RIS320450 Analyse miljoenennota en lobbyinzet gemeente Den Haag

Het kabinet stuurt aan op sluiting van (dure) gemeentelijke asielopvang en wil op termijn grote en goedkopere opvanglocaties. Ze boeken hiermee een bezuiniging van €3,5 mld. (van de huidige €4 mld. naar €600 mln.) in op deze opvang. Onduidelijk is wat dit precies betekent voor financiering van reeds bestaande gemeentelijke opvanglocaties en daarmee ook het realiseren van nieuwe opvanglocaties. Het voornemen is de Spreidingswet begin 2025 in te trekken. Het kabinet zal een aanscherping van de procedures en striktere toelatingseisen doorvoeren en wil asielzoekers met kansarme aanvragen en overlastgevers onderbrengen in versoberde opvanglocaties met een deels gesloten regime.

18/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

De duidelijkheid wat dit precies betekent komt pas als de wet gereed is en door het parlement is goedgekeurd. Consequenties opvang asiel Een groot deel van de asiel-opvanglocaties van gemeenten en COA zullen naar verwachting op termijn moeten sluiten omdat er geen geld voor is. Een groot deel van de asiel-opvanglocaties van gemeenten en COA zullen naar verwachting op termijn moeten sluiten omdat er geen geld voor is. De inzet op grote sobere locaties druist niet alleen in tegen het Haags gemeentelijk beleid dat juist duurzame opvang in multifunctionele kleinere locaties als uitgangspunten hanteert, maar is ook onuitvoerbaar in een dichtbevolkte stad als Den Haag. Ook maakt het college zich zorgen over de gevolgen van het stopzetten van de financiering van de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV), met name vanwege het risico dat deze ongedocumenteerden op straat terecht zullen komen. Bij het intrekken van de Spreidingswet, zoals het kabinet dit beoogt, vervalt enerzijds de taakstelling op het bieden van asielplekken per gemeente, maar ook de basis voor de regionale samenwerking omdat er geen gezamenlijk verslag meer ingediend hoeft te worden. Met de veranderde procedures en nieuwe begroting (van €900 mln. naar €300 mln.) geeft de IND aan nog maar 35% van de huidige caseload te kunnen verwerken per jaar.

Dit en de voorgenomen nieuwe strengere procedures met veel bezwaarschriften als gevolg, zullen leiden tot een langer verblijf van asielzoekers in opvanglocaties. De taakstelling om statushouders te huisvesten wordt naar verwachting afgeschaft. In combinatie met het verbod op voorrang binnen de corporatievoorraad zal er meer ingezet moeten worden op transformatie, tijdelijke of multifunctionele huisvesting. Het afschaffen van de huisvestingstaakstelling voor statushouders, het afschaffen van voorrang op sociale huisvesting en het voornemen statushouders te huisvesten in grote sobere complexen, vergroot in alle waarschijnlijkheid de trek van statushouders naar de grote steden. Bovendien zullen naar verwachting, als gevolg van strengere procedures, meer asielzoekers het illegale circuit ingaan, niet geregistreerd zijn en zal ook een groter aantal dakloos worden. Grotere steden zullen een aanzuigende werking hebben. Lobbyinzet Het blijft van belang om o.a. vanuit de lobby richting kabinet te pleiten voor structureel opvangbeleid en structurele middelen voor de opvang van verschillende doelgroepen (o.a. LVV, EUarbeidsmigranten, dakloze mensen, remigrerende gezinnen, asiel, statushouders, Oekraïners) en meer eenduidig opvangbeleid voor verschillende doelgroepen.

Beleid dat uitvoerbaar, rationeel en samenhangend is, een juridische toets doorstaat en een daadwerkelijke oplossing biedt voor knelpunten. Daarbij moet in acht worden genomen dat de grote steden een aanzuigende werking hebben, en er een veronderstelling kan zijn dat in de grote steden meer werk en woningen beschikbaar zijn. Daarnaast zal de gemeente Den Haag blijven pleiten voor de continuering van de Spreidingswet. Mocht de intrekking toch doorgang vinden dan pas wanneer de asielketen op orde is. Het vastgestelde verlaagde normbedrag voor Oekraïense ontheemden in 2025 blijft een financiële zorg, omdat declareren op daadwerkelijk gerealiseerde kosten zeer arbeidsintensief en voor bepaalde kosten niet mogelijk is. Voor 2026 moet het normbedrag opnieuw worden vastgesteld. Den Haag zal blijven pleiten voor een normbedrag dat garandeert dat de kosten van de opvang van Oekraïense ontheemden gedekt zijn.

