RIS320468 Bijlage 5 Onderzoek Haagse Hogeschool
Tekst van het document
De Haagse Sportzomer 2024 Onderzoek naar de impact van de verschillende topsportevenementen in Den Haag in de zomer van 2024
Koen Breedveld | Wesley van den Breul | 2024
De Haagse Sportzomer 2024 Onderzoek naar de impact van de verschillende topsportevenementen in Den Haag in de zomer van 2024
Auteur Koen Breedveld & Wesley van den Breul
Afdeling Lectoraat Impact of Sport
Opdrachtgever Gemeente Den Haag
Datum 11 november 2024
Type project Onderzoeksrapport
Versie Eindversie
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 2
Inhoudsopgave Managementsamenvatting ............................................................................................................... 5 1 1.1 1.2 1.3 1.4
Inleiding............................................................................................................................. 7 Sportzomer 2024 ....................................................................................................................................................... 7 Onderzoek................................................................................................................................................................... 7 Methode ...................................................................................................................................................................... 8 Opbouw rapport ...................................................................................................................................................... 10
2 2.1 2.2 2.3 2.4
Tour de France Femmes.......................................................................................................11 Korte introductie Tour de France Femmes ......................................................................................................... 11 Bezoekersprofiel ...................................................................................................................................................... 11 Gezelschap, beleving en inspiratie ....................................................................................................................... 15 Informatiekanalen voor de Tour de France Femmes ........................................................................................ 17
3 3.1 3.2 3.3 3.4
EK Be achvolleybal...............................................................................................................19 Korte introductie EK Beachvolleybal .................................................................................................................... 19 Bezoekersprofiel ...................................................................................................................................................... 19 Gezelschap, beleving en inspiratie ....................................................................................................................... 21 Informatiekanalen voor het EK Beachvolleybal ................................................................................................. 24
4 4.1 4.2 4.3 4.4
TeamNL Sport Experience ....................................................................................................25 Korte introductie Team NL Sport Experience stad en strand .......................................................................... 25 TeamNL Sport Experience – ‘Stad’........................................................................................................................ 26 TeamNL Sport Experience ‘Strand’ ....................................................................................................................... 28 Bekendheid met Tour de France Femmes en EK Beachvolleybal ................................................................... 30
5 5.1 5.2 5.3
Overige activatieprojecten ...................................................................................................31 100 Velden toernooi................................................................................................................................................ 31 Scholenprogramma ................................................................................................................................................. 33 Overige side events ................................................................................................................................................. 34
6
Gevoelens over topsport onder Haagse bevolking ...................................................................37
7
Gesprekken partners TeamNL Sport Experience ......................................................................39
8
Conclusies .........................................................................................................................43
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 3
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 4
Managementsamenvatting In de zomer van 2024 was Den Haag het schouwtoneel voor drie aansprekende (top-)sportevenementen: de Tour de France Femmes, het EK beachvolleybal en de Team NL Sport Experience. Vanuit het lectoraat Impact of Sport zijn deze evenementen onderzocht. Dit gebeurde aan de hand van bezoekersenquêtes, observaties, interviews met betrokken organisaties en een enquête onder 2.400 inwoners van de stad (Stadspan el).
Tour de France Femmes • • • • •
21% van de inwoners heeft de Tour de France Femmes gevolgd (Loosduinen 43%, Escamp 41%); Algemene beoordeling evenement 8,9: 95% noemt het een geslaagde dag; 88% van de bezoekers is trots dat het evenement in Den Haag plaatsvindt; 81% van de bezoekers bezocht het evenement samen met familie of vrienden.
EK Beachvolleybal • • • • •
3% van de Hagenezen heeft het EK Beachvolleybal bezocht; meer dan bij Tour de France Femmes zijn jongeren, sporters en hoger opgeleiden hierin oververtegenwoordigd; Algemene beoordeling evenement 8,4; 88% van de bezoekers is trots dat het evenement in Nederland plaatsvindt; 91% van de bezoekers bezoekt het evenement samen met familie of vrienden; 52% heeft ook contact met anderen; 78% voelt zich door het evenement meer betrokken bij (beach)volleybal.
TeamNL Sport Experience (TNLSE) • • • • •
Geschat wordt dat 2.700 Haagse kinderen (6%) meededen aan de TNLSE-stad (TNLSE-strand 4.100 Haagse kinderen (10%); Kinderen zijn zeer te spreken over beide evenementen (TNLSE-stad 8,9, TNLSE-strand 8,2); 76% van kinderen geeft aan de sporten die zij hebben gedaan bij TNLSE vaker te willen beoefenen; Inzet vrijwilligers, type aanbod en de aanwezigheid van promotiemateriaal blijken belangrijke factoren voor succes activiteiten op TNLSE; Betrokken organisaties zijn positief over de samenwerking, maar ervaren wel dat er veel tijdsdruk was en dat de situering van de zomerperiode voor de nodige uitdagingen zorgde. Mede hierdoor bleef de betrokkenheid van lokale verenigingen beperkt.
100 velden toernooi • • •
89% van de deelnemers aan het 100 velden toernooi kwam van buiten de stad; Algemene beoordeling evenement 8,4; 91% van de deelnemers geeft aan dat ze door het evenement een sterkere band met hun mede deelnemers hebben gekregen; 93% vond het leuk om samen met zoveel mede -beoefenaren te beachvolleyballen.
Gevoelens over topsport • • • •
64% van de Hagenezen vindt het organiseren van topsportevenementen goed voor het imago van de stad; 63% steunt het organiseren van topsportevenementen; 58% is trots dat er topsportevenementen in de stad plaatsvinden; Deze steun doet zich voor onder vrijwel alle bevolkingsgroepen, ook onder niet-sporters.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 5
Conclusie Alle drie de (top-)sportevenementen zijn goed verlopen en mochten op brede waardering rekenen van de bezoekers. Tour de France Femmes en EK Beachvolleybal waren daarbij evenementen met een heel eigen karakter. Het EK Beachvolleybal trok een kleiner publiek van vooral (jeugdige) sportliefhebbers. Tour de France Femmes trok toeschouwers uit meer geledingen van de bevolking, ook onder de niet-sporters. Mede door het goede verloop van beide evenementen is er brede steun voor het organiseren van topsportevenementen in de stad. Ook de TeamNL Sport Experience mocht op brede waardering rekenen. De topsport- en side events van 2024 zijn op drie verschillende manieren van betekenis geweest voor de stad. Ten eerste: de evenementen brachten mensen bijeen en versterkte n de onderlinge banden. Inwoners van de stad genoten samen van een mooie (mid)dag en dat maakte dat de betrokkenen zich even trots voelden op hun stad. Ten tweede: de georganiseerde evenementen maakten dat de bezoekers en/of beoefenaren zich gesterkt, bevestigd voelden, in het beoefenen van hun sport. Daarmee wordt het blijven beoefenen van de sport gestimuleerd. Ten derde: de evenementen hebben ertoe bijgedragen dat deelnemers en bezoekers enthousiast werden voor sport. Daarmee vormden de evenementen een van de talloze stimulansen die tezamen bepalen of mensen gaan of blijven sporten.
