RIS320386 Notulen raad 3 oktober 2024

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 3 oktober 2024 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: R. Sluijs, plaatsvervangend voorzitter Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda Na de schorsing voor het diner zal om 19.00 uur politiek verslaggever de heer Maarten Brakema worden herdacht A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Besluitenlijst D.1 Voorstel van het presidium inzake benoeming lid werkgeverscommissie Gemeentelijke accountantsorganisatie Den Haag (RIS320057) D.2 Voorstel van het presidium inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS320048) D.3 Voorstel van het college inzake Zienswijze Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 2025 (RIS319872) D.4 Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen deelname Stichting Waarborgfonds Veiligheidsregio’s (RIS319870) D.5 Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van artikel 2:98 van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (RIS319838) D.6 Voorstel van het college inzake Wijziging gemeenschappelijke regeling ODH (RIS319897) D.7 Voorstel van het college inzake Instellen Team Stadsadviseurs (RIS319805) D.8 Voorstel van het college over een evenement (RIS319804) D.9 Voorstel van het presidium inzake Vaststelling definitief ontwerp commissiezaal en investeringskrediet (RIS319869) D.10 Voorstel van het college inzake Vaststelling Beeldkwaliteitsdocument Bezuidenhoutseweg 50-58 (RIS319653) E.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen E.1 Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Het verhogen van het leesniveau van Haagse kinderen (RIS320005) E.2 Initiatiefvoorstel VVD: Een Vredesbeeld voor Den Haag (RIS320069) Beraadslaging over F. Voorstel van het college inzake Ontwikkelvisie Den Haag Centraal (RIS318431) G. Gewijzigd initiatiefvoorstel VVD: Haagse kracht - Inspraak, ook bij opvang (RIS317236) H. Voorstel van het college inzake Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags (RIS318932) I. Voorstel van het college inzake Voorontwerp Vergroening Wijkpark Transvaal (RIS319813) J. Voorstel van het college inzake Vaststelling verordening maatregelen en handhaving participatiewet, IOAW en IOAZ Den Haag 2024 (RIS319829) K. Voorstel van het college inzake Beleidsplan Schuldhulpverlening Den Haag 2024 2028 (RIS319852) L. Verordeningen Bedrijveninvesteringszone (agendapunt afgevoerd) L.1 Voorstel van het college inzake Verordening bedrijveninvesteringszone Dierenselaan/Apeldoornselaan Den Haag 2025 (RIS319816) 1

L.2 L.3 L.4 L.5

Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening bedrijveninvesteringszone Keizerstraat Den Haag 2025 (RIS319817) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening bedrijveninvesteringszone Kijkduin Den Haag 2025 (RIS319819) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening bedrijveninvesteringszone Westvlietweg Den Haag 2025 (RIS319820) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening bedrijveninvesteringszone Goudsbloemlaan Den Haag 2025 (RIS319822)

Afronding debat commissie M. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Haal Netflix naar Den Haag (RIS318826) N. Versmalling Hofzichtlaan O. Thuiszittersaanpak P. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Gokken? Zet in op kortere openingstijden! (RIS318268) Q. Aanpak gendergerelateerd geweld (RIS317334) R. Migratiedebat S. Stadsnatuur T. Monitor Toerisme 2022 (RIS318200) U. Beleidsagenda 'In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee 2024-2026' (RIS319660) V. Afdoening motie: Duidelijkheid voor activistische ambtenaren (RIS316760) W. Themadebat Werk X. Themadebat Welzijn Y. Veiligheidsdebat Z. Aanbesteding cultureel-maatschappelijke functie De Helena (RIS319716) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Groep Van den Goorbergh), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Kaptheijns (PVV), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) en Çelik (DENK). Afwezig: Partiman (CDA) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. We hebben allen het bericht ontvangen over het overlijden van de heer Maarten Brakema, politiek verslaggever van Den Haag FM. Om 19.00 uur, na de schorsing voor het diner, zullen wij hem herdenken. Dames en heren, welkom bij de vergadering van de gemeenteraad.

In verband met verplichtingen elders is de burgemeester deze ochtend wat later aanwezig. Ik zal als plaatsvervangend voorzitter de vergadering starten. Hartelijk welkom ook aan de aanwezigen op de tribune en de kijkers thuis.

2

Bericht van verhindering is ontvangen van de heer Partiman. De heer Çelik heeft aangegeven vanaf de middag aanwezig te zijn. Datzelfde geldt voor de heer Mahmood. De heer Sewtahal is na de dinerpauze aanwezig. De vergaderafspraken kent u allemaal. Die hoef ik dus niet nog een keer te herhalen. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren naar de afspraken die daarvoor gelden. Dat betekent dat u de college- of raadsleden niet bij hun voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan om de naam van ambtenaren te noemen. Vanaf de tribune wensen we geen blijken van instemming of afkeuring. Dat is volgens mij allemaal helemaal duidelijk. Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de raadsleden. Ik zal als plaatsvervangend voorzitter op deze afspraken toezien. Alle stemmingen zijn aan het einde van de vergadering, waarna er ook gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering uiterlijk om 0.00 uur af te ronden, inclusief de stemmingen.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Kunt u instemmen met de agenda? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Twee punten. Ten eerste zie ik dat het veiligheidsdebat pas als afronding op de agenda staat. We hebben daar in de commissie uitgebreid over gesproken. Het is de bedoeling om dat belangrijke thema over bedelaars, overlast en femicide gewoon hier in de raad te bespreken en niet via een afronding. Ik begrijp dus niet dat het niet op die manier op de agenda staat. Ik zou dit dus graag als volwaardig agendapunt willen toevoegen aan de agenda. De voorzitter. Ik meen dat dit in het fractievoorzittersoverleg wel is afgesproken. Doet u een ordevoorstel? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, voorzitter, dit is een ordevoorstel. Ik begrijp dat hier in het fractievoorzittersoverleg over is gesproken. Dat kan en dat is ook goed, maar hier stellen we de agenda formeel vast. Nu kan iedereen mij dus steunen, zodat wij daar een mooi debat over kunnen voeren. De voorzitter. Mevrouw Arp, heeft u op dit punt iets te zeggen? Nee? Dan wacht ik daar heel even mee. Ik denk dat we eerst dit voorstel van de heer Guernaoui om van agendapunt Y een volwaardig debat te maken, gewoon in stemming gaan brengen op de wijze waarop we dat altijd doen. Ik denk dat dat het snelste is, als dat kan. Ik vind het handiger om gewoon gebruik te maken van het systeem dat we daarvoor hebben.

Dan hoeven we ook niet te tellen en dan hoeven we daar ook geen discussie over te voeren. Het systeem wordt nu klaargemaakt. Dan kunnen we er gewoon over stemmen. In stemming komt het ordevoorstel. De voorzitter. Het ordevoorstel wordt verworpen met 16 tegen 23 stemmen. Helaas voor u is dit voorstel dus niet aangenomen, meneer Guernaoui. Had u nog een ander punt bij de vaststelling van de agenda? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, voorzitter. Punt L gaat over de Verordening bedrijfsinvesteringszone. Mijn fractie begrijpt niet dat dit op deze manier gaat. Het is niet in de commissie besproken. Het staat nu opeens op de agenda. We willen daar graag duidelijkheid en uitleg over van de verantwoordelijke wethouder. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik vind het ook een beetje een dwaling dat dit op de agenda staat, terwijl die stukken twee dagen van tevoren zijn gepubliceerd en niet naar de commissie zijn gegaan. Maar we 3

hebben ook een mailtje van de wethouder gekregen met het verzoek om dit te doen. Ik vond de termijngebondenheid gewoon niet goed uitgelegd. Ik zou de wethouder dus graag willen verzoeken om dat ook hier ter plekke nog te doen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dit was inderdaad ook een heftig gesprek in het FVO en ik kan me helemaal vinden in de onvrede die de SP hierover uit. Tegelijkertijd hebben we te horen gekregen dat het voor ondernemers, waar dit oprichten van BIZ'en over gaat, essentieel is dat dit gebeurt vanaf 1 januari. Ik zou de wethouder dus willen verzoeken om ook in te gaan op de consequenties als we het niet in deze raadsvergadering maar in de volgende raadsvergadering van 13 of 14 november behandelen: wat betekent dat voor de oprichting van de BIZ'en? De voorzitter. Hele duidelijke verzoeken, denk ik. Ik wil de wethouder dus graag de gelegenheid geven om te reageren op de opmerking van de heer Guernaoui en de vragen van mevrouw Arp en mevrouw Van Basten Batenburg. Wethouder Icar (DENK). Voorzitter. Dank dat ik dit even mag toelichten. Ik begrijp de frustratie die is ontstaan rondom de stukken. Ik wil in alle openheid meegeven dat ik eigenlijk voor een dilemma sta. Enerzijds kom ik in een situatie terecht waarin ik de raad lastminute het verzoek moet doen om in te stemmen met de verordening. Met het proces zelf ben ik zeker niet tevreden.

