RIS320468 Bijlage 5 Onderzoek Haagse Hogeschool

31% 68%

Zou je het leuk vinden om naar de Tour de France Femmes te gaan?

54% 50%

Wist je voor vandaag dat het EK Beachvolleybal van 13 t/m 18 augustus naar Den Haag komt?

34% 55%

Zou je het leuk vinden om naar het EK Beachvolleybal te gaan?

TNLSE - Stad

52% 58%

TNLSE - Strand

Bron: Enquête TeamNL Sport Experience

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 30

5 Overige activatieprojecten Naast de Tour de France Femmes, de TeamNL Sport Experience, en het EK Beachvolleybal, zijn er deze sportzomer nog veel andere sportgerelateerde evenementen in de stad georganiseerd. De meeste van deze projecten stonden in het teken van maatschappelijke activatie en zorgen dat met name kinderen in contact konden komen met sport. In onderstaande paragrafen worden de verschillende activatie-evenementen onder de loep genomen.

5.1

100 Velden toernooi

Op 17 en 18 augustus, het finaleweekend van het EK Beachvolleybal, vond het 100 velden toernooi plaats. Dit evenement werd georganiseerd direct naast het stadion waar de EK-wedstrijden in Den Haag zijn gespeeld. Er zijn op het strand van Scheveningen 100 beachvolleybalvelden opgezet, waar verschillende toernooien op gespeeld zijn. Zo was er bijvoorbeeld een bedrijventoernooi, een ouder en kind toernooi, en een toernooi voor slechthorenden. Op beide dagen zijn er data opgehaald onder deelnemers aan en bezoekers van het 100 velden toernooi. In totaal zijn er 91 respondenten gesproken. Profiel Het toernooi bleek met name interessant voor mensen die de sport al goed kennen. Zo geeft slechts 17 procent van de respondenten aan nooit te hebben ge(beach)volleybald (figuur 5.1). Figuur 5.1: Bezoekersprofiel 100 velden toernooi Geslacht Man

55%

Vrouw

45%

Sportief Profiel Ik doe aan beachvolleybal of heb dat gedaan

17%

Ik doe aan volleybal of heb dat gedaan

27%

Ik doe of deed beide sporten

38%

Ik doe of deed geen van beide sporten

17%

Woonplaats

Den Haag Niet Den Haag

11% 89%

Bron: Enquête 100 velden toernooi

Wat daarnaast opvalt aan de demografie van de respondenten is dat maar liefst 89 procent van de groep niet in Den Haag woont. De respondenten wonen verspreid over het hele land en grijpen dit toernooi aan om een weekendje naar het strand te komen. Dit doen zij met name met vrienden (41 procent), leden van hun (beach)volleybalvereniging (27 procent), of familieleden (24 procent) (figuur 5.2, volgende pagina).

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 31

Figuur 5.2: Gezelschap waarmee men deelneemt aan toernooi

Vrienden/kennissen

41%

Leden van mijn volleybalclub

27%

Familieleden

24%

Leden van mijn beachvolleybalclub

18%

Anders, namelijk..

4%

Buurtgenoten

3%

Collega's

3%

Leden van mijn sportvereniging waar ik geen volleybal beoefen 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Bron: Enquête 100 velden toernooi Beleving Het toernooi is goed in de smaak gevallen. Het gemiddelde rapportcijfer van de respondenten is een 8,4. Respondenten hebben de sport op een positieve wijze beleefd, en dat uit zich ook in verschillende stellingen over de sport (figuur 5.3). Zo geeft ruim tweederde van de deelnemers aan dat men door de deelname aan het toernooi voelt hoe belangrijk beachvolleybal voor hen is. Krap tweederde geeft aan dat hun interesse in beachvolleybal door het toernooi is vergroot. Zestig procent geeft aan iets beter in beachvolleybal te zijn geworden, en 41% geeft aan het spel iets beter te snappen. Duidelijk is dat het toernooi een positieve impact heeft gehad op de wijze waarop men tegen de sport aankijkt. Figuur 5.3: Sportieve impact 100 velden toernooi

Bron: Enquête 100 velden toernooi De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 32

Ook op sociaal vlak heeft het toernooi invloed gehad op deelnemers en bezoekers (figuur 5.4). Vrijwel alle deelnemers geven aan sterkere banden te hebben gekregen met de mensen waarmee zij het evenement hebben bezocht, en/of het evenement te beschouwen als een goede gelegenheid om iets leuks te doen met de mensen die ze al kenden. Minder mensen (45%) hebben aangegeven door het evenement nieuwe mensen te hebben leren kennen. En als dat al het geval was, dan achtte men de kans klein dat men met hen nog vaker wat zou gaan doen. Het evenement was daarmee iets meer een gelegenheid om bestaande banden te bevestigen dan om nieuwe banden aan te knopen – al gebeurde dat ook. Het meest uitgesproken waren de ondervraagden over de gelegenheid die het evenement bood om samen beachvolleybal te beleven, en zich deel te voelen van de beachvol leybalgemeenschap. Figuur 5.4: Sociale impact 100 velden toernooi Het recreatief beachvolleybaltoernooi heeft mijn band met een aantal mensen die ik al kende vergroot

