RIS320450 Analyse miljoenennota en lobbyinzet gemeente Den Haag

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

BSD/10812493 RIS320450 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Wouter Brookman Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Bestuurszaken Datum

Telefoonnummer

4 december 2024

14070 E-mailadres

wouter.brookman@denhaag.nl

Onderwerp

Analyse miljoenennota en lobbyinzet gemeente Den Haag

In mei 2024 werd door de coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB het hoofdlijnenakkoord ‘Hoop, lef en trots’ gesloten. Na een formatie van ruim 8 maanden trad afgelopen juli een nieuw kabinet aan. Het hoofdlijnenakkoord vormde de basis voor een nog uit te werken regeerprogramma door het nieuwe kabinet. Dit regeerprogramma werd kort voor Prinsjesdag gepresenteerd. In het verlengde hiervan werden op Prinsjesdag de Miljoenennota en de Rijksbegroting voor 2025 gepresenteerd. De afgelopen periode zijn het regeerprogramma, de Miljoenennota 2025 en de Rijksbegroting voor 2025 door een Haagse bril bekeken. Om op hoofdlijnen een beeld te geven hoe de voornemens van dit kabinet impact hebben op de gemeente Den Haag, zijn per departement de opvallendste punten in kaart gebracht en de effecten op de gemeente, indien mogelijk, aangegeven. Veel is echter nog onduidelijk en afhankelijk van de uitwerking door het kabinet en de gesprekken die zij gaat voeren met onder andere de gemeenten. De komende periode zal moeten blijken, mede onder invloed van de begrotingsbehandelingen in de Tweede en Eerste Kamer die eind januari 2025 worden afgerond, wat de uitwerking en betekenis van veel plannen zal zijn.

In deze analyse is per ministerie aangegeven hoe, daar waar dat in een uitwerking al zichtbaar is, de kabinetsvoornemens de gemeente Den Haag raken en welke mogelijkheden deze bieden in termen van kansen en bedreigingen. Deze bevindingen vormen ook de basis, samen met het Haagse coalitieakkoord, voor de lobbyinzet vanuit de gemeente Den Haag. De lobbyinzet is onder andere onderhevig aan de actualiteit en kan gedurende de tijd wijzigen. De opgenomen lobbyinzet is dan ook niet limitatief. Het regeerprogramma biedt op veel terreinen, zoals bijvoorbeeld veiligheid, preventie, mobiliteit en ruimte de mogelijkheid aan gemeenten om mee te praten over de verdere uitwerking en invulling van beleid. De gemeente Den Haag doet dit alleen, maar vaak samen met de andere grote steden in G4-verband, of als lid van de VNG. Financiën Specifieke Uitkering (Spuk) Het kabinet is voornemens om vrijwel alle Specifieke Uitkeringen (Spuk) over te hevelen naar het gemeentefonds vergezeld van een efficiencykorting van 10%. Dit komt vanaf 2027 neer op een bezuiniging van €438 mln. Dit was €638 mln., maar door een aantal Spuks uit te zonderen van de 10% korting (BUIG, herstel Groningen en compensatie Zeeland, herstel toeslagen, corona en Oekraïne) heeft het kabinet de taakstelling verlaagd naar €438 mln.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Over het vervolg van die kortingen, en de bijbehorende overheveling naar het gemeentefonds, bestaat nog veel onduidelijkheid en het kabinet beraadt zich nog. Het kabinet neemt in januari 2025 hierover een besluit nadat een integrale afweging van alle Spuks heeft plaatsgevonden. Bij alle Spuks die het kabinet wil overhevelen naar het gemeentefonds is de korting van 10% taakstellend verwerkt in de departementale begrotingen, met daarbij het bericht dat het kabinet de komende tijd werkt aan definitieve uitwerking. Herverdeling Zowel in de Miljoenennota als de Septembercirculaire wordt niet gemeld of de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2026 verder wordt doorgevoerd of dat het in 2026 wordt bevroren op de stand van 2025. Bij een slecht scenario betekent dat voor Den Haag ongeveer €8 mln. minder in het gemeentefonds. Den Haag (en Amsterdam, Rotterdam) krijgt tijdelijk compensatie voor het herverdeelnadeel van het budget voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Het gaat om budgetten tussen de €0,6 tot €0,8 mln. Lobbyinzet De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) fungeert als trekker voor de lobby en is gesprekspartner voor het Rijk, in het bijzonder de wethouder Financiën van de gemeente Den Haag in haar hoedanigheid van voorzitter commissie Financiën en lid van het bestuur van de VNG.

De specifieke lobby op de Spuks maakt deel uit van de generieke lobby van de VNG waarin de VNG met het nieuwe kabinet stevige afspraken wil maken over structurele financiën en toereikende bekostiging van nieuwe en oude taken voor alle steden en regio’s (meer taken meer knaken). Justitie en Veiligheid Politie Het kabinet investeert €300 mln. in nationale veiligheid. Het is nog onbekend welk gedeelte hiervan wordt toegekend aan de politie. Wel reserveert het kabinet aanvullend voor de politie nog eens €50 mln. in 2025, oplopend tot €100 mln. structureel vanaf 2027. Het kabinet zal voorafgaand aan de komende begrotingsbehandeling van het ministerie van JenV een nota van wijziging naar de Kamer sturen waarin hij ingaat op de besteding van deze gelden. Vanuit het oogpunt van een zichtbare en aanwezige politie investeert het kabinet in afstemming met het lokaal gezag structureel in innovatieve politieloketten op nieuwe en bestaande locaties, zoals stadhuizen, stations en ziekenhuizen. Burgers kunnen daar laagdrempelig in contact komen met de politie en operationele politiemensen, zoals wijkagenten. Ook krijgt de politie meer tijd voor het werk op straat. Daarnaast investeert het kabinet in digitale opsporing in onder andere de basisteams.

In het kader van de aanpak van racisme en discriminatie wordt het Expertisecentrum Aanpak Discriminatie Politie structureel gefinancierd en wordt het programma ‘Politie voor Iedereen’ voortgezet. Om te zorgen dat de politie slagvaardig kan optreden tegen openbare ordeverstoringen, stelt het kabinet structureel middelen beschikbaar ten behoeve van de paraatheid van de mobiele eenheden. Wettelijke bevoegdheden ten aanzien van informatievergaring over (potentieel) grootschalige openbare ordeverstoringen worden uitgebreid.

2/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Mensen met verward en/of onbegrepen gedrag In het kader van mensen met verward en/of onbegrepen gedrag zet het kabinet onder meer in op het overhevelen van werkzaamheden van de politie aan ter zake deskundige organisaties door onder andere een scherpere triage op de 112-meldkamer, inzet van het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag en verbeterde samenwerking tussen politie en zorgprofessionals. Nationale veiligheid en weerbaarheid Het kabinet zet het ingezette versterkingstraject om het stelsel ‘bewaken en beveiligen’ toekomstbestendig te maken en fundamenteel te vernieuwen voort. Het streven is om het nieuwe stelsel beveiligen van personen aan het einde van 2024 grotendeels te hebben staan binnen de huidige juridische kaders en vervolgens in de loop van 2025 zo goed als mogelijk te werken volgens de principes van het nieuwe stelsel. Het kabinet continueert de signalerende en handhavende taak van de politie op het vlak van nationale veiligheid. Er wordt geïnvesteerd in de aanpak van spionage door politie en Openbaar Ministerie. Daarnaast wordt ingezet op het vergroten van de deskundigheid bij de politie tegen ongewenste buitenlandse inmenging en statelijke en militaire dreigingen. Het kabinet versterkt de inlichtingen- en veiligheidsdiensten door de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 te herzien en hierin te investeren.