Anderzijds zijn wij bezig met het verbeteren van de dienstverlening voor onze ondernemers in Den Haag. Dan kan ik niet aan mezelf of aan de ondernemers verkopen dat het feit dat wij meer tijd nodig hebben, het probleem van de ondernemers wordt. Dit dilemma heeft er uiteindelijk toe geleid dat ik u het verzoek heb doen toekomen om de verordening vandaag te behandelen. Ik snap de vragen over de termijngebondenheid en zal die kort toelichten, maar ik wil jullie wel bedanken voor het feit dat het alsnog geagendeerd is. Vooraf is in samenwerking met alle betrokken partijen een schema opgesteld om alle termijnen te halen voor de raadsbehandeling. Vervolgens is door alle partijen hard toegewerkt naar vandaag, naar de datum van deze raadsvergadering, maar afstemmingsprocessen rondom de BIZ-plannen duurden langer dan vooraf voorzien. De uitvoeringsovereenkomst ligt aan de basis van de verordening. Zonder de gesloten uitvoeringsovereenkomst kan de verordening niet worden voorgelegd aan de raad. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat het format van het BIZ-plan nog niet was aangepast aan het beleid van de gemeente op het gebied van duurzaamheid. Omdat dit gevolgen heeft voor de uitvoerbaarheid, moesten de meerjarenplannen in een late fase nog worden aangepast door de BIZ'en. Dit vroeg dan ook extra tijd die niet was voorzien.

Verschuiving naar een latere raadsvergadering heeft echter tot gevolg dat de BIZ'en niet tijdig de draagvlakmeting kunnen uitvoeren. Dit is de stemming van de ondernemers voor de oprichting of verlenging van de BIZ. De officiële draagvlakmeting vindt plaats van 21 oktober tot en met 10 november. Dit is ruim voor de drukte rondom de kerstperiode en heeft ook sterk de voorkeur van de ondernemers. Bij een positieve draagvlakmeting treedt de verordening automatisch in werking per 1 januari 2025. Deze periode voor de draagvlakmeting is afgestemd met de ondernemers en is cruciaal, omdat een latere stemming zorgt voor een lagere respons. Dit is de afweging die ik maakte, omdat ik me ook bezighoud met participatie van ondernemers en het verbeteren van de dienstverlening. Als ik dit vertraag, kan dat impact hebben op de respons, omdat we dan in de kerstperiode terechtkomen. Dit heeft dus tot gevolg dat de eindejaarsdrukte voor ondernemers en daarmee de oprichting of verlenging van de BIZ in gevaar kan komen. Dat zagen de BIZ'en liever niet gebeuren. Het goed functioneren van de BIZ'en is heel belangrijk voor onze stad. De reden om in dit uitzonderlijke geval de raadsbehandeling van vandaag toch door te willen zetten, heeft dus te maken met het feit dat bij een positieve draagvlakmeting de verordening tijdig in werking kan treden. Ik snap heel goed dat dit een bepaalde reactie opwekt.

Dat kan ik begrijpen en daar ben ik het ook mee eens. Tegelijkertijd wil ik meegeven dat u instemt met een verordening, waarbij de wijziging eigenlijk alleen gekoppeld is aan tijd. De datum wordt dus gewijzigd, er zijn een aantal verlengingen en er zijn een aantal nieuwe BIZ'en die worden opgericht. Ik hoop dat ik het hiermee duidelijk heb kunnen toelichten. De voorzitter. Mevrouw Arp, ik wil eigenlijk voorkomen dat we hierover nu een heel debat gaan voeren, maar u mag hier nog heel kort op reageren.

4

Lesley Arp (SP). Ja, één reactie. Dit stuk stond op de collegeagenda van 10 september en 17 september. Dat kun je gewoon op het internet vinden. Dat er nu een knelpunt is, wordt nu afgewenteld op de raad, maar dat is eigenlijk gewoon een planningtechnisch probleem van het college. Ik wil er ook graag op wijzen dat die BIZ-stukken in 2020 in november zijn vastgesteld, in 2021 in oktober en november zijn vastgesteld en vorig jaar in december zijn vastgesteld en dat pas daarna de draagvlakmeting kwam. Ik vind dit dus gewoon geen toelichting van de termijngebondenheid. Ik vraag me af of we hiermee akkoord moeten gaan, maar als de raad hiermee akkoord gaat, gaan we vanmiddag een bijzonder debat hebben. De voorzitter. Een duidelijke reactie, mevrouw Arp. Meneer Guernaoui mag er ook nog iets over zeggen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, want we hebben het hier over de vaststelling van de agenda. Ik wil graag vijf minuten schorsen om te overleggen met mijn collega's, zodat ik weet of ik dit in stemming breng en hoe we dan stemmen. De voorzitter. Dat is uw goed recht. Dat mag dus. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mag ik, voordat we schorsen, ook nog een vraag aan de wethouder stellen? De voorzitter. Nee, we hebben dit eigenlijk staan bij de vaststelling van de agenda. Er zijn vragen gesteld over het feit dat dit agendapunt is toegevoegd.

De fractie van Hart voor Den Haag wenst nu een korte schorsing. Ik wil nu niet echt een debat toestaan over de vaststelling van de agenda. Er zijn een aantal vragen gesteld en die zijn beantwoord. Dan is het nu in de schorsing aan de partijen om te kijken wat zij daar verder mee doen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik snap heel goed dat u de orde probeert te bewaken en eigenlijk zit niemand te wachten op een agendadebat, maar dat is het toch wel een beetje geworden. Mijn vraag gaat echt over die termijngebondenheid om die nog een keer duidelijk te krijgen, want dat deed de beantwoording nog niet helemaal; dat hoor ik ook achter mij. Om te weten wat ik in de schorsing bespreek, zou ik de wethouder dus één aanvullende vraag willen stellen. Ik snap dat dat niet ideaal is, maar ik probeer eigenlijk om de besluitvorming bij alle fracties over de agenda beter te maken. De voorzitter. Nee, dat wil ik eerlijk gezegd eigenlijk niet toestaan. Volgens mij heeft de wethouder heel duidelijk geantwoord op de termijngebondenheid. Als we vijf minuten schorsen, heeft u alle gelegenheid om dat misschien nog eens terug te luisteren, want het is allemaal opgenomen. Volgens mij is het duidelijk toegelicht door de wethouder. Laten we er nu echt voor waken dat we hier nog een debat over gaan voeren. We gaan vijf minuten schorsen en dan kunt u de vragen wellicht ook nog even stellen.