10% 9%

Het recreatief beachvolleybaltoernooi was een gelegenheid iets leuks te doen met mensen die ik al 6% ken Het recreatief beachvolleybaltoernooi heeft ervoor gezorgd dat ik nieuwe mensen heb leren kennen Met een aantal mensen die ik heb leren kennen, ga ik zeker nog vaker wat doen

7%

43%

44%

30%

Ik vond het leuk om zoveel anderen te zien beachvolleyballen bij het recreatief beachvolleybaltoernooi

50%

18%

16%

38%

41%

53%

46%

24%

47%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Helemaal oneens

Oneens

Neutraal

Eens

Helemaal eens

Bron: Enquête 100 velden toernooi

5.2

Scholenprogramma

Als onderdeel van het activatieprogramma tijdens de sportzomer is er met behulp van House of Esports een scholenprogramma opgezet, waarbij schoolkinderen de gelegenheid krijgen om virtueel te fietsen en te leren over de komende etappe van de Tour de France Femmes. In totaal is dit programma op vier schoollocaties in Den Haag opgezet. Datum

Locatie

Maandag 3 juni

Yes College

Woensdag 5 juni

Segbroek College

Maandag 10 juni

De Einder

Woensdag 19 juni

Roemer Visscher college

De onderzoekers zijn op twee van deze locaties langs geweest. Daarnaast zijn er interviews afgenomen met twee respondenten die als coördinator vanuit de school betrokken waren bij het organiseren van dit activatieprogramma. Uit de observaties en interviews is gebleken dat het scholenprogramma als succes beschouwd mag worden. Docenten spraken over veel enthousiasme bij hun kinderen en gaven aan dat ook het virtueel fietsen erg in de smaak viel. Kinderen stelden met name de variatie op de vaste gymlessen op prijs. De attributen en machi nes die House of Esports meenam naar de locaties, waren belangrijk voor de ervaring van de kinderen. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 33

Docenten gaven aan dat het evenement erg werd gewaardeerd door kinderen . Toch verwachtten zij niet dat deze dag zou gaan leiden tot een gedragsverandering waarbij kinderen sneller geneigd zijn om de fiets te pakken. Wel geloven zij erin dat wanneer dit soort activatie-evenementen structureel zouden plaatsvinden, er zeker een kans op cultuurverandering is waarbij de fiets weer als ‘cool’ gezien wordt.

5.3

Overige side events

Door de gemeente maar ook door anderen zijn in aanloop naar beide topsportevenementen nog meer (kleinere) side-events georganiseerd. Enkele daarvan waren ook deel van het onderzoek 13 . Onderstaand presenteren we de belangrijkste uitkomsten. Sprintrace Lange Voorhout Het startschot van de sportzomer werd gegeven tijdens een ‘sprintrace’ op 25 mei 2024. Deze vond plaats op het Lange Voorhout, pal naast de drukbezochte en met eten en muziek omgeven Franse markt Montmartre. Wethouder Hilbert Bredemeijer en oud wielrenster Leontien van Moorsel ‘streden’ tegen elkaar en trapten daarmee het evenement af. Daarna was het de beurt aan andere meer en minder bekende Hagenezen om op speciale fietsen met allemaal hun eigen curiositeit, te laten zien wie zich het beste staande kon houden en het snelste vooruitkwam. Het evenement bracht de belanghebbenden (en hun kinderen) bij de Tour de France Femmes bijeen, en zorgde voor het nodige vermaak. Qua aantallen en belangstelling kon het evenement zich niet meten met de daarnaast gelegen markt, maar de sfeer was er daar niet minder om. Deze kick-off is goed opgepakt in de media. Dames clinic/ dikke banden race Op zaterdag 10 augustus organiseerde wielervereniging Trias, op hun terrein naast de Uithof, een clinic voor volwassen (dames) wielrenners en aansluitend een ‘dikke banden’ race voor kinderen.

De clinic werd voorafgegaan door een presentatie van wederom Leontien van Moorsel, die vertelde over haar loopbaan, over haar eetproblemen en over haar in 2015 geopende Leontienhuis (https://www.leontienhuis.nl). Ongeveer 40 wielrensters en wielrenners luisterden geboeid naar het verhaal van Leontien en stapten daarna op de fiets voor een clinic door Leontien en de trainers van Trias. Aansluitend deden een kleine 50 kinderen mee aan een door Trias verzorgde dikk e banden race. Kidsclinic beachvolleybal Op woensdag 14 augustus konden kinderen van 6 tot en met 14 jaar meedoen aan een kidsclinic beachvolleybal. Zo konden ze kennismaken met deze sport. Daarnaast mochten alle deelnemers na de clinic gratis naar een wedstrijd van het EK Beachvolleybal komen kijken. De toegang tot de clinic was gratis. Locatie was naast de locatie waar de wedstrijden van het EK Beachvolleybal werden afgewerkt, op het strand van Scheveningen. Dit werkte positief voor de sfeer, omdat de muziek en het enthousiasme vanuit het EK-terrein ook bij de clinic te horen was. De clinic was een echte volleybal-les, waarbij kinderen leerden hoe zij de bal moeten spelen en over het net moeten slaan. Door de kleine groepjes waarin de kinderen verdeeld waren, was er veel aandacht per kind. Uit de observaties ter plekke bleek dat de kinderen grotendeels erg enthousiast waren over de clinic.

