RIS320074 Bijlage 3 OPENBARE VERSIE GRIPrapportage Q2 2024

Uitgangspunten en aannames Vaststelling Ontwikkelvisie LH - (vastgesteld in de raad - 1/12/2022)

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

Aanvang aantal m2 m2 m2

0 0 0 0

Einde 9.000 208.900 83.100 ntb

Algemene projectstatus Alg

Het betreft een grote, complexe, binnenstedelijke gebiedsontwikkeling waarbij de gemeente voorinvesteringen moet doen. Denk hierbij aan investeringen in de ondergrond, uitplaatsing bedrijven en bouw mobiliteitshub. Hiervoor is geld nodig en hieraan zijn risico's verbonden.

Projectstatus: Het Rijk heeft in de 1e tranche WBI 20,3 miljoen toegekend aan Laakhaven HS. Middels het raadsbesluit "Investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier" (RIS Geld 309486) is hiervoor de benodigde cofinanciering geregeld (2021). Voor de mobiliteitsmaatregelen in Laakhaven Centraal heeft het Rijk een toezegging van 37 miljoen gedaan voor de bouw van een mobiliteitshub, brug over de Neherkade en een fiets-, voetgangerstunnel naar de Koningstraat. De officiële beschikking is eind 2023 ontvangen. Voor deze maatregelen dient de gemeente 35% cofinanciering te regelen. Daarnaast is er een aanvraag voor een Speciale Uitkering (SPUK) aangevraagd voor een mobiliteitspakket en gebiedsmaatregelen in Laakhaven Centraal. Het gaat om een totaalbedrag van 26 miljoen. Voor de SPUK is op termijn 50% cofinanciering vanuit de gemeente nodig. Voor het opstellen van de SOK dienen een aantal onderzoeken te worden uitgevoerd. De kosten worden gedeeld met de ontwikkelaar. Voor een deel van de kosten die voor rekening van de gemeente komen, is nog geen dekking. Hiervoor is een bijdrage van de Provincie i.h.k.v. de Subsidie Vliegende Brigade aangevraagd. Risico

Er is nog geen garantie dat de voorinvesteringen leiden tot de bouw van woningen. De transformatie van de openbare ruimte en de aanleg van sociale voorzieningen en de ringtracés zijn echter essentieel voor de woningbouw.

Org

Personele capaciteit.

Tijd

Projecten zijn afhankelijk van de aanleg van twee ringtracés voor de middenspanning i.v.m. de stroomcapaciteit. Met name in LH Centraal kan dit tot vertraging leiden. Akkoord Provincie op bedrijvenstrategie noodzakelijk om Ontwikkelstrategie bestuurlijk te kunnen vaststellen. Om de ontwikkelingsstrategie in procedure te kunnen brengen is een bereiken van overeenstemming over een SOK met de betrokken ontwikkelaars noodzakelijk. Vertraging in de planvorming kan onstaan als het bereiken van deze overeenstemming lang op zich laat wachten.

Info

Bij de tot standkoming van de Ontwikkelvisie LH is een participatietraject doorlopen. Hetzelfde geldt voor het Beeldkwaliteitsplan. Bij het opstellen van de Ontwikkelstrategie zijn de ontwikkelaars in Laakhaven Centraal betrokken.

Kwal

Kwaliteitsborging d.m.v. Kwaliteitsplan CID en Beeldkwaliteitsplan LH HS

M.eff

De gebiedsontwikkeling draagt bij aan de fysieke, sociale en economische verbetering van Laak

Pagina 15

Projectrapportage Projecten Terugblik afgelopen periode: Op 18 december 2018 is de gebiedsagenda door het College vastgesteld. Op 4 maart 2019 door Raad behandeld. Dekking Eneco en BZK - college 30 juli 2021, Raad 7 december 2021 Vaststelling Raadsvoorstel Ontwikkelvisie LH in college - 8 maart 2022 Vaststelling Raadsvoorstel Ontwikkelvisie LH in raad - 1 december 2022 2023: Er is gewerkt aan het opstellen van het beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor en aan het opstellen van de Ontwikkelstrategie LH HS. Voor dit laatste zijn diverse onderzoeken uitgevoerd (economisch, juridisch, financieel en kabels & leidingen, onderzoek haalbaarheid tunnel, brug en mobiliteitshub). Daarnaast heeft er afstemming met de marktpartijen plaatsgevonden. Er is gestart met het opstellen van het buitenruimteplan LH HS en de schetsontwerpen voor de Waldorpstraat Oost en het campuskwartier bij de Haagse Hogeschool. Q1-2 2024: Gestart met opstellen SOK met ontwikkelaars in Laakhaven Centraal. In samenwerking met Stedin gestart met bepalen ringtracés voor middenspanning.