We zijn geschorst. De vergadering wordt van 10.14 uur tot 10.19 uur geschorst. De voorzitter. Na deze korte schorsing, waarbij we nog steeds bij agendapunt A zijn, de vaststelling van de agenda - dat zeg ik maar eventjes - ben ik heel benieuwd wat er uit deze korte schorsing gekomen is en wie ik daarvoor het woord mag geven. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Na overleg wil ik voorstellen om het van de agenda te halen. De voorzitter. Dan gaan we dat ook in stemming brengen. Daar is net nog naar gevraagd, want we hebben zojuist digitaal gestemd over een ordevoorstel, wat we ook weleens met handjes hebben gedaan. In het verleden deden we dat vaker gewoon digitaal en brachten we het meteen in stemming. Dan is de uitslag ook echt duidelijk. We gaan in het presidium nog even bespreken hoe we dat voortaan gaan doen. Ik vind het als voorzitter zelf prettiger om het digitaal te doen, zodat we meteen 5

duidelijk hebben wat de uitslag is en verder ook niet hoeven na te tellen, maar we gaan in het presidium nog even spreken over hoe we het in het vervolg doen met ordevoorstellen. Dit voorstel is duidelijk. Laten we dat dus als zodanig in stemming brengen. Het voorstel is om agendapunt L van de agenda af te halen. In stemming komt het ordevoorstel van de heer Guernaoui. De voorzitter. Het ordevoorstel wordt aangenomen met 22 tegen 19 stemmen. Daarmee gaat punt L van de agenda af. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn tien insprekers aangemeld. De eerste inspreker spreekt in over het voorstel van het college inzake de nota Inclusief samenleven; allemaal anders, iedereen Haags. Dat is mevrouw J. Jouwe namens de Adviescommissie koloniaal en slavernijverleden. U heeft drie minuten. Ik ga u verder niet onderbreken. Die drie minuten zijn helemaal voor u. Mevrouw Jouwe (H). Geachte voorzitter, leden van de gemeenteraad en aanwezigen. Naar aanleiding van de bespreking van de nota Inclusief samenleven; allemaal anders, iedereen Haags heeft de Adviescommissie koloniaal en slavernijverleden besloten om vandaag in te spreken tijdens uw raadsvergadering. Naast mij zijn ook de voorzitter, Lilian Callender, en het lid Steven Dias Pires aanwezig. Onze commissie is, met dank aan uw college, vorig jaar van start gegaan. We hebben tot nu toe vijf adviezen uitgebracht die veel raakvlakken hebben met de doelstelling van deze nota en het beleid. Vol trots kunnen wij melden dat Den Haag de eerste adviescommissie op het gebied van koloniaal verleden en slavernijverleden heeft ingesteld. Onze commissie waardeert ook dat de gemeente aan de slag wil gaan met haar eigen organisatie en haar toeleveranciers. Daarmee heeft onze stad, ook wel 'de stad van vrede en recht' genoemd, lef getoond met dit dossier.

Met de bespreking van de nota Inclusief samenleven laat het stadsbestuur zien dat het duurzaam aan de slag wil gaan met de opheffing van achterstanden en het streven naar gelijke kansen in de stad. Dit streven verdient waardering. Wel willen we van de gelegenheid gebruikmaken om wat suggesties te doen. Ten eerste is er behoefte aan concrete acties en cijfers. Inclusie moet meer zijn dan een doelstelling. We moeten meetbare stappen ondernemen om de participatie van iedereen te waarborgen. Bij de strijd tegen discriminatie moeten cijfers in beeld worden gebracht en is inclusieve taal essentieel. Gebruik bijvoorbeeld liever 'etniciteit' of 'bevolkingsgroep' in plaats van 'ras'. Aandacht voor communicatie bij de uitvoering van deze nota is cruciaal. Daarbij vragen wij aandacht voor groepen die niet makkelijk de weg naar het stadhuis kunnen vinden. De middelen zijn voor de komende drie jaar gegarandeerd, maar een cultuuromslag en meer bewustwording in de stad kosten tijd. Naast meetbare doelstellingen en jaarlijkse evaluaties pleiten wij dus ook voor structurele financiële middelen. Het is ook essentieel dat de mensen die als norm worden gezien, namelijk witte mensen, participeren. Het kan niet zo zijn dat we het verleden delen maar de gevolgen niet. Een gedeeld verleden betekent een gedeelde oplossing. Iedereen moet verantwoordelijkheid dragen voor inclusiviteit.

De adviescommissie zal met grote belangstelling de voortgang volgen en u zo nodig adviseren, gevraagd maar ook ongevraagd. De voorzitter. De volgende inspreker spreekt in over de Beleidsagenda 'In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee'. Mevrouw Loos (U). Geachte aanwezigen. Ik ben Charlie Loos, VN-ambassadeur van de Coalitie voor Inclusie en ik test onder andere de toegankelijkheid van de stad. Ik las: 'In Den Haag doet iedereen 6

onbeperkt mee'. Ik kan u zeggen dat de gemeente veel goede voornemens heeft waar wij blij van worden, met name voor toegankelijke werkplekken voor mensen met een beperking, het onderwerp van de Week van de Toegankelijkheid. Daar is veel op aan te merken, zoals u zelf ook heeft gezien. 'Beperking' betekent simpel: mensen met een handicap en/of chronische ziekte, waarvoor dus aanpassingen op de werkplaats nodig kunnen zijn. Maar noem hen niet 'invaliden' of 'mindervaliden'. Dat is voor veel mensen een belediging. Ze noemen dat 'alledaags validisme'. Ik zeg dit omdat u het ook over bewustwording en bejegening heeft. Het gaat ook niet over 'mensen met een uitdaging', 'kwetsbaarheid' of andere kreten die wij horen, simpelweg omdat het leven voor iedereen een uitdaging kan zijn en omdat iedereen zich ooit kwetsbaar kan voelen. Onzichtbare beperkingen zijn ook een probleem, omdat men vindt dat die persoon geen rolstoeltoegankelijk toilet, een RTG-toilet, nodig heeft. Dat hoor je ook vaak als ze bijvoorbeeld een taxibuspas hebben. Dat iedereen in de bijstand onder de loonsubsidieregeling valt, staat niet in de Participatiewet. Doet de gemeente dat om aan het gevraagde percentage arbeidsgehandicapten te komen? Ik vind het met name goed dat u over 'ervaringsdeskundigen' spreekt, over wat zij ervaren in de praktijk.

Helaas moet ik ook zeggen dat papier geduldig is en dat de praktijk een andere werkelijkheid laat zien. Met een hulpmiddel kom je veel obstakels tegen, juist ook veroorzaakt door de gemeente. Andere reacties die ik krijg, zijn: 'Het is volgens de regels van het Bouwbesluit of volgens de regels van Rijkswaterstaat'. Maar als de regels niet deugen, moet je de regels veranderen. De gekste reactie ooit, naar aanleiding van het verzoek om een woonerf te vergroten, was: 'Auto's hebben stoepranden nodig om te kunnen parkeren'. Het lijkt mij duidelijk waarom ik dat komisch vind. De voorzitter. De volgende insprekers spreken in over het agendapunt Veiligheidsdebat. Mevrouw Benali (Y). Geachte voorzitter. Ik sta hier vandaag om opnieuw uw aandacht te vragen voor diverse problemen binnen onze samenleving, de voortdurende aanwezigheid van discriminatie, geweld, islamofobie en de hoge drempels voor aangifte. In de afgelopen twee jaar hebben we incidenten gezien waarbij de moslimdiscriminatie leidde tot geweld in onze stad. Dit is niet alleen een bedreiging voor de veiligheid van onze samenleving, maar ook een schending van de menselijke waardigheid. Islamofobie en discriminatie zijn niet slechts een abstract concept.

Het is een dagelijkse realiteit voor vele moslims in onze gemeenschap, die zich uit in verbale discriminatie, structurele discriminatie en fysieke aanvallen op zichtbare moslims, vooral vrouwen met een hoofddoek. Voor elk gemeld geval bij discriminatie.nl/denhaag zijn er tientallen die onopgemerkt blijven. Ze blijven ongezien omdat de moslims te hoge drempels ervaren om aangifte te doen. Ook heerst er angst om niet serieus genomen te worden door de politie. Twee jaar geleden belde ik naar het politiebureau Zuiderpark om een melding te maken van een mishandeling, waarbij mijn hoofddoek werd afgetrokken. Ik werd door de politieagent ontmoedigd en wijsgemaakt dat ze geen capaciteit had voor deze aangifte en dat ik moest begrijpen dat ik in 'een wilde wijk' woon met mensen met rugzakjes, maar ik gaf niet op. Ik heb doorgezet en uiteindelijk is de dader in hoger beroep veroordeeld voor mishandeling en strafbare belediging, maar hoeveel slachtoffers lijden nog in stilte en hoeveel daders blijven ongestraft? Wel ben ik me bewust van het feit dat er al maatregelen worden genomen, maar zij zijn niet toereikend. Daarom roep ik u opnieuw op tot de volgende acties.

