RIS319789 Notulen van de raad van 11 juli 2024

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 11 juli 2024 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de besluitenlijst C.1 Voorstel van het college inzake Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS319121) C.2 Voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Schaapherderstraat e.o (RIS319138) Beraadslaging over D. Voorstel van het college inzake Tijdelijke invulling voormalig Haga-complex Sportlaan (RIS318976) E. Voorstel van het college inzake vaststelling voorlopig ontwerp overkluizing Grotiusplaats (RIS319104) F. Voorstel van het college inzake Uitbreiding Woonwagenlocatie Isabellaland (RIS318914) G. Alternatieve locatie coffeeshop De Uithof (RIS318861) Afronding debat commissie H. Veiligheid Lipa I en II in beeld (RIS318051) I. Voortgangsrapportage 2023 Aanpak dakloosheid 2023-2030 "Den Haag geeft thuis" (RIS319152) Stemmingen De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (VVD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Kaptheijns (PVV), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) en Çelik (DENK). De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden.

1

Goedemorgen, allemaal. Fijn dat u er weer bent na gisteravond, gisterochtend en gistermiddag. Dames en heren op de publieke tribune ook van harte welkom, evenals de mensen die thuis kijken of luisteren. Het wordt een mooie lange dag. Het is donderdag 11 juli en de vergadering is geopend. De heer Mahmood heeft aangegeven uiterlijk om twaalf uur weg te moeten. Wethouder Bredemeijer is deels afwezig en wethouder Bruines zal mij vervangen bij de herdenking van de Srebrenicagenocide. Wethouder Icar is iets later in verband met de nieuwste baby, zal ik maar zeggen. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Dat ben ik nu, maar vandaag is meneer Sluijs mijn vervanger als ik even iets anders moet doen. Ik verzoek u om eventuele overige gesprekken buiten deze vergaderzaal te voeren, zodat we de insprekers en elkaar in het debat goed en geconcentreerd kunnen blijven volgen. Stevig op de inhoud is prima, maar niet gericht op de persoon. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdragen leveren op basis van de afspraken die daarvoor gelden, in maximaal drie minuten. Dit betekent bijvoorbeeld dat u raads- of collegeleden niet bij hun voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan namen van ambtenaren te noemen. Vanaf de tribune wensen we geen blijken van instemming of afkeuring; dat staat nou eenmaal in ons Reglement van Orde.

Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de raadsleden. Ik zal op het nakomen van deze afspraken toezien, net zo goed als meneer Sluijs. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering. Daarna is er gelegenheid voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters is afgesproken dat we streven naar twaalf uur als eindtijd.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

Rita Verdonk (Hart voor Den Haag): Voorzitter. Een punt van orde: mijn fractie vindt dat agendapunt D, het voorstel van het college inzake Tijdelijke invulling voormalig Haga-complex Sportlaan, meteen van de agenda moet. Daar zijn een aantal redenen voor. De termijngebondenheid van dit stuk is niet aangetoond, hoewel het presidium daar uitdrukkelijk om heeft gevraagd. Het college heeft zich niet gehouden aan zijn eigen principe dat participatie pas geslaagd is als mensen zich serieus genomen voelen en zich gehoord voelen. Nou, het is langzamerhand duidelijk dat dat niet het geval is. De volgende reden is dat de termijnen van de stukken voor de raad zijn overschreden. Het voorstel wordt er gewoon doorgedrukt. Een volgende reden is dat dit voorstel is gebaseerd op onzekerheden, zodat er mogelijk grote consequenties zijn voor de buurt en grote financiële risico's voor de stad. Tot slot: dit is wat mijn fractie betreft onbehoorlijk bestuur. Ik kan mij niet voorstellen dat de raad daarmee akkoord kan gaan. De voorzitter. Het punt van orde is om agendapunt D van de agenda af te halen. Ik kijk de partijen langs. Marije Mostert (D66). Tegen. Caroline Peeck (VVD). Wij steunen heel erg dit voorstel. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Tegen. Robin Smit (PvdD). Tegen, net als in het fractievoorzittersoverleg. Samir Ahraui (PvdA). Tegen. Kavish Partiman (CDA). Tegen. Adeel Mahmood (DENK).

Tegen.

2

Fatima Faïd (HSP). Tegen. Lesley Arp (SP). Tegen. Nick Kaptheijns (PVV). Het wordt er wel degelijk doorheen gedrukt. Daar sluit ik me dus volledig bij aan. De voorzitter. Dus u bent voor het ordevoorstel. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Tegen. Massimo Etalle (FVD). Voor. De voorzitter. Het voorstel is verworpen. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn 25 insprekers aangemeld. Die ga ik het woord geven. De eerste 21 insprekers spreken in over Tijdelijke invulling voormalig Haga-complex Sportlaan. U heeft drie minuten. Probeer dat te volgen. Na drie minuten ontneem ik u zo vriendelijk mogelijk het woord; dat doe ik bij iedereen. Na drie minuten is de volgende aan de beurt. De heer Wolf (D). Voorzitter. Geachte voorzitter, geachte aanwezigen. In mijn geboortejaar zag een nieuwe politieke partij het levenslicht, een partij die geloofde in directe democratie en die inspraak voor burgers centraal stelde. Tot voor kort was ik voorzitter van de wijkvereniging in Segbroek. Ik onderhield contacten met de gemeente en het stadsdeel. Ik heb heel wat overleggen gevoerd. Die waren altijd nuttig en inspirerend: samen met Segbroek, met elkaar, voor Den Haag. Soms werden er harde noten gekraakt, maar altijd met wederzijds respect. Een voortdurende dialoog en hier en daar een kwinkslag. Ook het Haga stond op de agenda: broodnodige ruimte voor senioren, starters en sociale woningbouw. Alles in overleg en harmonie met de gemeente, omwonenden en winkeliers. Er heerste enthousiasme over deze gezamenlijke stip aan de horizon. En toen kwam dit plan en iedere dialoog en gezamenlijkheid verstomde. Geen handreikingen, enkel handen aan de schop om je dieper in te graven aan beide zijden.

Geachte raadsleden, laten we de vluchtelingen niet vergeten: ontheemd door oorlog en geweld, op zoek naar vrede en geborgenheid. Hun wacht een massaopvang met daklozen, drugsverslaafden en uit hun woning gezette probleemgevallen. Een concentratie van rugzakjes bij elkaar, met argwanende buren die zich gekwetst voelen. Daar mogen ze hun leven opbouwen. Wellicht is dat beter dan dat grasveldje bij Ter Apel, maar is dit nu de Haagse opvang om trots op te zijn, dit verdienmodel met losse eindjes, dit experimentele prestigeobject? Waar in al deze massa is de menselijke maat voor ontheemden, de compassie voor omwonenden, het perspectief voor senioren? Ieder draagvlak is met dit plan en het hakkelende optreden van deze wethouder zorgvuldig weggemasseerd. Kan het anders? Natuurlijk! Segbroek staat nog steeds klaar voor een constructieve dialoog en een breedgedragen plan, maar dat is niet dit plan. Geachte raadsleden van D66. Het college rijdt op een blinde muur af. Blijft u zitten of geeft u een ruk aan het stuur? Inspraak en directe democratie? Leefregels die bij een eerste tegenwind overboord gaan, zijn geen principes, maar holle slogans. Vandaag zult u kleur bekennen. Vandaag kunt u ruimte geven aan een redelijk alternatief voor Segbroek. Dit plan is niet redelijk, niet doordacht en zeker niet met inspraak tot stand gekomen.

Kortom, vandaag is de keuze voor u tussen principes of het begin van een hele lange morele zomervakantie.