Vooruitblik komende periode: Afronden Ontwikkelstrategie LH Q4 - 2024 - bestuurlijke besluitvorming - Q1 2025

Impact stikstof: Door de sloop van bestaande bebouwing is mogelijk interne saldering mogelijk. Stikstofproductie tijdens de bouw is mogelijk een probleem. Inzet op schone bouwprocessen (ZE bouwmaterieel, duurzame bouwlogistiek) is nodig.

Bestuurlijke planning Soort Raadsvoorstel

RIS 311821

Naam Ontwikkelvisie - Gebieds NvU Laakhavens

Status Akkoord

Planning Q4 2022

Scoringtabel Kenmerken

1. Financiering (Geld)

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

Criteria

Score

Toelichting scoring Totaal 200 tot 350 miljoen

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie)

Anterieure ovk, Rijksbijdrage

c. Het project maakt gebruik van externe financiering

x

Bijdragen van Rijk en van ontwikkelaars

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen 2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

Afhankelijk van bijdrage Rijk x > 20 projecten

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn) 3. Complexiteit (Risico)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten

4. Complexiteit (Organisatie)

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol) a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt)

x

Projecten liggen naast elkaar

x

Betreft integrale gebiedsontwikkeling in samenwerking met ontwikkelende partijen Opstellen gebiedsvisie (gereed) en nu Ontwikkelstrategie en Beeldkwaliteitsplan. Dit zijn nieuwe producten voor de gemeente

a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. 6. Compliance (Risico)

7. Doorlooptijd (Tijd)

b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden.

Bijdragen van Rijk en van ontwikkelaars

x

c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

Het betreft een lange termijnontwikkeling

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar

Scope is 20 jaar

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

x

Integrale gebiedsontwikkeling. Nu 5 wethouders betrokken.

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken x

8. Governance (Informatie) b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies 9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

Pagina 16

x

Veel aandacht in media als grote nieuwe gebiedsontwikkeling in Den Haag

Projectrapportage Projecten 10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Totaalscore

10

Pagina 17

x

Veel aandacht in media als grote nieuwe gebiedsontwikkeling in Den Haag

Herontwikkeling van een heel gebied, waardoor circa 9.000 woningen kunnen worden toegevoegd alsmede kantoor m2, groen, infrastructuur en voorzieningen

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Projectnaam: Wethouder:

Overkluizing Grotiusplaats Van Asten

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Haagse Hout Investeringsproject Q2 2024

Beknopte omschrijving project Eind april en eind juni 2022 zijn de Grotiustorens I en II opgeleverd met 655 huurappartementen. Met de ontwikkelaar Pro-Vastgoed BV is in maart 2017 met een ontwikkeling- en realisatieovereenkomst vastgelegd dat de gemeente Den Haag, onder andere ten behoeve van het reduceren van de geluidbelasting en de realisatie van een groene buitenruimte, een overkluizing over de Utrechtsebaan, ter plaatse Grotiusplaats, realiseert (RIS296559). Het realiseren van de overkluizing geeft invulling aan het vigerende bestemmingsplan Bezuidenhout 2de herziening – Grotiusplaats (RIS300549) en was voorwaardelijk voor de ontwikkeling van de Grotiustorens. Om de kwaliteit van de leefomgeving van de bewoners op niveau te brengen is op korte termijn de realisatie van extra groene openbare ruimte met Hofstadkwaliteit in de onmiddellijke nabijheid van de woontorens noodzakelijk, en ook de realisatie van een afscherming van de woningen voor geluid van het verkeer vanuit de Utrechtsebaan. De directies van DSO en DSB hebben daarom gezamenlijk opdracht gegeven de overkluizing van de Grotiusplaats integraal te gaan organiseren en aan te sturen. De reden van dit besluit is kortweg, dat met dit besluit het risico op inefficiënte projectsturing en het ontstaan van integraliteitrisico’s wordt verlaagd.