13 Niet alle side events konden worden onderzocht. Niet onderzocht zijn onder andere de toertocht vanaf

wielervereniging Trias op zondag 11 augustus, de fototentoonstelling Haagse vrouwen op de fiets (https://atriumcityhall.nl/agenda/fototentoonstelling-haagse-vrouwen-op-de-fiets/) en de festieve activiteiten in het Zuiderpark rondom de Tour de France Femmes. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 34

Het evenement was goed bezocht. Er waren naar schatting tussen de 200 en 250 kinderen aanwezig. Er waren 23 velden waarop de clinic werd gegeven, elk met -+ 10 kinderen en een instructeur. De kinderen waren grotendeels onder de 10 jaar. Her en der stonden ouders van de kinderen te kijken bij de clinic.

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 35

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 36

6 Gevoelens over topsport onder Haagse bevolking Tot nu toe zijn in deze rapportage voornamelijk de perspectieven van be zoekers en deelnemers aan de diverse sportevenementen besproken. Voor dit onderzoek is ook onderzocht wat de inwoners van de gemeente Den Haag vinden van topsport in hun gemeente. Deze vragen zijn gesteld met behulp van het Stadspanel Den Haag (zie ook hoofdstuk 2 en 3). Respondenten in het onderzoek zijn drie stellingen voorgelegd ten aanzien van topsport in de stad Den Haag. Daaruit komt naar voren dat de inwoners uit Den Haag een positieve grondhouding hebben ten aanzien van de topsportevenementen die de stad organiseert (zie figuur 6.1). Krap tweederde van de respondenten geeft aan de organisatie van topsportevenementen in de gemeente te steunen. Een even groot aandeel acht het organiseren van topsportevenementen goed voor het imago van de stad. Ruim de helft van de respondenten (58 procent) is trots op de topsportevenementen die in Den Haag georganiseerd worden 14 . Figuur 6.1: Gevoelens over topsport onder bewoners van de gemeente (N=2400)

Over het algemeen steun ik het organiseren van de topsportevenementen in Den Haag.

63%

Ik ben trots dat de topsportevenementen in Den Haag plaatsvinden.

58%

Evenementen als de Tour de France in Den Haag zijn goed voor het imago van Den Haag als (top)sportstad aan zee

64%

0% Zeer (eens)

23%

Neutraal

10%

27%

12%

19%

13%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zeer (oneens)

Weet niet

Bron: Stadspanel De steun voor het organiseren van topsportevenementen in Den Haag lijkt daarbij weinig te verschillen naar achtergrondkenmerken van de respondenten (figuur 6.2). Weliswaar zijn mannen en hoger opgeleiden iets meer pro topsportevenementen dan vrouwen en lager opgeleiden, maar de verschillen zijn niet groot. Ook naar stadsdeel zijn er geen heel grote verschillen. Wel betonen jongeren zich positiever over topsportevenementen in Den Haag dan ouderen. Dat sportbeoefenaren het organiseren van topsportevenementen in de stad meer steunen dan niet-sporters, is niet opmerkelijk. Opmerkelijker is dat ook onder niet-sporters nog steeds bijna de helft van de ondervraagden zich positief uitlaat over het organiseren van topsportevenementen. Dit patroon is trouwens ook zichtbaar bij de andere twee stellingen over topsportevenementen: iets minder dan de helft van de niet-sporters (46%) is er trots op dat er

14 Dit onderzoek ging over topsportevenementen. Niet uit te sluiten dat het thema van dit onderzoek heeft

betekend dat het onderzoek vooral mensen met een hart voor sport heeft aangespoord om deel te nemen aan het onderzoek. In die zin zit er vermoedelijk een lichte bias pro-topsportevenementen in het onderzoek. Het valt om die reden aan te raden om dit deel van het onderzoek op een ander moment, in een onderzoek met een bredere strekking, te herhalen. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 37

topsportevenementen in de stad Den Haag plaatsvinden, en iets meer dan de helft van de niet-sporters (56%) acht het organiseren van topsportevenementen goed voor het imago van de stad 15 . Figuur 6.2: Steun voor topsport, inwoners van de gemeente (N=2398)

Bron: Stadspanel Den Haag

15 Zie voor deze cijfers, bijlage 4.

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 38

7 Gesprekken partners TeamNL Sport Experience Voor het onderzoek naar de Sportzomer van Den Haag zijn er na afloop van de zomer gesprekken gevoerd met verschillende stakeholders van de TeamNL Sport Experience. Denk hierbij aan de gemeente, sportbonden, lokale verenigingen en andere aanbieders van activiteiten op één of meerdere dagen van de TeamNL Sport Experience in Den Haag. Hierbij stond het achterhalen hoe de organisatie van de TeamNL Sport Experience bij heeft gedragen aan het vergroten van het bereik, de sportparticipatie en de maatschappelijke impact van het evenement centraal. In totaal zijn tien verschillende stakeholders gesproken. De belangrijkste bevindingen uit deze gesprekken worden gestructureerd beschreven in dit hoofdstuk. Algemene ervaringen In alle gesprekken met relevante stakeholders is naar voren gekomen dat de TeamNL Sport Experience als een succes wordt gezien. Verschillende respondenten spraken hun tevredenheid uit over hoe de sportzomer, en specifieker de TeamNL Sport Experience, is verlopen. Zowel in de stad als op het strand heeft er elke dag een mooi progr amma gestaan met een uiteenlopend aanbod van activiteiten. Hoewel de opkomst per dag verschillen kende, zijn de meeste respondenten (maar niet alle) van mening dat bijna alle locaties goed bezocht zijn. Enkele respondenten stelden wel dat de opkomst nog hoger had kunnen zijn.