3

Geachte leden van D66, vandaag is de keuze: uw ziel of de coalitie? Ik dank u voor uw aandacht. Mevrouw Logman (D). Geachte voorzitter. Ik ben trots dat ik in Den Haag woon en dat we in een democratie leven waarin ik kan vertrouwen op ambtenaren zoals mijn man, die samen met de burgers de leefbaarheid van de omgeving verbeteren en de welvaart op een eerlijke manier verdelen. Maar bij de introductie en onderbouwing van dit plan heb ik weinig vertrouwen meer in deze democratie. Ik heb eerder ingesproken, brieven gestuurd en informatie gevraagd, maar ik heb geen antwoord gekregen. De wijken hebben ingesproken, brieven gestuurd en onderbouwing gevraagd, maar hebben geen antwoord gekregen. Heeft u zelf voldoende vragen gesteld en antwoorden gekregen? Nog even uw taakomschrijving: de gemeenteraad geeft aan wat er in een gemeente moet gebeuren en ziet toe op het werk van de burgemeester en de wethouders. Mag ik de raadsleden eraan herinneren dat zelfs wanneer u onderdeel bent van een coalitiepartij u als raadslid moet toezien op goed bestuur? Niet de bewoners moeten de onderbouwing opvragen en vragen stellen. Deze verantwoordelijkheid hebben wij u gegeven als raadslid. Behalve de tijdsdruk, de mix, de vergeten participatie, de ondoorzichtige besluitvorming, de riskante financiële onderbouwing het volgende.

Ten eerste: er wordt veel opgehangen aan de businesscase, maar in al mijn jaren in het bedrijfsleven heb ik nog nooit een businesscase gezien zonder slot, scenario's of risicoanalyse. Ten tweede de loze kreet 'balans tussen dragers en vragers': wie zijn die dragers? De jonge studenten en starters, afkomstig uit de opvang? De daklozen met zware drugs- en alcoholverslaving? De asielzoekers en statushouders met oorlogstrauma's? Ik weet uit de eerste hand dat dit wel degelijk mensen met een zorgbehoefte zijn. Waarom heeft u hier niet op doorgevraagd? Ten derde de veiligheid. De werkgroep en de escalatieladder suggereren participatie en een oplossing qua veiligheid, maar in heel Nederland is nog geen ervaring met de aantallen en de mix van zorgvragers. Een explosief experiment in een woonwijk met scholen. Nu even terug naar uw taak. Wellicht accepteert u dit plan omdat we iets moeten met de grote aantallen asielzoekers in Ter Apel of omdat u vertrouwen heeft in het college, maar dat is niet uw taak. Uw taak is om het college en de voorstellen van het college te controleren en daarmee te helpen de juiste beslissingen te nemen voor de stad. U weet dat dit een omstreden en gewaagd plan is met grote financiële risico's en veiligheidsrisico's. Geef dit plan daarom tijd, aandacht en een goede onderbouwing. Werk samen met de opvang aan meer senioren- en starterswoningen in dit plan.

Dat verbetert zowel het draagvlak als de businesscase. Maak samen met ons van Haga een plek om trots op te zijn. Mevrouw Appelo (D). Goedemorgen. Mijn naam is Désirée Appelo. Ik woon in de Vogelwijk en ik ben lid van de groep Welkom nieuwe buren. Deze groep is op 12 juni opgericht door de buurtbewoners om mensen bij elkaar te brengen die straks nieuwe buurtgenoten willen verwelkomen en wellicht bijstaan. Deze groep bestaat momenteel uit ongeveer 120 leden, wonend in de Bomen- of Bloemenbuurt of in de Vogelwijk. Wij willen ons inzetten voor een warm welkom en hulp, waar nodig en gewenst. Ik spreek hier echter op persoonlijke titel. Dit plan roept veel meningen en emoties op, ook binnen onze groep. Het is onmogelijk om ieders mening recht te doen in drie minuten. Daarom spreek ik namens mijzelf. Ik ga in op de aanloop naar dit proces. Er is veel kritiek op de gemeente met betrekking tot deze beslissing. Persoonlijk heb ik er geen moeite mee dat het op deze manier is gebeurd, zonder inspraak vooraf. De democratisch gekozen gemeenteraad is bevoegd om deze beslissingen te nemen. Als buurtbewoners mee gaan beslissen, komen we nooit ergens, denk ik. Waar ik last van heb, is dat de informatieavond op 11 juni op de Sportlaan ontaardde in een confrontatie tussen buurtbewoners en raadsleden. Ik kreeg daar persoonlijk het gevoel van 'not in my backyard' bij.

Daar voel ik me niet prettig bij. Ik voel me ook niet vertegenwoordigd door onze Vogelwijkvereniging, die een afwijzende houding heeft aangenomen en denkt te spreken namens de Vogelwijkers. Daar neem ik afstand van. Ik vind ook dat de media de negatieve sentimenten behoorlijk benadrukken en dat er weinig aandacht is voor genuanceerde en zelfs positieve meningen. Ik heb ook zorgen. Ik vind het ook spannend. Ik vind 750 kwetsbare mensen bij elkaar ook veel, maar dat is voor mij geen reden om dit af te wijzen. Mijn motivatie om dit plan te steunen, is dat ik me helemaal kan vinden in de naam van onze groep, 4

Welkom nieuwe buren. Het kan namelijk samengaan: je zorgen maken over dit plan én iets willen doen voor mensen die het in het leven minder goed hebben getroffen dan wij. Mijn drijfveren zijn solidariteit en mededogen. Asielzoekers en statushouders opvangen is een vraagstuk voor heel Nederland. Den Haag, de stad van vrede en recht, en zeker onze wat betere wijken moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Het voormalige HagaZiekenhuis aan de Sportlaan is een geschikte locatie voor opvang: groot, wel beheersbaar, overzichtelijk, een prettig gebouw met een hele mooie ligging. Ik ben verpleegkundige in het HagaZiekenhuis en heb ongeveer 25 jaar in dit pand aan de Sportlaan gewerkt. Ik kan met recht zeggen dat het een helende omgeving is. Wellicht is mijn verhaal mosterd na de maaltijd, maar toch vond ik het belangrijk om mijn stem te laten horen. Ik hoop dat het stadsbestuur en de bewoners samen de schouders eronder kunnen zetten om dit te laten slagen. Mevrouw Angenent (D). Goedemorgen, voorzitter en leden van de raad. Ik spreek hier voor de bewonersorganisatie Vogelwijk, Vruchtenbuurt en Bomenbuurt, dus niet 'namens' maar 'voor'. Ik spreek hier mijn bezorgdheid uit. Wij bewoners zijn niet tegen opvang, maar wel tegen een opvang met zoveel mensen en de diverse soms kwetsbare doelgroepen bij elkaar. Hier heeft geen participatie plaatsgevonden.

Wél participatie geeft vaak meer draagvlak en draagkracht. Helaas vond de wethouder dit niet nodig. Zij gaat ervan uit dat dat de bewoners het wel zullen slikken en daarna moeten wij ook nog gaan helpen met een escalatieladder. Zijn deze wethouders er voor de 750 mensen die geplaatst gaan worden? Zijn deze wethouders er voor de bewoners? Met andere woorden: geven deze wethouders om mensen? In beide gevallen: ik denk het niet. Wat zijn dan hun drijfveren? Ik durf het niet te zeggen. 750 mensen, kwetsbare doelgroepen, worden bij elkaar geplaatst. Als je jonge kwetsbare instromers die uit de jeugdzorg komen en hun eerste stappen op deze locatie gaan zetten naast 440 asielzoekers plaatst, geef je als bestuur blijk van geen empathie. Als je 750 mensen in zo'n ingewikkelde samenstelling plaatst midden in twee wijken en aangeeft dat de bewoners dit kunnen dragen, geef je ook hier blijk van geen enkele empathie. Je doel bereiken over de ruggen van vele mensen; dat is wat hier voorgesteld wordt. Dan kan de wethouder niet zeggen: ik werk integer en behandel iedereen rechtvaardig, gelijkwaardig en met respect. U mag best weten dat wij als bewonersorganisatie helaas constateren dat de gemeente over ons heen loopt en zich niet openstelt voor een echte dialoog.