Hierbij is afgesproken dat gedurende de fase van het voorontwerp de primaire verantwoordelijkheid bij DSO ligt. Na Raadsbesluit wordt het project overgedragen naar DSB, waarna het verder wordt uitgewerkt tot een uitvoeringsontwerp voor realisatie. Te behalen resultaat Het realiseren van een overkluizing over de Utrechtsebaan nabij de Grotiusplaats, met als doel het geluid aan de gevel van de Grotiustorens te reduceren en daarnaast te voorzien in openbare ruimte. Uitgangspunten en aannames - Haagse Loper (RIS260026); - Op 16 juli 2015 heeft het college een Intentieovereenkomst met ontwikkelaar Provast afgesloten voor de ontwikkeling van deze locatie (RIS286380); - Op 10 november 2016 het college de concept-gebiedsvisie CS Oost heeft vastgesteld en deze -visie de ruimtelijke randvoorwaarden en beleidsmatige kaders voor de ontwikkeling op de Grotiusplaats vastlegt (RIS295530); - Herziening GREX en MIP Grotiusplaats, realisatieovereenkomst met Pro-Vastgoed BV, (RIS296559); - Vaststelling bestemmingsplan Bezuidenhout, 2e herziening - Grotiusplaats, (RIS300549); - Herziening GREX en MIP Grotiusplaats, alsmede aangaan realisatieovereenkomst, (RIS296559); - Vaststelling bestemmingsplan Bezuidenhout, 2e herziening - Grotiusplaats, (RIS300549); - Gewijzigd voorstel van het college inzake Structuurvisie Central Innovation District, (RIS307135; - Voorstel van het college inzake gewijzigde

scope en ontwerp overkluizing Utrechtsebaan met bijbehorende financiële besluiten, (RIS312232); - Motie: Toekomstvisie voor de overkluizing, (RIS312689); - Motie: Second opinion overkapping, (RIS312690); - Vrijgave inspraak voorontwerp maaiveldinrichting overkapping Utrechtsebaan A12 Grotiusplaats nabij Maria Stuartplein, (RIS313363); - Inrichting Klankbordgroep overkluizing Grotiusplaats en vertunneling Utrechtsebaan, (RIS313362); - Commissiebrief Reflectie klankbordgroep op vertunneling Utrechtsebaan en overkluizing Grotiusplaats – Utrechtsebaan: terinzagelegging, (RIS314633); - Commissiebrief Stand van zaken naar aanleiding van reflectierapport Klankbordgroep op vertunneling Utrechtsebaan en overkluizing Grotiusplaats, (RIS315535); - Commissiebrief appreciatie klankbordgroep advies en alternatieven overkluizing Grotiusplaats, (RIS316958); - Beëindiging project Ongelijkvloerse Kruising Zwolsestraat/ Voorstel inzet vrijkomende middelen, (RIS318696).

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

Aanvang aantal m2 m2 2 m

Einde 0 0 0 0

0 0 2400 0

Algemene projectstatus Alg

De te verwachte kosten gebaseerd op de VO-raming van januari 2024 bedragen in totaal € 38,0 miljoen, met en onzekerheidsmarge van ± 25%. Dit resulteert in een tekort van € 9,8 miljoen ten opzichte van de € 28,2 miljoen zoals dat in het raadsvoorstel van juni 2022 als voorstel tot dekking is opgenomen. De gemeenteraad heeft op 11 juli 2024 ingestemd met het raadsvoorstel Overkluizing Grotiusplaats, waarmee de financiering voor het project is geregeld (RIS31910).

Projectstatus: Geld

Zoals in het raadsvoorstel gewijzigde scope en ontwerp overkluizing Utrechtsebaan (RIS312232) is aangegeven, bedroeg de boekwaarde per 31 december 2021 van de gemaakte kosten € 3,2 miljoen. Deze kosten zijn tezamen met de gemaakte en nog te maken kosten in de grondexploitatie in 2022, behorend bij de overkluizing overeenkomstig de vastgestelde projectopdrachten, ingebracht in het nieuwe investeringsproject. De te verwachte kosten gebaseerd op de VO-raming van januari 2024 bedragen in totaal € 38,0 miljoen. De kostenraming is gebaseerd op een (getoetst) VO en heeft een onzekerheidsmarge van ±25%, inclusief een prijsindexatie tot en met 2027. Dit resulteert in een tekort van € 9,8 miljoen ten opzichte van de € 28,2 miljoen zoals dat in het raadsvoorstel van juni 2022 als voorstel tot dekking is opgenomen. Dit tekort is gedekt uit de vrijkomende middelen van het project OKZ (RIS31910).