De kracht van die stimulans hangt mede af van het bereik ervan: van het aantal mensen dat wordt bereikt, en van de achtergrond van de betreffenden. Het siert de stad dat er veel aandacht was voor Zuidwest, waar sporten niet altijd vanzelfsprekend is. Getuige de hoge tevredenheidscijfers werden de diverse evenementen ook gewaardeerd. Kanttekening daarbij is dat er relatief veel in gang moest worden gezet om bij de Team NL Sportexperience een betrekkelijk kleine groep kinderen te bereiken. Het aantal betrokken sportverenigingen viel verhoudingsgewijs tegen. De korte voorbereidingstijd speelde de organisatie en de verenigingen daarin parten. Voor toekomstige TeamNL Sport Experiences verdient het aanbeveling om het evenement meer in te bedden in doorlopende / terugkerende programma’s. Zo zijn gemeente en partners beter voorbereid als zich in een Olympisch jaar een uitgelezen kans voordoet om de kracht van sport optimaal te benutten.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 6
1 Inleiding 1.1
Sportzomer 2024
Het organiseren van sportevenementen maakt deel uit van het (top-)sportbeleid van de gemeente Den Haag. De gemeente heeft als doel van het organiseren van topsportevenementen om onder andere de inwoners te verleiden en inspireren in beweging te komen of te blijven, een aantrekkelijke en onderscheidende sportstad aan zee te zijn en topsporters en talenten een podium te geven om op te kunnen excelleren. Dat beleid heeft ertoe geleid dat er de afgelopen decennia aansprekende evenementen zijn georganiseerd in de stad, zoals onder andere: de WK’s hockey, beachvolleybal en zeilen, respectievelijk in 2014, 2015 en 2023, de Volvo Ocean Race (2015, 2018 en 2023), TeamNL Olympic Festival (2016, 2021), Stadsspelen (jaarlijks breedtesportevenement) en de Invictus Games (2022). Ook in 2024 vonden er in de zomer in de stad drie grote evenementen plaats: • Tour de France Femmes: Den Haag was op maandag 12 augustus de gaststad van de finish van de eerste etappe van de Tour de France Femmes.
Een etappe van 125 kilometer van Rotterdam naar Den Haag met 22 kilometer door Den Haag met finish op het vernieuwede Kijkduin ; • EK beachvolleybal: van dinsdag 13 tot en met zondag 18 augustus vond in Den Haag, in het beach stadion, het EK beachvolleybal plaats (de andere speelsteden waren Arnhem en Apeldoorn; alle halve finales en finales vonden plaats in het slotweekeinde in Den Haag); • TeamNL Sport Experience: Een multi-sportevenement van 3 juli t/m 21 augustus waarin kinderen de mogelijkheid werd geboden om gratis kennis te maken met tal van sporten en activiteiten aangeboden door verenigingen, sportbonden en lokale organisaties. In aanvulling hierop heeft de gemeente in 2024 meerdere nevenactiviteiten ontplooid (‘side-events’) en andere partijen gestimuleerd om dat ook te doen.
De belangrijkste elementen daarin waren: • Een ‘100 velden’ beachvolleybaltoernooi op zaterdag 17 en zondag 18 augustus, op het strand nabij het beach stadion; • Wielervereniging HSK Trias organiseerde op zaterdag 10 augustus een clinic voor volwassen wielrenners en een ‘dikke banden’ race voor kinderen, en was een dag later het vertrekpunt voor een toertocht; • Een scholenprogramma bij vier middelbare scholen; • In het Zuiderpark waren er in de week voorafgaand aan de Tour de France Femmes activiteiten voor kinderen gerelateerd aan de Tour de France Femmes, en was er op de dag van de Tour de France Femmes zelf een evenement met muziek en allerhande kraampjes; • Een fototentoonstelling Haagse vrouwen op de fiets. De TeamNL Sport Experience-activiteiten waren gerelateerd aan het gelijknamige project zoals dat op nationale schaal is ontwikkeld door NOCNSF en VWS en wordt verbonden aan grote sportevenementen. De activiteiten werden in Den Haag gecoördineerd door de Nevobo en TIG Sports. Vergelijkbare activiteiten vonden deze zomer plaats in andere steden (zie https://www.teamnl.org/sportexperience).
1.2
Onderzoek
Het lectoraat Impact of Sport doet onderzoek naar de maatschappelijke betekenis van sport. Onderzoek naar sportevenementen en de betekenis daarvan vormt een van de drie aandachtspunten binnen het lectoraat 1 . Vanuit dat perspectief heeft de gemeente aan het lectoraat de vraag gesteld om onderzoek te verrichten naar de impact van de ‘Haagse Sportzomer’. De volgende vragen waren daarbij leidend: 1 Zie
https://www.dehaagsehogeschool.nl/onderzoek/lectoraten/impact-sport.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 7
-
-
Vraag 1: Wat is het bereik van de verschillende topsportevenementen die in Den Haag in de zomer van 2024 worden georganiseerd? Vraag 2: In hoeverre participeren de bewoners van de gemeente Den Haag aan de sportzomer van 2024? o Vraag 2a: Welke bewoners bezoeken de etappe van de Tour de France Femmes in Den Haag? o Vraag 2b: Welke bewoners bezoeken het EK Beachvolleybal? o Vraag 2c: Welke bewoners nemen deel aan de activiteiten georganiseerd in het kader van de TeamNL Sport Experience? Vraag 3: Op welke manieren dragen de topsportevenementen bij aan maatschappelijke betekenis voor bewoners van de gemeente Den Haag? Vraag 4: Hoe heeft de organisatie van de verschillende topsportevenementen van deze sportzomer bijgedragen aan het vergroten van het bereik, de sportparticipatie en de maatschappelijke impact van deze evenementen.
Het onderzoek rondom het EK beachvolleybal vindt mede plaats vanuit het meerjarige door ZonM W gefinancierde onderzoeksprogramma Moves2 . In het kader van dat programma zijn rondom het EK Beachvolleybal vragen gesteld aan de evenement-organisatie, aan bezoekers, vrijwilligers, volleybalverenigingen en aan inwoners van de drie speelsteden. Voor deze rapportage aan de gemeente Den Haag is alleen gekeken naar een selectie van de uitkomsten vanuit de Haagse bezoekersenquêtes, aangevuld met de uitkomsten uit een enquête onder de inwoners uit de stad Den Haag over de Haagse sportzomer (het ‘Stadspanel’, zie 1.3). De overige uitkomsten over het EK beachvolleybal vinden hun weg in een of meerdere Moves-rapportages (verwacht eerste maanden 2025).
1.3
Methode
Voor het onderzoek zijn verschillende vormen van dataverzameling gebruikt. •
Tour de France Femmes. Hiervoor zijn terplekke 134 vragenlijsten afgenomen en zijn (digitaal) vragen voorgelegd aan het ‘Stadspanel’ (zie verderop). De vragenlijsten zijn in gelijke mate afgenomen bij de twee hotspots van de Tour de France Femmes, op het Zuiderpark en bij de finishplaats van de etappe, Kijkduin. Onderzoekers van het lectoraat hebben verder daags voor de Tour de France Femmes en kort voordat de renners voorbijkwamen, het parcours verkend.
•
EK Beachvolleybal. Ook hiervoor zijn terplekke vragenlijsten afgenomen en zijn (digitaal) vragen voorgelegd aan het ‘Stadspanel’. De vragenlijsten terplekke rondom het EK Beachvolleybal zijn afgenomen op zaterdag 17 en zondag 18 augustus, voor en na de wedstrijden. In aanvulling hierop ontvingen bezoekers na afloop van het evenement een digitale vragenlijst. In totaal zijn er 303 enquêtes verzameld.
•
TeamNL Sport Experience Stad. Voor dit onderdeel is gebruik gemaakt van meerdere methodes. o
2 Zie
Observaties en verslagen. Bij alle tien de evenementen hebben onderzoekers en soms ook studenten van het lectoraat geobserveerd en zijn dagverslagen opgesteld. Het observeren geschiedde aan de hand van een vast formulier, waarbij het aantal deelnemers werd geteld , de sekse en leeftijd van de deelnemers werden genoteerd en waarbij de observant een inschatting maakte van het plezier dat kinderen beleefden en het ogenschijnlijke ‘succes’ van de activiteit. Ook werd genoteerd wie de activiteit aanbod (vereniging, commerciële aanbieder, WSDH). Bij elkaar leverde dit 146 observaties op. In dagverslagen werd notitie gemaakt van de sfeer op de dag en van randzaken die mogelijk van invloed konden zijn op het succes van de dag (weer, omgeving, concurrerende activiteiten in de nabijheid van het evenement).
https://cit.sport.nl/onderzoeksprogramma-moves.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 8
o
o
o
Enquêtes. Bij 5 van de 10 evenementen 3 zijn terplekke enquêtes afgenomen. De enquêtes (110 in totaal) zijn alleen afgenomen bij kinderen van wie de ouder aanwezig was en nadat die ouder was geïnformeerd over het doel van het onderzoek, en alleen nadat die ouder daar toestemming voor gaf. Rapporten. Omdat veel kinderen onder de 15 jaar waren en zonder ouder kwamen (veelal samen met een begeleider van een BSO), konden vanwege ethische redenen veel kinderen niet worden bevraagd. Kinderen konden wel zelf bij de in-/uitgang een ‘TNLSE-rapport’ (zie bijlage 3) invullen. Kinderen konden daarop met behulp van smileys en een tweetal simpele vragen zelf hun ervaringen delen. 172 kinderen hebben van die gelegenheid gebruik gemaakt. Gesprekken met partners. Met tien uitvoerende partners zijn enige tijd na het evenement gesprekken gevoerd over hun rol en beleving van het evenement. Om na te gaan hoe de organisatie van de verschillende topsportevenementen van deze sportzomer bijdr aagt aan het vergroten van het bereik, de sportparticipatie en de maatschappelijke impact van deze evenementen, zijn na afloop van de sportzomer interviews gehouden met verschillende stakeholders. Daarbij werd gevraagd naar hun hun rol in de organisatie van de sportzomer, hun ervaringen en hun tevredenheid.