Samen worstelen wij er als bewonersorganisatie mee of we nu tegen de gemeente moeten zeggen: we praten niet meer met jullie, want jullie luisteren toch niet. Het is onbehoorlijk bestuur. Tegelijkertijd willen wij de deur niet dicht doen naar de gemeente. Daarom zeg ik u: het riekt naar onbehoorlijk bestuur. Dat er opvang moet komen, begrijpen wij, maar de manier waarop niet. Ik heb een droom waarin de wethouders excuses aanbieden en de participatie starten waarmee we fijn gaan samenwerken, maar het is een droom. Wij vragen de raad dus om uitstel van het besluit, zodat de gemeente alsnog de kans pakt om participatie op te starten. Mevrouw Fruitman (D). Beste voorzitter. Voorstanders, hebben jullie enig idee hoeveel basisscholen er gevestigd zijn in de Bomenbuurt en de Vogelwijk, hoeveel parkjes, speeltuintjes en mooi groot duingebied? Totaal onbekend is de dagbesteding voor de asielzoekers, mensen met zware, diepgaande problematiek, onder andere de winteropvang. Zij moeten overdag naar buiten. Waar gaan ze naartoe? Ze komen in een nieuw land met andere normen en waarden, uitzonderingen daargelaten, met meer vrijheid en een recht-voor-de-raapcultuur. Meisjes in korte rokjes en jurkjes, in bikini of badpak op de fiets richting het strand. Kindjes zijn lekker luchtig gekleed in de speeltuin.

Voor ons is dat heel normaal, maar voor deze mensen is dit een lust voor het oog, uitzonderingen daargelaten. Zij kennen dit niet in eigen land. Vaak komen ze uit gebieden waar meer achterstand is en die erg religieus zijn. Tip: ga eens met asielzoekers in gesprek en durf te vragen. Ik durf te vragen. Ik vraag aan hen: 'Hoe is het om hier in Nederland met ons te leven? Wat is jullie eerste reactie, jullie eerste gevoel? Hoe is het om met zoveel culturen in één complex te gaan leven? Hoe voelt dat?' Ik heb deze gesprekken gevoerd. Het zijn testosteronbommen bij elkaar, haantjesgedrag, onbegrip, agressie, frustratie, op zoek naar die regenboog met een gouden pot. In zo'n grote groep heb je maar een paar mensen nodig die geweld en agressie uitlokken. Uiteindelijk staan ze allemaal op scherp en redt eenieder zijn eigen hachje. Respect voor elkaar is volledig weg. Goh, wat herkenbaar! In een land met zoveel welvaart is 5

dat precies hetzelfde. Oftewel: dat is overal in de wereld zo; over de rug van een ander gaan is niet meer dan normaal. Probeer allemaal jezelf eens een voorstelling te maken: hoe zou jij zijn en hoe zou jij jezelf voelen als jij naar een nieuw land gaat, weg uit je eigen habitat, om welke vreselijke reden of erbarmelijke omstandigheden dan ook? Je gaat naar een compleet vreemd land. Je weet niet wat je te wachten staat en waar je terechtkomt. Je staat er alleen voor en je moet overleven, voor jezelf maar ook voor je familie die je achterlaat. Geen geld; met niets vertrek je met een onbekende bestemming. Als man heb je ook nog eens de taak om je gezin financieel te onderhouden. Let the flow guide your imagination. Ik ben geen racist, maar tot op heden heb ik nul geruststellende berichten gezien of gehoord die de veiligheid van onze eigen habitat kunnen waarborgen. Er is niets inzichtelijk. Hoeveel artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, boa's? Hoe wordt dit in godsnaam in goede banen geleid? De enige echte realiteit is dat ze het nu al niet eens aankunnen in de zorg. Ik heb vier keer kanker en twee zware auto-ongelukken gehad. Mijn gezin had hulp nodig en ik heb met mijn gezin een jaar op de wachtlijst gestaan.

Kunnen wij deze zorg aan voor zo'n grote opvang als we zelf niet eens geholpen kunnen worden? Dus voor iedereen die hun ons mooie paradijs en onze prachtige woonwijken gunt en die hen willen verwelkomen als nieuwe buren: er is al zo'n tekort aan mensen en politiezorg. De voorzitter. Dank u wel. De tijd is om. De heer Schoen (D). Voorzitter. Mijn naam is Rutger Jan Schoen. Ik ben als 5-jarig jongetje 61 jaar geleden in de Vogelwijk komen wonen, in het huis waar ik nu nog woon. Daarnaast heb ik de afgelopen 35 jaar gewerkt als communicatie- en participatieadviseur op een hele reeks projecten voor de Wereldbank en de EU in 40 verschillende landen. Mijn vrouw, mijn echtgenote, is de afgelopen vijftien jaar huisarts in Zuid-West. We hebben als gezin dus een goed inzicht in de uitdagingen, maar ook in de kracht en de diversiteit van onze stad. De opvang van asielzoekers per provincie is niet eerlijk verdeeld. Waar Flevoland per 10.000 inwoners 125 mensen opvangt en Groningen en Drenthe 85, vangt Zuid-Holland er 20 op. Ook kijkend naar het niveau van de stad is de opvang niet eerlijk verdeeld. Alle opvang vindt plaats buiten de Vogelwijk en het Statenkwartier. Ik wil dit niet 'een cordon sanitaire' noemen, maar dit geeft een rare indruk. Vandaar dat ik graag drie kleine punten wil meegeven.

Het eerste punt is dat op basis van mijn ervaring en van onze ervaringen als gezin in deze stad de groep aanstaande bewoners, maar ook die van de omwonenden en buurtgenoten diverser is dan wordt voorgesteld. Ik hoor de zorg van mijn wijkgenoten dagelijks op straat, in de sportschool en in mijn eigen familie. Toch klopt dat geschetste beeld niet. Het zijn mensen die om diverse redenen op de vlucht zijn - daar kan ik nu in die drie minuten niet verder over uitweiden - maar ook aan de kant van de wijkgenoten klopt het beeld volgens mij niet. Ik neem inmiddels al deel aan twee werkgroepen die door de gemeente zijn ingesteld. In die werkgroepen is sprake van een enorme creativiteit en motivatie bij wijkgenoten, zowel uit de Bomenbuurt als uit onze buurt, om te helpen, de nieuwe bewoners welkom te heten en projecten op te zetten, zoals kunstprojecten en taallessen, en om de bewoners en de wijk te verbinden. De ervaringen met tijdelijke centra blijken veel positiever dan we in deze discussies horen. Denk aan alle ophef rond Kijkduin. Dat was een korte opvang; je kan het niet vergelijken, ook omdat het kleiner was, maar uiteindelijk waren de mensen die daaromheen woonden behoorlijk positief. Dat geldt ook voor de azc in Beverwaard, een jaar of acht geleden.

Ten slotte: waar vindt u een betere plek om in één keer 750 dakloze mensen op te vangen en op die manier aan de taakstelling van de gemeente te kunnen voldoen om 3.000 tot 4.000 daklozen op te vangen? De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd zit erop. Mevrouw Dirkson (D). Geachte voorzitter. De wethouder zegt: we hebben gekozen voor een scenario met de meeste vierkante meters voor invulling door de buurt. Als je maar één echt haalbaar scenario hebt, waarom zou je die andere dan nog bespreken? Hoezo willen wij die vierkante meters? Aan ons is niks gevraagd. U had kunnen bespreken of de buurt een beter scenario kan bedenken. Toezeggingen in de antwoorden op technische vragen in december over in gesprek gaan met de buurt zijn volgens het 6

college niet relevant, omdat die antwoorden gegeven zijn toen het Haga nog niet in bezit was van de gemeente. Pardon? Hoe zit dat met andere toezeggingen in het raadsvoorstel of bij de raadsbehandeling daarvan? De aankoop was het onderwerp! Pas na de levering blijkt uit een uitgebreide technische inspectie dat de investeringskosten veel hoger zijn dan gedacht. Woorden en drie minuten schieten tekort. Wij hebben de volgende vragen. Maak de scenariostudie en de afweging openbaar. Waar zijn de effectenstudie, de risicoanalyse en de onderbouwing? Wie draagt de financiële risico’s bij tegenvallers? Klopt het dat de indeling van de groepen in het Haga, de plek van de ingangen en de invulling in vierkante meters nog voorlopig zijn? Welke aanbestedingen gaan er lopen en met welk tijdpad? Welke andere zaken zoals vergunningen moeten geregeld zijn voordat de verbouwing en inhuizing van de groepen kunnen plaatsvinden en wat is het tijdpad daarvan? Waarom wil het college vasthouden aan dit plan als voldongen feit? De Haagse inbreng voor het Regionaal opvangplan Haaglanden stelt: 'Nieuwe opvanglocaties kunnen tot eind september iteratief aan het plan worden toegevoegd.' Per 1 november zal de CdK verslag doen van de realisatie van de opvanglocaties. Een grote multifunctionele locatie vraagt nu eenmaal tijd.