Risico

De top drie projectrisico's zijn: •Claim Provast aan Gemeente door niet voldoen aan contractuele verplichtingen door Gemeente Den Haag; •Aanbesteding voor uitvoeringsfase mislukt; •Bouw stagneert doordat wisselen van rijbaan op A12 geen doorgang kan vinden. Doordat de gemeente zich (nog) niet aan de contractuele verplichtingen houdt, blijft het risico aanwezig van een claim van de ontwikkelaar van de Grotiustorens. Daarnaast ervaren de bewoners van de torens geluidsoverlast van het verkeer op de Utrechtsebaan, zolang de overkluizing niet is gerealiseerd. De bewoners kunnen naar de huurcommissie stappen voor het aanvragen van huurkorting ter compensatie van het geluidsoverlast. De aanbesteding kan mislukken als gevolg van inschrijfsommen die boven beschikbaar budget liggen. Tijdens de bouwfase is het risico dat de werkzaamheden van de aannemer uitlopen, en dat de de testfase van de installaties voor de verkeersveiligheid vertraagt waardoor de wisseling van de rijrichting niet op kan worden uitgevoerd. Met als gevolg een vertraging bouw van de overkluizing.

Pagina 18

Projectrapportage Projecten Org

Voor het project is een IPM-team ingericht. Taken en verantwoordelijkheden worden uitgevoerd per rolhouder.

Tijd

Het project loopt op planning.

Info

De bestuurlijke besluitvorming voor het raadsvoorstel is opgestart, de verwachting is dat het project overkluizing op 26 juni 2024 in de commissie Ruimte wordt behandeld.

Kwal

Voor het project wordt een UAV-gc contract opgesteld door een ingenieursbureau, het concept contract wordt gereviewd door het projectteam.

M.eff

In het contract worden eisen opgenomen die invulling geven aan bestaande afspraken die de duurzaamheid bevorderen, zoals het betonakkoord. Daarboven zal aan inschrijvers gevraagd worden om als onderdeel van hun kwalitatieve inschrijving aan te geven hoe aan de gemeentelijke ambities ten aanzien van duurzaamheid invulling wordt gegeven, bijvoorbeeld door leverantie van circulaire producten, een emissie loze bouwplaats en beperking van transportbewegingen.

Terugblik afgelopen periode: Het tijdsvenster door het SBO is vastgesteld op uitvoering na Renovatie Hubertustunnel, mei 2026 – mei 2027. Het raadsvoorstel met daarin de voorkeursvariant, is via het college aan de raad ter besluitvorming aangeboden. Vooruitblik komende periode: In het komend kwartaal wordt het stikstofdossier opgepakt zodat de voorbereiding voor het verkrijgen van de omgevingsvergunning kan starten. Parallel worden de contractstukken die zijn opgesteld collegiaal getoetst en klaargemaakt voor aanbesteding. Impact stikstof: Afgelopen periode is gecontroleerd of het project eventuele extra stikstofdepositie veroorzaakt in nabijgelegen Natura2000-gebieden (een zogenoemde voortoets met Aerius-berekening). Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen depositie tijdens de realisatiefase en depositie in de gebruiksfase. Er blijkt geen verschil in depositie tussen de gebruiksfase (na de bouw van de overkluizing) en de huidige situatie (zonder overkluizing). Op de Utrechtsebaan en Prins Clauslaan blijft namelijk dezelfde hoeveelheid verkeer rijden. Tijdens de realisatiefase wordt wel extra stikstofdepositie in het natuurgebied veroorzaakt. Dit komt deels door de bouwvoertuigen op de projectlocatie, maar met name door de verschillende omleidingsroutes voor het verkeer stad-uit.

Die liggen deels dichter bij de natuur dan de Utrechtsebaan waar dat verkeer normaliter over zou rijden. In de periode na besluitvorming zal een passende beoordeling opgesteld worden. In een passende beoordeling wordt voor elk van de stikstof-overbelaste habitattypen in de betreffende Natura 2000-gebieden beoordeeld of de door het project veroorzaakte stikstofdepositietoename leidt tot aantasting van het habitattype. Daarbij staat toetsing aan de instandhoudingsdoelstellingen centraal en worden onder andere beschouwd de kwaliteit van de habitattypen, het uitgevoerde beheer, de ter plekke aanwezige knelpunten en de eventuele cumulatie met effecten van andere projecten. In een passende beoordeling mogen mitigerende maatregelen al worden betrokken. Indien de passende beoordeling concludeert dat significante gevolgen van de toename van stikstofdepositie door het project zijn uitgesloten of er voldoende mitigerende maatregelen worden getroffen, kan een vergunning Wet natuurbescherming (Wnb) aangevraagd worden.

Bestuurlijke planning Soort

RIS 312232

Raadsvoorstel

312431 314633

Commissiebrief Commissiebrief

316958

Commissiebrief

N.t.b.