Het gaat hierbij om het efficiënter kunnen inzetten van de huidige bevoegdheden en, indien noodzakelijk, het toevoegen van bevoegdheden. Bij de aanpak van interregionale, bovenregionale en landelijke crises en ten behoeve van de samenwerking tussen regio’s, crisispartners en het Rijk, zet het kabinet in op versterken van de crisisbeheersing en brandweerzorg door een geleidelijke aanpassing van de Wet op de veiligheidsregio’s vanaf 2025. Naar verwachting vallen hieronder de onderwerpen: bevolkingszorg, preventie brandveiligheid, de bedrijfsbrandweer, verbeteringen brandweeronderwijsstelsel, positie en taken, geneeskundige hulpverleningsorganisaties in de regio (GHOR) en de financieringssystematiek van het stelsel. Politie, criminaliteitsbestrijding en tenuitvoerlegging Het kabinet zal op basis van de ontwikkelagenda politiefunctie opties uitwerken voor het verminderen van de druk op de politiecapaciteit. In het bijzonder door samenwerking met publieke en private organisaties die beter toegerust zijn voor een aantal specifieke taken, zoals de omgang met mensen met verward gedrag en administratieve verrichtingen in de asielketen. Ook wordt gekeken naar de samenwerking met BOA’s en hun bevoegdheden.

Het kabinet zet (ook in internationaal verband) stevig in op het bestrijden van mensenhandel en mensensmokkel door het verder brengen van het wetsvoorstel dat voorziet in de modernisering en uitbreiding van de strafbaarstelling van mensenhandel. De aanpak van seksuele misdrijven en de bestaande aanpak van jeugdcriminaliteit wordt gecontinueerd. Ondermijnende criminaliteit Ten aanzien van de aanpak van ondermijning krijgen drie speerpunten deze kabinetsperiode extra nadruk: een weerbare samenleving tegen ondermijnende criminaliteit, waarin de hele maatschappij een rol vervult, het verstevigen van de internationale samenwerking, met een voortrekkersrol in EUverband en de 3e ambitie, intensiveren van de aanpak van corruptie door publieke en private partijen weerbaarder te maken en hard inzetten op het bestraffen van corrupt handelen.

3/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het programma ‘Preventie met Gezag’, waarmee beoogd wordt te voorkomen dat kwetsbare jongeren in de criminaliteit terecht komen en daarin verder afglijden, wordt voortgezet. Daarbij wordt ingezet op gebruik van kansrijke en bewezen effectieve interventies. Onduidelijk is of Preventie met Gezag geraakt zal worden door de korting op de Spuks. De mogelijkheden om crimineel vermogen af te pakken worden verruimd door de implementatie van de EU-richtlijn op confiscatie. Afgepakt crimineel vermogen wordt zoveel mogelijk (zichtbaar) in de maatschappij geïnvesteerd. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Het kabinet investeert structureel in de aanpak van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. In 2025 wordt bepaald voor welke cybercrime-feiten hogere straffen mogelijk worden. Tevens investeert het kabinet structureel in de lokale aanpak van veelvoorkomende criminaliteit. Er wordt ingezet op het versterken van digitale rechtshandhaving door gerichte investeringen in politie en de strafrechtketen en het verbeteren van de toegang tot digitale gegevens voor de opsporing. Ook zal het kabinet investeren in een aantal door de Landelijke Eenheden van de politie voorgefinancierde taken waaronder de uitvoering van de wet computercriminaliteit. Daarnaast worden structurele kosten gedekt die noodzakelijk zijn voor de transitie van één naar twee landelijke eenheden.

Het gaat hier primair om extra leidinggevenden om de span of care te verkleinen. Er wordt aanvullend geïnvesteerd in het ‘Team bedreigde politici’ van de politie. Er wordt geïnvesteerd in het weerbaarder maken van zowel burgers, organisaties, ondernemers als overheden t.a.v. cybercrime. Dit gebeurt o.a. met voorlichting en inzet vanuit gemeenten. Daarnaast wordt de strafmaat verhoogd en wordt geïnvesteerd in de politie ten aanzien van opsporing. Specifieke Uitkering (Spuk) Net zoals bij sport, cultuur en vervoer wordt deSpuk op het gebied van veiligheid en leefbaarheid overgeheveld naar het gemeentefonds met een efficiencykorting van 10%. Voor veiligheid dreigt mogelijk een korting voor de versterkingsgelden radicalisering en Preventie met Gezag. Besluitvorming moet hier echter nog over plaatsvinden en zal, zo meldt het kabinet, in januari 2025 plaatsvinden. Hooligans Om ongeregeldheden rond het voetbal verder terug te dringen, hooligans hard aan te pakken en ruimte te creëren voor gastvrij wedstrijdbezoek voor goedwillende supporters, zet het kabinet in op verschillende maatregelen, mede geïnspireerd op het ‘Engelse model’, waar high trust – high penalty het uitgangspunt is. Lobbyinzet Den Haag onderschrijft de keuze van het kabinet om te investeren in veiligheid. Meerdere onderdelen van de veiligheidsketen staan onder druk en vragen intensivering.

Het is nodig dat voldoende in politie geïnvesteerd wordt om onze wijken veiliger te maken. Samen met de andere Regioburgemeesters en Politie is het kabinet verzocht om structureel €200 mln. per jaar te investeren om de basis op orde te houden bij de politie. Met het realiseren van de extra ambities (verankering in wijk, ondermijning, digitaal, zorg & jeugd) zou er nog eens €200 mln. per jaar bij moeten. De gemeente is in afwachting van de aangekondigde nota van wijziging om te bepalen of de investeringen van het kabinet voldoende zijn.

4/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Den Haag onderschrijft de noodzaak om de politie te ontlasten in de verzorging van mensen met verward gedrag. Hiervoor vragen wij specifiek aandacht voor financiering en versteviging van de rol van zorg- en veiligheidshuizen. Daarnaast spant de gemeente zich in zodat de ingerichte Meldpunten Zorgwekkend gedrag en de zorgorganisaties zijn toegerust op de voorgenomen overheveling van werkzaamheden van de politie inzake mensen met verward en/of onbegrepen gedrag. Ook is het belangrijk dat het rijk gemeenten faciliteert zodat zij, politie en zorgprofessionals onderling gegevens kunnen delen over de doelgroep. Tot slot vraagt Den Haag samen met de G4 aandacht bij het Rijk voor de verdere behandeling en implementatie van de Wams (Wetsvoorstel aanpak meervoudige problematiek sociaal). Ten aanzien van digitale veiligheid bepleit Den Haag samen met VNG en G4 voor meer structurele financiering van gemeenten om zowel gemeenten als organisaties daarbinnen veilig te houden. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Weerbaar Bestuur Het kabinet heeft veel aandacht voor een bestuur dat betrouwbaar, betrokken en bekwaam is. Het kabinet wil inzetten in het herstel van vertrouwen en verbinding met de burger. Het lanceert daarom een agenda voor vernieuwing van de democratie, de rechtsstaat en het bestuur en de controle daarop.

Doel is het versterken van het belang van de Grondwet en van grondrechten, van ‘checks and balances’ in ons democratisch bestel, van rechtsstatelijke instituties. BZK gaat onevenredige hardheden in beleid, wetgeving en uitvoering gericht opsporen, openbaar maken en aanpakken. Met het programma Weerbaar Bestuur wil het kabinet inzetten op het versterken van de weerbaarheid van het bestuur en de veiligheid van decentrale politieke ambtsdragers, ambtenaren en hun organisaties waaronder het versterken van gemeentelijke processen die kwetsbaar zijn voor ondermijning. Dit biedt voor Den Haag ook een economische kans. Door €200 mln. structureel te investeren in goed bestuur en de rechtstaat ontstaan kansen voor onderzoek en bedrijven in o.a. Govtech voor Den Haag. Nieuw in het proces van het in werking treden van wet- en regelgeving is de constitutionele toetsing. Daarbij werkt het kabinet aan een grondwetsherziening tot invoering van een constitutioneel hof. Ook zal het kabinet het proces starten dat moet resulteren in de verzelfstandiging van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ook wordt het ‘vergisrecht’ geïmplementeerd waarbij de burger het recht krijgt zich eenmaal te vergissen zonder consequenties. Regiodeals en NPLV De begroting 2025 van BZK bevat een aantal wijzigingen ten opzichte van 2024.