Welke ramp gebeurt er bij beperkt uitstel als de opvang in het Haga in principe wel op korte termijn geregeld wordt? Wij hebben de volgende verzoeken. Maak participatie, gericht op een beter plan, onderdeel van dit experiment. Huisvest economisch daklozen niet samen met verslaafden of psychisch verwarde mensen. Huisvest jonge zorguitstromers niet naast de winteropvang. Maak de ingang van de winteropvang niet direct aan de Fahrenheitstraat naast onze woningen, het park of de speeltuin. Beter: sluit de winteropvang en gebruik het hele JKZ voor tijdelijke huisvesting van economisch daklozen, starters en andere woningzoekenden. Minder leegstand, meer woningen en meer rust voor alle bewoners in en om het Haga. Maak afspraken met het COA over de samenstelling van de groep asielzoekers, opdat de mensen zo goed mogelijk kunnen landen in de buurt. De Spreidingswet biedt die mogelijkheid in principe niet, maar 'in principe' geeft ook ruimte. Raadsleden, stel s.v.p. kritische vragen en duidelijke randvoorwaarden aan dit plan, stap uit die tijdsklem en kies voor een plan met participatie en draagvlak. Dat geeft de grootste kans op succes. Dank u wel voor uw aandacht. De heer Westra (D). Voorzitter. Uw raad gaat vandaag beslissen over het voorstel over de financiering van het complex Haga. U kent het voorstel. U weet dat de realiteit anders zal zijn dan hier staat opgeschreven.

U weet dat de getallen in de businesscase niet kloppen. U weet dat de sociale zorg reeds nu onvoldoende is om de overlast van slechts 120 daklozen op te vangen. U weet ook dat de 440 asielzoekers, allemaal met hun eigen problemen, niet de zorg zullen krijgen die ze nodig hebben. Ook ik werkte voor de Wereldbank, ook ik heb de kampen gezien in Jordanië en ook ik weet dat de trauma's die daar leven, niet zijn op te vangen met kooklessen, spelletjes en barbecues. U weet ook dat er geen politiecapaciteit is voor het garanderen van onze veiligheid. Met deze kennis kunt u niet meer zeggen dat u onbekend bent met deze problematiek. U kent niet meer spreken van 'een behoorlijk voorstel'. Het is een onbehoorlijk voorstel voor het plegen van onbehoorlijk bestuur. Het wachten is op de eerste ernstige gevallen van misdaad en misdrijven. Als het zover is, horen we met grote woorden spijt dat het zo erg is en dat we het zo goed hebben bedoeld voor al deze mensen, maar u kunt niet zeggen dat u het niet wist. U heeft het pand gekocht en het geld van het COA moet binnen worden geharkt om de businesscase rond te krijgen. Wat dit voor de buurt betekent, interesseert u niet. Wat dit voor de op te vangen mensen betekent, interesseert u niet. Wat het voor de wijk betekent, interesseert u niet. Dát is de boodschap die u geeft aan deze stad, aan deze bewoners.

Ik richt mij tot de weinige échte bestuurders in dit pand: besluit het goede te doen door dit plan af te wijzen, verkoop de grond, haal de ontwikkelaars binnen, bouw daar appartementen. En ja, er is dan ook beperkte tijd en ruimte voor kleinschalige opvang van asielzoekers en voor andere zorgbehoeften. Wij staan achter dat scenario. Mevrouw Van de Put (D). Goedemorgen, geachte aanwezigen en voorzitter. Mijn naam is Josita van de Put. Ik woon nu achttien jaar in de Vogelwijk. Ik werk als psycholoog in mijn eigen praktijk aan de Van Boetzelaerlaan. Ik was blij te horen dat u als burgemeester, samen met mevrouw Halsema en meneer Aboutaleb, naar Ter Apel bent afgereisd om daar aan te geven dat ook Den Haag klaarstaat om 7

vluchtelingen op te nemen. Het maakt me trots dat ik in een stad woon die deze verantwoordelijkheid op zich neemt. Ik ben zelf van mening dat het voormalig ziekenhuis in de Vogelwijk een hele goede plek is om vluchtelingen en andere doelgroepen op te vangen. Er is veel ruimte, er is veel natuur en er is - in mijn beleving - veel om te delen. Zoals iemand in een appgroep het beschreef: we wonen in een paradijs, maar het is niet óns paradijs. Al snel na het bekend worden van de nieuwe plannen bleek er een groep wijkgenoten te zijn die hier heel anders over denkt dan ik. Dat is op zich natuurlijk logisch; in een wijk met zoveel mensen zijn er ook veel verschillende meningen en angsten. Dat hoort erbij, maar ik ben geschrokken van de manier waarop een deel van de bewoners van zich heeft laten horen in een appgroep, later ook in een brief die u allemaal heeft gekregen en ook vandaag weer. De voorzitters van de wijkverenigingen hebben deze brief opgesteld en impliceerden daarbij steeds namens alle bewoners te spreken. Ik vertel u: zij deden dat niet namens mij en ze spraken zeker niet namens alle inwoners. Er is naast de groep die ook hier vandaag stevig van zich laat horen, ook een groep mensen die het plan helemaal goed vindt zoals het nu is. Daar hoor ik bij. Deze groep mensen staat klaar om in samenwerking met de gemeente de nieuwe buren een warm welkom te geven.

Wij willen graag bijdragen om dit project te laten slagen. Er is ook een hele grote middengroep, die vragen en zorgen heeft. Deze verdwijnen echter voor een deel als ze goede informatie krijgen. Dat heb ik de afgelopen weken vaker ondervonden: informatie helpt. Die zou ook de mensen kunnen helpen die zich zoveel zorgen maken en die zoveel vragen stellen, omdat er steeds vragen gesteld worden waar eigenlijk allang een antwoord op is. Dat heb ik ook gemerkt op de werkgroepavonden. De kloof tussen arm en rijk wordt in ons land groter en groter. Ik vind dit een ontwikkeling waar we ons elke dag tegen moeten verzetten. Vandaag heeft u de kans om die kloof een beetje te dichten door vluchtelingen en andere groepen op te vangen in onze prachtige wijk, door ook het rijke deel van de stad zijn steentje bij te laten dragen. En ja, dat zal best wennen zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat het kan. Want laten we tot slot even kijken naar het alternatief: als u vandaag de begroting afkeurt, gaat u dan op zoek naar een plek in de stad waar minder herrie ontstaat als er vluchtelingen komen wonen en waar geen geld is om juristen in te schakelen? Daarmee vergroot u de kloof meer en meer. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Mevrouw Wamsteker (D). Geachte voorzitter. Ik sta voor u als bezorgde en angstige, maar vooral teleurgestelde burger, net als vele anderen.