19/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Woningbouw Het kabinet stelt €5 mld. beschikbaar om woningbouw tot 2029 te stimuleren. De drie grootste uitgavenposten zijn: een nieuwe Realisatiestimulans (circa €1,9 mln.), Grootschalige Woningbouwgebieden (circa €1,3 mln.), en de Woningbouwimpuls 2.0 (€ 0,5 mln.). Aan deze verdeling ligt de keuze van het kabinet ten grondslag om meer rijksgeld beschikbaar te stellen voor woningbouw in dorpen en kernen. De middelen voor grootschalige woningbouwlocaties zijn expliciet bestemd voor de huidige, maar ook nieuw aan te wijzen grootschalige woningbouwlocaties. Ook gaat het kabinet samen met medeoverheden, marktpartijen en corporaties aan de slag om de stapeling van lokale regels en procedures aan te pakken en regeldruk te verminderen. Medeoverheden mogen geen zwaardere eisen stellen dan landelijk geldende regelgeving voor gebouwen. Het kabinet wil belemmeringen voor de woningbouw wegnemen door innovatie te stimuleren en door te prioriteren bij schaarste tussen verschillende functies. Hierbij worden genoemd: netcongestie, geluidsbelasting, drinkwaterbeschikbaarheid, stikstof, water- en bodem, en knelpunten rond infrastructuur. Het kabinet heeft meer aandacht voor de regionale economische ontwikkeling in relatie tot de woningbouw. Zo is bij de zesde tranche Regiodeals, €244 mln.

beschikbaar voor regionale economische ontwikkeling in relatie tot aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgevingen. Op dit moment is een aanvraag regiodeal 6e tranche voor de wijken Laak, Transvaal, Schilderswijk en Rustenburg Oostbroek ingediend. BDU De geplande korting op de Brede Doel Uitkering (BDU), die in totaal ongeveer €110 mln. bedraagt, is een flinke aderlating. Door deze bezuiniging zullen de investeringen in het openbaar vervoer niet gelijke tred houden met de woningbouw, waardoor mensen steeds afhankelijker worden van de auto om vanuit huis hun werk te bereiken. Een toenemende autoafhankelijkheid zal onvermijdelijk leiden tot vertraging in de woningbouw, doordat juridische en planologische processen vastlopen. Om het kabinet ervan te doordingen dat dit voornemen een onjuiste afslag is in het investeren in goed en bereikbaar OV opereert Den Haag in een brede lobbycoalitie (o.a. 80 maatschappelijke organisaties en marktpartijen, de beide vervoerregio´s, VNO-NCW en 400 lokale bestuurders van gemeenten) om dit voornemen van tafel te krijgen. Ruimte voor economie Het kabinet neemt initiatief tot een bestuurlijke conferentie Ruimte voor Economie.

Voor Den Haag een mogelijkheid om tijdens deze conferentie een pleidooi te houden voor onder meer een integrale aanpak voor toekomstbestendige en betaalbare bedrijventerreinen met een mix van herontwikkeling van gebieden, revitalisering van bestaande panden, efficiënt inrichten en benutten van infrastructuren voor energie, internet en mobiliteit. Bestaande Stad Het kabinet wil de verduurzaming van de bestaande woningvoorraard voortzetten en continueert het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Ondanks oproepen van de NPLV-gebieden heeft het kabinet vooralsnog geen langjarige financiering voor NPLV voorzien. Het kabinet heeft de ambitie om de vanuit de ministeries van VRO, JenV, OCW, SZW en VWS beschikbare geldstromen voor investeringen in deze gebieden zoveel mogelijk te continueren.

20/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het kabinet bezuinigt echter wel op een aantal van deze geldstromen waarvan een deel slechts tot 2025/2026 lopen. Het is nog niet bekend welk deel van deze bezuinigingen neerslaat in de NPLVgebieden waaronder Den Haag Zuid West. Daarnaast valt door het opheffen van het Volkshuisvestingsfonds ook deze structurele rijksbijdrage weg die nodig is voor het renoveren en verduurzamen van slecht onderhouden (particulier) bezit. Samen met de NPLV gebieden wordt een intensieve lobby gevoerd om voor de langere termijn meer finaniele zekerheden te waarborgen die nodig zijn willen we de bewoners perspectief blijven bieden op (betaalbaar) wonen, leefbaarheid en (sociale)veiligheid. Ook wil het kabinet meer de nadruk leggen op het beter benutten van bestaande gebouwen, onder meer door aanpak van leegstand, ombouw naar woningen, optoppen en splitsen van woningen, woningdelen en permanente bewoning van recreatiewoningen. Woningcorporaties Door in te zetten op onderlinge projectsteun en het versoepelen van Europese regelgeving omtrent staatsteun wil het kabinet de investeringsscapaciteit van woningbouwcorporaties vergroten zodat zij kunnen voldoen aan de gemaakte afspraken op gebied van nieuwbouw en kwaliteitsverbetering van de bestaande voorraad.