De Regio Deals en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) zijn overgeheveld naar een aparte begroting bij het nieuwe ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). Wel behoudt BZK haar coördinerende rol voor de uitwerking van het advies ‘Elke regio telt’. Rijksbeleid moet oog hebben voor regionale verschillen en investeren in structurele samenwerking met regio’s. Het Rijk kijkt in ieder geval kritisch naar de eigen werkwijze en mogelijke belemmeringen van het Rijk om regio’s hun kansen en krachten te laten benutten. Nationaal beleid wordt getoetst aan de regionale praktijk en in geval van belemmerende invloed op de regionale ontwikkeling gericht aangepast zodat elke regio telt en zich kan ontwikkelen. Het kabinet komt in het najaar van 2024 nog met een verdere uitwerking op het advies van ‘Elke regio telt’. In het bijzonder om aandacht te geven aan de versterking van de regionale economieën en hoe dat te realiseren.

5/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Wet op politieke partijen Het kabinet heeft in 2024 het voorstel voor de Wpp (Wet op de politiek partijen) ingediend bij de afdeling advisering van de Raad van State. Het wetsvoorstel bevat regels over de transparantie van de interne organisatie, transparantie over politieke advertenties, financiering en subsidiëring van decentrale partijen en een specifieke regeling voor het verbieden van politieke partijen. Op de (mogelijke) inwerkingtreding van Wpp zullen in 2025 voorbereidingen worden getroffen in de oprichting van de Nederlandse Autoriteit politieke partijen. In het wetsvoorstel wordt een grondslag gecreëerd voor een subsidieregeling voor decentrale politieke partijen. Hiervoor is in de jaren 20252027 €8,3 mln. gereserveerd. Verkiezingen Het kabinet wil de regionale band tussen kiezers en gekozene versterken. Daartoe zal het een wetsvoorstel tot invoering van een nieuw kiesstelsel voor de Tweede Kamer dit jaar in consultatie brengen gericht op een tijdige inwerkingtreding voor de volgende verkiezingen. Tevens wil het kabinet een wetsvoorstel indienen dat het mogelijk maakt om hulp in het stemhokje te bieden aan iedereen die dat wenst. De kandidaatstellingsprocedure wordt zoveel mogelijk digitaal en de strafbaarstelling van het ronselen van stemmen wordt aangescherpt.

Lobbyinzet Het proces omtrent het wettelijk borgen van programma Weerbaar Bestuur zal vanuit de lobby nauwlettend worden gevolgd. Het kabinet komt t.z.t. met een wetsvoorstel die we vanuit Den Haag inhoudelijk en juridisch zullen toetsen. Het wetgevingsproces wordt gemonitord omtrent het door het kabinet beoogde ‘vergisrecht’ en daar waar dit in de uitwerkingen schuurt met de opvattingen van de gemeente Den Haag zullen eventuele lobbyinterventies worden gedaan. Met betrekking tot de oplopende kosten voor de verkiezingen heeft de gemeente Den Haag in oktober jl. t.b.v.de behandeling van de Begroting BZK in de Tweede Kamer het kabinet tevergeefs opgeroepen om grote steden te compenseren voor de oplopende kosten van de verkiezingen. Met de stelselherzieningen in het vooruitzicht zal Den Haag vanuit de lobby zich blijven inspannen om de toenemende financiële belasting bij het kabinet hoog op de agenda te houden. Over subsidiering aan decentrale politieke partijen vanaf 2025, waaraan de gemeente Den Haag veel waarde hecht is, is door het CDA een amendement ingediend. De stemming hierover in de Tweede Kamer zal in december plaatsvinden. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Onderwijs Positief zijn de aangekondigde structurele middelen voor structurele taken en inhoudelijke focus op basisvaardigheden die overigens niet met extra middelen worden ondersteund.

Daarbij heeft de gemeente Den Haag zorgen over de toegankelijkheid van voorschoolse educatie wanneer het te vragen uurtarief geen maximum kent. Toegankelijk en kwalitatief goed onderwijs voor ieder kind dreigt (verder) in het geding te komen. Extra inzet op het terugdringen van lerarentekort in grote steden blijft nodig maar het kabinet kort op onderwijsprogramma’s. Wet internationalisering in balans en bezuinigingen op wetenschappelijk onderzoek kunnen ervoor zorgen dat een deel van het hbo- en wo-opleidingsaanbod uit Den Haag verdwijnt. Een zorgelijke ontwikkeling vanwege de behoefte aan hoogopgeleid talent en bijdrage van hoger onderwijsinstellingen aan het ecosysteem van vrede en recht, waarmee de stad Den Haag zichzelf en Nederland internationaal op de kaart zet.

6/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Door de aangekondigde btw-verhoging op sport en cultuur zullen scholen naar verwachting een groter beroep doen op gemeentelijke subsidies om leerlingen de mogelijkheid te blijven bieden deel te nemen aan sportactiviteiten en cultuuruitingen te bezoeken. Het kabinet indexeert de maximum uurprijzen van de kinderopvangtoeslag in 2026 voor een jaar niet. In Den Haag hebben we de voorschoolse educatie gratis gemaakt voor ouders. Kinderopvangorganisaties vragen subsidie aan voor het aanbieden van voorschoolse educatie. Als we de voorschool gratis willen houden voor ouders zullen we meer gemeentelijke middelen beschikbaar moeten stellen om het niet indexeren van het Kinderopvangtoeslag-tarief te compenseren. De aangekondigde overheveling van de Spuks naar het gemeentefonds met een efficiencykorting van 10% zal onderwijs de mogelijkheid verliezen de budgetten meerjarig in te zetten en inboeten op de slagkracht vanwege minder budget. Onderwijs/Jeugd Het kabinet is voornemens het verzuimbeleid bij scholen te versterken en een landelijke norm voor basisondersteuning in te voeren. Gelet op de grote mate van de problematiek moeten en willen we in Den Haag ook onconventioneel en flexibel kunnen handelen en doen wat nodig is. Hier zullen wij aandacht voor vragen bij het Rijk.

Cultuur Het kabinet kondigt geen grote beleidswijzigingen aan op het gebied van cultuur die rechtstreeks de gemeente Den Haag raken. Wel wil het kabinet een aantal belastingmaatregelen doorvoeren zoals de verhoogde btw die de gemeente Den Haag indirect raken. Door de stapeling van de btw-verhoging en verhoging kansspelbelasting waardoor minder middelen naar de cultuur vloeien, staat de cultuursector na Covid wederom voor nieuwe uitdagingen. De ervaring leert dat als culturele organisaties acute financiële problemen hebben, zij vaak bij de gemeente aankloppen. Den Haag steunt de lobby in het afwenden van de btw-verhoging, die vooral geleid wordt door o.a. Kunsten92. Het tevens afschaffen van het verlaagde btw-tarief op logies en culturele goederen en diensten zal leiden tot een minder toegankelijke cultuursector voor Hagenaars met een laag- of middeninkomen. Uit onderzoek blijkt dat een prijsverhoging van 1% zal leiden tot 0,5% minder publieksinkomsten. De mogelijkheden om de prijzen te verhogen zijn voor culturele instellingen dus beperkt. Dit betekent in veel gevallen dat deze organisaties zelf opdraaien voor de hogere btw. Net als bij sport zijn loterijen een belangrijke fondsverstrekker voor de culturele sector. De stapsgewijze verhoging van de kansspelbelasting leidt ertoe dat deze inkomstenbron naar verwachting kleiner wordt.

Het kabinet heeft wel de aangekondigde versobering van de giftenaftrek teruggedraaid, waardoor het voor mensen belastingtechnisch aantrekkelijk blijft om geld te geven aan culturele en levensbeschouwelijke organisaties. Inclusie & media Voor inclusie is er met name sprake van continuering van het huidige beleid. Zo gaat onder andere de subsidieregeling slavernijverleden per januari 2025 van start. Voor de jaarlijkse herdenking maakt het kabinet €8 mln. structureel vrij. De landelijke programma’s ‘Veilige Steden’ en ‘Regenboogsteden’ worden gecontinueerd. Uit deze programma’s komen middelen beschikbaar voor gemeenten. Dit programma loopt in ieder geval tot en met 2026. Na 2026 stijgt deze departementale begrotingspost voor financiering aan gemeenten aanzienlijk van €0,17 mln. naar €1,9 mln. voor de opvolgende jaren. Het kabinet geeft geen toelichting hoe deze middelen dienen te worden ingezet en Den Haag zal bij het ministerie peilen welke koers er wordt gevaren omtrent eventuele bestedingsvoorwaarden.