In 2018 kregen wij een brief van de gemeente op de deurmat met betrekking tot de tijdelijke winteropvang voor daklozen. Het is nu 2024 en u raadt het al: deze opvang heeft inmiddels een permanent karakter gekregen. Deze verantwoordelijkheid dragen wij vanzelfsprekend als buurt, met alle gevolgen van dien. Het patroon van overlast onder het mom van 'incidenten' is inmiddels bij jullie bekend. En wat krijgen wij als beloning van de gemeente? Inderdaad, 750 nieuwe buren, want zo worden deze kwetsbare groepen genoemd, met uiteraard wéér de nadruk op tijdelijkheid. Wat de gemeente impliceert met 'tijdelijkheid' is ons inmiddels wel bekend. Daar zit ook meteen onze grote zorg, net als het volume en de gevaarlijke mix van de doelgroepen. Het is feitelijk een experimenteel plan. Op 11 december 2023 kregen wij een brief en werden wij uitgenodigd om mee te denken. Door de gemeente werd aangegeven dat ze met ons in gesprek wilde over het tijdelijke gebruik van het gebouw. Er wordt duidelijk gesproken over 'meerdere scenario's, met inspraak van de burger'. Deze inspraak mis ik volledig. Gisteren heeft de rechter de gemeente dan ook aangesproken op het gebrek aan communicatie alsmede de onduidelijke communicatie richting de buurtbewoners.

Er is geen draagvlak voor plannen waarbij zowel de raad als de omwonenden onjuist en onvolledig worden voorgelicht, als plannen als overvaltactiek worden gebruikt of als er sprake is van geheimhouding. Waar wel draagvlak voor is, beste raad, is het nakomen van de toezeggingen die jullie altijd al hebben gedaan met betrekking tot de permanente invulling. Het pand werd aangekocht conform deze bewoordingen van de wethouder: starters en senioren. Daarbij willen wij vanuit onze verantwoordelijkheid als wijk ten aanzien van de kwetsbare groepen graag ons steentje bijdragen en meedenken over het vormgeven van het tijdelijke karakter. Maar dan moet het niet gaan om één scenario waarbij er achteraf inspraak zou mogen zijn, terwijl de belangrijkste parameters - volume, gevaarlijke mix van doelgroepen en doorlooptijd - al in beton zijn gegoten. 8

Wij doen een handreiking aan het college om het vertrouwens enigszins terug te krijgen. Ik doe een beroep op de wethouders van D66 om hun democratische hart te laten spreken. Ik wens de raad veel wijsheid toe en hoop dat jullie die op deze manier enigszins bereiken. De heer Hemmelder (D). Geachte voorzitter. Namens de ondernemers van de winkeliersvereniging uiten we onze diepe bezorgdheid en frustratie over de geplande opvang in onze buurt. Dit is niet zomaar een project; het raakt het hart van onze gemeenschap en het welzijn van degenen die hier dagelijks werken, winkelen en leven. Met klem verzoek ik u dus: trek het plan terug en ga terug naar de tekentafel voor een voorstel dat wél draagvlak heeft bij de grootste groep en dat vooraf de participatie regelt. Het huidige plan gaat volledig voorbij aan de draagkracht van de omliggende wijken en onze mooie winkelstraat. De combinatie van sociaal kwetsbare groepen is een te zware belasting voor ons winkelstraat, een last die onze winkelstraat niet kan dragen. We hebben al te maken met overlast, af en toe geweld en onveilige situaties. Dat zal in onze beleving alleen maar toenemen. Er zijn voorbeelden te over waarin dergelijke situaties onbeheersbaar zijn geworden. Onze succesvolle winkelstraat wordt onaantrekkelijk, wat leidt tot omzetderving. De hardwerkende middenstand zal uiteindelijk de rekening betalen.

Daarbovenop hebben de ondernemers nog te maken met de CO2-emissiezone en de herinrichting van de wijk en een heel aantal van hen met terugbetaling van covid-leningen. Deze opeenstapeling is ondraagbaar. Er is geen draagvlak en, erger nog, geen draagkracht bij ondernemers. Het plan zelf is slechts op hoofdlijnen uitgewerkt. Er is dus geen uitgewerkt plan vooraf. Het moet achteraf door participatie gemaakt worden. Moeten bewoners en ondernemers dit dan gaan bedenken? De wethouder benadrukt vaak dat de stad veel ervaring heeft met dit soort trajecten. Dat mag zo zijn voor kleinschalige opvang, maar niet voor dit experiment. Het is teleurstellend dat wij te maken hebben met een wethouder die lijkt te luisteren maar die zich in de praktijk niet openstelt voor de inbreng van ondernemers en ook burgers. Haar uitspraken over participatie stroken niet met de praktijk. Dit komt over als onbetrouwbaar en leidt tot gevoelens van onbehoorlijk bestuur. Ook de fracties van de coalitiepartijen dragen verantwoordelijkheid. Overladen door de grote hoeveelheid reacties zullen deze fracties straks zeggen enorm geschrokken te zijn. Ze zullen zeggen dat de werkwijze van de wethouder geen schoonheidsprijs verdient.

Bang om hun achterban te verliezen worden dus moties ingediend, misschien wel heel veel, maar voor ons is dat voor de bühne, want het overgrote deel van de moties is al toegezegd door de wethouder. Het plan blijft overeind, want moties hebben praktisch gezien geen bindende status en zijn aanwijzingen. Zelfs als de hele raad achter een motie staat, kan het college die naast zich neerleggen, al is het een jaar later. Een amendement heeft status, maar daar moet wel een meerderheid voor zijn en die is er niet. Als de raad zeggenschap wil behouden, moeten er concrete amendementen worden ingediend om alle randvoorwaarden, die nog gesteld moeten worden, in te kunnen vullen, bijvoorbeeld garanties rondom veiligheid. Daarnaast gaat het ook om voorzieningen voor taalonderwijs voor de mensen die daar worden opgevangen, dagopvang en dat soort zaken. Is dit wel meegenomen in dit plan? Coalitie en raadsleden, ik vind dat het jullie aan lef ontbreekt. Doe het juiste voor je achterban. Het voorstel moet van tafel, til het over het zomerreces en maak samen met bewoners en ondernemers een integer en breedgedragen plan. De voorzitter. Meneer Hemmelder, uw tijd is voorbij. Mevrouw Hendriks (D). Geachte voorzitter. We zouden de ervaringen van de PWO, de permanente winteropvang, eigenlijk wel als voorproefje kunnen beschouwen. Die hebben we nu vanaf 2018 meegemaakt.

Uit een evaluatierapport van de GGD Haaglanden over de PWO 2022-2023 kwamen een aantal opmerkelijke conclusies. Conclusie nummer 1 betreft de gemixte doelgroep. De mix van personen met verschillende achtergrond werd in het rapport door veel bewoners van de PWO als onprettig ervaren. Zij suggereerden dat het fijn zou zijn als bewoners met psychische problemen of drank- en drugsproblemen op een andere locatie zouden zijn opgevangen. Conclusie: een mix in de opvang werkt niet, zeker niet op zo'n grote schaal. Het voorstel van gescheiden ingangen is natuurlijk fijn, maar men ontmoet elkaar uiteraard in de wandelgangen en rondom het gebouw. De tweede conclusie betreft de schaal. Een gescheiden opvang van doelgroepen is lastig te realiseren doordat er vaak sprake is van multiproblematiek. Om toch een goed overzicht te houden, 9

geven professionals die werken in de opvang aan dat een opvangvoorziening idealiter maximaal 60 opvangplekken zou moeten hebben. Conclusie: opvang op kleine schaal werkt beter dan zo'n megaopvang. Conclusie 3 betreft overlast, vooral in de winkelstraat door drank, drugs, diefstal enzovoort. Nogmaals, we hebben al vanaf 2018 kunnen oefenen, maar in 2022-2023 waren er nog 181 PWOgerelateerde door de politie geregistreerde incidenten. Niet alle incidenten werden echter gemeld, laat staan geregistreerd. De winkeliers werden soms meldmoe. Na jaren oefenen met de opvang was er nog steeds geen centraal meldpunt. Er was niet voldoende handhavingscapaciteit. Gebiedsverboden duurden te lang. Straatcoaches waren er niet. Conclusie: de handhaving werkt bij 120 mensen al niet, laat staan bij 750. Nog een interessante conclusie van de wijkagent: onderschat de aanzuigende werking van de bewoners niet. Je hebt er dus 750 en binnen de kortste keren krijgen zij 300 vrienden, familieleden en kennissen op bezoek. 750 is een krankzinnig groot aantal, maar de aanzuigende werking leidt tot meer. De gemeente wil coûte que coûte een Titanic bouwen op de Sportlaan, waardoor 750 zorgzoekers dreigen te verdrinken in een koude zee van wanbeheer. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. De heer Mulder (D). Zeer geachte voorzitter, burgemeester van deze momenteel mooie stad.