Het kabinet wil gemeenten in stedelijke regio´s, die gekenmerkt worden door intensief ruimtegebruik, meer ruimte geven om van de 30%-norm sociale woningbouw af te wijken. Hoewel het kabinet de Wet Regie op de volkshuisvesting continueert is deze genoemde differentatie een risico voor het aantal beschikbare woningen voor sociale huurders en aandachtsgroepen in de regio. Voor de gemeente Den Haag is het van belang dat alle gemeenten in de regio voldoende sociale huurwoningen realiseren en de voorraad groeit We blijven als Den Haag sturen op dit uitgangspunt in de Wet versterking Regie. Dit doen we onder andere in de actualisatie van de regionale woondeals in de 1e helft van 2025. Lobbyinzet Om voldoende woningen te realiseren en leefbare en toekomstbestendige wijken te bouwen blijft Den Haag zich inzetten voor een meerjarige en structurele bijdrage vanuit het Rijk om de woningbouwproductie te versnellen met aandacht voor bedrijvigheid, groen, klimaatadaptatie en voorzieningen. Om ervoor te zorgen dat de nu beschikbaar gestelde middelen terechtkomen in de gebieden, zoals Zuidwest en de Binckhorst, waar de druk op de woningmarkt het hoogst is en de plannen al gereed zijn is de inzet van onze lobby dat deze middelen op een effectieve en doelmatige manier verdeeld worden en de verdeelsleutel aansluit op de behoefte van onze stad. Na succesvolle lobby op o.a.

de wet betaalbare huur en goed verhuurdershap blijft Den Haag het belang van deze wet onder de aandacht brengen, we blijven de ontwikkelingen rondom het evalueren en doorzetten van deze wetten nauwlettend volgen. Waarbij we ook inzet plegen om de urgentie van statushouders voor huisvesting te behouden, zodat zij niet op straat belanden. Aanvullend blijft Den Haag het Rijk oproepen een programmatische aanpak te ontwikkelen voor groen in en om de stad en voldoende middelen beschikbaar te stellen voor klimaatadaptatie. Den Haag kijkt positief naar het besluit van het kabinet om de Nationaal Programma's zoals Nationaal Programma Den Haag ZuidWest (NPZW) voort te zetten. De gemeente blijft zich inzetten voor de continuering van (meerjarige) geldstromen richting deze programma’s, waarbij wij blijven pleiten voor het ontschotten van de verschillende geldstromen die in het gebied landen.

21/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het kabinet bezuinigt daarnaast op een aantal middelen waar NPZW uit put, o.a. het Volkshuisvestingsfonds voor het renoveren van de bestaande voorraad en de efficiencykortingen van de Spuks. Daarom wordt samen met de andere NPLV-gebieden een intensieve lobby gevoerd om voor de langere termijn meer financiële zekerheden te waarborgen die nodig zijn willen we de bewoners perspectief blijven bieden op (betaalbaar) wonen, leefbaarheid en (sociale)veiligheid. Dit heeft tot dusver geleid tot een aangenomen motie in de Tweede Kamer dat het kabinet oproept uiterlijk in 2025 met een plan te komen dat de NPLV-gebieden in staat stelt om tot ten minste 2028 hun generatielange opgaven voor wijken met achterstelling voort te zetten. Klimaat & Groene Groei Energietransitie Het kabinet handhaaft de klimaatdoelen uit het Klimaatakkoord. Om deze doelen te bereiken houdt het kabinet grotendeels vast aan staand beleid. Wel ziet het kabinet af van verplichte labelsprongen voor koopwoningen, de verplichting voor warmtepompen en wordt de energiebelasting op gas verlaagd. De nadruk komt o.a. te liggen op kernenergie, waar €9,5 mld. voor wordt gereserveerd uit het Klimaatfonds. Hoewel het kabinet duidelijk aandacht heeft voor de betaalbaarheid voor bewoners die aangesloten zijn of worden op een warmtenet, ontbreekt een samenhangende visie op het financieren van deze netten.