Ook is gevraagd naar suggesties voor het verbeteren van volgende sportevenementen die in Den Haag worden georganiseerd.
•
TeamNL Sport Experience Strand. De TeamNL Sport Experience op het strand is op dezelfde wijze bezocht en onderzocht als de variant in de stad. Er zijn data verzameld op twee van de vijf dagen dat het evenement plaatsvond (de eerste dag, dinsdag, en de vierde dag, de vrijdag 4 ). In totaal zijn de volgende data verzameld: 39 enquêtes onder de bezoekende kinderen; 56 door de kinderen zelf ingevulde ‘rapporten’; en 43 observaties. Deze data zijn aangevuld met dagverslagen over de omstandigheden waaronder de Team NL Sport Experience plaatsvond.
•
Diverse overige activiteiten. In het kader van de Haagse sportzomer is een groot aantal activiteiten uitgevoerd. In samenspraak met de gemeente is daarop besloten om bij de volgende activiteiten de volgende onderzoeksactiviteiten te ontplooien: o 100 velden toernooi: hier zijn enquêtes afgenomen op zaterdag 17 en zondag 18 augustus (n=91); o Fietsclinic en dikke banden race Trias: hier is geobserveerd; o Kick-off Lange Voorhout op 25 mei 2024: hier is geobserveerd.
In aanvulling op deze aan specifieke evenementen gekoppelde onderzoeksactiviteiten, zijn nog twee meer algemene activiteiten uitgevoerd: o
Stadspanel. Er is een grootschalig vragenlijstonderzoek uitgezet onder de bevolking van de gemeente Den Haag. Dit is gebeurd met behulp van het Stadspanel Den Haag en uitgevoerd door Steda Onderzoek & Advies beheerder van dit Stadspanel. De vragenlijst bevatte vragen over het sportieve profiel van bewoners, in hoeverre zij op de hoogte waren van de verschillende evenementen van de sportzomer en of zij deze evenementen daadwerkelijk hadden bezocht. Aan dit onderdeel namen 2400 respondenten deel (44%) 5 .
Het veldwerk (afnemen enquêtes, observaties) is steeds verricht door onderzoekers van het lectoraat en studenten van de opleiding Sportkunde, met uitzondering van de vragenlijsten bij de Tour de France Femmes in het Zuiderpark. Deze zijn afgenomen door jongeren uit de wijk (onder supervisie van het lectoraat). De meeste vragen betroffen de
3 Steenwijklaan, Vermeerpark, Lipa, Bouwlust en Spaarwaterstraat. Deze locaties zijn samen met de gemeente
bepaald. 4 Die vrijdag waaide het hard in de ochtend waardoor een groot deel van de activiteiten geen doorgang kon vinden. 5 De beheerder van het panel, Steda, geeft aan dat de respondenten over het algemeen een goede afspiegeling vormen van de totale populatie van Den Haag, met bijvoorbeeld een goede spreiding van respondenten over de verschillende wijken in de gemeente. Waar dit niet het geval is, bijvoorbeeld bij een onder representatie van m.n. jongeren, is gebruikt gemaakt van wegingsfactoren in de analyse van de data.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 9
achtergrond en ervaring van de bezoekers/deelnemers, het gezelschap waarin ze zich bevonden, en de betekenis van het evenement voor hun sociale netwerk, welbevinden of sportgedrag.
1.4
Opbouw rapport
Dit rapport is al volgt opgebouwd. Eerst bespreken we de uitkomsten van de onderzoeken rondom de Tour de France Femmes (hoofdstuk 2) en het EK beachvolleybal (hoofdstuk 3). Vervolgens kijken we naar de TeamNL Sport Experience (strand en stad, hoofdstuk 4) en naar het onderzoek rondom de overige evenementen (hoofdstuk 5). In hoofdstuk 6 kijken we naar de houding van inwoners van de stad ten aanzien van topsport en topsportevenementen. In hoofdstuk 7 doen we verslag van de gesprekken met de partners van de TeamNL Sport Experience (ervaringen, verbetersuggesties). In hoofdstuk 8 vatten we de belangrijkste uitkomsten samen en formuleren we onze conclusies.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 10
2 Tour de France Femmes 2.1
Korte introductie Tour de France Femmes
De Tour de France Femmes startte op maandag 12 augustus in Rotterdam en eindigde op zondag 18 augustus op de Alpe d’Huez. De eerste etappe, 125 kilometer lang, voerde van Rotterdam, via het Westland naar den Haag. Daarna waren er nog etappes in en rond Rotterdam en Valkenburg/Luik, voor de koers zijn vervolg kreeg in Frankrijk. De eerste etappe op maandag 12 augustus startte om 12:30 uur. De verwachting was dat renners rond 15:00 uur Den Haag zouden binnenrijden, via de N11, om vervolgens via de zuidoostkant van Den Haag Zuid West de weg te vervolgen, een lus te maken door het Zuiderpark en dan langs de westzijde van Bouwlust en Vrederust (Escamplaan) terug te komen op de plaats waar de renners de stad binnenkwamen, om vervolgens in een min of meer rechte lijn af te koersen op Kijkduin, waar de finish verwacht werd rond 15:30 uur (zie bijlage 1 voor de route in detail). Voor de stad Den Haag was het de eerste keer in een lange tijd dat een professionele wielerkoers de stad aandeed 6 . Weken daarvoor al was de route zichtbaar gemaakt voor inwoners door het ophangen, op lantaarnpalen, van gele borden in de vorm van een wielrenners-jersey. Deze bleken na afloop een geliefd verzamelobject (zie foto). Wellicht mede hierom waren de borden op een deel van de route ook al verdwenen op de dag van de koers zelf.
De Tour de France Femmes profiteerde die dag van de goede weersomstandigheden. Het weer was al goed geweest in de aanloop naar de koers toe, maar op maandag 12 augustus was het uitgesproken zonnig en warm (temperaturen tot boven de 30 graden). Goed gestemd werd reikhalzend uitgekeken of de favoriete voor de eindoverwinning Demi Vollering uit het nabijgelegen Pijnacker en favoriete voor de eerste etappewinst Lorena Wiebes, zich al op de eerste dag zouden manifesteren. De organisatie van het evenement lag in de handen van de ASO (Amaury Sport Organization) in samenwerking met de steden Rotterdam en Den Haag, SportVibes en met betrokkenheid van vele lokale organisaties en ondernemers.