Erken islamofobie officieel als een vorm van racisme en discriminatie, train politie in het herkennen en aanpakken van anti-moslimracisme, verbeter de ondersteuning voor slachtoffers van discriminatie en geweld, stimuleer de dialoog tussen verschillende gemeenschappen in onze stad en versterk de samenwerking tussen politiescholen en maatschappelijke organisaties. Ik weet dat deze maatregelen investeringen vereisen, maar de kosten van niets doen zijn veel hoger, namelijk een groeiende kloof tussen de bevolkingsgroepen, verminderd vertrouwen in instituties en een minder veilige samenleving. We kunnen niet blijven toekijken hoe geweld en anti-moslimracisme onze gemeenschap verder verscheurt. Wat we wel kunnen doen, is samen opstaan en zeggen: genoeg is genoeg. De voorzitter. Het woord is aan mevrouw Lammers. U heeft drie minuten de tijd. Mevrouw Lammers (Y). Ik moet het even opzoeken, meneer.

7

De voorzitter. Dan wachten we nog heel eventjes en zetten we de tijd stil. U heeft uw knopje ingedrukt en daarom loopt uw tijd door. Mevrouw Lammers. Nee, ik blijf gewoon spreken. Ik heb die microfoon helemaal niet nodig. De voorzitter. De tijd is al stopgezet, hoor. Het is dus allemaal gecompenseerd. Gaat uw gang. Mevrouw Lammers. Dank u wel. Ik sta hier in de stad van vrede en recht, maar ik heb daar tot nu toe weinig van gemerkt. Voor XR vatte mijn activisme pas echt vlam op 10 mei 2021. Voor het ministerie van EZK werd ik zonder vordering gearresteerd. Daarna dacht ik: wanneer men zo met mij omgaat, het recht om te demonstreren zo met voeten getreden wordt en macht zo misbruikt wordt, moet ik vaker gebruikmaken van mijn demonstratierecht, dat een grondrecht is. Ik greep toen iedere demonstratie aan om vreedzaam en geweldloos te strijden voor een leefbare aarde en gerechtigheid. Mijn vertrouwen dat de politie en beslissingen van de burgemeester waakzaam en dienstbaar zijn voor alle burgers, bestaat voor mij niet meer. Ik hou de burgemeester verantwoordelijk voor al het leed dat Extinction Rebellion-rebellen en pro-Palestina-activisten is aangedaan. Ik heb vele gesprekken gevoerd met klachtbehandelaars. Iedere keer kreeg ik gelijk: zo mag men niet met u omgaan, mevrouw.

In mijn politiedossier lees ik dat agenten liegen over het geweld dat zij gebruiken en dat collega's hen in hun leugens steunen. Dat mogen agenten niet, want zij zijn beëdigd. Bij een rechtszaak, wanneer er geen beelden zijn, leidt dat automatisch tot een veroordeling. Zo niet, dan blijven de leugens je voor de rest van je leven achtervolgen. Een bloemlezing van het politiegeweld; er is veel meer. In een bus, zonder airco, langdurig in de volle zon gezet; de agenten logen over het incident. Vaak geen eten, arts of medicijnen en daardoor in een fikse hypo vanwege diabetes. Hematomen die een attente hulpofficier van justitie zag; agenten vonden het namelijk leuk om hun knieën in mij te zetten. Pijnlijke polsklemmen terwijl ik meeliep, zelfs een keer toen ik bij het politiebusje gefouilleerd werd. Een agent die bovenop mij zat, waardoor ik geen lucht kreeg. Ik zei dat. Het antwoord was: 'U kunt nog praten.' Ik was inderdaad nog niet dood. Een poging tot boeien lukte niet. Een scheldende agent. Een schouder die nog steeds pijnlijk is omdat hij mijn hand met grote kracht omhoog in mijn nek duwde. Krukken weggegooid, een andere keer mijn rugzak omdat ik niet snel genoeg meeliep. Reddingsdekens afgepakt. Daardoor onderkoeld, misselijk, overgegeven, hypo. Aangifte gedaan bij de VIK; er werd geen strafbaar feit geconstateerd. Drie keer op de grond gegooid omdat ik mijn advocaat belde.

Aangifte gedaan bij de VIK; de verbalisanten konden niet meer geïdentificeerd worden. Tijdens een demonstratie op 29 juni jongstleden tegen politiegeweld kregen we te maken met excessief politiegeweld. Pijnlijk uit het politiebureau verwijderd. Door twee agenten ondersteboven op een onprofessionele manier weggedragen, zodat mijn hoofd net niet hard op de stoeprand viel. Een rebel die mij hielp en die achter het politielint stond, kreeg een klap op haar hoofd. De slaande agenten joegen ons op naar de overkant van de weg na het commando 'oké, linie, voorwaarts!'. Ik lag op de grond achter de politielinie, terwijl mijn vrienden voor mij in elkaar geslagen werden. De voorzitter. Mevrouw Lammers … Mevrouw Lammers. Een agent zei: 'Voorzichtig met haar; ze is bekend van de televisie'. De voorzitter. Mevrouw Lammers … Mevrouw Lammers. Mijn polsen en rug hebben blijvende zenuwschade opgelopen. De voorzitter. Mevrouw Lammers … Mevrouw Lammers. Al die mentale blijvende schade, beschadigde spullen, consulten bij de artsen, specialisten en fysiotherapie … De voorzitter. Mevrouw Lammers …

8

Mevrouw Lammers. … zullen mij niet weerhouden te blijven vechten met XR, voor Palestina en het onrecht dat door dit verrotte systeem in stand gehouden wordt. De voorzitter. Mevrouw Lammers … Mevrouw Lammers. Ik blijf activist, boeddhist en pacifist. Dank u wel dat ik mijn verhaal met u mocht delen. De voorzitter. Mevrouw Lammers, u bent ver over de spreektijd heen gegaan. We hadden afgesproken dat u drie minuten de tijd had. U heeft ook nog wat extra tijd van me gekregen. Ik vind het jammer dat u dan toch doorgaat, ook als de microfoon uitgezet is. Dat vind ik een beetje jammer, want volgens mij hebben we met elkaar goede afspraken gemaakt. De volgende inspreker is mevrouw E. Hellebrand. Ook u heeft drie minuten de tijd en daar ga ik strak op handhaven. Mevrouw Van Son (Y). Ik spreek namens E. Hellebrand. Dit is het relaas van Elise. Ik ben anderhalf jaar geleden begonnen met burgerlijk ongehoorzaam actievoeren. Ik heb vaak op de A12 gezeten om op te roepen tot het stoppen met fossiele subsidies en werd meestal met pijnlijke bokkenpootjes van de weg gehaald door de politie. Toen de genocide in Palestina begon, ben ik me ook tegen zionisme en voor een vrij Palestina in gaan zetten.