7/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Omtrent de paragaaf media is vanaf 2027 sprake van een vermindering van het budget voor de lokale omroep. Lobbyinzet In Den Haag zetten wij stevig in op ongelijk investeren voor gelijke kansen. Wij zien de aandacht voor het vergroten van kansengelijkheid niet terug, terwijl het juist binnen het onderwijs én voor de arbeidsmarkt zo belangrijk is om hier oog voor te hebben. Kinderen die het meest kwetsbaar zijn, worden het hardst getroffen door maatregelen, zoals de beperking van het programma School en Omgeving en het afschaffen van de subsidieregeling brede brugklas. Ook is er onvoldoende aandacht voor het terugdringen van het lerarentekort. Hier zullen wij, en ook in G4 verband, aandacht voor blijven vragen, evenals pleiten voor toegankelijke voorschoolse voorzieningen voor álle kinderen, ongeacht de positie van ouders. Daarnaast dreigt een forse korting op de onderwijsachterstandsmiddelen als gevolg van de overheveling van de Spuks naar het gemeentefonds, terwijl de grote steden de afgelopen jaren hiervoor al onvoldoende middelen ontvingen. Dit heeft directe gevolgen voor het aanbod aan kinderen om achterstanden zo vroeg mogelijk weg te werken en te voorkomen. Ditzelfde risico zien we bij de brede SPUK-regeling voor cultuurparticipatie, sport en bewegen, gezondheidsbevordering en de sociale basis.

Door hierop te bezuinigen komt de toegankelijkheid van cultuur en sport onder druk te staan. Ook de aangekondigde stevige bezuinigingen op het hoger onderwijs in combinatie met de Wet internationalisering in Balans (gericht op het terugdringen van internationale studenten), zijn reden tot zorg. Het kan ervoor zorgen dat een deel van het hbo en wo opleidingsaanbod uit de stad verdwijnt. Dit is onwenselijk, enerzijds vanwege de behoefte aan hoogopgeleid talent en anderzijds vanwege de belangrijke bijdrage die hogescholen en universiteiten leveren aan het ecosysteem van vrede en recht, waarmee Den Haag niet alleen zichzelf maar ook Nederland internationaal op de kaart zet. Samen met onder andere de Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool zullen wij hier het gesprek over aangaan. Vanuit Den Haag blijven wij de ontwikkelingen rondom de voorgenomen Btw-verhoging volgen. De komende periode zal moeten blijken op welke wijze het kabinet invulling geeft aan de informele afspraak die in de Tweede Kamer is gemaakt om de btw-verhoging op cultuur, sport en boeken geen doorgang te laten vinden. Voorop blijft staan dat een Btw-verhoging zeer onwenselijk is, aangezien het ervoor zorgt dat tarieven voor musea, theater, sportscholen, zwembaden en boeken een stuk hoger worden en daarmee minder toegankelijk voor veel kinderen en volwassenen.

Infrastructuur en Waterstaat Openbaar Vervoer Het kabinet is voornemens om de Brede Doeluitkering (BDU) Verkeer en Vervoer naar het gemeentefonds over te hevelen en daarmee 10% korting in te boeken. Dit zal naar verwachting een prijsverhoging en/of verschraling teweegbrengen in het OV. Voor Den Haag betekent dat een fikse streep door de rekening van de mobiliteitsopgaven in Den Haag. Als door deze BDU-korting de tarieven voor het OV stijgen, zullen naar verwachting minder mensen in Den Haag gebruik kunnen maken van het OV. Dit treft met name de kwetsbare groepen die zich geen alternatieve vervoersopties kunnen veroorloven. Voor veel mensen is de fiets geen realistische oplossing om naar werk, school, studie of zorginstelling te reizen, omdat de afstand te groot is of de fiets geen vanzelfsprekend vervoermiddel is.

8/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Wanneer het OV duurder wordt, worden deze mensen gedwongen een auto aan te schaffen, of, als dat financieel niet mogelijk is, worden zij afhankelijk van de hulp van anderen. In sommige gevallen kunnen zij zelfs besluiten af te zien van een baan of onderwijs buiten onze stad. Infrastructuur In de Miljoenennota is expliciet aandacht besteed aan de ontsluiting van (nieuwe) woningbouwlocaties. Het is vooralsnog niet duidelijk waar en op welke wijze de €2,5 mld. die daarvoor beschikbaar is wordt ingezet. Voor Den Haag is het belangrijk dat het kabinet bij de uitwerking de juiste prioritering heeft, denk aan Haagse gebiedsontwikkelingen als de Binckhorst. Het kabinet wil, mits er voldoende mensen, middelen en stikstofruimte beschikbaar komt, in 2025 enkele van de 17, door het vorige kabinet op pauze gezette ‘MIRT projecten’, hervatten. Dit zou ook de A4 in de regio Den Haag kunnen zijn. Verkeersveiligheid Het kabinet streeft ernaar om in 2025 het aantal verkeersdoden terug te brengen naar nul. Desondanks wordt er de komende jaren bezuinigd op verkeersveiligheid: van bijna €38 mln. 2024 naar net geen €15 mln. in 2029. Ook worden Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) en Veilig Verkeer Nederland (VVN) gekort op hun budgetten. Dit terwijl er een opwaartse trend is in het aantal verkeersdoden en zwaargewonden.

Den Haag zal zich blijven inzetten om de juiste voorwaarden te scheppen om een aantrekkelijke en veilige fietsstad te zijn. Zero-emissiezones Het kabinet onderzoekt het uitstellen van de invoering van zero-emissiezones om ruimte te maken voor landelijke uitzonderingen. Het instellen van zero-emissiezones is echter een bevoegdheid van gemeenten. Wij maken ons hard dat de instelling van zero-emissiezones geen vertraging op zal lopen en ook blijven wij ons inspannen dat de benodigde randvoorwaarden, zoals eenduidige bebording als aankondiging van een zero-emissiezone, geborgd zullen worden. Klimaatadaptatie In 2026 presenteert het kabinet een nieuwe Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS). Daarnaast wordt in 2025 een actieagenda hitte opgesteld en worden er stresstesten uitgevoerd om de impact van extreme regenval in kaart te brengen. Voor bodemdaling wordt in 2026 een beleidsprogramma geïntroduceerd. Structurele financiering voor klimaatadaptatie ontbreekt echter. Vanuit de gemeente Den Haag volgen we deze ontwikkelingen nauwlettend en toetsen of de plannen van het kabinet passen in de ambities van Den Haag alsmede welke financiële middelen hiervoor door het kabinet worden uitgetrokken. Lobbyinzet Samen met andere belanghebbenden lobbyt Den Haag om de aangekondigde bezuiniging op de BDU van tafel te krijgen.

Den Haag pleit er juist voor dat het kabinet investeert in openbaar vervoer en de mobiliteitstransitie stimuleert door kostenefficiënte maatregelen te ontwikkelen die hieraan bijdragen. In de €2,5 mld. die door het kabinet is vrijgemaakt voor de ontsluiting van woningbouwgebieden, ziet Den Haag kansen om voor de stad belangrijke infrastructurele projecten te financieren. De lobby richt zich dan ook op een doelmatige besteding van deze middelen. Tot slot zet Den Haag zich in om te zorgen dat de invoering van zero-emissiezones geen vertraging oploopt en dat de benodigde randvoorwaarden snel worden ingevoerd.