2.2
Bezoekersprofiel
Uit het veldwerk zoals verricht op de twee locaties bij Kijkduin en het Zuiderpark hebben uitgevoerd is gebleken dat twee derde van de bezoekers (65 procent) uit Den Haag komt. Het resterende een derde deel van de bezoekers kwam niet alleen uit de provincie maar ook van verder in het land, tot de omringend e landen toe (Duitsland, België). Het Bezoekersprofiel van de Tour de France Femmes is verder gebaseerd op de uitkomsten van het Stadspanel, omdat dat onderzoek met zijn grotere steekproef robuustere data oplevert. De respondenten van het Stadspanel is gevraagd of zij de etappe van de Tour de France Femmes hebben bezocht. 21 procent van de respondenten geeft aan dat dit het geval is. Omgerekend betekent dit dat zo’n 145.000 7 mensen 6 In 1973 deed de Tour de France Den Haag aan. De proloog finishte op de boulevard van Scheveningen met Joop
Zoetemelk als winnaar. Daarna deden zowel de Tour de France, de Giro als de Vuelta Nederland aan, maar niet Den Haag (wel de wielersteden Utrecht en Rotterdam, en meerdere andere gemeentes in het Zuiden en Oosten van het land). 7 Het Stadspanel wordt gehouden onder de Haagse bevolking van 16 jaar en ouder. We hebben het dan over ongeveer 450.000 personen, wat het bezoekersaantal op 95.000 brengt. Uit de gehouden enquêtes blijkt 65% van
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 11
de Tour de France Femmes zouden hebben bezocht. Dat is aanmerkelijk meer dan blijkt uit telling door de organisatie van de Tour in samenwerking met de veiligheidsdiensten, die aangeven dat ongeveer 77.500 mensen aanwezig zijn geweest langs de route bij de Tour de Frances Femmes (inclusief mensen van buiten de stad). Oorzaken voor deze hogere schatting in het Stadspanel van het aantal bezoekers zijn vermoedelijk gelegen in: enige mate van sociale wenselijkheid in de antwoorden van de respondenten; in een ove rvertegenwoordiging van geïnteresseerden naar beide evenementen onder de steekproef; en in de mogelijkheid dat de ondervraagden een vrij ruime definitie van ‘evenement bezoeken’ hanteerden (bijv.: door ook van balkons of achter het raam staan kijken, mee te tellen als ‘bezoek’, of door het evenement te hebben ‘bezocht’ terwijl men op straat liep voor een boodschap bijvoorbeeld). Uit de resultaten blijkt verder dat mannen iets meer geïnteresseerd zijn geweest in de etappe dan vrouwen (zie figuur 2.1, volgende pagina). Daarnaast is opvallend dat relatief meer mensen met een lager - of middelopleidingsniveau hebben bezocht dan mensen met een hoger opleidingsniveau . Dat is opmerkelijk, want doorgaans zijn juist hoger opgeleiden bij het bezoek aan dergelijke sportevenementen oververtegenwoordigd 8 .
Dit kan te maken hebben met de wijken waar de etappe doorheen is gekomen , en waar lager opgeleiden oververtegenwoordigd zijn (zie Den Haag in Cijfers). Uit de data blijken namelijk dat grote verschillen tussen wijken, als het gaat om het bezoek aan de Tour de France Femmes. De Tour de France Femmes vooral veel publiek trok uit de wijken Loosduinen, Escamp en Laak, waar ook de route doorheen ging. Naar leeftijd zien we geen grote verschillen. Niet-sporters waren minder geïnteresseerd in een bezoek aan de etappe dan mensen die wel aan sport doen, maar hiervoor geldt dat verschillen niet groot zijn en kleiner dan veelal bij sportevenementenbezoek wordt aangetroffen (zie de voetnoot onder aan deze pagina).
de bezoekers niet uit de stad Den Haag te komen. Daarmee rekening houdend komt het aantal bezoekers aan de Tour de France Femmes etappe door Den Haag, de cijfers van het Stadspanel aanhoudend, op 145.000. 8 Zie bijvoorbeeld: Schoemaker, J., Cocq, S. de, Breedveld, K., & Hover, P. (2024). Betrokkenheid & draagvlak van topsportevenementen: whitepaper. Nijmegen: HAN University of Applied Sciences. https://cit.sport.nl/media/u0rn3kap/240711_moves-whitepaper-betrokkenheid-en-draagvlak.pdf De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 12
Figuur 2.1: Bezoekersprofiel Tour de France Femmes, inwoners van Den Haag (N=2400) Totaal
21%
Geslacht Man Vrouw
23% 20%
Opleidingniveau Laag Middel Hoog Wijk Loosduinen Escamp Segbroek Scheveningen Centrum Laak Haagse Hout Leidschenveen-Ypenburg Leeftijd 16-29 30-39 40-59 50-59 60-69 70+ Sportgedrag Meermaals per week Circa 1x per week Circa 1-3x per maand Minder vaak Nooit
26% 25% 19%
43% 41% 21% 7%
16% 29% 6% 7%
19% 25%
19% 17% 24% 22%
22% 21% 24% 26% 18%
Bron: Stadspanel Den Haag
Fietsgedrag In de enquêtes op locatie is sport- en beweeggedrag dieper uitgevraagd. Zo zijn er vragen gesteld over of men lid is van een sportvereniging en of men vaak zelf fietst. Daar komt onder andere uit naar voren 44 procent van de respondenten aangeeft aan sport te doen, en ook lid te zijn van een sportvereniging (zie figuur 2.2). 37 procent is sportief zonder lidmaatschap van een sportvereniging, en 20 procent geeft aan niet aan sport te doen. Daarmee zijn sporters onder de bezoekers (licht) oververtegenwoordigd, hetgeen de uitkomsten u it het Stadspanel bevestigt.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 13
Figuur 2.2: Sportdeelname onder bezoekers Tour de France Femmes (N=133)
20% Ja, en ik zit bij een sportvereniging
44% Ja, maar ik zit niet bij een sportvereniging Nee
37%
Bron: Vragenlijstonderzoek Tour de France Femmes In onderstaande figuur 2.3 is weergegeven hoe regelmatig de gesproken respondenten op de fiets stappen. Het overgrote meerendeel (68 procent) fietst (vrijwel) dagelijks. 11 procent van de respondenten geeft aan zelden tot nooit te fietsen. Van de mensen die hebben aangegeven vrijwel dagelijks te fietsen , gebruikt 67 procent van de mensen de fiets voor woon-werkverkeer, doet 42 procent aan tourfietsen en stapt 22 procent van de respondenten op de wielrenfiets (niet in figuur). Daarmee zijn ‘sportieve fietsers’ onder de bezoekers oververtegenwoordigd9 . Figuur 2.3: Fietsfrequentie onder bezoekers Tour de France Femmes (n=133)
11%
(Vrijwel) dagelijks
20%
Niet dagelijks Zelden/nooit
68%
Bron: Vragenlijstonderzoek Tour de France Femmes 9 Volgens Zo sport Nederland, belangrijkste trends en ontwikkelingen in sportdeelname in 2023 (NOCNSF 2024)
deden in 2023 580.000 mensen aan ‘wielersport’ (blz. 20). Volgens de NTFU waren er in 2022 900.000 sportfietsers (bron: https://www.bicycling.com/nl/nieuws/a43888199/fietssport-blijft-groeien-in-nederland2022/. Dat laatste komt overeen met 5% van de bevolking. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 14
2.3
Gezelschap, beleving en inspiratie
Gezelschap De Tour de France Femmes bleek een gelegenheid om elkaar te ontmoeten. Vier vijfde van de bezoekers deed dat in het gezelschap van een of meer anderen (zie figuur 2.4). Overwegend was dat een gezinslid, maar ook vrienden of familieleden van buiten het gezin. Klaarblijkelijk was het evenement ook een aangelegenheid voor families om samen te komen. Figuur 2.4: Omvang van het gezelschap (incl. zichzelf) waarmee men de Tour de France Femmes bezocht (N=133)
7%
3% 19% 1
14%
2 3 4 5
17%
Meer dan 5
41%
Bron: Vragenlijstonderzoek Tour de France Femmes
Beleving Respondenten van het Stadspanel die het evenement hebben bezocht, beoordelen de dag gemiddeld met een 8.9. Dat positieve beeld werd ook bevestigd in de straat-enquêtes, waar uitgebreider is ingegaan op de beleving van de Tour de France Femmes (zie figuur 2.5). Uit die resultaten blijkt dat bijna alle bezoekers een positieve ervaring met het evenement hebben gehad. Bijna alle bezoekers geven aan het (helemaal) eens te zijn met de stelling dat het leuk was om het evenement bij te wonen en noemt de Tour de France Femmes een geslaagde dag. Het overgrote deel van de bezoekers (88%) geeft ook aan trots te zijn dat het evenement in ‘hun stad’ plaatsvond. Wat die trots veroorzaakt, vonden veel bezoekers niet makkelijk uit te leggen. Vaak werd daarbij genoemd dat men het in zekere zin als eervol ervaarde dat een evenement met een dergelijk statuut de stad aandoet. Veel respondenten betrokken hierbij ook dat ze het organiseren van een dergelijk evenement passend vinden bij een stad die sport wil stimuleren. Overigens was de trots onder niet Hagenezen nauwelijks lager dan onder Hagenezen (85% om 90%, cijfers niet in figuur).