Het heeft allemaal met elkaar te maken: de klimaatcrisis en de genocide in Palestina zijn beide een resultaat van hetzelfde kapitalistische, racistische en koloniale systeem, het systeem dat door de politie wordt beschermd. Hoewel het politiegeweld op de A12 niet normaal was, merkte ik dat er meer politiegeweld wordt ingezet als er veel mensen van kleur zitten in de groep waarmee ik demonstreer. Zij worden er door de politie uit gepikt en het hardst getrapt en geslagen. Ik merkte dit heel duidelijk bij een vreedzame demonstratie voor de Tweede Kamer. De politie beschermde de Tweede Kamer en mensen met macht, de mensen die medeverantwoordelijk zijn voor de genocide. De mensen die hiertegen demonstreerden, werden geslagen. Vrouwen en mensen van kleur kregen de hardste klappen. Vanwege het vele buitensporige politiegeweld tijdens onze vreedzame demonstraties organiseerden we een demonstratie tegen politiegeweld in Den Haag. Ironisch genoeg zijn we hier compleet in elkaar geslagen door de politie. Er waren geen media en weinig getuigen. De politie kon dus helemaal losgaan. Wij waren vreedzaam. De politie Den Haag kwam om te escaleren. Mensen zijn op hun kop over de grond gesleept en weggesmeten. Ik werd zelf twee keer op mijn hoofd geslagen met een knuppel en viel op de grond. Toen ik daar lag, bleef de agent op me inslaan. Mensen die probeerden te helpen, werden ook geslagen.

De politie zette een deel van de straat af met een lint. Hier moesten we achter blijven staan. Dat deden we, maar de politie bleef op ons inslaan en kwam onder het lint door om op ons te meppen met knuppels. De politie Den Haag kan blijkbaar niet tegen kritiek. Als ze mij, met al mijn privileges, al zo behandelen, kan ik me alleen maar voorstellen hoe ze mensen behandelen die niet wit en blond zijn, mensen met een queer uiterlijk of met een hoofddoek. Zeker als de politie weet dat er geen getuigen zijn, behandelt de politie minderheidsgroepen als grofvuil. Agenten discrimineren en gebruiken disproportioneel geweld tegen vreedzame demonstranten. De politie Den Haag spant daarin de kroon. De heer Sprenger (Y). Voorzitter, leden van de raad. Illegale demonstraties zijn als vierkante cirkels: ze bestaan niet. De burgemeester kan een demonstratie beperkingen opleggen, maar daarmee is een demonstratie niet illegaal. De demonstratie wordt nog steeds beschermd door het recht op demonstreren. Net zoals een cirkel nooit vierkant kan zijn, kan een demonstratie nooit illegaal zijn. Demonstreren is immers een grondrecht. Spreken van 'illegale demonstraties' getuigt van een gebrek aan juridisch inzicht en een overdaad aan populisme. Ik spreek vandaag namens Paul Lejeune. Wat volgt, zijn zijn woorden. Zaterdag 3 februari, 14.30 uur op het fietspad langs de A12.

Ik lig weerloos languit op het wegdek op mijn rug als een agent zijn knie op mijn rechterborstkas zet en met zijn volle gewicht doorstoot. Ik voel mijn ribben breken. 'Zo, nu aan de andere kant', zegt de agent. Hij verplaatst zijn knie naar links en drukt meteen krachtig door. Wederom voel ik dat misselijkmakende gevoel van brekende ribben. Twee agenten slepen me weg en smijten me ruw in de berm. 'Zo, daar hebben we tenminste geen last meer van. Die gaat heel veel pijn krijgen', zegt de agent tevreden. In het ziekenhuis 9

blijkt dat mijn ribben met zoveel geweld gebroken zijn dat een van mijn longen gekneusd is. Toch heb ik geluk gehad: volgens de arts had het veel erger kunnen zijn. Ik had een klaplong kunnen krijgen en een longkneuzing kan zich ontwikkelen tot een longontsteking. Een maandenlange revalidatie volgt, met financiële en mentale schade als gevolg. Uitjes en vakanties worden geannuleerd. De verbouwing van mijn huis is maandenlang uitgesteld. Ik was niet de enige die die zaterdag met extreem politiegeweld te maken kreeg. Het politiegeweld neemt overduidelijk in heftigheid maar ook in hoeveelheid toe. Neusklemmen, bokkenpootjes, verwurgingen, klappen, trappen; tientallen rebellen hebben zich gemeld met onnodige verwondingen en getuigenissen van zeer excessief politieoptreden. Maar waarom? Wij zijn geweldloos; dat weet iedereen. Het maakt burgemeester Van Zanen niets uit. Demonstranten van Extinction Rebellion zijn irritant, vindt hij, en 'halen het bloed onder mijn bestuurlijke nagels vandaan'. Stop deze persoonlijke kwestie, meneer Van Zanen, en roep uw politiekorps tot de orde voordat er dodelijke slachtoffers vallen. De heer San Giorgi (Y). Vorige week heb ik hier gesproken over politiegeweld dat tegen mij gebruikt is.

Toen vertelde ik dat ik niet het boost ben over de pijn en de psychiatrische klachten, maar over de onrechtvaardigheid van de mensen die zich verschuilen achter een eindverantwoordelijke burgemeester, die weigert zich te verantwoorden. Ik ben het afgelopen jaar ruim twintig keer onrechtmatig gearresteerd door de Haagse politie. Ik ben uiteraard nog nooit ergens voor vervolgd, want ik heb zelf nog nooit iets onrechtmatigs gedaan. Ik wil over elke arrestatie een klacht indienen, want ik heb nog nooit meegedaan aan een demonstratie die wettelijk gezien ontbonden had mogen worden. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelt dat, zoals in de Wet openbare manifestaties staat, een demonstratie inderdaad ontbonden mag worden om redenen zoals de publieke gezondheid, de openbare orde of de verkeersdoorstroming, maar dat dit alleen in extreme gevallen mag gebeuren. En dan nog moet er een alternatieve locatie beschikbaar gesteld worden in sight and sound van het doel van de boodschap van de demonstratie. Een wegblokkade is volgens het Hof alleszins een legitiem demonstratiemiddel. De burgemeester van Den Haag heeft bij mijn weten al tientallen keren die uitspraak van het Hof genegeerd door demonstraties te laten ontbinden zonder geldige reden en zonder een passend alternatief aan te bieden.

Een demonstratie op de binnenplaats van het ministerie van Financiën, waarbij het personeel ongestoord in en uit kon lopen en waarbij het doorgaand verkeer niet gehinderd werd, werd begin dit jaar met martelingen en een poging tot moord opgebroken door de politie op last van de burgemeester. De officier van dienst liet weten dat de arrestaties op basis van de Wom plaatsvonden. Er was geen verkeersoverlast en de veiligheid noch de openbare orde waren in het geding. Ik hoorde ME'ers de instructie krijgen mij zo veel mogelijk pijn te doen in naam van de burgemeester. Mijn klacht daarover werd samen met twee andere klachten grotendeels ongegrond verklaard. Er werd gezegd dat ik bij de politie niet kon klagen over wat de politie in naam van de burgemeester uitvoert. Er werd gelogen over wat er voorgevallen was. En in een gesprek dat ruim twee uur duurde, werd herhaaldelijk gezegd dat het mijn eigen schuld was dat ik gemarteld werd.

In zo'n gesprek, dat ik op het politiebureau moet voeren met iemand in hetzelfde uniform als degene die mij PTSS bezorgd hebben, werd mij verteld dat ik geen klacht mag indienen als mijn doel systeemverandering is, dat ze niet de persoon kunnen vinden die mij geweld aangedaan heeft omdat ik geen dienstnummer heb gekregen, dat het niet waar kan zijn dat ik nooit dienstnummers krijg omdat de meeste klachten die binnenkomen wél dienstnummers bevatten, dat ik niet geholpen word als ik mijn telefoon niet elk moment van de dag kan opnemen, dat in beslag genomen of beschadigde kleren niet vergoed worden omdat ik maar mee had moeten werken aan een onrechtmatige arrestatie, dat de politie geen boodschap heeft aan uitspraken van Amnesty en dat ik beter naar de gemeenteraad kan stappen als ik wil dat er ooit iets verandert. De mensen hier om mij heen hebben een zorgplicht ten opzichte van hun medeburgers. Wat ik van u vraag, is om op te houden met wegkijken en om uw verantwoordelijkheid te nemen. Alstublieft, ik smeek u: bescherm mij tegen burgemeester Van Zanen. De voorzitter. De burgemeester wordt hier persoonlijk aangesproken. Volgens mij hadden we net duidelijk een aantal afspraken gemaakt over wat wel kan en wat niet kan. Dat laatste kan dus duidelijk