Raadsvoorstel

Naam Gewijzigde scope en ontwerp met bijbehorende financiële besluiten. Nazending toezeggingen m.b.t. de Overkluizing Grotius Adviesrapport klankbordgroep Appreciatie klankbordgroep en alternatieven overkluizing Grotiusplaats Definitief raadsvoorstel overkluizing conform RIS312232

Status Vastgesteld, inclusief amendement en moties) Verzonden Verzonden

Planning Q2 2022 Q2 2022 Q1 2023

Verzonden

Q4 2023

Verwacht

Q2 2024

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

38,0 mln. Zit ook een financiering voor Maintenance opgenomen.

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) 1. Financiering (Geld)

c. Het project maakt gebruik van externe financiering

x GREX

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen

2. Financiering (Risico)

Toelichting scoring

Score

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten x

3. Complexiteit (Risico)

In het project wordt een ondergronds retentiekrattensysteem toegepast tbv de opvang en het vasthouden van regenwater en het verbeteren van de groeiomstandigheden voor planten en bomen. Dit is voor het eerst dat Den Haag een dergelijk systeem toepast.

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter)

4. Complexiteit (Organisatie)

a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol)

Pagina 19

Project Overkluizing Grotiusplaats heeft raakvlakken met de project Maria Stuartplein wat als doel heeft de inrichting van de openbare ruimte rond de Grotiustoren te realiseren. Daarbij bestaat een raakvlak met het doortrekken van de Haagse Loper richting Theresiastraat.

x

Inmiddels zijn de managers Techniek en Omgeving gewisseld. deze hebben beperkte kennis van werken binnen Den Haag

Projectrapportage Projecten

5. Complexiteit (Kwaliteit)

a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente)

Overkappen van een in gebruik zijnde toegangsweg tot de stad, gelegen op een bestaande betonconstructie is (technisch) complex x

b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. 6. Compliance (Risico)

b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden.

x

De overkapping van de Utrechtsebaan raakt aan de ontsluiting van Den Haag via de A-12. Als gevolg van de uitspraak van de Raad van State zal het project stikstof saldering in het kader van de WNB moeten realiseren.

c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

Het projectdocument is vastgesteld in 2017. Afronding van het project is voorzien in medio 2027.

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar x

7. Doorlooptijd (Tijd) b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

De overkapping van de Utrechtsebaan bleek complexer en kostbaarder dan gedacht. Dit wordt voortgezet als een zelfstandig project.

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken

x

8. Governance (Informatie) b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Totaalscore

10

Pagina 20

x

x

Het project valt tot Raadsbesluit onder verantwoordelijkheid van DSO. Gezien de overkluizing van de Grotiusplaats raakt aan het beheer en onderhoud van de UB zijn er twee opdrachtgevers voor dit project 1 van DSO en 1 van DSB, waarmee ook aan beide directies wordt gerapporteerd. De nieuwe torens bepalen de skyline van Den Haag en liggen op een prominente plek langs de Utrechtsebaan.

Vergroening CID, dekking nog niet voor handen. Met dit project worden 655 woningen toegevoegd aan de Haagse woningvoorraad. Dit maakt de maatschappelijke relevantie van het porject hoog.

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Projectnaam: Wethouder:

Schedeldoekshaven e.o. gebiedsontwikkeling Van Asten

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Centrum locatie-ontwikkeling Q2 2024

Beknopte omschrijving project Voor het plangebied geldt de opgave van verdichten, verduurzamen en vergroenen conform de structuurvisie CID (RIS307135). Door de sloop van het Terminal-gebouw en een deel van het Prins Bernhardviaduct ontstaat er ruimte voor drie bouwkavels met een hoogstedelijk programma in combinatie met verduurzaming en sterke verbetering van de openbare ruimte, de leefbaarheid en levendigheid in het gebied. Hier kunnen ca.900 woningen en ca 100.000 m2 bvo kantoren en 17-20.000 m2 bvo onderwijs worden toegevoegd. Door deze planontwikkeling wordt de stadsentree naar het centrum verfraaid en de verbinding met de Rivierenbuurt verbeterd. Planontwikkeling vindt plaats in samenwerking met Rijksvastgoedbedrijf (RVB), de eigenaar van het Terminal-gebouw.