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 15
Figuur 2.5: Ervaringen en perspectieven van bezoekers van de Tour de France Femmes (N=133) 0%
10%
Het bijwonen van de etappe van de Tour de France Femmes is leuk
20%
Helemaal oneens
Oneens
40%
50%
60%
32%
Ik vind het tot nu toe een geslaagde dag
Ik ben er trots op dat dit evenement in Den Haag plaatsvindt
30%
Neutraal
80%
90% 100%
65%
41%
10%
70%
54%
42%
Eens
46%
Helemaal eens
Bron: Vragenlijstonderzoek Tour de France Femmes
Inspiratie Naast de bovenstaande stellingen is ook informatie gewonnen over of het bezoek aan de Tour de France Femmes ook tot gedragsverandering onder bezoekers zou kunnen leiden (figuur 2.6). Respondenten is gevraagd of zij door het bezoek aan het evenement gestimuleerd zijn om vaker de fiets te gebruiken. Dit is alleen gevraagd aan de respondenten die zijn ondervraagd op het moment dat de professionele wielrensters al gepasseerd waren bij het punt waar de enquête is afgenomen. De uitkomsten in deze zijn verdeeld. Een derde van de groep is het eens met deze stelling en vindt dat de Tour de France Femmes hen heeft gestimuleerd om vaker de fiets te gebruiken. Maar nog eens een derde antwoordt neutraal of is het oneens met de stelling. Deze uitkomsten moeten tegen het licht worden gezien van het feit dat al veel mensen dagelijks fietsen (zie hierboven). Figuur 2.6: Ervaren stimulans fietsgebruik onder Tour de France Femmes bezoekers (N=22)
32%
32%
Oneens
Neutraal
Eens
36%
Bron: Vragenlijstonderzoek Tour de France Femmes
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 16
2.4
Informatiekanalen voor de Tour de France Femmes
De respondenten uit het Stadspanel die hebben aangegeven de etappe van de Tour de France Femmes te hebben bezocht, is gevraagd hoe zij te weten zijn gekomen over het evenement. Hierbij was het mogelijk om meerdere opties aan te vinken. Uit de resultaten (figuur 2.7) blijkt dat voor de Tour de France Femmes, posters/flyers (71 procent), lokale media (45 procent) en landelijke media (35 procent) de meest effectieve methoden zijn geweest om bezoekers te benaderen. De hoge bekendheid via posters en flyers zal mede het gevolg zijn geweest van de actieve communicatie vanuit de gemeente: onder andere 150.000 huishoudens in de buurt van het parcours ontvingen een brief/ flyer met informatie over het evenement.
Figuur 2.7: Informatiebronnen voor Tour de France Femmes, inwoners van Den Haag (N=2400) 100% 90% 80%
71%
70% 60% 50%
40% 30%
45% 35% 21%
20%
10%
15%
12% 3%
1%
0%
Bron: Stadspanel
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 17
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 18
3 EK Beachvolleybal 3.1
Korte introductie EK Beachvolleybal
Den Haag is beachvolleybalhoofdstad van Nederland. Niet alleen traint het nationale team er, op de Sportcampus, maar in het verleden zijn er vaker internationale kampioenschappen gehouden in de stad ( de laatste waren: WK 2015, EK 2018). Den Haag is ook de enige stad van Nederland met een beach volleybalstadion (op het strand aan de noordzijde van de Scheveningse haven). Daar ook vonden de Haagse wedstrijden van het EK Beach volleybal plaats, waaronder alle (halve) finales tijdens het slotweekeinde. Voor deze gelegenheid had het stadion een upgrade gekregen en was er aan het stadion een ‘village’ toegevoegd, waar spelers, pers en vrijwilligers een thuis vonden, en waar bezoekers eten en drinken konden bestellen en nuttigen. Dit village was ook de locatie voor de Team NL Sport Experience Strand. Voorafgaand aan het evenement stonden alle seinen op groen om hier een succesvol evenement van te maken. In de weken daarvoor hadden de Nederlandse deelnemers aan de Olympische spelen naar behoren gepresteerd. Er werd weliswaar geen eremetaal gewonnen, maar zowel bij de mannen als de vrouwen waren meerdere teams actief tot diep in het toernooi. Het beachvolleybal kreeg op de Spelen bovendien met zijn bijzondere locatie de nodige media-aandacht.
Wat daarbij hielp was dat de wedstrijden het Europese tijdschema volgden, waardoor belangrijke wedstrijden voor dit deel van de wereld gespeeld werden op prime time. Een deel van de Europese medaillewinnaar s waren ook actief op het EK, en dat gold ook de Nederlands teams. Blikvangers waren het duo Van de Velde / Immers (waarvan de eerste tijdens de Spelen de nodige negatieve aandacht kreeg wegens eerdere rechtszaken) en Brouwer/ Meeuwsen (de wereldkampioenen uit 2013 en bronzen medaillewinnaars bij de Spelen van 2016, voor wie dit het laatste toernooi zou zijn). Het EK Beachvolleybal startte op dinsdag 13 augustus met veel regen en wind, wat in de andere speelsteden tot geannuleerde wedstrijden leidde. Later in de week werd het weer beter, scheen de zon ook met regelemaat. In het finaleweekeinde was de temperatuur aangenaam (20-25 graden), was het droog en scheen de zon regelmatig. De organisatie van het evenement lag in handen van evenementenbureau TIG Sports.
3.2
Bezoekersprofiel
Om een bezoekersprofiel op te stellen van de bezoekers aan het EK Beachvolleybal is wederom gebruik gemaakt van de data van het Stadspanel. Dit is gedaan om een gemakkelijke vergelijking te kunnen maken tussen de Tour de France Femmes en het EK Beachvolleybal. Daarnaast is gebruik gemaakt van extra informatie verkregen via data uit het MOVES-onderzoek (zie paragraaf 1.2). De data uit het Stadspanel laat zien dat het EK Beachvolleybal een ander type bezoeker heeft getrokken dan de Tour de France Femmes (figuur 3.1, volgende pagina). Als het gaat om opleidingsniveau blijkt dat aanmerkelijk meer mensen met een middel of hoger opleidingsniveau het evenement hebben bezocht dan mensen met een lager opleidingsniveau. Dit verschil is groter dan bij de Tour de France Femmes. De data uitgesplitst naar de verschillende wijken laten zien dat relatief veel mensen uit Scheveningen het evenement hebben bezocht – geen vreemd resultaat omdat het EK daar plaatsvond. Verder laten de data zien dat het evenement relatief veel jongere bezoekers heeft getrokken, en bl eek dat het EK Beachvolleybal met name in trek bij mensen die zelf sportief actief zijn. Ook hiervoor geldt dat die verschillen bij het EK Beachvolleybal groter zijn dan bij de Tour de France Femmes.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 19
Figuur 3.1: Bezoekersprofiel EK Beachvolleybal, inwoners van Den Haag (N=2400) Totaal
3%
Geslacht Man Vrouw
3% 3%
Opleidingsniveau Laag Middel Hoog Wijk Loosduinen Escamp Segbroek Scheveningen Centrum Laak Haagse Hout Leidschenveen-Ypenburg Leeftijd 16-29 30-39 40-49 50-59 60-69 70+ Sportgedrag Meermaals per week Circa 1x per week Circa 1-3x per maand Minder vaak Nooit
1% 3% 4%
3% 4% 4% 6% 2% 2% 2% 3%
16% 10% 2% 3% 3% 2%
5% 2% 3% 4% 0%
Bron: Stadspanel Den Haag
Naast de bovenstaande demografische kenmerken is met behulp van data uit het MOVES -onderzoek ook achterhaald welk percentage van de bezoekers zelf aan (beach)volleybal doet. In figuur 3.2 zijn deze resultaten weergegeven. Hieruit blijkt dat het EK Beachvolleybal weliswaar veel (beach)volleyballers aantrok, maar ook andere sportliefhebbers.