10

niet. Daar wil ik u dus op aanspreken. En het afleggen van verantwoording doet de burgemeester hier in de gemeenteraad; zo zal hij dat ook vandaag doen. De heer Terwel (Y). Voorzitter en raadsleden. Ik wil u graag meenemen in mijn ervaringen met onaangekondigde huisbezoeken door de Haagse politie en het effect die deze op me hebben. Met enige regelmaat doe ik mee aan demonstraties. Ik heb echter geen strafblad. Tot een jaar geleden was ik zelfs nooit gearresteerd geweest. Ik heb echter nooit een boete hoeven te betalen, want de handvol kleine overtredingen waarvoor ik ben aangehouden, hielden juridisch geen stand. Toch sta ik nu in het politiesysteem, inclusief vingerafdrukken en foto. Eerder dit jaar was ik op mijn werk en zag ik na een vergadering meerdere gemiste oproepen van mijn partner. Wat bleek? Er stonden twee agenten voor onze deur die mij wensten te spreken. Mijn vriendin schrok en vroeg wat er aan de hand was, maar ze kreeg geen antwoorden. Uiteindelijk gaven ze haar een visitekaartje met de dwingende boodschap om terug te bellen. Aan dit bezoek is geen communicatie voorafgegaan. Ze stonden er onaangekondigd en we wisten niet waarom. Nog voordat ik de tijd had gehad om te bedenken wat ik met deze situatie moest doen, was ik in de tussentijd bij een demonstratie.

Na afloop kwam er plots een wijkagent naar mij toe, noemde me bij mijn naam en nam me apart van de groep. De agent liet weten dat hij het was die langs was geweest en of ik openstond voor een gesprek op het bureau. Het onderwerp van dit gesprek werd mij niet duidelijk en ik gaf hem daarom te kennen dat ik hier geen behoefte aan had. 'Het afgelopen jaar ben je veel in beeld', zei de agent. 'We vroegen ons af wat er in het leven van deze jongen is gebeurd.' Ik antwoordde dat ik mij simpelweg betrokken voel en regelmatig demonstraties bezoek. Ik vroeg of ze dit soort huisbezoeken vaker doen. Het ging hem om de aanhoudingen, zei hij: 'Want in Leiden was je ook, maar toen ben je niet aangehouden. Het is niet alsof we je in de gaten houden of zo, maar je valt gewoon op.' Achteraf bleef ik met veel vragen zitten. Waarom was het nodig om hiervoor bij mij thuis langs te komen? Hoe wist een Haagse wijkagent dat ik bij een protest in Leiden was? Zijn er met terugwerkende kracht foto's doorzocht op mijn gelijkenis? Word ik wel degelijk in de gaten gehouden, en waarom dan? Ik heb me die periode angstig gevoeld, boos ook en verdrietig. Ik heb er wakker van gelegen en droom er nog steeds over. Als ik op straat politie zie, merk ik dat ik schrik en verstijf. Maar ik ben ook voorzichtiger geworden met demonstreren.

Er gaat steeds meer voorbereiding aan vooraf, waarbij ik bedenk of ik wel de tijd en energie heb voor een mogelijke aanhouding. Ik zou willen dat mijn idealen en strijdbaarheid sterk genoeg waren om me niet zo te laten ontmoedigen, maar er zijn steeds meer momenten waarop ik me afvraag of dit het wel waard is, de ruimte die het me kost om niet alleen te blijven demonstreren, maar me daarnaast zorgen te maken over deze consequenties. Tot slot: in de debatten in deze raad gaat het de laatste tijd regelmatig over controlerende systemen, zoals klachtenprocedures en de rechtspraak, maar weet u wat het is? Zelfs áls die systemen perfect zouden werken, is het kwaad al geschied. Mensen denken twee keer na voor ze de straat op gaan. Anderen haken helemaal af. Dit is niet hoe een vrije democratie eruit zou moeten zien en ik hoop dat mijn verhaal u zal motiveren om zorgvuldiger om te gaan met dit kwetsbare recht op vrije meningsuiting. De voorzitter. De laatste op het rijtje is S. Schwencke. Ook voor u drie minuten. Mevrouw Schwencke (Y). Waar ik van het vandaag over wil hebben, is wat de politie na arrestatie achter de gesloten deuren van het politiebureau doet. Laat me hier eerst duidelijk over zijn: gearresteerde personen hebben nog steeds rechten. Wanneer je gearresteerd bent, kun je niet meer voor je eigen eten of onderdak zorgen, want je mag niet meer gaan en staan waar je wilt.

Daarom is de politie verplicht om dat voor je te regelen. Een gearresteerd persoon heeft recht op onderdak, toilet, water, eten dat voldoet aan persoonlijke restricties, medicijnen en een advocaat. Wees waakzaam dat je niet begint te denken 'eigen schuld, dikke bult' of 'was die demonstratie wel legaal?' Want ja, ik kies er als activist voor om mezelf te laten arresteren vanuit de demonstratievorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, maar kiezen voor arrestatie betekent niet dat ons zomaar alles geflikt kan worden. De vorige winter ben ik gearresteerd met een groep en naar het bureau gebracht. Na een tijdje werd ik uit mijn wachtcel gehaald voor het afleggen van biometrie. Dat is het scannen van vingerafdrukken en het maken van foto's en mag alleen worden afgenomen bij B- of A-feiten of als een arrestant zich niet legitimeert. Ik vertelde de agent dus dat er een misverstand was, want het ging 11

om een C-feit en ik had me gelegitimeerd, maar de agent claimde dat ik een B-feit had begaan, waarop ik direct vroeg om mijn advocaat. Die kon ik pas spreken bij het verhoor. 'Oké, breng me maar naar het verhoor.' 'Nee, eerst de biometrie.' 'Nee, eerst de advocaat.' Dat mocht pas bij het verhoor en dat mocht pas na biometrie. Ik kreeg geen reden waarom die volgorde zo was en er werd ook niet gezegd welk B-feit ik zou hebben begaan. De agent stopte niet toen ik mijn rechten probeerde uit te leggen en heeft niets bij de officier nagevraagd. Mijn woord tegen dat van hem. U moet begrijpen dat ik alleen was in een cel, met een agent. Ik kon niets, ik was bang en ik heb onder dwang het biometrieproces doorlopen. Als je je vingers iets beweegt om de scan te verpesten, forceren ze je hand of, als het moet, je hele lichaam, met geweld, totdat het lukt. Na dat verschrikkelijke moment kwam ik verslagen terug in mijn cel. Een uur later werd ik opgehaald voor verhoor. De officier van justitie vertelde mij dat ik was aangehouden voor een C-feit. Dat wist ik; dat had ik gezegd. Hij zei dat ik een klacht kon indienen om mijn biometrie te laten verwijderen. De burgemeester adviseert ons dat ook altijd, maar ik heb nu, tien maanden later, nog steeds een klacht. Die kan niet behandeld worden zolang er nog een vervolging loopt.

Mijn vingerafdrukken staan vandaag de dag dus nog steeds onrechtmatig in het systeem. Arrestanten hebben rechten. Wanneer die geschonden worden, is … De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Schwencke. Dat was het einde van uw spreektijd.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Raadsadressen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening 1 Belanghebbende d.d. 6 september 2024 inzake In handen van het college meeuwenoverlast (10794721) van B en W 2 Belanghebbende d.d. 8 september 2024 inzake In handen van het college gebruik plastic eet- en drinkgelegenheden van B en W Embassy Festival (10794803) 3 Belanghebbende d.d. 12 september 2024 inzake In handen van het college nieuwbouw Scheveningen (10797220) van B en W 4 Belanghebbende d.d. 13 september 2024 inzake In handen van het college statiegeldbak van B en W (10797236) 5 Jobcenter Haaglanden B.V. d.d. 17 september In handen van het college 2024 inzake arbeidsmigrantenhuisvesting van B en W voormalig tenniscomplex De Uithof (10799523) 6 Stichting SOS Den Haag d.d. 16 september 2024 In handen van het college inzake opgevraagde publicatie mbt Adriaan van B en W Goekooplaan 10 (10799553) 7 Belanghebbende d.d. 15 september 2024 inzake In handen van het college afsluiting A12 (10800028) van B en W 8 Stichting House of Rat d.d. 19 september 2024 In handen van het college inzake petitie Behoud de Theaterloods in van B en W Vogelwijk voor cultuur (10800560) 9 Stichting Wijkbelang Segbroek d.d.18 september In handen van het college 2024 inzake wijkverenigingen spreken niet voor van B en W de buurt (10800581) 10 Belanghebbende d.d.

