er voor de periode van 2024-2030 €150 miljoen gereserveerd. Op het gebied van Milieu (E), versnelt de energietransitie door sneller te bouwen en het bestaande net beter te benutten. Op het gebied van Sociaal (S) ligt de focus op goed werkgeverschap; opleiden, leren en ontwikkelen, veiligheid en gezondheid alsook diversiteit en inclusie. Verder op het bestuurlijk (G) gebied wordt het werk op een integere en transparante manier gedaan, om samen te werken aan een duurzame waarde creatie voor de lange termijn. Samenwerking gemeente Stedin heeft een cruciale rol in de energietransitie. Bijna overal is uiteindelijk een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. Dit, zodat warmtepompen, zonnepanelen en/of oplaadpunten voor elektrische mobiliteit gerealiseerd kunnen blijven worden. De groei van het elektriciteitsgebruik vraagt daarnaast om meer transformatorstations. Stedin en de gemeente Den Haag werken samen om dit goed te laten verlopen. Stedin is betrokken bij de transitievisie warmte als overlegpartner en als ontwikkelaar van één van de rekensystemen die gebruikt zijn in de analyse die de basis van de Transitievisie Warmte vormen.
Stedin heeft netimpact analyses uitgevoerd voor de zoekgebieden voor zon en wind in de Regionale Energie Strategie (RES), en op basis daarvan adviezen gegeven over de haalbaarheid van het benutten van die zoekgebieden. Bij de uitrol van de openbare laadinfrastructuur wordt door team Den Haag elektrisch goed operationeel samengewerkt met Stedin om de benodigde netaansluitingen gerealiseerd te krijgen. Door het Expertisecentrum Digitale Innovatie & Smart Cities en de Innovatieafdeling van Stedin is er een samenwerking rondom Living Lab Scheveningen. Hier wordt geëxperimenteerd met zogenaamde slimme elektriciteitsnetten, waarbij nieuwe functionaliteiten rondom het afstemmen van vraag en aanbod van energie getest worden om uiteindelijk de impact van elektrificatie op het publieke te minimaliseren, waardoor er meer duurzame lokale opwek aangesloten kan worden.
≡◄►
Stedin Groep N.V.
diversiteit en inclusie Stedin zet alles op alles om de goede mensen aan te trekken en ze een mooi perspectief binnen Stedin te bieden en vitaal te houden. Met veel inzet, een aantrekkelijke arbeidsmarktcampagne en focus op ontwikkeling weten zij medewerkers te binden en te behouden. Tevens heeft Stedin het afgelopen jaar meer ingezet op doorstroom; een belangrijke pijler in het behoud van mensen. Hiermee bieden zij het personeel de kans om zich te blijven ontwikkelen. Op basis van de ontwikkelingen en prognoses heeft Stedin een strategisch personeelsplan waarmee ze vijf jaar vooruitkijken en goed kunnen anticiperen op de vraag van de toekomst. Daaruit bleek dat zonder aanvullende maatregelen in 2026 een tekort van 570 FTE zou ontstaan aan monteurs. Derhalve heeft Stedin begin 2022 de wervingscapaciteit aanzienlijk vergroot, wat zich
voortzette in 2023, haar opleidingscapaciteit verdubbeld, een wervingsplan gemaakt om onder meer nieuwe doelgroepen aan te spreken zoals zij-instromers en samenwerkingsverbanden opgezet met externe partijen zoals ROC’s. De Bedrijfsschool van Stedin neemt een cruciale plek in bij het zorgen voor de juiste technische mensen op de juiste plek. Velen hebben door de Bedrijfsschool de afgelopen jaren een stabiele maatschappelijke positie verworven. Met de Bedrijfsschool zorgt Stedin voor een solide instroom van nieuwe medewerkers en doorstroom van collega’s. Bij de nieuwe instroom investeert Stedin nadrukkelijk in verschillende doelgroepen, zoals MBOleerlingen (BBL-trajecten) en jongeren (BOL-trajecten), maar ook in mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, participatiemedewerkers en nieuwkomers.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
€ 22.689
% aandeel
14,58%
Financiële positie (x 1.000)
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 2.589
€ 3.221
Vreemd vermogen
€ 4.916
€ 5.063
€ 162
€ 119
Resultaat Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
Ja € 52.400
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De RvB bestaat uit 4 leden, die door de RvC worden benoemd. Raad van Commissarissen De RvC bestaat uit 5 leden, die door de AvA worden benoemd. Doede Vierstra is herbenoemd als voorzitter RvC op 26 mei 2023.