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 20
Figuur 3.2: Sportdeelname onder bezoekers Haagse EK Beachvolleybal (N=303)
12% 34%
54%
Ja,(beach)volleybal
Ja, maar niet (beach)volleybal
Nee
Bron: MOVES vragenlijstonderzoek
3.3
Gezelschap, beleving en inspiratie
Gezelschap Evenals bij de Tour de France Femmes zijn EK Beachvolleybal bezoekers gevraagd naar het gezelschap waarmee ze naar het evenement kwamen (figuur 3.3). Uit de resultaten blijkt dat bijna de helft van de respondenten met één ander persoon naar het evenement toe is gekomen. In vergelijking met de Tour de France Femmes kwamen naar verhouding minder mensen alleen af op het evenement (9% versus 19% bij de Tour de France Femmes). Dit zal te maken hebben gehad met de kortere duur van de Tour de France Femmes en het feit dat voor dat evenement niet hoefde te worden betaald (men liep bij de Tour de France Femmes ‘makkelijker even langs’).
Figuur 3.3 Omvang gezelschap (incl. zichzelf), bezoekers Haagse EK Beachvolleybal (N=303)
6%
9%
9%
17% 45% 15%
1
2
3
4
5
Meer dan 5
Bron: MOVES vragenlijstonderzoek De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 21
Verder blijkt het EK Beachvolleybal ook een interessant evenement geweest te zijn als het gaat om het opdoen van nieuwe contacten (figuur 3.4). Ongeveer de helft van de respondenten geeft aan contact te hebben gehad met andere bezoekers van het evenement. Figuur 3.4: Contact met andere bezoekers, bezoekers Haagse EK Beach? (N=303)
48% 52%
Ja
Nee
Bron: MOVES vragenlijstonderzoek
Beleving De bezoekers beoordelen hun bezoek aan het EK Beachvolleybal zeer positief. Het gemiddelde cijfer voor het evenement is een 8,4 (figuur 3.5, volgende pagina). Dat is een fractie lager dan bij de Tour de France Femmes (8,9). Naar de reden waarom de bezoekers het EK Beachvolleybal iets lager waarderen dan de bezoekers van de Tour de France Femmes, kan enkel gegist worden. Factoren die daarin een rol kunnen hebben gespeeld, zijn: het feit dat de Tour de France Femmes deels een ander publiek trok (meer niet-sporters, meer lager opgeleiden, en daarmee een publiek dat wellicht minder ‘kritisch’ is ten aanzien van topsportevenementen); de bijzondere status en reputatie van ‘de Tour’, in vergelijking met het vaker voorkomende beachvolleybal; de kortere tijdsduur van de Tour de France Femmes; en de het feit dat men voor de Tour de France Femmes niet hoefde te betalen (meer een ‘cadeautje’). Het gedrag van mede-supporters, de sfeer en entourage, en het niveau van de prestaties werden bij het EK Beachvolleybal positief beoordeeld. Klaarblijkelijk maakten de verrichtingen op en om het veld indruk, met de muziek, de speakers en de aanmoedigingen om te bewegen tussen de punten do or (‘Here comes the boom, here comes the boom, here comes the boom, boom, boom, boom’).
Lagere rapportcijfers werden gegeven aan de bereikbaarheid van het evenement en met name aan de prijs/kwaliteitverhouding van eten en drinken. Bij het afnemen van de enquêtes werd ook het meest aan dat specifieke punt gememoreerd (‘duur’, ‘te weinig diversiteit’, ‘te druk’).
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 22
Figuur 3.5: Rapportcijfers en ervaring EK Beachvolleybal, bezoekers Haagse EK Beachvolleybal (N=303) Bezoek aan evenement als geheel
8,4
Bereikbaarheid en parkeren
7,8
Sportaccomodatie
8,4
Prijs/kwaliteitverhouding toegangsprijs
8,1
Niveau van topsportprestaties
8,7
Gedrag van supporters
8,9
Sfeer en entourage
8,8
Prijs/kwaliteitverhouding eten en drinken
6,9
Bron: MOVES vragenlijstonderzoek Respondenten zijn over het algemeen ook behoorlijk positief over hun beleving bij het EK Beachvolleybal (figuur 3.6). Zo geeft 52% van de respondenten aan dat hun welzijn is toegenomen door het EK, zegt 51% dat hun interesse in de sport is gegroeid, voelt 78% zich door het EK beachvolleybal meer betrokken bij de sport en is 88% er trots op dat het evenement in Nederland plaatsvindt. Ook sociaal kan het EK Beachvolleybal voor een impuls zorgen; zo geeft de helft van de respondenten aan dat het EK een goede gelegenheid was om vrienden of vriendinnen te ontmoeten.
Figuur 3.6: Beleving van het EK Beachvolleybal, bezoekers Haagse EK Beachvolleybal (N=303)
Ik ben trots dat het EK Beachvolleybal in Nederland plaatsvindt. Ik ben trots op de sportprestaties van de Nederlandse sporters tijdens het EK Beachvolleybal.
7%
14%
Door dit evenement is mijn welzijn toegenomen. Door dit evenement is mijn interesse in (beach)volleybal gegroeid. Door evenementen als deze voel ik mij meer betrokken bij (beach)volleybal. Het EK Beachvolleybal is goede gelegenheid om vrienden en/of vriendinnen te ontmoeten. Topsportevenementen bezoeken speelt een belangrijke rol in het in stand houden van vriendschappen van mij.
77%
15%
30%
19% 7%
51%
15%
78%
26% 43%
Neutraal
52%
29%
22%
0% (Zeer) oneens
88%
50% 27%
30%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% (Zeer) eens
Weet ik niet
Bron: MOVES vragenlijstonderzoek
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 23
3.4
Informatiekanalen voor het EK Beachvolleybal
Evenals bij de Tour de France Femmes zijn respondenten uit het Stadspanel die hebben aangegeven het EK Beachvolleybal te hebben bezocht, gevraagd hoe zij te weten zijn gekomen over het evenement (figuur 3.7). Hierbij was het mogelijk om meerdere opties aan te vinken. Uit de resultaten blijkt dat voor het EK Beachvolleybal de lokale media (31 procent), sociale media (27 procent) en posters/flyers (25 procent) de meest belangrijke informatiekanalen waren voor bezoekers. In vergelijking met de Tour de France Femmes valt op bezoekers van het EK Beachvolleybal minder informatie over het evenement hadden verkregen via de media en/of via posters/flyers, maar meer via sociale media, familie en vrienden, via hun sportvereniging of ‘anders’. Klaarblijkelijk is er tussen beide evenementen niet alleen een verschil in publiek, maar ook in de wijze waarop informatie over het evenement werd verspreid en tot zich werd genomen. Figuur 3.7: Informatiebronnen voor Tour de France Femmes, bezoekers van EK Beachvolleybal onder inwoners van Den Haag (N=2400) 100% 90%
80% 70% 60%
50% 40% 30%
25%
20%
31%
27% 18%
10%
23% 14%
19%
5%
0%
Bron: Stadspanel
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 24
4 TeamNL Sport Experience 4.1
Korte introductie Team NL Sport Experience stad en strand
De TeamNL Sport Experience in Den Haag is, zoals op de website van TeamNL vermeld staat, ‘een mooie manier om de inwoners van Den Haag kennis te laten maken met divers sportaanbod en te inspireren via de prestaties van onze topsporters.’10 De TeamNL Sport Experience is daarbij de paraplu naam voor een reeks van vergelijkbare activatieprogramma’s in verschillende Nederlandse steden, waaronder Den Haag. In Den Haag lag de organisatie in handen van TIG Sports, in samenwerking met de gemeente, en waren de programma’s nadrukkelijk gekoppeld aan met name de Tour de France Femmes11 . De Haagse TNLSE kende twee varianten, een stadsversie en een strand versie. TNLSE -stad In de stadsversie van de TNLSE vonden de activatieprogramma’s plaats op zeven locaties op tien verschillende middagen (zeven woensdagen en drie donderdagen, zie hieronder). De locaties verschilden onderling. Dat betekende dat per locatie sprake kon zijn van een verschillend aanbod (naast een harde kern van o.a. mkb, basketbal, voetbal, volleybal, spinnen, fietsen maken, skaten en een springkussen). De activiteiten werden uitgevoerd door lokale (commerciële) aanbieders, al dan niet bijgestaan door een landelijke aanbieder (sportbond), of door Stichting Werken aan Sportstad Den Haag (WSDH). In bijlage 2 zijn de locaties van de verschillende TNLSE-stad evenementen weergegeven op de kaart van de gemeente Den Haag.