21 september 2024 inzake In handen van het college problemen met studentenhuisvesting (10802427) van B en W

Kopie antwoord commissie Leefomgeving commissie Bestuur commissie Ruimte commissie Leefomgeving commissie Samenleving

commissie Ruimte commissie Bestuur commissie Samenleving commissie Samenleving commissie Ruimte 12

11

12

13 14

Belanghebbenden d.d. 20 en 30 september 2024 In handen van het college inzake omzetten ondergrondse containers naar van B en W ORAC’s ivm rattenoverlast (10802456 + behoort bij) Belanghebbende d.d. 25 september 2024 inzake In handen van het college verantwoordelijkheid veiligheid en van B en W veiligheidsplan voormalige Haga locatie (10802496) Belanghebbende d.d. 26 september 2024 inzake In handen van het college vuurwerk (10802966) van B en W MKB Den Haag d.d. 27 september 2024 inzake In handen van het college oproep ontheffing ondernemers zero-emissiezone van B en W Den Haag Centrum tot en met 31 december 2025 (10803004)

commissie Leefomgeving

commissie Samenleving

commissie Bestuur commissie Leefomgeving

Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening 1 Belanghebbende d.d. 8 september 2024 inzake artikel Voor kennisgeving aannemen ‘Waterdamp, dat vrijkomt bij verbranding van waterstof veroorzaakt meer opwarming. CO2: not guilty’ (10794872) 2 Stichting Suïcide Preventie Centrum d.d. 10 september Voor kennisgeving aannemen 2024 inzake brief Wet Integrale Suïcidepreventie (10797596) 3 Veiligheidsregio Haaglanden d.d. 6 september 2024 inzake Voor kennisgeving aannemen begroting veiligheidsregio Haaglanden (10797626) 4 GR GGD en VT Haaglanden d.d. 12 september 2024 Voor kennisgeving aannemen inzake definitieve begrotingsstukken GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (10797700) 5 Stichting LOOS d.d. 17 september 2024 inzake Stichting Voor kennisgeving aannemen LOOS ziet af van aanvragen gemeentelijke subsidie Kunstenplan 2025 – 2029 (10799595) 6 Belanghebbenden d.d. 14 september 2024 inzake reactie Voor kennisgeving aannemen ontwerp Prinsestraat – Prinsessewal (10799600) 7 Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland d.d. 12 september Voor kennisgeving aannemen 2024 inzake tussenbericht Financieel toezicht 2024 (10799620) 8 Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland d.d. 12 september Voor kennisgeving aannemen 2024 inzake Financieel toezicht begroting 2025 (10799623) 9 Belanghebbende d.d.

16 september 2024 inzake Voor kennisgeving aannemen verschillende zaken die u onder de aandacht wil brengen (10799640) 10 Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden d.d. 23 september Voor kennisgeving aannemen 2024 inzake vastgestelde meerjarenbegroting 2025 – 2028, reacties op zienswijzen en jaarrekening 2023 (10800777) 11 Stichting Hart voor Meijendel d.d. 26 september 2024 Voor kennisgeving aannemen inzake brief inzake PFAS Natura 2000 gebied Meijendel en Berkheide (10802510) 12 Kötter, L’Homme en Plasman advocaten d.d. 26 september Voor kennisgeving aannemen 2024 inzake stuitingsbrief mbt verjaring rechtsvorderingen en aanspraken jegens gemeente Den Haag (10803390) 13

13

Coupry advocaten d.d. 24 september 2024 inzake aansprakelijkstelling en stuitingsbrief (10803418)

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de besluitenlijst.

D.1

Voorstel van het presidium inzake benoeming lid werkgeverscommissie Gemeentelijke accountantsorganisatie Den Haag (RIS320057) Voorstel van het presidium inzake benoeming lid Rekeningencommissie (RIS320048) Voorstel van het college inzake Zienswijze Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 2025 (RIS319872) Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen deelname Stichting Waarborgfonds Veiligheidsregio’s (RIS319870) Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van artikel 2:98 van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (RIS319838) Voorstel van het college inzake Wijziging gemeenschappelijke regeling ODH (RIS319897) Voorstel van het college inzake Instellen Team Stadsadviseurs (RIS319805) Voorstel van het college over een evenement (RIS319804) Voorstel van het presidium inzake Vaststelling definitief ontwerp commissiezaal en investeringskrediet (RIS319869) Voorstel van het college inzake Vaststelling Beeldkwaliteitsdocument Bezuidenhoutseweg 50-58 (RIS319653)

D.2 D.3 D.4 D.5 D.6 D.7 D.8 D.9 D.10

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De SP wenst geacht te worden tegen voorstel. D.9 te hebben gestemd. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ook de ChristenUnie/SGP wenst geacht te worden tegen voorstel. D.9 te hebben gestemd. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Drie maal is scheepsrecht: ook wij zijn tegen D.9. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wenst geacht te worden tegen de voorstellen D.5 en D.7 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen de voorstellen D.5 en D.7 te hebben gestemd. De fracties van de SP, de ChristenUnie/SGP en de PvdD wordt op hun verzoek aantekening verleend dat zij geacht wensen te worden tegen voorstel D.9 te hebben gestemd.

Aan de orde is: E.

Datumbepaling initiatiefvoorstellen.

E.1. Initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Het verhogen van het leesniveau van Haagse kinderen (RIS320005). E.2.

Initiatiefvoorstel VVD: Een Vredesbeeld voor Den Haag (RIS320069). 14

De voorzitter. Ik heb vanuit het college doorgekregen dat de reactie van het college uiterlijk in het vierde kwartaal van 2024 verwacht mag worden. Dat is dus drie maanden na ontvangst.

Aan de orde is: F.

Voorstel van het college inzake Ontwikkelvisie Den Haag Centraal (RIS318431).

De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Als ik het goed heb begrepen, is dit onze eerste ontwikkelvisie in Den Haag. Dat was nog even wennen, voor mij althans. Er staan een paar mooie ambities in en ook een paar die in D66-termen als 'Eftelingwaardig' werden betiteld. Collega Arp gaat daar straks vast nog wat over zeggen, vermoed ik zomaar. Er staan ook geruststellende woorden in over het groen, qua ambities dan; woorden, geen cijfers. Mijn vraag aan de wethouder is of hij het met GroenLinks eens is dat de ambitie op groen in de ontwikkelvisie eigenlijk een cijfermatige onderbouwing verdient, zoals we dat ook voor kantoren, woningen en voorzieningen doen in deze ontwikkelvisie.

Of vindt hij dat dit per definitie thuishoort in de ontwikkelstrategie, het volgende beleidsdocument in deze omgevingswaterval aan beleidsstukken? Om in ieder geval te zorgen dat we in dit versteende gebied, waar hittestress een realiteit is, het groen niet vergeten, heeft mijn fractie de motie Ontwikkel een groene visie voor Den Haag Centraal, met als dictum: verzoekt het college om bij het opstellen van de Ontwikkelstrategie voor het gebied Den Haag Centraal een doelstelling op te nemen voor het totaal aantal vierkante meters groen (horizontaal en verticaal) in het gebied Den Haag Centraal en hierbij aan te geven wat het verwachtte effect van het toegevoegde groen is op de in dit gebied geconstateerde hittestress. Verder moet mij van het hart dat goede fietsenstallingen aan de Rijnstraat een absolute must zijn en dat het ons goed lijkt als we de naam Greet Hofmans nu eindelijk officieel maken voor deze stalling. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik heb de motie van de heer De Vuyst gelezen. Hart voor Den Haag is voor groen, maar ik twijfel over de uitwerking. Hoe ziet u dat? De voorzitter. Hoe ziet meneer De Vuyst dat? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb getwijfeld: ga ik nou deze ontwikkelvisie amenderen? Het is de eerste, zoals ik heb uitgelegd. Daarom dacht ik: er komt nog een volgend document, de ontwikkelstrategie.