9/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Economische Zaken Vestigingsklimaat Het kabinet kiest ervoor om de eerder voorgestelde versobering van de Regeling extraterritoriale kosten, ook wel bekend als de 30%- of expatregeling, voor ingekomen werknemers vrijwel volledig terug te draaien. In plaats van de stapsgewijze 30-20-10% afbouwregeling kiest het kabinet nu voor een vlak tarief, met intensivering naar een 27%-regeling. Daarbij wordt wel de salarisnorm in de 30%regeling verhoogd. Voor het vestigingsklimaat van Den Haag is dit positief. MKB Ook het mkb profiteert van de plannen van het kabinet. Vanuit de opbrengsten van de CO2-heffing krijgt het mkb mogelijkheden structureel te investeren in ‘groene groei’ en om ze toekomstbestendig te maken. Ten behoeve van toekomstbestendige en betaalbare bedrijventerreinen is een Rijksbijdrage van €30 mln. beschikbaar. Ook de incidentele middelen die InvestNL ontvangt van het Rijk zijn gunstig voor het innovatieve mkb in Den Haag die van startup wil doorgroeien naar scale-up. Ontwikkelingssamenwerking Het kabinet wil bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, dit loopt op tot €550 mln. in 2026 en €2,4 mld. per jaar vanaf 2027. Dit schaadt onze internationale positie als land.

Ook de bezuinigingen en ombuigingen op ontwikkelingssamenwerking zullen consequenties hebben voor Haagse NGO’s en buitenlandse handel voor (Haagse) bedrijven, wat mogelijk ons profiel als stad van Vrede & Recht aantast. Als gemeente Den Haag voeren we een actieve lobby waarin we ervoor pleiten dat Nederland blijft investeren in internationale samenwerking op het gebied van vrede, veiligheid, mensenrechten, gezondheid, handel, duurzame ontwikkeling en het klimaat. Europa Het kabinet zet zich in op zoveel mogelijke succesvolle deelname aan internationale en Europese innovatieregelingen. Het EU-kaderprogramma Horizon is het belangrijkste programma, maar ook fondsen van het multilaterale Eureka-netwerk en het EU-cohesiebeleid, vaak regionaal uitgevoerd, zijn belangrijk en bieden mogelijkheden voor Den Haag. Lobbyinzet Den Haag blijft belangrijke economische speerpunten agenderen, zoals het investeringsklimaat voor bedrijven in de (cyber)veiligheidssector, de ruimtelijke randvoorwaarden voor campusontwikkeling, investeringen in ontwikkelingssamenwerking en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale studenten en expats. Daarnaast vraagt Den Haag nadrukkelijk aandacht voor de stedelijke economie en lobbyen wij voor middelen die onze gemeente ondersteunen bij een integrale aanpak voor toekomstbestendige en betaalbare bedrijventerreinen.

Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Stikstof Het kabinet trekt de stekker uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en brengt de beschikbare middelen die gereserveerd waren voor het beslechten van met name de stikstofcrisis terug naar €5 mld. De nationale en Europese natuurdoelen blijven echter overeind. Het kabinet komt voor het einde van het jaar met een nieuwe aanpak.

10/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het stopzetten van het NPLG en het schrappen van het Transitiefonds en daarbij verder uitblijven van een duurzame oplossing voor de stikstofcrisis is zorgelijk voor onze woningbouwopgave en de staat van onze natuur. Visserij Door €9 mln. incidentele bijdrage te leveren aan het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur 2024 – 2025 en €4,5 mln. incidenteel voor het stimuleren van innovatie in de visserijsector, ontstaan kansen voor Scheveningen, het securitycluster en innovaties op de Noordzee, zoals onze campus@sea. Lobbyinzet Den Haag blijft aandringen op een duurzame oplossing van de stikstofcrisis die bijdraagt aan het herstel van onze natuur. Daarnaast agendeert Den Haag het verbeteren van dierenwelzijn, o.a. door gemeenten meer (wettelijke) sturingsmogelijkheden hierop te geven. Sociale Zaken en Werkgelegenheid Bestaanszekerheid en koopkracht Er is bij het kabinet veel aandacht voor de complexiteit van het stelsel van sociale zekerheid en het toeslagenstelsel. Daarnaast focust het kabinet vooral op werk als de beste weg uit armoede. Het kabinet spreekt slechts de ambitie uit om armoede niet te laten oplopen, in plaats van het doorzetten van de lijn dat armoede moet afnemen. Het kabinet heeft er niet voor gekozen om het sociaal minimum te verhogen. Het kabinet ondersteunt werkende middeninkomens en kwetsbare groepen met een pakket aan koopkrachtmaatregelen.

Er komt een nieuwe belastingschijf bij, waardoor er over het inkomen tot €38.000 minder belasting betaald hoeft te worden. Werken gaat daardoor meer lonen. Het kindgebonden budget gaat met maximaal €75 per kind omhoog. De huurtoeslag wordt vereenvoudigd en stijgt vanaf 2026 met ca €11,50 per maand. Vanaf 2025 tot 2027 zal de afbouw van de dubbele heffingskorting voor bijstandsgerechtigden worden bevroren. De keuze voor het verhogen van toeslagen staat op gespannen voet met de wens van onder andere de gemeente Den Haag om het systeem van toeslagen af te schaffen en maakt de afhankelijkheid van toeslagen op de korte termijn groter. Door dit pakket aan maatregelen stijgt komend jaar voor de meeste mensen de koopkracht iets, maar minder dan was verwacht. De verwachting is dat een doorsnee huishouden er met 0,7% op vooruitgaat. Mensen met een uitkering gaan er naar verwachting 1% op vooruit. Het aantal mensen dat leeft onder de armoedegrens blijft ongeveer gelijk (4,4% volgend jaar, 4,5% nu). Envelop ‘Groepen in de knel’ Voor ‘Groepen in de knel’ reserveert het kabinet €660 mln. en wordt o.a. ingezet voor gratis schoolmaaltijden, aanpak schuldhulpverlening en verlenging energiefonds in 2025 en 2026. Het grootste deel van de ‘envelop’ betreft een reservering oplopend tot structureel ruim €400 mln.

en is bedoeld voor beleidsopties bij onderwerpen die nog moeten worden uitgewerkt, zoals Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS), Participatiewet in Balans, Toeslagenwet en kinderopvang voor werkende armen. Den Haag kijk positief naar de voornemens van het kabinet dat er geld opzij wordt gezet voor de nadere uitwerking van de verschillende beleidstrajecten.

11/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Echter, de verwachting is dat deze middelen bij lange na niet genoeg zijn om alles te doen. Alleen al de geschatte kosten van een toekomstbesteding arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS) kunnen oplopen tot €2 mld. Schuldhulpverlening Het kabinet stelt financiële middelen beschikbaar voor de aanpak van schulden, oplopend tot €75 mln. structureel. Het kabinet heeft onder andere de ambitie om een integraal schuldenoverzicht in te voeren en investeert in vroegsignalering. Den Haag heeft het kabinet eerder geadviseerd een dergelijk overzicht te realiseren en is dus tevreden met deze maatregel. Vereenvoudiging Het kabinet komt met een hervormingsagenda om het stelsel van sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting te vereenvoudigen. Het kabinet benadrukt de ingewikkelde keuzes die hierbij horen. Want eenvoud, gerichte ondersteuning én betaalbaarheid gaan niet samen. Er worden verschillende trajecten genoemd die momenteel lopen, zoals het programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen (VIM), Werk aan uitvoering (WAU), hervorming van de kinderopvangtoeslag en de vereenvoudiging van de WIA. Voor de hervormingsagenda zijn geen separate middelen gereserveerd. Ook hier moet geput worden uit bovengenoemde reservering in de envelop ‘Groepen in de knel’.