Man/vrouw verhouding RvB
3 mannen 1 vrouw
RvC
3 mannen 2 vrouwen
Waarvan aan Den Haag
bezoldiging De RvC bepaalt het salaris van de RvB aan de hand van beleid vastgesteld door de AvA. De WNT is van toepassing. De WNT-normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: • Januari 2023: RIS314452 Brief aandeelhouderscommissie Stedin Groep aangaande de lange termijn financiering. • Mei 2023: RIS315567 Toezeggingen nav de toelichting kapitaalbehoefte Stedin in de commissie Bestuur van 15 maart jl. • September 2023: RIS316591 Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen Rijksdeelname Stedin . • November 2023: RIS317050 Beantwoording vraag Cie Bestuur 25-10-2023 bijdrage Rijk aan Stedin. De jaarstukken zijn openbaar en te vinden op https://jaarverslag.stedingroep.nl/2023
34 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
€ 7.586
10 United Fish Auctions N.V. Deelneming
Programma
Naamloze vennootschap
15 - Financiën
≡◄►
De Havenvisie vanuit de gemeente Den Haag zal meer blijk geven aan de invulling van het publieke belang. De uitgangspunten voor de Havenvisie zijn bekend gemaakt (RIS318234), de havenvisie zelf wordt begin 2025 opgeleverd (RIS319435). Ten aanzien van de Evaluatie Verbonden Partijen 2022, zal er een vervolgonderzoek plaats vinden betreffende de invulling van het publieke belang van de Gemeente. Vooruitblik Eind 2023 is er netcongestie in Scheveningen geconstateerd, in het kader van deze netcongestieproblemen onderzoekt UFA op het Noordelijk Haven Hoofd of het mogelijk is om pieken in de stroomgebruiken van de groep op te vangen met batterijen gevoed door de pv-installatie. Dit gebeurt in groepsverband met de gemeente en andere ondernemers.
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik Profiel Het doel om een verbonden partij te zijn, is het in stand houden van de exploitatie van de visafslag Scheveningen, na de fusie van de visafslag Scheveningen met de visafslag Stellendam en de visafslag Colijnsplaat. Door als aandeelhouder verbonden te zijn met UFA kan het behoud van de visafslag voor de haven van Scheveningen worden gegarandeerd. De visafslag in de Scheveningse Haven is een Haags publiek belang. Het is zowel in cultureel als in economisch perspectief verbonden aan Scheveningen. Het economische perspectief van de visserij voor Scheveningen is onderdeel van de lopende toekomstverkenning voor de Scheveningse haven. Verder is het visafslaggebouw een Rijksmonument geworden en door zijn architectuur en omvang goed herkenbaar. Het gebouw heeft daarmee ook impact op de uitstraling van de Scheveningse haven. Bovendien functioneert het gebouw voor een deel nog steeds als visafslag, waar het ooit voor gebouwd is. Ontwikkelingen De visserijsector bevindt zich in transitie, samenwerken staat hierbij centraal, wat UFA ook toepast. Naast de samenwerking met drie Deense en 2 Zweedse visafslagen is met ingang van 1 mei 2023, de financiële factoring gestart van de kopers van Visafslag Lauwersoog. Vanaf december 2023 wordt dit ook uitgevoerd voor de Visafslag Den Oever.
In de voorgaande jaren hebben UFA en Gemeente Den Haag (GDH) de mogelijkheden verkend voor de restauratie en mogelijke nieuwbouw-uitbreiding van het Visafslag gebouw Scheveningen (Rijksmonument). Aansluitend is een nadere uitwerking in ruimtelijke plannen en bijbehorende financiële kaders gewenst.In oktober 2023 heeft de Europese Commissie de daartoe opgetelde concept Ontwikkelingsovereenkomst (O.O.) tussen UFA en GDH positief beoordeeld t.a.v. geoorloofde staatssteun.