Bijna alle respondenten hebben aangegeven dat het in hun ogen goed is dat dit soort evenementen georganiseerd worden, zeker als er specifiek aandacht uit gaat naar doelgroepen die relatief weinig met sport in aanraking komen. Organisatie De organisatie van de TeamNL Sport Experience in Den Haag is over het algemeen goed verlopen. De verschillende stakeholders spraken over een soepele communicatie tussen de belanghebbenden. In Den Haag is TIG Sports ingeschakeld om de dag-tot-dag organisatie van de verschillende TeamNL Sport Experience evenementen op zich te nemen. Verschillende respondenten spraken lovend over de manier waarop TIG deze dagen organiseerde, en benoemden daarbij de bereikbaarheid op de dagen zelf en de vlotte communicatie. Af en toe werd er wel een kritische noot geplaatst bij de organisatie van de TeamNL Sport Experience. Dit had voornamelijk te maken met de strakke tijdsplanning van de organisatie van het evenement. Door omstandigheden, met name rondom het rondkrijgen van de pilot, is er laat begonnen aan het organiseren van het programma. Dit heeft geleid tot stress en tijdsdruk bij sommige stakeholders en ook bij de gemeente.

Daarnaast bleek het organiseren van een zomers programma, waarbij potentiële aanbieders van activiteiten relatief laat op de hoogte werden gesteld van het precieze programma en de data waarop evenementen zouden plaatsvinden, tot gemiste kansen. Zo is het betrekken van lokale sportverenigingen lastig gebleken. Opkomst Eén van de doelen voor de gemeente was zorgen dat het evenement voor de hele stad zou aanspreken. Er is om die reden gekozen voor het organiseren van de TeamNL Sport Experience op locaties verspreid over de hele stad. In totaal zijn 8 locaties (inclusief het strand van Scheveningen) aangedaan voor de TeamNL Sport Experience (zie bijlage 2). Bij het selecteren van locaties is onder andere inspiratie gehaald uit de organisatie van evenementen uit het verleden, zoals Tokyo in Town 16 . De locatie is één van de factoren die impact heeft gehad op het aantal dagbezoekers. Respondenten geven aan dat de zichtbaarheid van locaties veel verschil maakte in het aantal bezoekers, met name als het gaat om bezoekers die niet via een BSO naar het evenement toekwamen. Een aantal evenementen vond plaats in grote open parken die 16 Tijdens de Olympische Zomerspelen in Tokyo zijn er onder het motto Tokyo in Town in Den Haag ook een aantal

evenementen georganiseerd in het kader van maatschappelijke activatie doormiddel van het koppelen van topsport aan breedtesport. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 39

normaliter al veel bezoek trekken; deze evenementen zagen ook een relatief hoog aantal bezoekers. Anderzijds zijn er ook TeamNL Sport Experience evenementen georganiseerd op minder zichtbare locaties, zoals tussen huizenblokken of ver weg van grote toegangswegen. Een andere factor die van groot belang lijkt te zijn is de selectie van de dagen waarop het evenement plaatsv ond. Woensdagen waren in bijna alle gevallen de slechtst bezochte dagen. De reden hiervoor is dat de buitenschoolse opvang (BSO) veel minder kinderen trekt op woensdag dan op andere doordeweekse dagen. Deze BSO ’s zijn van groot belang geweest in het bepalen van de opkomst bij de TeamNL Sport Experience. Het is een vruchtbare stap gebleken om die lijn te leggen. Ook het tijdstip van de evenementen komt een aantal keer voorbij in de evaluatie van het evenement. De TeamNL Sport Experience dagen in de stad waren georganiseerd van 12 uur tot 17 uur. In veel gevallen was het de eerste uren van het evenement gezellig druk, maar liep het aantal bezoekers na 15 uur hard achteruit. Dit heeft voornamelijk te maken met de BSO’s die rond dat tijdstip vertrekken van het evenemententerrein. Gezien de grote impact van BSO’s op de totale opkomst zou er in een mogelijk vervolg geke ken kunnen worden naar tijdstippen die beter aansluiten op de planning van BSO’s.