Asielzoekers/ statushouders aan het werk Het kabinet wil inzetten op het sneller aan werk helpen van nieuwkomers (gezinsmigranten, statushouders en asielzoekers). Hier zijn geen financiële middelen voor beschikbaar gesteld. Sociaal werkbedrijven en arbeidsmarktinfrastructuur Het kabinet wil dat sociaal ontwikkelbedrijven ook in de toekomst banen kunnen blijven bieden aan mensen voor wie werk niet vanzelfsprekend is. Daarom zijn er vorig jaar maatregelen gepresenteerd en financiële middelen beschikbaar gesteld gericht op het stimuleren van beschutte banen en het toekomstbestendig inrichten van de lokale infrastructuur. Deze extra financiële middelen zijn niet voldoende en worden bovendien met 10% gekort. Naar verwachting zal de extra gemeentelijke bijdrage de komende jaren verder gaan oplopen. Het kabinet werkt aan de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. Zo komt er o.a. in elke arbeidsmarktregio één gezamenlijk regionaal loket: het Werkcentrum. Aandachtspunt is dat de financiële middelen voor deze hervorming relatief beperkt zijn in relatie tot de hoge ambities. Arbeidsmigratie Het kabinet wil grip krijgen op arbeidsmigratie. Er komt een afwegingskader voor de vestiging van nieuwe bedrijven, in relatie tot de benodigde arbeidsmigranten, ruimte en energie. De adviezen uit het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten (‘rapport Roemer’) worden uitgevoerd.

De uitzendbranche en wervingsbureaus worden gereguleerd door een toelatingsstelsel (WTTA). Het kabinet wil meer verantwoordelijkheid bij werkgevers neerleggen, zoals voor overlast en kosten van arbeidsmigranten zonder reguliere huisvesting en voor het leren van de Nederlandse taal bij langdurig verblijf. Lobbyinzet Den Haag heeft het kabinet opgeroepen om het sociaal minimum te verhogen om de bestaanszekerheid van onze inwoners te versterken, tot teleurstelling van Den Haag is een verhoging van het sociaal minimum niet aan de orde.

12/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Den Haag blijft bij het kabinet aandringen op het opvolgen van de aanbevelingen van de Commissie Sociaal minimum. Eerst moet het kabinet het sociaal minimum verhogen en daarmee de basis op orde brengen, Pas daarna kan het kabinet gemeenten vragen om armoederegelingen meer te harmoniseren. Den Haag vraagt het kabinet ambitieus te blijven op het terugdringen van armoede en de noodzakelijke hervormingen die daarvoor nodig zijn, zoals het ontmantelen en vereenvoudigen van het toeslagen- en belastingstelsel en het stelsel van sociale zekerheid. Ten aanzien van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag benadrukken we dat het belang van de gedupeerden voorop moet staan. Gemeenten blijven de regie voeren op de brede ondersteuning. We roepen het kabinet op zorg te dragen voor uitvoerbaar beleid en volledige financiële compensatie, Den Haag dringt daarnaast aan op het fundamenteel herzien van de Participatiewet. Het moet voor mensen makkelijker worden om betaald werk te verrichten, door bijvoorbeeld ruimere bijverdienmogelijkheden en vereenvoudiging van de verrekening van wisselende inkomsten naast een uitkering. Voor mensen die (nog) niet kunnen uitstromen naar betaald werk moet de wet meer ruimte bieden voor maatschappelijk participatie naar vermogen. Deze wijzigingen moeten in samenhang met de hervorming van het stelsel van sociale zekerheid en het toeslagenstelsel worden uitgewerkt.

Om mensen met een arbeidsbeperking te begeleiden zodat ook zij kunnen meedoen op de arbeidsmarkt, zijn extra financiële middelen nodig voor de sociaal ontwikkelbedrijven en dringen we bij het kabinet aan om de verantwoordelijkheid te nemen voor financiering van de cao Aan de Slag. Den Haag blijft pleiten voor toereikende Rijksmiddelen voor het betalen van bijstandsuitkeringen (BUIG) en roept het kabinet op om tot een passende oplossing te komen voor de jarenlange tekorten in Den Haag. Tevens doen we een dringend beroep op het kabinet om de bestuurlijke afspraken na te komen om de uitvoeringskosten inburgering mee te laten groeien met het aantal op te vangen inburgeraars. Om misbruik en uitbuiting van arbeidsmigranten effectief tegen te kunnen gaan is het noodzakelijk dat de registratie van arbeidsmigranten in de basisregistratie personen (BRP) juist en actueel is. Het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Commissie Roemer) constateert dat dit nu te vaak niet het geval is. Het kabinet spreekt de ambitie uit om de adviezen van Roemer over te nemen. Echter heel concreet nemen ze dit essentiële advies níét over.

Den Haag wil dat het wetsvoorstel Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) wordt geamendeerd zodat deze de lijn van de Commissie Roemer volgt, door een actieve zorgplicht voor een juiste registratie van arbeidsmigranten in de BRP op te nemen voor álle werkgevers. Volksgezondheid, Welzijn en Sport Jeugd Het kabinet laat de ingeboekte besparing van €511 mln. op de jeugdzorg vervallen. Hierdoor is de invoering van de eigen bijdrage van tafel. De structurele besparing van €1 mld. vanaf 2026 vanuit de Hervormingsagenda blijft door het kabinet gehandhaafd. Een externe, onafhankelijke deskundigencommissie brengt begin 2025 een advies uit met een tussentijdse evaluatie van de Hervormingsagenda. Het is nog onduidelijk hoe zwaar het kabinet dit advies laat wegen. Het kabinet zet onder andere in op het versterken van sociale netwerken in de buurt. Het kabinet wil er naartoe dat gezinnen worden ondersteund door stevige lokale wijkteams, waar je voor de meeste vragen terecht kan in plaats van een zorgspecialist. Het is nog onduidelijk hoe het kabinet dit wil en of en zo ja welke financiële middelen hiervoor komen.

13/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het kabinet schrijft in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming te werken aan een eenvoudiger, gezinsgericht jeugdbeschermingsstelsel. Dit vraagt om een wetswijziging en duidelijkheid van het kabinet of vanaf 2025 hier structureel geld voor wordt vrijgemaakt. Het kabinet wil regulering voor excessieve winstuitkeringen in de zorg en jeugdhulp, maar verbiedt niet de private equity aanbieders op de markt zoals de Tweede Kamer dit in een aangenomen motie aan het vorige kabinet had afgedwongen. Wmo/Jeugd Het kabinet wil een vergunningsplicht instellen voor nieuwe aanbieders en extra weigerings- en intrekkingsgronden implementeren voor nieuwe en bestaande vergunningen. Dit kan invloed hebben op beschikbaarheid van zorgpersoneel vanwege onbedoelde uitval van (gecontracteerde) aanbieders of een beperking van nieuwe toetreders. Het tekort aan zorgpersoneel is volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) vanuit houdbaarheidsperspectief de meest knellende bron van schaarste. In 2025 zet het kabinet zich in om het persoonsgebonden budget (pgb) gebruiksvriendelijker te maken voor zowel de budgethouder als de zorgverleners door waar mogelijk het proces te vereenvoudigen, dan wel de instructie en communicatie te verbeteren. Voor de gemeente Den Haag is het niet duidelijk welk probleem het kabinet met deze voornemens wil oplossen.

Vooruitlopend op de uitwerking is voor de Wmo een jaarlijkse tranche van €75 mln. vanaf 2026 oplopend tot €300 mln. in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie. Hier is dus sprake van nieuw beleid. De extra middelen voor Den Haag zijn €2,5 mln. in 2026 oplopend tot €9,6 mln. structureel vanaf 2029. Sport & Preventie De tariefsverhoging van de kansspelbelasting wordt stapsgewijs ingevoerd naar 37,8% in 2027. De verhoging van kansspelbelasting zal leiden tot een lagere afdracht vanuit de Nederlandse Loterij naar de georganiseerde sport. Dit raakt ook de sportbonden, en daarmee ook de sportverenigingen. Wat dit concreet voor de sport in Den Haag betekent, is nog niet duidelijk, maar de toegang tot de breedtesport zal moeilijker worden omdat er mogelijk (mede door de aangekondigde btw-verhoging) contributieverhogingen volgen die niet elk individu of gezin kan betalen. Dit oogt tegenstrijdig met het kabinetsbeleid dat ook wil bijdragen aan een gezonde leefstijl, meer bewegen en een verhoging van ons fysieke en mentale welzijn. Het kabinet wil dat iedereen veilig kan sporten en bewegen en er is aandacht voor integriteit binnen de sport. Het kabinet wil bijdragen aan een gezonde leefstijl, meer bewegen en een verhoging van ons fysieke en mentale welzijn. Het werkt daartoe een samenhangende effectieve preventiestrategie uit.