Te behalen resultaat Kwalitatief hoogwaardige verbinding tussen Binnenstad en Beatrixkwartier. Meer ruimte voor de voetganger, fietser en vergroening van de openbare ruimte. Toevoegen van stedelijk programma met woningbouw, kantoren en onderwijs (kaders in Ontwikkelvisie Den Haag Centraal en NvU Schedeldoekshaven)

Uitgangspunten en aannames Afspraken met het Rijk over vrijkomen Terminalgebouwen na oplevering alternatieve nieuwbouw (2025). Afspraken met het Rijksvastgoed Bedrijf (RVB) over bijdragen in plankosten. Met het Rijk is een overkoepelende bestuursovereenkomst afgesloten (RIS30798) waarin een gemeenschappelijke ambitie is omschreven waar ook het Terminalgebouw in eigendom van het Rijk deel van uitmaakt. In 2023 is deze bestuursovereenkomst herijkt (RIS315518) waarbij een substantiële toevoeging van (rijks) programma mogelijk is. In de Ontwikkelvisie is dit verder uitgewerkt. Na besluitvorming over de Ontwikkelvisie zal er een Ontwikkelstrategie worden opgesteld voor dit gebied.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

Aanvang aantal m2 m2 m2

0 23000 0 0

Einde 895 97000 0 0

Algemene projectstatus Alg

Project is on-hold gezet in afwachting van capaciteit en middelen van gemeente. De prioriteit ligt nu bij de besluitvorming over Ontwikkelvisie Den Haag Centraal en het uitwerken van de Ontwikkelstrategie. De aanpak van het Bernardviaduct is complex en vraagt veel geld. Er is €23,3 mln beschikbaar vanuit een mobiliteitssubsidie van het Rijk. Dit vraagt om een minstens even grote bijdrage vanuit de gemeente, die er nog niet is. De planning loopt uit aangezien nu wordt gewacht op de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal. De start uitvoering is mede afhankelijk van alternatieve huisvesting van de huidige gebruikers van het Terminalgebouw. Wanneer deze voorhanden is, is niet zeker.

Projectstatus: De totale investeringskosten zijn hoog gezien de ingrijpende maatregelen in de infrastructuur. Hiervoor is een subsidie (€23,3 mln) toegekend vanuit het Geld mobiliteitspakket van BZK/I&W. Er is nog geen dekking voor de gemeentelijke bijdrage. Er is voor de definitieve inrichting een bedrag van €2,2 mln in de begroting opgenomen voor de Schedeldoekshaven. Risico

HTM wil in 2027 de calamiteitensporen op de Schedeldoekshaven kunnen gebruiken. Deze dient de gemeente te herstellen na de bouwactiviteiten Spuikwartier. Risico is dat hiervoor geen geld beschikbaar is en dat dit langer gaat duren.

Org

Gemeentelijke Projectgroep is opgestart. Samenwerking met RVB loopt via de normale overleggen.

Tijd

Voortgang is afhankelijk van proces Ontwikkelvisie Den Haag CS e.o. en Ontwikkelstrategie Den Haag CS alsmede de uitplaatsing van de gebruikers van het Terminalgebouw.

Info

In het kader van de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal wordt gecommuniceerd over de ambitie van de ontwikkeling Schedeldoekshaven.

Kwal

Grote verbetering van de ruimtelijke structuur door verbinding van Binnenstad & Beatrixkwartier en Binnenstad & Rivierenbuurt.

M.eff

De leefbaarheid in de omgeving wordt verbeterd, met het project wordt een substantieel aantal woningen en rijkskantoren toegevoegd.

Terugblik afgelopen periode: Herijkingsafspraken met RVB zijn afgerond. Er is doorgewerkt aan de Ontwikkelvisie CS en omgeving en het Beeldkwaliteitsplan. Deze zijn ambtelijk gereed. Dit levert de uitgangspunten voor de Schedeldoekshaven. T3 2023: - Afronding van ontwikkelvisie Den Haag Centraal en Beeldkwaliteitsplan T1 2024: - Afronding van ontwikkelvisie Den Haag Centraal en behandeling eind T3 2024 in Raad. - Project staat "on hold" vanuit RVB.

Vooruitblik komende periode: T2 2024: - Afronding van ontwikkelvisie C.S. e.o. en Beeldkwaliteitsplan CS behandeling eind T3 in Raad. - Project is gestart met verkenning Openbare Ruimte en Terminalgebouw.

Pagina 21

Projectrapportage Projecten

Impact stikstof: Gezien de ligging van het gebied is het zeer waarschijnlijk dat tijdens de bouwfase problemen gaan ontstaan. In overleg met de initiatiefnemers moet hoog worden ingezet op schoon bouwmaterieel en een duurzame, efficiënte bouwlogistiek. Dat laatste is ook nodig voor de bereikbaarheid. Aangezien woningen en kantoren worden toegevoegd, kunnen ook tijdens de gebruiksfase problemen ontstaan.