In de commissievergadering van vorige week viel mij op dat een groot deel van de raad de indruk wekte een sterke betrokkenheid en morele verantwoordelijkheid te voelen met en voor de zwakkere medemens, om het even of deze momenteel al inwoner van deze eens zo mooie stad is en wiens antecedenten dus bekend zijn ofwel een asielzoeker uit een ander deel van de wereld, waarvan u en ik in de verste verte niet weten wat voor vlees we in de kuip halen. Los van het feit dat u hiermee het unieke karakter van de omringende wijken van het beoogde azc als een van de laatste parels van Den Haag dreigt te verpesten, neemt u daarmee een groot risico, omdat de reguliere bewoners en ondernemers van de Vogelwijk en de Bomen- en Bloemenbuurt thans al in toenemende mate overlast ondervinden van de 120 daklozen die sinds 2019 in de winteropvang vertoeven. Is het zo vreemd om te veronderstellen dat het allerminst onwaarschijnlijk is dat deze overlast potentieel sterk zal toenemen wanneer er in totaal 750 mensen met deels onbekende en mogelijk ernstige posttraumatische en psychische problematiek zullen worden gehuisvest? En dan heb ik het nog niet eens over de mogelijkheid dat mensen met terroristische bedoelingen worden binnengehaald.

Het is mijns inziens wachten op een ernstig incident, bijvoorbeeld een oudere die slachtoffer wordt van een gewelddadige beroving, mogelijk met dodelijke afloop, of een jonge vrouw die slachtoffer wordt van een verkrachting, misschien zelfs door een hele groep, en daarmee voor het leven getekend blijft. Mijn vraag is of u dan als individuele raadsleden die hier op het punt staan hun stem uit te brengen over het in mijn ogen onzalige plan van het college, dan net zoveel betrokkenheid en morele verantwoordelijkheid zult voelen met het slachtoffer als u thans op voorhand al heeft bij het hartelijk welkom heten van de helaas nog onbekende dader. Of beschouwt u het slechts als een logische collateral damage, zoals de Engelsen het noemen, gaat u over tot de orde van de dag en ligt u er helemaal niet wakker van? Ik denk dat u in dat geval ten minste moreel medeverantwoordelijk en in mijn ogen mogelijk zelfs medeaansprakelijk bent. Stem dus voor uw eigen gemoedsrust tegen dit onzinnige plan van het college en probeer u te beperken tot het oplossen van specifiek lokale problemen en u verre te houden van de wereldproblematiek van asiel en immigratie. Anders kunt u wellicht beter bij de Verenigde Naties gaan werken. Dit plan is een kortzichtige schijnoplossing en creëert alleen maar nieuwe problematiek. U weet toch dat er nu al 302 vacatures zijn bij de Haagse politie? De voorzitter.

Ik geef het woord aan V. Bovenlander en F. Schelling. De heer Bovenlander (D). Geachte voorzitter. Wij zijn Vincent Bovenlander en Fietje Schelling, ondersteuners van JONG doet mee!, het regionale platform van jongerenraden en jongeren met ervaring in de jeugdhulp. Vandaag zijn we hier samen met Sylvana van de Achterban Jongeren Straat Consulaat en Rafael namens de ExpEx. We willen het cruciale belang benadrukken van de huisvesting voor dakloze jongeren, jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg, alleenstaande minderjarige 10

vreemdelingen en jongeren die om diverse redenen niet meer thuis kunnen wonen. Elk jaar stromen bijvoorbeeld 280 jongeren uit de jeugdhulp maar zijn slechts 70 convenantwoningen voor hen beschikbaar. Dit aantal is schrikbarend te laag. Achter deze cijfers staan jongeren zoals Rafael en Sylvana, jongeren die geen thuis meer hebben, soms al jaren in hulpverlening zitten en geen passende vervolgplek kunnen vinden. Deze jongeren worden vaak dakloos en moeten hopen op de goedheid van vrienden om op de bank te kunnen slapen. In Den Haag zijn er zeker tussen de 500 en 1000 dak- en thuisloze jongeren. De ETHOS-telling zal hier volgend jaar meer duidelijkheid over geven. We waren dan ook verheugd te horen dat de gemeente Den Haag een deel van het HagaZiekenhuis wil gebruiken om 105 jongere starters, 30 tot 40 statushouders van 18 tot 30 jaar en 30 jonge zorguitstromers een kans te geven hun leven op te bouwen in onze stad. Dit initiatief biedt deze jongeren een broodnodige kans op een stabiele toekomst. Ik spreek vandaag niet alleen als ondersteuner bij JONG doet mee!, maar ook als inwoner van de Bomenbuurt. Dit geldt ook voor Sylvana. Via de Buurtapp ben ik op de hoogte van de zorgen van mijn buurtgenoten. Deze zorgen moeten uiteraard serieus genomen worden.

Tegelijkertijd zien we dat er jongeren en andere buurtbewoners zijn die bereid zijn om vrijwillig bij te dragen aan dit project en die ervoor openstaan om het woongeluk, dat eerder al ter sprake kwam, te delen. Eerdere projecten hebben aangetoond dat met zorgvuldige matching, een geleidelijke opbouw van bewoners en goed sociaal beheer een dergelijk project niet voor overlast hoeft te zorgen. Integendeel, het kan een verrijking voor de buurt zijn. Hiernaast zou ik willen oproepen om niet naïef, maar wel genuanceerd te zijn. Ik merk online een tendens waarin overlast te snel wordt toegeschreven aan de dak- en thuislozen vanuit de winteropvang, zelfs als deze gesloten is. Wij hopen van harte dat de tijdelijke invulling van het HagaZiekenhuis doorgang kan vinden, bijvoorbeeld met een gefaseerde opbouw in goede afstemming met de buurt, zodat de bezorgde buurtbewoners en winkeliers zich gehoord voelen en samen met ons de schouders eronder willen zetten, want elke jongere heeft recht op een veilige en stabiele woonplek. Dit project biedt een unieke kans om dit voor zeker 180 jongeren te realiseren. Het zou eeuwig zonde zijn om deze kans te laten schieten. Laten we samen zorgen dat deze jongeren een toekomst kunnen opbouwen in onze mooie stad. De heer Berendsen (D). Voorzitter. Geachte voorzitter. Dank u voor deze mogelijkheid. Inspraak is een belangrijk goed, dat we moeten koesteren.

Mijn dochter heeft jarenlang gewerkt bij een opvangcentrum in Katwijk en later met minderjarigen op een andere COA-locatie, in de Binckhorst. Ik durf dus te zeggen dat wij uit de eerste hand zowel de positieve impact als de grote uitdagingen gezien hebben die gepaard gaan met het huisvesten van kwetsbare groepen. In mijn professionele carrière als directielid van een farmaceutisch bedrijf was ons leidende principe Evidence Based Medicine. Deze benadering vereist grondige analyse en solide bewijsvoering voordat er beslissingen worden genomen, dit alles vanuit het oogpunt van een zo laag mogelijk risico voor de patiënten. Als we de patiënten vervangen door de omwonenden van het oude HagaZiekenhuis, wat heeft de gemeente dan aantoonbaar gedaan om de veiligheidsrisico's voor deze zeer grote groep belanghebbenden te minimaliseren? Ik ben op zoek gegaan naar data. Ten eerste bleek uit de consultatie van een hoogleraar Klinische Psychiatrie in het AZG dat een dergelijke groep met diverse pathologieën nog nooit goed is onderzocht. Er is door de overheid onderzoek gedaan naar incidenten en misdrijven in azc's. Deze komen overeen met wat mijn dochter in de praktijk heeft ervaren: tussen de 5% en 10% ernstige probleemgevallen.