Daarnaast zijn ook de faciliteiten op de locatie een factor die een rol kan spelen in de opkomst. Wanneer er faciliteiten aanwezig zijn die ervoor zorgen dat een locatie sowieso veel aanloop kent, bijvoorbeeld een WIJKZ -locatie of WSDH-locatie, kan dit positieve gevolgen hebben voor de opkomst op een TeamNL Sport Experience evenement. Hoewel er tijdens de TeamNL Sport Experience een intensieve samenwerking is aangegaan met WSDH (waarbij WSDH op alle locaties een aantal activiteiten verzorgde), was de samenwerking met WIJKZ minder zichtbaar. WIJKZ is voornamelijk betrokken geweest bij het communiceren van het bestaan van het evenement naar de doelgroep. Er liggen volgens respondenten zeker kansen om met behulp van al aanwezige lokale partners een sterker evenement neer te zetten. Naast de factoren die tot een toename in de opkomst kunnen leiden, werd er door één respondent ook benoemd dat opkomst niet de enige graadmeter voor succes moet zijn. Naast het totale aantal bezoekers is het volgens deze persoon ook van belang te kijken naar waar deze bezoekers vandaan komen. Als de opkomst relatief laag is, maar er zijn veel bezoekers vanuit de naburige wijk aanwezig, zou dit zeker bij wijken waar sportparticipatie laag is als succesfactor gezien kunnen worden.

De respondent verzoekt dan ook beleidsbepalers om zich niet blind te staren op de opkomstcijfers, maar de context van deze cijfers mee te nemen. Communicatie Er is veel moeite gestoken in het communiceren van het programma naar zo veel mogelijk inwoners van Den Haag. Er is geflyerd rondom de playgrounds en in omliggende supermarkten en andere winkels. Er zijn advertenties geplaatst in verschillende buurtkrantjes en de stadskrant. Er is contact gezocht met lokale stakeholders als de Ooijvaarspas, de vakantiepas en de BSO’s. Ook is getracht het evenement in samenwerking met andere partijen via sociale media te promoten. Het is lastig te zeggen welk van deze methoden meer of minder succesvol is geweest in het aantrekken van bezoekers naar de evenementen, omdat de bezoekers niet is gevraagd naar hoe zij op de hoogte zijn geraakt van het bestaan van het evenement. Wel kan worden gesteld dat het van groot belang is geweest om nauw contact te hebben met de BSO’s en ervoor te zorgen dat zij geënthousiasmeerd werden voor het evenement. Op veel van de locaties waren de kinderen aanwezig via een BSO de meerderheid van het totaal aantal bezoekers. Lokale verenigingen De betrokkenheid van lokale verenigingen is lager geweest dan gehoopt. Bij veel activiteiten werd het programma verzorgd door de sportbond, een commerciële partij, of WSDH.

Bij sommige activiteiten is wel degelijk een poging gedaan om lokale verenigingen te betrekken, maar dit heeft niet geleid tot een bijdrage van deze partijen. Respondenten stellen dat het enthousiasme voor evenementen als een TeamNL Sport Experience wel degelijk

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 40

aanwezig is, getuige de reacties die zij hebben gekregen van bestuurders van deze verenigingen. Er moet wel aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan, voordat zij daadwerkelijk een bijdrage kunnen en willen leveren. De eerste randvoorwaarde heeft te maken met de eerdergenoemde strakke planning van het evenement en het niet tijdig op de hoogte brengen van de verenigingen. Veel verenigingen hadden graag een bijdrage geleverd, maar vonden het lastig om op korte termijn vrijwilligers te regelen voor een periode waarin de vereniging zelf vaak niet heel actief is door de zomerstop. Daarnaast merkt één respondent op dat diverse lokale verenigingen vol zitten, en dus niet altijd een direct belang hebben bij aanwezigheid op een evenement als de TeamNL Sport Experience. Deze verenigingen kunnen volgens dezelfde respondent wel op andere manieren geënthousiasmeerd worden om een bijdra ge te leveren aan het evenement. Met name de sterke verenigingen, die het financieel en qua ledenaantal/aantal vrijwilligers goed voor elkaar hebben, kunnen beter betrokken worden door tijdig en duidelijk te co mmuniceren over het evenement en door in te spelen op de rol in de maatschappij die zij kunnen vervullen. Sportbonden Vertegenwoordigers van sportbonden keken met plezier terug op de TeamNL Sport Experience.

In hun ogen h ad het evenement een duidelijke meerwaarde voor de kinderen uit de wijk en leverden zij met plezier een bijdrage aan het evenement. Het doel van de sportbonden was het verhogen van de zichtbaarheid van de sport. Dit is op verschillende manieren gebeurd. Sommige sportbonden hebben geprobeerd samen met lokale verenigingen iets op touw te zetten. Dit lukte door de hierboven genoemde zaken vaak niet, waardoor een sportbond zelf vertegenwoordigers naar het evenement toe heeft gestuurd. In andere gevallen heeft de sportbond hulp gezocht van een commerciële partij om de dag-tot-dag inhoud te verzorgen. Vertegenwoordigers van sportbonden merkten op dat niet alle sportbonden de tijd hadden om een activiteit voor de TeamNL Sport Experience in Den Haag te verzorgen. Dit heeft een aantal redenen. Allereerst was het voor de sportbonden een enorm drukke periode door de Olympische Spelen die ook in deze zomer plaatsvond. Daarnaast zorgde de TeamNL Sport Experience voor haar eigen concurrentie door op verschillende momenten in de zomer in verschillende steden een activatieprogramma te verzorgen. Veel sportbonden h ebben ervoor gekozen om niet in elke stad te activeren, maar in plaats daarvan hun focus te richten op één of enkele (speel)steden.