Tabel 4.1: Data en locaties ‘TeamNL Sport Experience Stad’ Wanneer 3-jul-24
Waar Steenwijklaan
10-jul-24
Stokroosveld
17 & 18 juli 2024
Krajicek playground Bokkefort
24 & 25 juli 2024
Krajicek playground Vermeerpark
31 juli & 1 augustus 2024
Krajicek playground Lipa
7-aug-24
Krajicek playground Bouwlust
21-aug-24
Krajicek playground Spaarwaterstaat
Alle locaties lagen midden in de wijken, veelal dichtbij lagere scholen. Toch waren er verschillen in de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de diverse locaties. Sommige lagen meer verstopt of verder weg uit looproutes van burgers (Steenwijklaan, Stokroosveld, Lipa), andere waren door hun locatie op lokale pleisterplaatsen of op kruispunten van bezoekersstromen toegankelijker voor kinderen en ouders (Bokkefort, Vermeerpark, Bouwlust, Spaarwaterstraat). De keuze van deze locaties kwam voort uit de vergelijkbare opzet van Tokyo in Town tijdens het Olympic Festival van 2021. Het weer was op geen van de dagen spelbreker. Alleen op de eerste dag waaide en regende het in de ochtend, tot kort voor de opening, hard. Voor de TNLSE hoefden deelnemers geen toegangskaarten aan te schaffen. Dat betekent dat het aantal deelnemers moet worden vastgesteld op basis van tellingen, met het blote oog. Volgens de organisator van het evenement, TIG Sport, hebben er 2.700 kinderen deelgenomen aan de TNLSE-stad, waarvan het merendeel (83%) 12 jaar of jonger. Op basis van onze eigen observaties kunnen we dat aantal onderschrijven. Statistieken van Den Haag in Cijfers geven aan dat er naar schatting ongeveer 42.000 kinderen in de leeftijdscategorie 6 t/m 12 woonachtig zijn in Den Haag.
Een ruwe berekening laat zien dat ongeveer 6 procent van 10 Zie https://www.teamnl.org/sportexperience 11 Met ondersteunend promotiemateriaal, specifieke fietsactiviteiten (fietsen maken, spinning, mountainbiken,
Tour de France Femmes shirts). Op veel locaties kon ge(beach)volleybald worden. Alle deelnemers konden ook een goodiebag krijgen met daarin een voucher om gratis naar het EK beachvolleybal te kunnen gaan. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 25
deze groep aanwezig is geweest op een TNLSE-stad evenement. Die 6% kan daarbij gezien worden als een bovengrens. Een klein deel van de 2.700 deelnemende kinderen zal op meer dan een dag aanwezig zijn geweest (en dus dubbel zijn geteld), en een klein deel was afkomstig uit randgemeentes (Naaldwijk, Voorburg, Leidschendam, Wassenaar). TNLSE -strand De TNLSE-strand vond plaats op een locatie, in het beach stadion en de ernaast gelegen ruimtes (village, parkeerterrein, jachthaven). Ook hier lag de verantwoordelijkheid bij TIG Sports. De activiteiten werden veelal uitgevoerd door landelijke spelers (bond) of door lokale spelers, maar dan andere dan betrokken waren bij TNLSE stad. WSDH had hier geen rol. Een aantal activiteiten was nu niet vertegenwoordigd (fietsen maken), anderen waren toegevoegd (schermen, zeilen o.a.). In totaal waren 27 sporten aangeboden door 36 aanbieders. De locatie dicht tegen de jachthaven aan, aan het zuideinde van het Scheveningse strand, maakte dat de TNLSE-strand op een bijzonder locatie plaatsvond maar niet echt ‘in de loop’ lag. Wel was het evenemententerrein, vanwege de tribunes voor het EK beach, duidelijk zichtbaar vanaf boulevard en strand. Het weer was op de meeste dagen goed. Alleen op de vrijdag waaide het zo hard dat de TNLSE-strand later moest openen (en een aantal activiteiten lange tijd gesloten bleef).
Uit de tellingen van TIG Sport blijkt dat er ongeveer 5.500 ouders en kinderen aanwezig zijn geweest op een van een van de vijf dagen van de TNLSE-strand. Hoeveel Haagse kinderen dat zijn geweest, is lastig te bepalen. Op basis van onze enquêtes is bekend dat de TNLSE-strand een groter geografisch bereik had dan de TNLSE-stad, met ook bezoekers uit andere delen van het land (Delft, Pijnacker, Boxtel, Lelystad, Harderwijk – deels vermoedelijk mensen op vakantie in Den Haag e.o.). Ook hier zal sprake zijn geweest van dubbeltellingen (bezoekers op meer dan een dag). De bovengrens van het aantal Haagse kinderen dat de TNLSE-strand heeft bezocht, schatten we daarmee op 4.100 12 (10% van het totaal aantal Haagse kinderen tussen 6 t/m 12 jaar).
4.2
TeamNL Sport Experience – ‘Stad’
Profiel De 280 kinderen waarvan informatie is opgehaald (110 enquêtes, 172 rapporten) zijn gemiddeld bijna 9 jaar oud. Er zijn 146 jongens en 129 meisjes bevraagd, vijf kinderen hebben geen geslacht ingevuld in het rapport. Van de ondervraagde kinderen geven 26 kinderen (24 procent) aan niet vast aan sport te doen. De meeste kinderen komen uit de directe nabijheid van de betreffende locatie. In de rapporten is niet naar de woonplaats en sportief profiel van kinderen gevraagd.
Beleving Uit de resultaten blijkt dat de kinderen een erg leuke dag hebben gehad bij de TNLSE-stad. Zo beoordelen de kinderen die zijn ondervraagd de dag gemiddeld met een 8,9, en geven de kinderen die een rapport hebben ingevuld gemiddeld zelfs een 9. De observanten waren wat kritischer, en beoordelen de verschillende georganiseerde activiteiten gemiddeld met een 7,5 (figuur 4.1, volgende pagina).