Dit was ook de inschatting van de hoogleraar, maar met één kanttekening: in het voorliggende plan komt er een complicerende factor bij, namelijk het samenbrengen van psychische pathologieën, verslavingsproblematiek en antisociale persoonlijkheidsstoornissen. Volgens de hoogleraar is dat een recept voor heel veel ellende. Er is dus onvoldoende evidence en experts zien grote risico's. Hoe wordt door deze wethouder verder met data omgegaan? Data die beschikbaar zijn, worden onjuist gebruikt. Samen met mijn vrouw en nog 150 mensen heb ik mij opgegeven om mee te denken over de toekomstige plannen voor de opvang in het Haga, niet wetende dat het plan al helemaal kant-en-klaar vaststaat. Toen door de wethouder gemeld werd dat al 150 bewoners het plan

11

omarmden, brak mijn klomp en heb ik mij direct per mail afgemeld en elke samenwerking stopgezet. Dit is een aperte onwaarheid. Zo kan je niet met mensen omgaan. Broddelwerk en puur misleidend! Als u van de omwonenden geen toekomstige patiënten wilt maken, vraag ik met name D66, het CDA en zij die nog niet overtuigd zijn om voor een aangepast en gedegen plan te gaan, zichzelf de volgende twee vragen te stellen. Eén: bent u er beyond a reasonable doubt van overtuigd dat de veiligheid van tienduizenden bewoners … De voorzitter. De drie minuten zijn voorbij, meneer Berendsen. De heer Van der Heyden (D). Goedemorgen, voorzitter, leden van de raad en het college. Als een asielzoekerscentrum in een gemeente wordt gevestigd, wordt door de overheid ingezet op investeren in het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Voor het creëren van maatschappelijk draagvlak is een open, tijdige en volledige communicatie met bewoners uit de omgeving in een plenaire bijeenkomst fundamenteel. In zo’n bijeenkomst worden wijkbewoners in de gelegenheid gesteld hun zorgen en bedenkingen over veiligheid en leefbaarheid vanwege de komst van een asielzoekerscentrum kenbaar te maken. Dat kan er zeker emotioneel aan toe gaan. Maar zo’n bijeenkomst is noodzakelijk om het maatschappelijk draagvlak te bevorderen.

Immers, zonder maatschappelijk draagvlak is het bereiken van een bestuurlijk draagvlak voor het vestigen van een asielzoekerscentrum niet mogelijk. Dat zeg ik u ook als voormalig oud-werknemer van het COA. Het gaat bij het voormalig Haga-complex niet alleen om asielzoekers maar om de tijdelijke huisvesting/opvang van meerdere doelgroepen, 750 mensen in totaal, deels met een sociaalmaatschappelijke en psychische problematiek en met weinig uitzicht op toekomstperspectief. Mensen zonder toekomstperspectief kunnen overlast veroorzaken, zoals uitgeprocedeerde asielzoekers; zie de situatie in Ter Apel. Aanvankelijk waren er al voornemens en ontwikkelingen voor een permanente invulling met onder meer seniorenwoningen op de locatie van het voormalige Haga-complex, waarbij wijkverenigingen betrokken waren. Juist in een situatie waarin plotseling sprake is van een tijdelijke invulling met opvang/huisvesting van meerdere doelgroepen met zo'n omvang, moet je als college er alles aan doen om wijkbewoners en ondernemers bij het voornemen tot de tijdelijke invulling te betrekken door middel van burgerparticipatie. Die burgerparticipatie is noodzakelijk om het maatschappelijk draagvlak, dat u als college nodig heeft voor die tijdelijke invulling, te bevorderen. Daar voldeed de informatiebijeenkomst van 11 juni niet aan.

Dat was geen informatiebijeenkomst om onder meer zorgen van wijkbewoners aan te horen en weg te nemen, maar had het karakter van een tafeltjesavond waar je als wijkbewoner informatie kon krijgen over de tijdelijke invulling en uitgenodigd werd om mee te denken. Dat is geen burgerparticipatie. Op die wijze bereik je als college geen maatschappelijk draagvlak voor de tijdelijke invulling. Het serieus nemen van burgerparticipatie betekent dat u als raad het verzoek van de gezamenlijke wijk- en ondernemersverenigingen inwilligt om de besluitvorming over de tijdelijke invulling uit te stellen, zodat eerst een gedegen draagvlakonderzoek kan plaatsvinden. Ik dank u als bewoner van de Sportlaan. Mevrouw Van der Velde (D). Geachte aanwezigen. Er is een plan opgesteld door mensen van wie ik verneem en hoop dat zij denken goed te doen aan het opstellen van dit plan. Er kan echter geconstateerd worden dat er niet is gecommuniceerd over dit voornemen. Dat is jammer, maar ik hoop en ga er eigenlijk ook van uit dat de bedenkers van dit voorstel dan nu wel goed luisteren naar zowel de grotere stem als de feiten die er zijn. Ten eerste weet zowel u als ik dat het samenstellen van de benoemde doelgroepen grote risico's brengt.

Er is weinig tijd om te spreken, maar als ik meer tijd had, zou ik de vele incidenten willen omschrijven die ik heb meegemaakt als groepsbegeleider bij een instelling voor begeleid wonen, waar acht man vrijwillig wonen. Zoals u en ik weten, gaat het nu over ongeveer 700 plekken. Ik ben iemand die dolgraag voor mensen klaarstaat en die mensen wil helpen. Zo werk ik ook als vrijwilliger bij een azc. Het is een feit dat er regelmatig politie nodig is, soms voor preventie, helaas soms ook voor het niet verslechteren van een al vervelende situatie. Mijn tweede punt is dat de plek die nu beschikbaar wordt gesteld voor veel verschillende soorten doelgroepen, een omgeving is waar gezinnen en jonge kinderen maar ook ouderen leven. Dit gezegd hebbende hoop ik dat u zich bedenkt dat dit dus absoluut geen geschikte plek is voor de kwetsbare samengestelde doelgroepen. Het is niet alleen een groot risico voor omwonenden, maar ook 12

voor de kwetsbare doelgroepen, simpelweg omdat het verschil tussen beide partijen te groot is en omdat hier onbegrip van komt. Tot slot is er een enorme woningnood. Jongeren kunnen het huis niet uit. Veel jongvolwassenen kunnen geen grotere ruimte krijgen dan 25 vierkante meter. Ook veel ouderen zijn op zoek naar een mooie en fijne omgeving om te kunnen wonen. In 2018 heeft mijn vader samen met een architect plannen opgesteld om van het oude HagaZiekenhuis een gebouw te maken waarin ouderen en jongvolwassenen kunnen wonen. Helaas is mijn vader drie weken geleden overleden door de gevolgen van de ziekte ALS. Anders was hij maar al te graag hier vandaag aanwezig geweest en had hij u aangegeven hoe het anders kan maar vooral ook waarom het anders moet. Mijn vader was iemand die optimistisch was, iemand die altijd hoop bleef houden. Hij was een vechter, net zoals vele anderen die hier vandaag aanwezig zijn. Ik vind het bijzonder, maar vooral onbegrijpelijk dat er voor het tegenhouden van het plan zoveel nodig is en dat het nóg lijkt alsof het niet genoeg is. Ik heb hoop dat er geluisterd wordt naar wat men te zeggen heeft en dat daar ook naar gehandeld gaat worden. Ik heb ook hoop dat de inzet en het doorzettingsvermogen van velen zo snel mogelijk wél genoeg zullen zijn. Bedankt voor uw aandacht. (Applaus) De voorzitter. Nee, dat zouden we niet doen. Mevrouw Schutte (D).