Impact en vervolg Enkele respondenten hebben opmerkingen gemaakt over hoeveel impact deze activatieprojecten zouden hebben op de bezoekende kinderen. De consensus hierover was dat hoewel kinderen duidelijk een leuke en leerzame dag hebben beleefd, deelname aan de TeamNL Sport Experience waarschijnlijk niet zal zorgen voor structurele veranderingen in het sportgedrag van deze kinderen. Veel respondenten geven aan dat een regelmatige blootstelling aan dit soort evenementen (maar ook andere activatie -evenementen, zoals het scholenprogramma) zou kunnen leiden tot een cultuurverandering bij de doelgroep, waardoor zij wellicht vaker op de fiets stappen of op andere manieren gaan bewegen. Er is bij de TeamNL Sport Experience in Den Haag gekozen om niet actief te flyeren met informatie over lokale verenigingen, iets wat bij eerdere activatieprojecten (Tokyo in Town) 17 wel is gebeurd. In plaats daarvan is er aandacht besteed aan het promoten van organisaties als WSDH, die het hele jaar door bezig zijn op de diverse playgrounds met het verhogen van sport- en beweegparticipatie, met name bij de doelgroepen die ook centraal staan bij de TeamNL Sport Experience. In latere jaren zal moeten blijken wat deze strategie heeft opgeleverd. Belangrijkste conclusies

17 Bron: interne evaluatie gemeente.

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 41

De TeamNL Sport Experience is met veel enthousiasme ontvangen door de betrokken stakeholders. Er wordt gesproken over een geslaagd evenement met veel enthousiaste aanwezigen. Een aantal stakeholders denkt dat er nog meer mogelijk was geweest als het gaat om opkomst van bezoekers. De organisatie van het evenement is laat op gang gekomen, voornamelijk doordat de TeamNL Sport Experience een pilot betreft. Hierdoor is bij sommige partijen veel werkdruk ontstaan. Ook heeft het ertoe geleid dat niet alle mogelijkheden konden worden benut, zoals bijvoorbeeeld het betrekken van lokale verenigingen. Hoewel er wel pogingen zijn ondernomen om verenigingen te betrekken en te wijzen op hun maatschappelijke functie, zijn er uiteindelijk nauwelijks lokale verenigingen aangesloten op de evenementen . De periode waarin de TeamNL Sport Experience plaatsvond (de zomer), gecombineerd met het laat aan verenigingen laten weten wat de planning van het evenement zou worden, zijn de belangrijkste oorzaken hiervan. Hoewel respondenten ervan overtuigd zijn dat bezoekers een leuke dag of dagen hebben gehad op de TeamNL Sport Experience, stellen ze ook vragen bij de uiteindelijke impact van het evenement. Respondenten stellen dat er structureel activatie plaats moet vinden voor de doelgroep om tot meer impact te komen en het sport- en beweeggedrag van deze groep te verhogen.

Zij spreken dan ook de wens uit dat dit soort evenementen op regelmatige basis zullen plaatsvinden en dat er wordt nagedacht over op welke andere manieren de bezoekers na afloop van de zomer geactiveerd kunnen blijven.

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 42

8 Conclusies In 2024 was Den Haag het decor voor drie aansprekende (top-)sportevenementen: de Tour de France Femmes, het EK Beachvolleybal en de Team NL Sportexperience. De route van de eerste etappe van Tour de France Femmes liep door een groot deel van Den Haag en eindigde in Kijkduin. Het EK Beachvolleybal duurde zes dagen en werd zowel in Den Haag als in Apeldoorn en Arnhem gespeeld, waarbij de finales plaatsvonden in het beach stadion in Scheveningen. Beide evenementen zijn goed verlopen en mochten op brede waardering rekenen van de bezoekers. Het goede weer bij beide evenementen zal daarin hebben geholpen, maar ook los daarvan waren bezoekers enthousiast over beide evenementen. De Tour de France Femmes en het EK Beachvolleybal waren daarbij evenementen met een heel eigen karakter. Het EK Beachvolleybal trok een kleiner publiek van vooral (jeugdige) sportliefhebbers. De Tour de France Femmes trok, mede door zijn openbare karakter, toeschouwers uit meer geledingen van de bevolking, ook onder de niet-sporters. De Tour de France Femmes was daarmee iets meer een publieksevenement dan het EK Beach. Meer inwoners van Den Haag waren ook bekend met de Tour de France Femmes dan met het EK Beach. De uitgebreide ‘citydressing’, waarbij met vlaggen en borden in het aansprekende geel de route van de Tour de France Femmes was gemarkeerd, heeft daarin een belangrijke rol gespeeld.