35 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
De aanvoer van vis en garnalen blijft dalen, dit heeft een negatief effect op het resultaat van UFA. Een mogelijke verbetering van het resultaat is het realiseren van kostenreducties en opbrengstenverbeteringen. In 2024 zullen er verschillende gesprekken plaats vinden tussen UFA en haar aandeelhouders om te kijken naar mogelijke verbeterplannen betreffende het resultaat.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten Via de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt de directeur benoemd, de investering goedgekeurd, de RVC aangesteld, alsmede de jaarrekening en begroting op afstand goedgekeurd. In het algemeen wordt de governance van het bedrijf in de gaten gehouden of het in lijn is met het publieke belang. Voorbeelden Goedkeuren van de jaarrekening. (Her)benoemen van nieuwe RvC-leden. Besluit tot statutenwijziging.
informatiebeveiliging De Verbonden Partij past een Privacyverklaring toe, op basis hiervan beschermt UFA vertrouwelijke bedrijfsinformatie en wordt de AVG toegepast. Om de systeembeveiliging te optimaliseren is in 2023 het inloggen met two-factor authentication/tweevoudige verificatie voor alle UFA medewerkers ingevoerd.
≡◄►
United Fish Auctions N.V.
duurzaamheidsdoelstellingen
diversiteit en inclusie
UFA heeft maatregelen genomen om het energieverbruik te verduurzamen om zo na te streven op termijn (2030) op gebouwniveau energieneutraal te zijn. Er is in dat kader al een grote pv-installatie (0,5MW) aangelegd op een deel van de sheddaken. Hiermee kan UFA haar energieverbruik overdag matchen, de dieselgenerator voor de krattenwasser en diverse gasaansluitingen konden daarmee komen te vervallen. Daarnaast zijn diverse kantoorruimten voorzien van airco-installaties die ook kunnen verwarmen en er zijn walstroompunten langs de werkkade aangelegd voor de vloot. Naast verduurzaming streeft UFA ook naar reductie van het energiegebruik. Dit gebeurt onder andere door kritisch naar de eigen bedrijfsprocessen te kijken om deze te blijven optimaliseren.
UFA streeft naar een inclusieve cultuur waarin diversiteit wordt omarmd. Inclusief betekent dat iedereen zich betrokken en gewaardeerd voelt, niet ondanks maar dankzij de verschillen. Het succes van de organisatie staat of valt met de kwaliteit én de diversiteit van de mensen. UFA wil verschillen erkennen en waarderen. UFA wil verbinden. UFA maakt bij de werving en selectie van werknemers en studenten geen onderscheid naar geslacht, gender, levensovertuiging, cultuur, geboorteplaats of arbeids beperking. Vrouwelijk talent wordt expliciet óók uitgenodigd om te solliciteren. Diversiteit in de samenstelling van commissies is een speerpunt. UFA maakt geen onderscheid in beloning. Binnen UFA worden werknemers zonder onderscheid naar sekse, gender, religie of cultuur beloond op basis van de functie waarin zij worden aangesteld.
Verder voldoet zij aan de Chain of Custody (COC) van het Marine Stedwardship Council (MSC) wat een keurmerk voor duurzame visserij is, dit houdt in dat gedurende de hele verwerkingsketen de gecertificeerde vis wordt onderscheiden van de niet-gecertificeerde vis. Samenwerking gemeente UFA levert groene energie aan de Havendienst Scheveningen. Verder wordt een gedeelte van het gebouw gebruikt als onderwijslocatie voor V.O. Haaglanden.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder MKB vertegenwoordigt Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Financiële positie (x 1.000)
% aandeel
€ 1.200 34%
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 4.878
€ 4.725
Vreemd vermogen
€ 5.133
€ 5.836
Resultaat
€ -337
€ -153
Goedkeuring accountant
Ja
Ja
Uitgekeerd dividend
€0
36 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Waarvan aan Den Haag
€0
≡◄►
United Fish Auctions N.V.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De directie bestaat uit 1 persoon, die door de AvA wordt benoemd. Raad van Commissarissen De RvC bestaat uit 5 leden, die door de AvA worden benoemd. In 2023 zijn er geen benoemingen geweest.