Geachte voorzitter, geachte aanwezigen. Het zal u niet verbazen dat ook ik hier ben om mijn zorgen te uiten over het voorstel voor de invulling van het voormalige Haga-complex. Allereerst wil ik mijn ongenoegen uiten over de communicatie over dit plan of eigenlijk over het volledige gebrek daaraan. Toen er uiteindelijk wél werd gecommuniceerd, was dat te laat en werden er onwaarheden gedeeld. Eigenlijk is de communicatie over dit voorstel gewoon een voorbeeld van hoe het niet moet. Dan wil ik iets zeggen over participatie. Als voormalig bestuurslid van Wijkvereniging De Vogelwijk weet ik als geen ander dat er in de omgeving van het Haga-complex heel veel maatschappelijk betrokken mensen zijn die heel graag meedenken over de leefomgeving en het welzijn in de wijk. Waarom worden deze mensen niet gehoord? Dit is een plan dat ontzettend ingrijpt op hun leefomgeving. Er wordt niet eens onderzocht of er draagvlak is, laat staan dat er draagvlak wordt gecreëerd. Als voormalig ambtenaar schaam ik me voor hoe er wordt gehandeld door de overheid. De kloof tussen burger en overheid wordt op deze manier alleen maar groter. Dit is wederom een voorbeeld van hoe het niet moet. Dan het voorstel zelf. De omvang is meer dan gigantisch. De combinatie van kwetsbare groepen is ondoordacht. Dit is vragen om problemen voor de mensen waar het om gaat én voor de omwonenden.

Ik wil u oproepen om niet in te stemmen met dit voorstel. Ga voor goed bestuur en ga terug naar de tekentafel. Mevrouw Joy (D). Goedemorgen. Vandaag staat op de agenda het voorstel om jongeren, gezinnen, statushouders, asielzoekers en mensen uit de permanente winteropvang te huisvesten en op te vangen in het leegstaande Haga-pand. Dat zijn allemaal urgent woningzoekenden, mensen die dakloos zijn of dat dreigen te worden. Straat Consulaat behartigt de belangen van alle dakloze mensen. Vanuit dat perspectief zal het u niet verbazen dat wij positief zijn over deze tijdelijke herbestemming van dit pand. Zoals mijn collega vorige week al zei: de nood is hoog, heel hoog. De dakloosheid neemt toe en de groep wordt steeds diverser. We zien steeds meer dakloze vrouwen, jongeren en kinderen en we weten allemaal dat dakloosheid een woonprobleem is en dat er in de gemeente Den Haag veel te weinig betaalbare woonplekken zijn. De uitstroom uit de opvang stokt volledig en de instroom neemt toe. Er is een wachtlijst voor een basisvoorziening zoals een bed, omdat er geen uitstroom is en omdat daardoor geen instroom mogelijk is. Deze negatieve spiraal kan alleen worden doorbroken met voldoende en passende huisvesting voor iedereen, met prioriteit voor de groepen die nu dakloos zijn of dat dreigen te worden.

Voor ons is de vraag dus niet of we mensen opvangen en huisvesting moeten bieden in het leegstaande Haga, maar eerder hoe we er met elkaar voor kunnen zorgen dat dit proces op een goede manier verloopt en dat onze stad en de wijken voor iedereen leefbaar, veilig en plezierig blijven. We hebben hiervoor een aantal aanbevelingen. Zorg voor een zachte landing met kwalitatief 13

goede ondersteuning of begeleiding voor de nieuwe bewoners. Onderhoud intensief contact met de buurt, bijvoorbeeld door een zichtbare directe contactpersoon aan te stellen. Investeer in een vorm van een formeel klankbord, waar zorgen en signalen gedeeld kunnen worden en waar echt naar geluisterd wordt. Zet mensen niet na vijf of zeven jaar weer op straat, maar zorg voor passende en betaalbare huisvesting. Ook wij zien dat er veel verschillende mensen met elkaar in één pand worden gehuisvest, waarvan sommige mensen zorg of begeleiding nodig hebben, de één meer dan de ander. We kunnen en moeten hierop anticiperen. Lessen met bijvoorbeeld de permanente winteropvang kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Het moet mogelijk zijn dit te bespreken met álle bewoners, dus ook met de nieuwe bewoners van het HagaZiekenhuis. Laten we leren van de successen van bijvoorbeeld het Willem Dreeshuis, waar de buurtbewoners geschokt reageerden op de komst van de nieuwe bewoners, maar waar het uiteindelijk rustig bleek te verlopen. Tot slot: uiteindelijk wil iedereen prettig wonen. Dat geldt voor de bewoners van de Vogelwijk, maar ik ga ervan uit dat ook de nieuwe bewoners een veilige en prettige wijk willen. Ik hoop dat er tot een plan kan worden gekomen waarin we dit proces in gezamenlijkheid kunnen laten verlopen. De heer Goldbach (D). Geachte voorzitter.

Ik spreek hier in als bestuurslid van de Stichting Wijkbelang Segbroek. Ik was gisteren aanwezig bij het kortgeding waarin de Stichting Wijkbelang samen met een aantal bewoners vroeg om de besluitvorming over Haga van de agenda van uw raadsvergadering te halen, niet omdat de stichting tegen opvang van asielzoekers en andere doelgroepen is, maar omdat alle toezeggingen van de gemeente, eerst voor de bouw van onder meer broodnodige seniorenwoningen en later voor participatie bij de uitwerking van de plannen voor opvang in het Haga, met voeten zijn getreden. De hoognodige bouw waarvoor al samen met de bewoners een PUK was opgesteld, verdween zomaar in de prullenmand. Ondernemers die wel iets zagen in de realisatie van seniorenwoningen, werd door de gemeente de deur gewezen. En toen kwam er als donderslag bij heldere hemel een plan voor grootschalige opvang in het Haga, een niet uitgewerkt plan dat nota bene door de gemeente zelf als 'een experiment' wordt aangeduid. Toezeggingen voor inspraak over scenario's werden niet nagekomen. Ook u als raad bent daarover niet correct en volledig geïnformeerd door het college. Dit alles was reden voor de stichting om middels een kortgeding te vragen om uitstel van de besluitvorming, met als achterliggend idee dat daarna in samenspraak met de gemeente een door de wijken gedragen oplossing zou kunnen worden uitgewerkt.

Helaas kregen wij geen gelijk van de rechter, omdat de rechter zich niet in het democratisch proces wil of kan mengen. Over de verwijten van de stichting aan de gemeente, zoals onbehoorlijk bestuur, deed zij geen uitspraak. Wel ging zij in haar uitspraak in op de communicatie vanuit de gemeente en gaf zij aan dat de gemeente hierbij grootscheeps tekort is geschoten. Zeer ongebruikelijk riep zij de gemeente aan het eind van haar uitspraak zelfs op om de kosten van het kortgeding voor haar rekening te nemen. Dat is een heel duidelijk signaal dat zij met de bewoners meevoelde, maar vanwege de scheiding der machten niets anders kon besluiten. Ik roep hierbij de individuele raadsleden, die uiteindelijk het college moeten controleren op basis van hun eigen individuele afwegingen, op om tegen het raadsvoorstel te stemmen. In het bijzonder doe ik dat richting de raadsleden van D66, GroenLinks, de PvdA en de Partij voor de Dieren, omdat zij in hun programma's de mond vol hebben van burgerparticipatie, maar deze participatie tot nu toe niet in de praktijk hebben laten zien. Ik wil u vragen de rest van mijn spreektijd te gebruiken om in stilte te reflecteren. Is u voldoende kennis ter hand gesteld over hoe de mix aan doelgroepen veilig kan worden opgevangen? Uw besluit kan enorm ingrijpende effecten hebben op zowel de omgeving als de nieuwe bewoners.

Graag stilte tot het einde van mijn spreektijd. De heer Van Nooten (D). Meneer de voorzitter en alle aanwezigen. Ik heb zorgen over de ongerechtigheid, overbevolking en oorlogen in de wereld, zorgen over het milieu, de natuur en de klimaatverandering. Zo langzamerhand is de reddingsboei voor het gemoed de gedachte dat het mijn tijd wel zal duren, alle mooie idealen van de jonge jaren ten spijt. In het algemeen kan dat wanneer men tegen de 70 loopt, maar nu komen de slechte ontwikkelingen wel erg dichtbij. Het klimaat en de 14