Mede door het goede verloop van beide evenementen is er brede steun voor het organiseren van topsportevenementen in de stad. Die steun is er onder vrijwel alle geledingen van de bevolking. De steun is er wat minder onder niet-sporters, maar ook onder die groep steunt iets minder de helft het organiseren van topsportevenementen in de stad (sporters tweederde). Tweederde van de inwoners is het ook eens met de stelling dat topsportevenementen goed zijn voor het imago van Den Haag als topsportstad aan zee. Inzake de de TeamNL Sport Experience haakte de stad aan bij een landelijk initiatief om rond topsportevenementen met behulp van side events meer mensen enthousiast te maken voor sport. In Den Haag leidde dat tot twee reeksen van side-events: de TNLSE-stad, waar gedurende de zomer op tien doordeweekse middagen op zeven locaties sportinstuiven plaatsvonden; en de TNLSE-strand, dat op de vijf dagen voorafgaand aan het EK Beachvolleybal plaatsvond op en rond het beach stadion. Daaromheen vonden meerdere kleiner e (eendaagse) evenementen, waaronder bijvoorbeeld het ‘100 velden toernooi’ (maar ook een wieler -clinic met Leontien van Moorsel, een tour langs vier middelbare scholen, en een tentoonstelling van Haagse wieler -coryfeeën).

Ook de TeamNL Sport Experience mocht op brede waardering rekenen, in dit geval van de kinderen die bij die gelegenheden mochten deelnemen aan een breed pallet van sport en spelactiviteiten. De kinderen, veelal van de lagere schoolleeftijd, waren vrijwel unaniem in hun beoordeling en gaven het evenement hoge rapportcijfers, de stadsversie nog wat hoger dan de strandversie. Op de playgrounds en aan het strand waren louter lachende gezichten te zien van druk bewegende kinderen die zich duidelijk aan het vermaken waren. Het goede weer op bijna alle dagen heeft ook hier zeker geholpen, maar het afwisselende aanbod van uiteenlopende sport en spelactiviteiten in een veilige en stimulerende omgeving was daarin een cruciale factor. Topsport- en side events zijn daarbij beide op hun eigen wijze van betekenis geweest voor de stad, op drie verschillende manieren. De eerste manier waarop de sportevenementen van betekenis waren voor de stad, heeft betrekking op het onderlinge contact tussen burgers. Zowel de Tour de France Femmes als het EK Beachvolleybal, maar ook het 100 velden toernooi, waren gelegenheden voor burgers om op een prettige wijze samen te komen, met vrienden en familie. Het bezoek aan het evenement versterkte de onderlinge banden. In iets mindere mate zorgde het bezoek aan de evenementen er ook voor dat men andere mensen sp rak.

Dat waren doorgaans kortstondige contacten die wellicht niet per se tot nieuwe vriendschappen leidden, maar die wel ertoe bijdroegen dat men zich even deel voelde uitmaken van een groter geheel van Hagenezen en Hagenaren die samen genoten van een mooie (mid)dag in hun stad. Het feit dat dergelijke topsportevenementen zich afspeelden in hun stad , deed zichtbaar wat met de betrokken mensen, en maakte dat men zich even trots voelde op hun stad. Zeker gold ook dat ook voor de stadsdelen Loosduinen en Escamp, waar het aandeel bezoekers van de Tour de France Femmes tweemaal zo hoog lag als het gemiddelde (en ook in Laak was het bezoek bovengemiddeld). De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 43

Een tweede wijze waarop de evenementen van deze zomer van betekenis waren, was de impact die ze hadden op de beoefenaren van de sporten zelf, met name bij het EK beachvolleybal en het ‘100 velden toernooi’. Voor beide evenementen gold dat het evenement ertoe leidde dat de bezoekers en/of beoefenaren zich gesterkt, bevestigd voelden, in het beoefenen van hun sport. Het samen kijken, beleven en in het geval van het 100 velden toer nooi ook beoefenen van hun favoriete sport, vergrootte de band die ze al hadden met hun sport en met collega-beoefenaren. Men realiseerde zich iets meer hoe belangrijk de sport voor hen was, en ervaarde dat men deel uitmaakte van een ‘beachvolleybal community’. Nieuwkomers in de sport hadden beter begrip gekregen van het spelletje of hadden zich er meer in bekwaam. De evenementen hebben daarmee bijgedragen aan begrip en waardering voor de beachvolleybal-sport, en daarmee aan het gaan en blijven beoefenen van de sport. Beoefenaren van de sport werden gesterkt in het opnemen van de sport in hun levensverhaal en identiteit. Ten derde, en tot slot, kunnen sportevenementen van betekenis zijn in het aanzetten tot sportdeelname. De evenementen van de Haagse sportzomer geven daar in enige mate blijk van. Driekwart van de bevraagde kinderen van de TNLSE geeft aan een van de beoefende sporten graag nogmaals te willen gaan doen.