Hier zijn vooralsnog geen extra middelen voor uitgetrokken. Het kabinet ondersteunt de sportinfrastructuur en duurzame leefomgeving die uitnodigt tot bewegen. Er is extra aandacht voor groepen die minder sporten en bewegen. Bezien moet worden op welke wijze het kabinet hier invulling aan geeft. Ook gezien de te verwachten bezuinigingen. Sport en Cultuur Het kabinet is voornemens het verlaagde btw-tarief voor culturele goederen en diensten af te schaffen. Sportwedstijden en -accommodaties worden ook geschaard onder culturele goederen en diensten. Het btw-tarief stijgt voor deze goederen en diensten van 9 naar 21%. Vrijgesteld zijn de diensten van nietwinstbeogende organisaties die zich de beoefening van sport of de bevordering daarvan ten doel stellen. Dit gaat met name om contributie en lesgelden. Commerciële sportorganisaties zoals sportscholen, fitnesscentra maar ook vechtsportcentra zullen getroffen worden door deze maatregel.

14/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

De overheveling van de Spuks naar het gemeentefonds met een efficiencykorting van 10% leidt er in het geval van sport en cultuur toe dat vanaf 2026 minder middelen beschikbaar zijn voor de Brede Regeling Combinatiefunctie die zich bezighouden met het vergroten van sport- en cultuurparticipatie van jongeren (buurtsportcoaches). De looptijd van deze middelen loopt af in 2026. Maatschappelijke Opvang/ Beschermd Wonen Het kabinet stelt de groeiruimte voor Wmo Beschermd Wonen landelijk met structureel €5 mln. opwaarts bij. Voor Den Haag als centrumgemeente betekent dit €0,24 mln. per jaar voor de periode 2025-2029. Voor het Nationaal Actieplan Dakloosheid getiteld ‘Eerst een Thuis’ is vanaf 2024 €55 mln. structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. Hier is sprake van continuering van beleid. De aanbevelingen van de commissie Roemer worden voortgezet en aangescherpt. De gemeente Den Haag zal nauwlettend toetsen of dit kabinet in tegenstelling tot het vorige wel de aanbevelingen zal volgen die de commissie Roemer heeft opgesteld. Het kabinet wil werkgevers van arbeidsmigranten verantwoordelijk maken voor overlast en kosten die kunnen ontstaan wanneer arbeidsmigranten geen reguliere huisvesting hebben zoals kortdurende of tijdelijke huisvesting. Dat kan de druk op de maatschappelijke opvang verminderen. De haalbaarheid is echter erg onduidelijk.

Voor de pilot waar Den Haag aan deelneemt is voor 2025 €7 mln. opgenomen maar (nog) niet voor verdere jaren. In het volkshuisvestingsprogramma, dat onderdeel is van het wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting, worden langjarige afspraken gemaakt over de bouwopgave voor woningen voor aandachtsgroepen waaronder mensen die uitstromen uit zorginstellingen en (dreigend) dakloze mensen. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Voor het terugdringen van de wachtlijsten is in 2025 en 2026 €30 mln. per jaar extra beschikbaar. Dit kan leiden tot een vermindering van instroom in gemeentelijke OGGZ. Met betrekking tot het, zoals het kabinet schrijft, afwenden van een onbeheersbaar arbeidsmarkttekort zet het kabinet in op onder andere het invoeren van arbitrage tussen zorgwetten en het scheiden van wonen en zorg in de Wet langdurige zorg (Wlz). Het kabinet hecht eraan dat medewerkers goed kunnen samenwerken met mantelzorgers en vrijwilligers, zodat zij samen meer kunnen betekenen voor de patiënt, waarbij de belastbaarheid van de mantelzorger niet uit het oog wordt verloren. Er wordt gewerkt aan het vergroten van de bekendheid van het recht op flexibel werken, wat werknemers in kunnen zetten om werk en mantelzorg te combineren, en aan de administratieve vereenvoudiging van het verlofstelsel.

Dit voornemen van het kabinet en de uitwerking daarvan zullen we vanuit de lobby nauwlettend volgen omdat we niet goed kunnen inschatten wat dit nu betekent voor de werkvloer en welke kosten hiermee gemoeid zijn. IZA/Toekomstbestendige zorg Het kabinet schrijft het bestaande zorgakkoord te verbreden, te intensiveren en te concretiseren in een aanvullend zorg- en welzijnsakkoord met een looptijd tot en met 2028. Daarmee lijkt het kabinet tegemoet te komen aan gemeenten in hun vrees dat zij te weinig tijd krijgen om de transformatie te borgen in staand beleid. Welke financiële middelen hier tegenover staan is nog niet bekend wat betekent dat we aan het kabinet duidelijk moeten maken wat er nodig is.

15/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Volksgezondheid/GGD Het kabinet voert een verlaging in van de intensiveringen publieke gezondheid en infectieziektebestrijding die oploopt naar structureel €300 mln. Voor 2025 is deze ombuiging van €50 mln. beleidsmatig ingevuld door onder andere de Spuk voor de GGD te verlagen en de inzet op kennis, innovatie en versterking te verminderen. Voor 2026 en verder is deze korting taakstellend ingeboekt op de betreffende instrumenten. Als gevolg van die beoogde landelijke ombuiging van €50 mln. zal vanaf 2028 de pandemische paraatheid van de GGD‘en mogelijk afnemen, of in ieder geval moeilijker meekomen met nieuwe dreigingen vanwege gebrek aan investeringen in de infrastructuur. Voor COVID-19-vaccinatietaken is voor GGD‘en in 2025 ruim €70 mln. beschikbaar. GGD-GHOR geeft aan dat de aankoop van COVID-19 vaccins na 2026 niet is meegenomen. Er is nog geen besluit genomen of er na 2025 gevaccineerd wordt tegen COVID-19. Voor 2025 blijven de vaccinatietaken overeind. Het kabinet wil wel dat het vaccinatiestelsel wordt vernieuwd. Dit biedt kansen voor zowel het Rijksvaccinatie Programma (RVP) als de vaccinatievoorziening voor ouderen. Het kabinet wil een werkagenda mentale gezondheid en GGZ waarmee tot een samenhangende aanpak, van preventie tot zorg, gekomen moet worden. Dit betreft continuering van staand beleid plus nieuw beleid.

Daarnaast wordt in 2025 een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) uitgevoerd. Als gemeente Den Haag zullen we onze voelsprieten blijven uitsteken hoe dit IBO-onderzoek zich gaat ontvouwen. Preventie Het kabinet wil vanuit preventieoogpunt afspraken maken met gemeenten over de inzet van bewezen effectieve maatregelen, zoals valpreventie, ‘Kansrijke start’ en het bevorderen van seksuele gezondheid. Hiermee worden de baten van preventie en gezondheidsmaatregelen zichtbaar, waardoor het duidelijk is wat het investeren in gezondheid oplevert, zowel binnen als buiten de zorg. Dit betreft nieuw beleid. Het kabinet stelt zich tot doel een gezonde generatie in 2040. Het kabinet stimuleert onder andere een gezondere leef- en schoolomgeving. Het kabinet wil de marketing van ongezonde producten gericht op kinderen en jongeren tegengaan, rekening houdend met de proportionaliteit van (met name) de wettelijke maatregelen voor de betrokken partijen, waaronder de regeldruk voor ondernemers. Het kabinet wil in een actieplan met een focus op jongeren het vapen terugdringen en voert campagne over de negatieve gezondheids- en maatschappelijke consequenties van het kopen en gebruiken van illegale drugs. De druk op de zorg zal op de lange termijn mogelijk toenemen, wat de beweging van zorg naar gezondheid bemoeilijkt.