Bestuurlijke planning RIS

Soort

Naam

Status

Planning

RIS304124

Gebiedsagenda

Gebiedsagenda Campusboulevard

B&W besluit

2019

RIS318431

Ontwikkelvisie

Ontwikkelvisie CS en omgeving

Concept

2024

Scoringtabel Kenmerken

Score

Criteria

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

Toelichting scoring Het huidige projectbudget is beperkt. Het project omvat kostbare ingrepen in het Prins Bernhardviaduct, waarbij de verwachting is dat dit boven €10 mln uitkomt. Dit geldt ook voor kostbare ingrepen in de openbare ruimte waar de tramspoor een onderdeel van uitmaakt.

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) x

1. Financiering (Geld) c. Het project maakt gebruik van externe financiering

De voorinvestering wordt mede betaald door RVB. Daarnaast anterieure bijdragen in bovenwijkse investeringen. Hopelijk subsidiebijdragen vanuit Rijk. GREX is voorzien; er is een Rijkssubsidie verleend van €23,3 mln

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen

2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

x

Belangrijke stakeholder bij het project is het Rijksvastgoedbedrijf. Zij investeren mede in de (plan)kosten. Risico op discussie met RVB over de hoogte van de bijdrage. Voor het project is een Rijkssubsidie verkregen van €23,3 mln. Hier moet de gemeente minimaal eenzelfde bedrag aan toevoegen. Dit moet worden gedekt, anders kan de subsidie niet worden gebruikt.

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn) 3. Complexiteit (Risico)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten

x

Het project raakt aan andere projecten in de omgeving: de overbouwing sporen; de ontwikkeling Spuikwartier. HOV lijn Binckhorst

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) 4. Complexiteit (Organisatie)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

a. Het project vereist kennis en kunde die momenteel beperkt beschikbaar is. a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente)

x

De impact van het project heeft gevolgen voor bereikbaarheid van de stad en lijnvoering van OV-lijnen. De aanpak van het Pr. Bernhardviaduct is complex door de combinatie van ondergrondse infrastructuur, bovengrondse infrastructuur en plotontwikkeling.

b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) Voor de uitvoering van het project is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.

a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. 6. Compliance (Risico)

b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden.

x

Voor het project dienen tram- en buslijnen te worden verlegd.

c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving Langer dan 4 jaar

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

x

Het project raakt aan de portefeuilles mobiliteit, wonen, eceonomie en stadsontwikkeling.

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken x

8. Governance (Informatie)

Het project omvat de toekomst van het Pr. Bernhardviaduct. Dit vraagt nauw overleg met DSB.

b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

x

In het project wordt hoogbouw voorgesteld met impact op de skyline van Den Haag.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

De voorziene hoogbouw aan de Ammunitiehaven kan tot bezwaren leiden.

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

Pagina 22

Projectrapportage Projecten

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Totaalscore

10

Pagina 23

Hoog, met het project wordt een substantieel woningaantal toegevoegd, onderwijsvoorzieningen en rijkskantoren.

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Waldorpstraat HS Kwartier Van Asten

Projectnaam: Wethouder:

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Laak locatie-ontwikkeling Q2 2024

Beknopte omschrijving project (Her)ontwikkeling door particuliere ontwikkelaar van meerdere kavels langs het spoor aan de Laakhavenzijde van station HS naar een hoogstedelijk gebied met een gemengd programma. Er is een indicatief programma van 245.000m2 o.a. in hoogbouw 140 tot 165 meter. Een integrale aanpak van het gebied levert kansen op voor de te ontwikkelen kavels én de omliggende openbare ruimte; de stationsentree, profiel Waldorpstraat en de verbinding met de Haagse Hogeschool. Hiervoor is een Nota van Uitgangspunten (HS Kwartier) opgesteld dat een toetsingskader biedt voor de betrokken bouwprojecten. Het project bestaat uit 5 deelprojecten: - De voormalige K&R kavel (Escher Gardens) tussen het Mondriaancollege en het Stationsplein Laakhavenzijde - The Globe (sloop/ nieuwbouw) - Special (op het plein voor het station LH-zijde) - Het Stationspostkantoor (reeds opgeleverd) - PosTTower (achter het Stationspostgebouw) Te behalen resultaat Toevoegen 1.500-2.000 woningen (waarvan 30% sociaal (studenten) en 20% middenduur), 60.000 - 90.000m2 kantoren (waaronder hoofdkantoor postNL), een hotel, onderwijs en commerciele voorzieningen. Uitgangspunten en aannames Aanvullen advies commissie MER in de zomer 2024.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

Aanvang aantal m2 m2 m2

0 0 0

Einde 1.250 20.000 0 3.000

Algemene projectstatus Alg

Het project richt zich op dit moment op de uitwerking van het bestemmingsplan Escher Gardens. Daarnaast worden verkennende gesprekken gevoerd over hoe overige deelplannen (Special, Globe en PosTTower) tot uitvoering kunnen worden gebracht.