In welke mate dat ook daadwerkelijk is gebeurd, viel buiten de scope van dit onderzoek. Enige terughoudendheid in deze is op zijn plaats. In de woorden van de schrijver Willem Elsschot: ‘Tussen daad en droom staan wetten in de weg, en praktische bezwaren’18 . Met die wetten zal het allicht meevallen, maar praktische bezwaren om te starten met sporten zijn er voldoende. Veel van de ondervraagde kinderen zaten ook al op een sport. Van de Haagse sportevenementen mag dan ook niet verwacht worden dat de sportdeelname in de stad er direct drastisch door wordt verhoogd. Eerder ligt die betekenis in het (kortstondig) enthousiasmeren en inspireren van deelnemers en bezoekers voor sport. Dat effect deed zich voor bij de deelnemers aan de Team NL Sport Experience en bij de rondgang langs vier middelbare scholen (een van de side events). Bij het 100 velden toernooi, de Tour de France Femmes en het EK beachvolleybal zagen we ook dat het effect was dat mensen enthousiast werden over sport, al waren dat vaker mensen die al aan sport deden. Wat dat effect doet voor het gaan of blijven deelnemen aan sport, is lastig te bepalen. Of mensen gaan of blijven deelnemen aan sport wordt vooral ook bepaald door andere factoren19 , en door talloze vergelijkbare prikkels en stimulansen. Al die prikkels op een rij kunnen betekenen dat mensen uiteindelijk de stap zetten om te gaan of te blijven sporten.

De Haagse sportevenementen van 2024 vormden een zo’n positieve prikkel, en zijn in dat opzicht geslaagd te noemen. De kracht van die prikkel hangt daarbij mede af van het bereik ervan: van het aantal mensen dat wordt bereikt, en van de achtergrond van de betreffenden. De stad heeft er bewust voor gekozen om de Tour de France Femmes door Den Haag Zuid West te laten gaan, en bij de Team NL Sport Experience stad, te focussen op stadsdelen met een lage sportdeelname. Dat siert de stad en was een goede en terechte keuze. Er was trots en grote belangstelling voor bijvoorbeeld de Tour de France Femmes in de betreffende wijken. Kanttekening daarbij is dat er bij de TeamNL Sport Experience relatief veel in gang moest worden gezet om een betrekkelijk kleine groep kinderen te bereiken. Het aantal betrokken sportverenigingen viel verhoudingsgewijs tegen, ondanks de interesse in het evenement. De korte voorbereidingstijd speelde de organisatie en de verenigingen daarin parten. Voor toekomstige TeamNL Sport Experiences verdient het aanbeveling om het evenement meer in te bedden in doorlopende / terugkerende programma’s. Zo zijn gemeente en partners beter voorbereid als zich in een Olympisch jaar een uitgelezen kans voordoet om de kracht van sport optimaal te benutten.

18 Uit het gedicht 'Het huwelijk' (1910), voor het eerst uitgegeven door Joh. Enschede & Zonen (Haarlem) in de

bundel Verzen van vroeger (1934). 19 Zoals: vroege jeugdervaringen, motorische vaardigheden, zelfvertrouwen en ervaren plezier; kwaliteit en kwantiteit van het lokale sportaanbod; fysieke gesteldheid; beschikbare energie (tijd, vrijwaring van zorgen) en financiële middelen; alsmede het netwerk waarin men verkeert (stimulansen van vrienden). Zie verder hierover: Dool, R. van den, Breul, W. van den, & Pulles, I. (2023). Verklaring verschil sportdeelname naar opleiding: inventarisatie van mogelijke verklaringen. Utrecht: Mulier Instituut. https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27265/verklaring-verschil-sportdeelname-naar-opleiding/ De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 44

Bijlage 1 : Route Tour de France Femmes

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 45

Bijlage 2: Locaties Scholenprogramma

TNLSE

Stad,

TNLE

Strand

en

Legenda: De blauwe locaties zijn de zeven TeamNL Sport Experience stad locaties (zie paragraaf 4.2). De oranje marker is het beachvolleybalstadion in Scheveningen. Direct naast dit stadion vond de TeamNL Sport Experience strand plaats (paragraaf 4.3). De rode markers geven de locaties van de scholen van het scholenprogramma weer (zie paragraaf5.2; bij één van de vier markers staat geen naam, dit is praktijkschool De Einder).

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 46

Bijlage 3: Rapport Team NL Sport Experience

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 47

Bijlage 4: Meningen over topsportevenementen in Den Haag Tabel 1: Gevoelens van bewoners over topsport (N=2398) Steun Trots Imago Geslacht Man

66%

59%

66%

Vrouw

61%

58%

62%

16-29 jaar

84%

76%

76%

30-39

78%

66%

73%

40-49

73%

63%

69%

50-59

65%

57%

60%

60-69

63%

60%

64%

70+

56%

54%

64%

Laag

61%

62%

64%

Middel

60%

61%

65%

Hoog

65%

56%

64%

Loo

67%

63%

71%

Esc

65%

66%

69%

Seg

64%

55%

64%

Sch

66%

60%

61%

Cen

58%

52%

59%

Laa

65%

59%

70%

HH

60%

54%

61%

L/Y

65%

60%

67%

Meermaals p/w

68%

62%

67%

Ongeveer 1x p/w

68%

60%

67%

Ongeveer 1-3x p/m

67%

60%

64%

Minder vaak

71%

68%

67%

Nooit

47%

46%

56%

Tour

79%

75%

82%

EK

93%

87%

78%

Geen Bezoek

59%

53%

59%

Totaal 63% Bron: Stadspanel Den Haag

58%

64%

Leeftijd

Opleiding

Stadsdeel

Sportgedrag

Bezoek

De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 48