Het kabinet verkent maatregelen zoals op kosten gebaseerde tarieven, een waarborgfonds, de Warmtewet (WCW), de Wet Gemeentelijke Infrastructuur Warmte (WGIW), tarieflimieten, borging van prijszekerheid, en de bundeling van subsidies voor inpandige kosten, evenals nationale deelneming. Wat onduidelijk blijft is hoe groot de investeringsbereidheid vanuit het Rijk uiteindelijk is voor warmtenetten met duurzame energiebronnen als geothermie (ook belangrijk voor de glastuinbouw). De voorwaardelijke toekenning van €215 mln. inzake een waarborgfonds voor warmtenetten en de eerder aangekondigde middelen voor de Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) blijven overeind, maar de benodigde en de door Den Haag op aangedrongen aanvullende structurele middelen om de haalbaarheid en betaalbaarheid van warmtenetten te verbeteren ontbreken. In het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat is het Warmtesysteem Zuid- Holland aangemerkt als project van nationaal belang (betreft 50% van de landelijke warmtevraag gebouwde omgeving). Dit bied kansen voor Den Haag om tot financieringsafspraken voor lokale warmtenetten te komen tussen Rijk, provincies en gemeenten. Het regeerprogramma sluit tevens aan op de Haagse ambitie om meer private financiering voor de energietransitie te mobiliseren, onder meer met investeringen van de Europese Investeringsbank (EIB).

Netcongestie Om netcongestie aan te pakken, maakt het kabinet extra middelen beschikbaar uit het Klimaatfonds. Deze middelen zijn onder andere bedoeld voor de ondersteuning van energiehubs, de invoering van een batterijverplichting bij zonneparken, het efficiënter benutten van bestaande netwerken, en het ontwikkelen van toekomstbestendige energienetwerken. Voor de periode van 2024 tot circa 2030 is hiervoor een bedrag van ongeveer €349 mln. gereserveerd. Een deel van deze middelen was al eerder aangekondigd. Om netcongestie in Den Haag het hoofd te bieden zijn ook de eerdergenoemde investeringen in warmtenetten van belang omdat warmtenetten de druk op het elektriciteitsnet aanzienlijk kunnen verlichten.

22/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Verduurzaming gebouwde omgeving Het kabinet zet de inspanningen voort om de gebouwde omgeving te verduurzamen. Ook in het komende jaar blijven middelen uit het Klimaatfonds beschikbaar voor initiatieven zoals het Nationaal Isolatie Programma, waaronder de Lokale Aanpak Isolatie, soortenmanagement en de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Daarnaast worden ondersteunende verduurzamingssubsidies, zoals de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE), gehandhaafd. In 2025 blijft het kabinet de rentekorting voor financieringen van Verenigingen van Eigenaren (VvE's) voortzetten, evenals de 0%-lening in het Warmtefonds voor woningeigenaren met een gezamenlijk inkomen van maximaal €0,6 mln. Tijdens de voorjaarsbesluitvorming van 2024 is hiervoor al €212 mln. uit het Klimaatfonds gereserveerd. Uitvoeringsmiddelen Klimaatakkoord Door de overheveling van de Spuks naar het gemeentefonds met een efficiencykorting van 10% wordt, oplopend tot €80 mln. in 2029, bezuinigd op de uitvoeringsmiddelen voor gemeenten voor de uitvoering van het Klimaatakkoord (CDOKE-middelen). Dit terwijl wij juist zien dat er voor onze gemeente extra taken zijn bijgekomen, bijvoorbeeld op gebied van netcongestie. Noodfonds Energie Het Noodfonds Energie loopt af in 2024. Voor de jaren 2025 en 2026 wordt daarom jaarlijks €60 mln.

gereserveerd voor de oprichting van een energiefonds, dat ondersteuning biedt aan huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen. Lobbyinzet De lobbyinzet van Den Haag is gericht op een voortvarende invoering van de Wet collectieve warmtevoorziening (WCW), met aandacht voor betaalbaarheid, duidelijke randvoorwaarden en voldoende middelen voor de aanleg van warmtenetten. Het is belangrijk dat het Rijk inwoners blijft ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning, Den Haag blijft hier aandacht voor vragen, evenals voor stadsrenovatie. Tot slot, Den Haag neemt graag verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de energietransitie, hierbij blijft de gemeente zich wel hard maken dat wij hiervoor ook voldoende middelen ontvangen van het Rijk. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

23/23