12 Een belangrijke variabele hierin is de verhouding kind/ouders. Veel kinderen kwamen naar de TNLSE met
buitenschoolse opvang organisaties. Daar waren relatief weinig volwassenen bij. Andere kinderen kwamen wel met hun ouders mee. Uitgaand van de veronderstelling dat de verhouding kind/volwassene in deze 3/1 was, , komt de bovengrens van het aantal kinderen dat de TNLSE-strand heeft bezocht daarmee op 4.100. De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 26
Figuur 4.1: Rapportcijfers TeamNL Sport Experience ‘Stad’ (N=110, 172, 146)
Enquêtes onder kinderen
8,9
Rapporten van kinderen
9
Observaties van onderzoekers
7,5
Bron: Enquête TeamNL Sport Experience Daarnaast is gekeken naar welke sporten en activiteiten kinderen het leukst vonden (figuur 4.2). Uit de resultaten blijkt dat voetbal als meest populaire sport is ervaren, met in totaal 39 kinderen die aangeven dat de leukste sport te vinden op de activiteit. Daarnaast bleek het springkussen, vast bestanddeel van de TNLSE-stad, erg in trek. Verder bleken het graffiti spuiten, boulderen en (virtueel) fietsen populair. De kanttekening bij deze resultaten is dat niet elke sport bij alle evenementen van de TeamNL Sport Experience aanwezig was, en er dus niet altijd door kinderen op de sport gestemd kon worden. Het enthousiasme van de kinderen vertaalt zich ook in het gegeven dat 79% van de kinderen aangeeft een of meer van de beoefende sporten vaker te willen beoefenen (niet in figuur). Figuur 4.2: Populariteit diverse sporten, kinderen TNLSE-stad (N=172, 108)
Uit de observaties van onderzoekers is gebleken dat er verschillen zaten in het succes van de verschillende activiteiten die aangeboden werden tijdens de TeamNL Sport Experience. In figuur 4.3 worden de observaties van de onderzoekers uitgesplitst naar het type activiteit dat zij hebben geobserveerd. Alleen activiteiten met meer dan 5 observaties zijn meegenomen in de figuur.
De observanten van de Haagse Hogeschool hebben de diverse activiteiten zelf ook beoordeeld. Daarbij is gekeken naar het aantal kinderen dat de activiteit beoefende, hun mate van activiteit en betrokkenheid en de getoonde spelvreugde. Uit de resultaten blijkt dat BMX en het Virtueel fietsen, aangeboden door House of Esports, volgens de De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 27
observanten het meest succesvol waren (figuur 4.3). Tennis, maar ook basketbal en volleybal, scoorden een stuk lager in de beoordeling van observanten. Uit de verdere verslaglegging van observanten bleek dat er een aantal succesfactoren te identificeren vallen voor een goede activiteit op een evenement als de TeamNL Sport Experience. Observanten spraken over de volgende factoren: -
Inzet vrijwilligers: de activiteiten met enthousiaste vrijwilligers trokken veel bekijks; Type aanbod: activiteiten waar een vrijwilliger aanwezig was om een cursus of mini-les te verzorgen, deden het relatief goed; Aanwezigheid (promotie)materiaal: BMX en virtueel fietsen waren onder meer succesvol vanwege de aanwezigheid van aansprekend materiaal rondom deze activiteiten (BMX-fietsen en Zwift-fietsen).
-
Figuur 4.3: Rapportcijfers observanten voor verschillende activiteiten TeamNL Sport Experience Boogschieten
7,1
Volleybal
6,7
Voetbal
7,7
Virtueel fietsen Tennis
8,2
5,4
BMX
Basketbal
8,1 6,4
Bron: Observaties TeamNL Sport Experience
4.3
TeamNL Sport Experience ‘Strand’
De TeamNL Sport Experience vond in Den Haag niet alleen in de verschillende wijken van de stad plaats. Van 6 t/m 10 augustus is er ook een TeamNL Sport Experience opgezet op het strand van Scheveningen, direct naast de locatie waar een week later het EK Beachvolleybal plaats zou vinden. Uit het onderzoek blijkt dat tijdens deze evenementen er deels een ander publiek afkwam op deze stranddagen ten opzichte van de TeamNL Sport Experience in de wijk. Profiel De 95 kinderen waarvan informatie is opgehaald (39 enquêtes, 56 rapporten) zijn gemiddeld bijna 8 jaar oud. Er zijn 49 jongens en 45 meisjes bevraagd, één kind heeft het geslacht niet ingevuld in het rapport. Van de 39 geënquêteerde kinderen komen er 12 niet uit Den Haag. De kinderen die niet uit Den Haag kwamen, kwamen ook uit verder weg gelegen delen van het land (Delft, Pijnacker, maar ook Brabant, Flevoland, Overijssel - vermoedelijk betreft dit vakantiegangers). Onder de kinderen die wel uit Den Haag kwamen, waren weinig tot geen kinderen uit Den Haag Zuid West. Vijf kinderen (13 procent) geven aan niet vast aan sport te doen. In de rapporten is niet naar de woonplaats en naar het sportief profiel van kinderen gevraagd. Beleving Uit de resultaten blijkt dat de kinderen een erg leuke dag hebben gehad.
Zo beoordelen de kinderen die zijn ondervraagd de dag gemiddeld met een 8,2, en geven de kinderen die een rapport hebben ingevuld gemiddeld zelfs een 8,5. De observanten beoordelen de verschillende activiteiten die zijn georganiseerd gemiddeld met een 8 (figuur 4.4, volgende pagina). De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 28
Figuur 4.4: Rapportcijfers TeamNL Sport Experience ‘Strand’ (N= 39, 56, 43)
Enqûetes onder kinderen
8,2
Rapporten van kinderen
8,5
Observaties van onderzoekers
8
Bron: Enquête TeamNL Sport Experience De kinderen die de TNLSE-strand bezochten, waren daarmee wat minder positief over het evenement dan de kinderen die de diverse speeldagen van TNLSE-stad bezochten. Naar de achtergrond van die verschillen kan alleen maar worden gegist. Een verklaring kan zijn dat de kinderen die de TNLSE-stad bezochten, wat minder kritisch waren en minder hooggespannen verwachtingen hadden van het evenement, dan de kinderen die de TNLSE -strand bezochten. Wellicht ook maakte de compactheid en overzichtelijkheid van de TNLSE-stad dat kinderen zich daar iets meer ‘thuis’ voelden, dan in het iets grootschaliger TNLSE-strand. Overigens vielen ook in TNLSE-strand veel sporten in de smaak. Met name hockey (15 kinderen), boulderen (12 kinderen) en fietsen (10 kinderen) worden door kinderen genoemd als de sport die zij het leukst vonden om te beoefenen (figuur 4.5). Het aandeel kinderen dat een van de beoefende sporten vaker wil beoefenen, ligt bij de TNLSE-strand iets lager dan bij de TNLSE-stad (69% versus 79%, cijfers niet in figuur). Figuur 4.5: Populariteit diverse sporten, kinderen TNLSE-strand (N=95) 0 Rolstoelbasketbal
2
4
2 5
Boulderen
5
10
12
14
16
18
20
4 7
Fietsen
6
Hockey
6
4 9
3
Voetbal
4
3
Rugby
2
1
Schermen
2
1
Springkussen
8
4
BMX
Judo
6
5 Rapporten
Enquetes
Bron: Enquête TeamNL Sport Experience
De Haagse Sportzomer 2024 Lectoraat Impact of Sport De Haagse Hogeschool | 2024 29
4.4
Bekendheid met Tour de France Femmes en EK Beachvolleybal
In de enquêtes is ook gevraagd of de kinderen al op de hoogte waren van de Tour de France Femmes en het EK Beachvolleybal, twee grote sportevenementen die de week na het bezoek aan de TeamNL Sport Experience in Den Haag hebben plaatsgevonden. Ook is gevraagd of zij interesse zouden hebben om het evenement te bezoeken. Uit de resultaten blijkt dat kinderen zeker (nog) niet altijd op de hoogte waren van de rest van de sportzomer, maar dat de bezoekers aan de TNLSE-strand vaker op de hoogte waren van deze topsportevenementen dan de bezoekers aan de TNLSE-stad (figuur 4.6). Dit kan te maken hebben met het feit dat de meeste evenementen van de TNLSE stad eerder in de zomer plaatsvonden, waardoor kinderen minder lang de tijd hebben gehad om op de hoogte te raken. Voor beide evenementen is, bij zowel de bezoekers van de TNLSE-stad als TNLSE-strand, een vergelijkbare interesse, met ongeveer de helft van de kinderen die aangeeft het leuk te vinden om de Tour de France Femmes of het EK Beachvolleybal te bezoeken. Figuur 4.6: Bekendheid met en interesse in de Haagse sportzomer, bezoekende kinderen van TNLSE-stad en TNLSEstrand (N=110, 95) Wist je voor vandaag dat de Tour de France Femmes op 12 augustus naar Den Haag komt?