Projectstatus: De initiatiefnemer draagt anterieur bij aan apparaatslasten. Sinds 2017 zijn circa €1 mln. aan apparaatslasten besteed, welke zijn gedekt uit verschillende bronnen. Geld Recent is een allonge gesloten, waarin is afgesproken dat na deelplan Escher Gardens opnieuw afspraken gemaakt moeten worden over de bijdrage voor apparaatslasten voor de overige deelplannen. Bijdrage derden is volledig gebruikt. AM benodigd voor verder draaien van het project in 2024. Risico

Een aantal van de 3 deelprojecten zijn complex. Er bestaat een risico dat het overeengekomen programma niet in zijn geheel wordt ontwikkeld of niet conform planning. HS Kwartier is onderdeel van de prestatieafspraken voor de WBI- HS Kwartier. Indien het overeengekomen aantal woningen niet wordt gehaald kan dat invloed hebben de toegekende subsidie.

Org

Geen bijzonderheden

Tijd

Bestuurlijke vaststelling Bestemmingsplan Escher Gardens wordt vertraagd ivm afhankelijkheid Netwerkstudie. Bezwaar/ beroepsprocedure BP Escher Gardens. Vertraging kan oplopen tot 1 jaar.

Info

Geen bijzonderheden

Kwal

Geen bijzonderheden

M.eff

Geen bijzonderheden

Terugblik afgelopen periode: Q1/ Q2 2024 - verwerken zienswijzen en reactie commissie MER Q4 2023 - terinzagelegging BP Escher Gardens (tm 24 januari 2024) T2 2023 Uitwerking ontwerp bestemmingsplan Escher Gardens Vooruitblik komende periode: Vaststelling bestemmingsplan Escher Gardens

Pagina 24

Projectrapportage Projecten

Impact stikstof: er is een Aeriusberekening uitgevoerd. Deze is opgenomen in de project mer

Bestuurlijke planning Soort

RIS

Naam

317120 Ontwerp BP BP

Status

Planning

Ontwerpbestemmingsplan Escher Gardens en project-MER Vastgesteld Escher Gardens

8-12-2023

Bestemmingsplan Escher Gardens

3-10-2024

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

Score

Toelichting scoring

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln. Voor de vastgoedontwikkelingen in HS Kwartier wordt gebruik gemaakt van bijdrage derden en algemene middelen

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) x

1. Financiering (Geld)

Bijdrage derden vanuit anterieure overeenkomst met ontwikkelaar

c. Het project maakt gebruik van externe financiering d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen 2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

x

Het project is onderdeel van het gebied waarvoor een WBI-subsidie is verstrekt. De woningen maken deel uit van de gemaakte prestatieafspraken voor de WBI-subsidie Het project bestaat uit 5 deelprojecten: Escher Gardens, The Globe, Stationspostgebouw, Post Tower, The Special

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn)

NvU Laakhavens, SO Waldorpstraat, Verkeersbesluit Waldorpstraat 3. Complexiteit (Risico)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten

x

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) 4. Complexiteit (Organisatie)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

6. Compliance (Risico)

a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol) a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden. c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

Bestemmingsplanwijziging Escher Gardens x

Totale ontwikkeling duurt langer dan 4 jaar

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

Het project ligt langs het treinspoor en naast Station HS

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

x Van Asten, Kapteijns

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken x

8. Governance (Informatie) b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies 9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Totaalscore

10

Pagina 25

x

Met de vaststelling van het bestemmingsplan Escher Gardens zal de nodige media-aandacht ontstaan

Het bestemmingsplan Escher Gardens is afhankelijk van het Verkeersbesluit Waldorpstraat, waar de nodige onzekerheid mee gemoeid is. Toevoegen circa 2.000 woningen (waarvan 30% sociaal (studenten) en 20% middenduur), 60.000 - 90.000m2 kantoren (waaronder hoofdkantoor postNL), een hotel, onderwijs en commerciele voorzieningen.