Wat mij betreft komt daar dus in te staan hoeveel vierkante meter groen we extra willen realiseren in dit gebied. Nee, sorry, niet 'extra', maar wat het totale aantal vierkante meters groen wordt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik twijfel of ik hiervoor moet zijn, want ik zie vaak dat de plannen er altijd wel zijn, maar dat de uitwerking er niet is. Een voorbeeld is de Grotiusplaats, met die torens. Ik weet niet of u zich het nog kunt herinneren, met groen en zo, maar de praktijk is dat dat niet gerealiseerd wordt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoor hier op links dat er bomen komen op het Prins Bernhardviaduct. Daar hebben we het inderdaad over gehad in de commissie. De wethouder heeft ook gewoon toegegeven dat dat niet de juiste weergave van zaken was. In deze ontwikkelvisie mocht gedroomd worden. Dat mochten ambities worden voor de langere termijn; zo heb ik het begrepen. Ik ben benieuwd of dat ook de reden is waarom we niet mogen dromen in concrete vierkante meters groen. Ik zou dat liever wel zien, maar ik denk dat de ontwikkelstrategie, in de waterval van documenten die we hebben bij de Omgevingswet, het moment is om daar concreet over te worden. We worden ook concreet over het aantal vierkante meters woningen, kantoren en voorzieningen. Daar hoort dit wat mij betreft ook bij. Dat probeer ik met deze motie met zachte hand te repareren. 15

De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt de volgende motie (F.1 GL) ingediend:

Motie F.1 GL Ontwikkel een Groene Visie voor Den Haag Centraal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 oktober 2024, ter bespreking van P Voorstel van het college inzake Ontwikkelvisie Den Haag Centraal (RIS318431). Overwegende, dat: ▪ vergroening van de stad bijdraagt aan een beter leefklimaat, minder hittestress, en een stad die beter bestendig is tegen klimaatverandering. Constaterende, dat: ▪ er in de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal wordt genoemd dat “de ambities voor in het Central Innovation District zich goed laten illustreren met getallen.”, maar de ambities voor het vergroenen (nog) niet in getallen worden uitgedrukt; ▪ de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal verder wordt uitgewerkt in de Ontwikkelstrategie Den Haag Centraal. Van mening, dat: ▪ groen een dusdanig belang heeft in een verdichte stad als Den Haag dat het een aparte doelstelling verdient. Verzoekt het college: ▪ om bij het opstellen van de Ontwikkelstrategie voor het gebied Den Haag Centraal een doelstelling op te nemen voor het totaal aantal m2 groen (horizontaal en verticaal) in het gebied Den Haag Centraal; ▪ hierbij aan te geven wat het verwachtte effect van het toegevoegde groen is op de in dit gebied geconstateerde hittestress. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joren Noorlander (D66). Voorzitter.

Den Haag is een stad en het centrum van de regio Haaglanden. Het deel rond Den Haag Centraal is een zeer belangrijk hoogstedelijk gebied. Er zijn hier veel mogelijkheden om de omgeving beter en mooier te maken. Die staan dan ook in de ontwikkelvisie, bijvoorbeeld het plan voor de Haagse Loper om een prettige en mooie looproute van het centrum langs het station naar het Bezuidenhout te realiseren, de ambitie om Bezuidenhout-West minder een eiland op zichzelf te laten zijn, met een goede en groene verbinding naar het station, de kans om een waanzinnig poortgebouw over de sporen heen te bouwen als entree van de stad en, niet te vergeten, de ambitie van het toevoegen van de broodnodige woningen, kantoren en voorzieningen, waar Den Haag zo'n behoefte aan heeft. Met het aannemen van deze ontwikkelvisie zetten wij een stip aan de horizon voor het verbeteren van de omgeving rond Den Haag Centraal. Daar staat D66 achter. Toch hebben wij rond Den Haag Centraal een gebied dat volgens ons een grotere kwaliteitsverbetering verdient, namelijk het gebied rond de Schedeldoekshaven. Daar staat nu het terminalgebouw en het Bernhardviaduct tussen de ministerietorens en de Rivierenbuurt. D66 ziet graag dat die ruimte een prettige plek wordt om doorheen te lopen en dat er een goede verbinding ontstaat tussen het centrum en de Rivierenbuurt.

Het zou een grote kwaliteitswinst zijn als het Bernhardviaduct zo klein mogelijk wordt of misschien wel helemaal verdwijnt. D66 wil met het schetsen van een derde variant dan ook kijken of dit realistisch en mogelijk is. Daarom de motie Alternatieve keuze Bernhardviaduct, samen met Rutger de Ridder van de VVD en Arjen Dubbelaar van Hart voor Den Haag, die het college verzoekt om bij het maken van de ontwikkelstrategie een derde variant toe te voegen zonder hoge oprit van het Bernhardviaduct en deze in de uiteindelijke 16

keuze voor een definitieve variant te betrekken en inzichtelijk te maken welke eisen en wensen leiden tot de definitieve variant, die in de ontwikkelstrategie wordt vastgesteld. Al met al denk ik dat hier een goede visie ligt voor dit gebied. Wat ons betreft leggen we de lat voor de Schedeldoekshaven nog een stukje hoger. Rutger de Ridder (VVD). Ik heb een verduidelijkende vraag. Volgens mij weet ik het antwoord al, maar ik wil het graag horen. De motie die wij samen met D66 en Hart voor Den Haag indienen, gaat eigenlijk over het initiatief van Bob-Willem van Hooft. Dat klopt toch? Joren Noorlander (D66). Daar is de motie zeker door geïnspireerd, vooral in het stukje dat ervoor zorgt dat het Bernhardviaduct zo klein mogelijk wordt, want je wil juist de verbinding tussen het centrum en de Rivierenbuurt versterken. Met een groot, breed Bernhardviaduct lukt dat niet. Ik wil dus graag van het college de derde variant zien, die zich daarop toespitst. De voorzitter. Door de heer Noorlander, daartoe gesteund door de heer De Ridder, wordt de volgende motie (F.2 D66) ingediend:

Motie F.2 D66 Alternatieve keuze Bernhardviaduct De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 3 oktober 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal (RIS318431). Constaterende dat: ▪ er in de ontwikkelvisie twee varianten zijn beschreven voor het nieuwe Prins Bernhardviaduct en maaiveld tussen Spui en Lekstraat. Overwegende dat: ▪ beide varianten uitgaan van een lang viaduct tot aan de Nieuwe Haven; ▪ deze varianten zijn ontwikkeld op basis van verschillende technische en kwalitatieve uitgangspunten; ▪ er een alternatief plan is gepresenteerd door een architect uit de Rivierenbuurt, met daarbij een aanvullende verklaring van een ontwikkelaar die zich wil committeren aan een haalbaarheidsonderzoek en de kosten daarvan wil dragen; ▪ een haalbaarheidsonderzoek een goede manier kan zijn om de mogelijkheden voor het Bernhardviaduct uit te werken; ▪ dit alternatieve plan uitgaat van een korter viaduct waardoor er meer ruimte ontstaat voor groen en verblijven. Verzoekt het college: ▪ om bij het maken van de ontwikkelstrategie een 3e variant toe te voegen zonder hoge oprit van het Bernhardviaduct en deze in de uiteindelijke keuze voor een definitieve variant te betrekken en inzichtelijk te maken welke eisen en wensen leiden tot de definitieve variant, die in de ontwikkelstrategie wordt vastgesteld.