Plannen met betrekking tot digitalisering in de zorg worden teruggedraaid, net als plannen om de zorgarbeidsmarkt te verbeteren. Het behalen van de GALA- en IZA-doelen worden minder kansrijk. Leefstijlinterventies die worden ingezet om de bevolking te ondersteunen bij gedragsverandering zullen afnemen door beperkte middelen. Het kabinet heeft in haar regeerprogramma aandacht voor gezond en veilig voedsel maar besteed geen letter aan een onderwerp als gezond gewicht. Sociale basis en gezondheidszorg Het kabinet benoemt in de Miljoenennota dat zij voldoende geschikte huisvesting voor ouderen wil realiseren. Hierbij wordt ingezet op geclusterde, zelfstandige woonvormen voor ouderen. De meest kwetsbare zorgafhankelijke ouderen kunnen terecht in een verpleeghuis. De wens om meer geclusterde zelfstandige woonvormen te creëren bestaat al en maakt ook deel uit van de bestaande woonzorgvisie.

16/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Het kabinet oordeelt dat de ouderenzorg hopeloos versnipperd is over verschillende zorgwetten. Mensen raken verdwaald tussen zorgloketten die naar elkaar wijzen voor vergoeding. Het kabinet wil ervoor zorgen dat zorgwetten beter op elkaar worden afgestemd en daar waar doorrekeningen aantonen dat het goedkoper en efficiënter kan, ze ook samen te voegen. Lobbyinzet Omtrent de Wmo blijven twee punten van belang om die vanuit de lobby richting kabinet en Tweede Kamer te benadrukken: een oproep aan het kabinet om het wetsvoorstel t.b.v. de invoering van een eigen bijdrage (dat momenteel bij de Raad van State ligt) over te nemen en snel voor behandeling naar de Tweede Kamer te sturen. En in het kader van de beoogde nieuwe financieringssystematiek voor de Wmo (separate indexering in het Gemeentefonds) aandacht te hebben dat de Wmo de middelen krijgt conform de te verwachte vraag (De extra middelen voor Den Haag zijn oplopend tot structureel €9,6 mln. vanaf 2029) We zien dat in zorg en ondersteuning en welzijn veel van gemeenten wordt gevraagd, terwijl voor deze taken geen structureel geld beschikbaar is. Op preventie wordt bezuinigd, en onze middelen voor versterking van de sociale basis zijn grotendeels incidenteel. Daarom roepen we op: investeer in beweging van zorg naar gezondheid.

Structurele en substantiële financiering voor het sociaal domein, preventie, gezondheid en de Wmo is noodzakelijk om de beweging naar de voorkant te kunnen maken. Er moet een goede balans zijn tussen de inzet die de afspraken vragen enerzijds en de middelen die gemeenten daarvoor ontvangen. Het belangrijkste punt op stelsel niveau is langjarige commitment op voldoende middelen. Preventie vraagt immers om een lange adem. We zien de beweging naar de voorkant niet terug in de rijksbegroting. Gemeentelijke dienstverlening in het sociaal domein heeft veel te bieden om de druk op de zorg te voorkomen, daarom werken we in Den Haag samen met zorgverzekeraars en zorgaanbieders aan domeinoverstijgende samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein. We doen een beroep op het Rijk om deze samenwerking beter te faciliteren. Zorg voor de randvoorwaarden voor domeinoverstijgende samenwerking, op het gebied van financiering en bekostiging. Geef hierbij prioriteit aan passende zorg en ondersteuning over de wettelijke systemen heen rond ouderen en mensen die een beroep doen op geestelijke gezondheidszorg Voor wat betreft jeugd(hulp) loopt de huidige beschermingsketen vast. Met beter samenwerken, zoals het kabinet in het regeerprogramma voorstelt, wordt dit niet opgelost. Het Toekomstscenario vraagt om een wetswijziging.

Alleen organisaties samenvoegen, zonder een nieuw wettelijk kader is niet voldoende. Daarom zullen we een dringend beroep doen om op korte termijn te besluiten over het vormen van regionale veiligheidsteams. Naast nieuwe wetgeving, dient ook de benodigde financiële middelen voor de transformatie gereserveerd te worden op de begroting. Zonder een landelijk juridische en financiële basis is dat te risicovol en onhoudbaar. Daarnaast is een reëel financieel kader voor jeugd nodig en zo spoedig mogelijk helderheid over reikwijdte jeugdhulpplicht. Om de afbouw van de Jeugdhulp+ te bewerkstelligen is adequate financiering nodig. In het regeerprogramma wordt een handreiking naar gemeenten gedaan om samen de preventiestrategie uit te werken. Ook is er aandacht voor een verdienmodel van preventie. Mooie kans voor de gemeente Den Haag om de Haagse Preventie Aanpak verder in de kijker te zetten en dit actief met het kabinet te bespreken. Aandachtspunt hierbij is de samenwerking tussen de ministeries van VWS en SZW en structurele financiering. Daarnaast zetten wij, samen met de G4, ons ook in de om de vaccinatiegraad in onze steden te verhogen middels de wijkgerichte en fijnmazige aanpak. Onze lobbyinzet voor extra middelen van het Rijk zetten wij onverminderd voort.

17/23

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10812493

Asiel & Migratie Nieuwkomers (Oekraïne) Het kabinet heeft de ramingen aangepast voor Oekraïne-uitgaven van €3,7 mld. in 2026 naar €1 mld. in 2027 naar €0 in 2028 omdat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) in maart 2026 afloopt. Gemeenten zijn tot een jaar na afloop van de RTB belast met de opvang van ontheemden. Het kabinet houdt er rekening mee dat een aanzienlijk deel van de Oekraïners ook na sluiting van de gemeentelijke opvang in Nederland blijft. Daarom ontwikkelen zij nu een tweesporenbeleid waar er enerzijds wordt ingezet op vrijwillige terugkeer en anderzijds beleid wordt gemaakt voor degenen die wel blijven. Bij het laatste wordt vanuit A&M gedacht aan het verlenen van een tijdelijke verblijfsvergunning van 3 jaar, gelijk aan de voorgenomen aangepaste duur (van de huidige 5 jaar naar 3 jaar) van die van asielstatushouders. Den Haag vangt ongeveer 1600 ontheemden uit Oekraïne op in de gemeentelijke opvang (GOO) en 2400 in de particuliere opvang (POO). De inspanningsverplichting is recentelijke verhoogd naar landelijk 109.000 (nu 97.000), wat een inspanningsverplichting van 2080 voor Den Haag betekent (nu 1852). Voor de opvang van Oekraïense ontheemden krijgen gemeenten een normbedrag per ontheemde per dag. Dit is voor 2025 recentelijk aangepast van €61 naar €44.

Gemeenten kunnen wel hun daadwerkelijk gerealiseerde kosten declareren, maar dat is zeer arbeidsintensief en voor bepaalde kosten niet mogelijk. Consequenties voor opvang Oekraïense ontheemden Gemeenten die niet uitkomen met het nieuwe normbedrag mogen, volgens de hardheidsclausule (uitzonderingsbepaling) in de wet, in dat geval de daadwerkelijk gerealiseerde kosten declareren. Den Haag heeft samen met de andere gemeenten van de G4 grote bezwaren geuit naar het Rijk, rechtstreeks en via de VNG. Het normbedrag van €44 is voor de meeste gemeenten niet ontoereikend. Den Haag heeft een normbedrag van €60 nodig, wat neerkomt op €50 mln. Op basis van de nieuwe normvergoeding krijgt Den Haag ongeveer €40 mln., dat is €10 mln. te weinig. Daarmee is geen enkele GOO van Den Haag nog kostendekkend op basis van het normbedrag. De opvang van Oekraïense ontheemden zal dus in 2025 vooral plaatsvinden op basis van werkelijke kosten en niet langer kostendekkend zijn. De verwachting is een jaarlijks tekort van 5-10% van alle kosten. Daarmee komt het tekort van Den Haag op ongeveer €1-2 mln. Dit tekort zal betaald moeten worden uit de reserve Nieuwkomers (die is ontstaan uit overschotten in voorgaande jaren). Nieuwkomers (asiel) Het kabinet geeft in de begroting aan de instroom van nieuwkomers te willen beperken en dat de huidige opvang ‘goedkoper en soberder’ moet.