Man/vrouw verhouding RvB
1 man
RvC
5 mannen
37 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
bezoldiging De WNT-norm is niet van toepassing. Op aanvraag, rapporteert UFA over de bezoldiging van topfunctionarissen. Op basis van statutenwijziging in 2022, bepaalt de AvA voor de toekomstige RvB het salaris, dit geldt niet voor de huidige RvB.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: geen De jaarstukken zijn niet openbaar. Een verkorte versie van de jaarrekening is op te vragen bij de Kamer van Koophandel. De aandeelhouders hebben de directie van UFA verzocht om de jaarrekening op de site van UFA te publiceren. UFA publiceert haar volledige jaarrekening niet op haar site, omdat dit volgens UFA bedrijfsgevoelige informatie bevat.
11
Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V.
Deelneming
Programma
Besloten vennootschap / Commanditaire vennootschap
13 - Stadsontwikkeling
≡◄►
voorzieningencluster wordt een Albert Heijn, een huisarts en een apotheek gevestigd. In 2024 is het restant van Zuid IIB bouwrijpgemaakt. Het woonrijp maken van Noord II zal gefaseerd plaats vinden. Bij Landschapspark Madestein is de kwaliteitsimpuls en de herinrichting van het park gereed, wat van belang is voor het zeker stellen van de provinciale subsidie.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Voorbeelden Ontwerp bestemmingsplan Madestein-Vroondaal (RIS314301)
profiel, ontwikkelingen en vooruitblik
informatiebeveiliging
Profiel Grondexploitatiemaatschappij (GEM) Vroondaal heeft tot doel het uitgeven van grond t.b.v. realisatie van max. 2.150 woningen in het midden van het hoge prijssegment in de nieuw te realiseren woonwijk. De GEM Vroondaal is ook verantwoordelijk voor de inrichting van het openbaar gebied, de (hoofd) infrastructuur binnen het exploitatiegebied en de upgrade van het Landschapspark Madestein. GEM Vroondaal levert hiermee een bijdrage aan de woningbouw ambities van de gemeente Den Haag.
GEM Vroondaal is een samenwerking tussen BPD, Synchroon en Gemeente Den Haag. GEM Vroondaal heeft zelf geen personeel in dienst en maakt voor de uitvoering van haar activiteiten gebruik van ingehuurde krachten en adviesbureaus.
Ontwikkelingen De ontwikkeling van Vroondaal is in 2023 licht gestagneerd. Er zijn in 2023 alleen vier bouwkavels particuliere opdrachtgeverschap (PO-kavels) uitgegeven. De gronduitgifte van Dames 5 Vroondaal is naar 2024 doorgeschoven, omdat in 2023 Dames 4 nog niet uitverkocht was. Ook is in 2023 verder gebouwd aan het voorzieningencluster en het appartementengebouw Flair 10. In 2023 is de boekwaarde van de grondexploitatie met € 3,75 mln. toegenomen van € 17,25 mln. naar € 21,0 mln. negatief. Er worden nog grondopbrengsten uit de verkoop van 296 woningen verwacht. Het saldo van de grondexploitatie Vroondaal komt uit op een resultaat van ca. € 2,5 mln. positief op contante waarde per 1-1-2024. Vooruitblik Voor 2024 zal grond voor 4 PO-kavels, 32 woningen Dames 5 en 45 woningen fase 1 Helden uitgegeven worden. Dames 5 is al in april 2024 uitgegeven en is uitverkocht. De verkoop van Helden fase 1 is al door de ontwikkelaar gestart en verloopt goed. De gronduitgifte van Helden fase 1 zal in het derde kwartaal 2024 gaan plaatsvinden. De markt lijkt in 2024 weer aangetrokken te zijn. Oplevering van het appartementengebouw Flair 10 en het voorzieningencluster worden in augustus 2024 verwacht. In dit
38 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
Alleen het kernteam van GEM Vroondaal (directie, gebiedsontwikkelaar, ondersteuning en administratie) heeft directe toegang tot gegevens op het netwerk met een gegevensbeveiliging door middel van wachtwoorden. De informatie van Vroondaal wordt beveiligd door een externe netwerkspecialist en door middel van autorisatie wordt toegang verleend tot informatie. Beleid en praktijk is dat identificatiebewijzen van kopers in Vroondaal niet worden opgeslagen noch gedeeld met medewerkers.
duurzaamheidsdoelstellingen Nieuwbouw in Vroondaal wordt gerealiseerd conform de vigerende regelgeving. Per 1-1-2021 gelden daarvoor de BENGeisen. Daarnaast heeft GEM Vroondaal park Madestein heringericht, waar een duurzaam en actief stadspark gerealiseerd is voor de gehele woonwijk Vroondaal. Dit is conform o.a. de ambitie Groene Stad uit de Nota Duurzaamheid. De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Ook op andere manieren wordt aan duurzaamheid gewerkt: als de gemeente sloopwerkzaamheden uitvoert voor de grondbank Vroondaal, dan wordt er circulair gesloopt, voordat de grond wordt uitgegeven aan de GEM Vroondaal. Samenwerking gemeente De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V.
≡◄►
Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V.
diversiteit en inclusie Momenteel is hierover geen informatie beschikbaar.
Bestuurlijk belang
Financieel belang (x 1.000)
Wethouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Den Haag als aandeelhouder.
Ingebracht kapitaal
Gemeentelijk deel in het EV: BV: € 1.070 en € 1.017
% aandeel
BV: 50% CV: 48%
Financiële positie (x 1.000)
01-01-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
BV: 1.880 CV: € 1.858
BV: 2.139 CV: € 2.119
Vreemd vermogen
BV: 57.310 CV: € 57.314,
BV: € 37.536 CV: € 37.538
BV: € 64 CV: € 1.857
BV: € 8 CV: € 261
Ja
Ja
Resultaat Goedkeuring accountant Uitgekeerd dividend
N.v.t.
raad van bestuur (rvb) / raad van commissarissen (rvc) Bestuur/directie De GEM Vroondaal kent een 2-koppige directie en een stuurgroep bestaande uit 3 leden. Elke aandeelhouder vaardigt 1 lid af. De aandeelhouders van de B.V. benoemt de leden van de directiegemeente en de ontwikkelaars. Raad van Commissarissen N.v.t.
Man/vrouw verhouding RvB RvC
2 mannen
Waarvan aan Den Haag
N.v.t.
bezoldiging GEM Vroondaal valt onder de Wet Normering Topinkomens (WNT). De aandeelhouders van de B.V. bepalen de hoogte van de bezoldiging. De WNT-normen zijn niet overschreden en er zijn geen uitzonderingen van toepassing.
informatievoorziening Raadsstukken in 2023: geen De jaarstukken zijn niet openbaar en niet op de website beschikbaar; alleen de jaarrekening van de BV is op de website van de Kamer van Koophandel beschikbaar. Na vaststelling kunnen de jaarstukken van de C.V. vertrouwelijk naar de raad gestuurd worden.
N.v.t.
39 Jaarrapportage Verbonden Partijen 2023
≡◄► 12 Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld B.V./C.V. Deelneming
Programma
Besloten vennootschap / Commanditaire vennootschap
13 - Stadsontwikkeling
Ontwikkeling locatie Monsterseweg De planontwikkeling is gestagneerd. Uit het onderzoek naar stikstofdepositie is gebleken dat de depositie (als gevolg van de ontwikkeling) op het nabijgelegen Natura 2000 gebied de wettelijke drempelwaarde overschrijdt. Er wordt naar een oplossing gezocht.
bevoegdheden voor sturing Instrumenten De gemeente stuurt als aandeelhouder en als vennoot op de strategische keuzes van de B.V. Voorbeelden N.v.t.: de grondexploitatie en de jaarstukken zijn niet openbaar.