RIS319784 Bijlage 1 VGR1 staf

Bijlage 1 bij DSO/10458645

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Datum

juni 2024 Auteur

DSO/Projecten

Opdrachtgever

DSO/Mobiliteit

Status

definitief

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Inhoudsopgave

Samenvatting

4

1 Inleiding

7

1.1 1.2 1.3 1.4

Aanleiding Doelen Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord Doel en inhoud van voortgangsrapportage Monitoring en voortgangsrapportages

7 10 11 11

1.4.1 0-meting

11

1.4.2 1-meting

13

2 Voortgang deelprojecten van fase 1 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Deelproject 1+2+2a, Verbetering doorstroming Raamweg-Koningskade (aanpassing verkeerslichten) Deelproject 1a, Verbetering samenvoeging autoverkeer van Plesmanweg en vanaf Hubertusviaduct Deelproject 1b, Overzichtelijke verkeerssituatie maken bij oprit van lus naar Hubertusviaduct Deelproject 1c, Proef linksafverbod Zuid-Hollandplein – Koningskade gevolgd door fysieke dichtzetting (“herinrichting”) of vervangende maatregel Deelproject 1d, Verbetering doorstroming Waldeck Pyrmontkade/Kon. Emmakade-Stadhouderslaan Deelproject 3c+6, Autoluw maken en vergroenen Prinsestraat e.o. en eenrichtingsverkeer Prinsessewal Deelproject 3d, Onderzoek en realisatie autoluw Westeinde (Assendelftstraat - Jan Hendrikstraat) Deelproject 3e, Onderzoek en realisatie maatregelen Sophialaan-west en Oranjestraat-west Deelproject 6d, 30 km/uur-zone: bij OM (bijv. samen met andere G4gemeenten) pleiten voor pilots met camerahandhaving zonder veel fysieke herinrichting

3 Deelprojecten fase 2 3.1 3.2

3.3 3.4 3.5

Uitkomst van overleg met belangenorganisaties Deelproject 3+3b+8, Proef eenrichtingverkeer MauritskadeScheveningseveer (Parkstraat-Noordeinde) + fietspad zuidzijde Mauritskade tussen Noordeinde en Willemstraat + kruispuntverkleining Scheveningseveer/Noordeinde Deelproject 4b, 2 proeven op Javastraat tussen Alexanderstraat en Nassauplein gevolgd door een herinrichting of vervangende maatregel Deelproject 5b, Burgemeester Patijnlaan snelheidsdempende maatregelen en groen Deelproject 4c+10, DRIP’s NW-hoofdroute + DRIP’s gewenste verkeerscirculatie

14 14 16 16 17 19 19 21 21

22

24 24

25 26 26 27

2/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

3.6 3.7

Deelproject e, Onderzoek en realisatie korte termijnmaatregelen doorstroming Telderstracé-Raamweg-Koningskade Niet starten met deelprojecten 6a en 6b

4 Projectbeheersing 4.1 4.2 4.3 4.4

Communicatie Raakvlakprojecten Financiën Risico’s

5 Conclusies 5.1 5.2

Conclusie over projectvoortgang Conclusie over aanpak met proeven en monitoring

27 28

29 29 29 30 30

32 32 32

3/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Samenvatting

De gemeente Den Haag streeft naar een leefbare, verkeersveilige en bereikbare stad. Door de grote hoeveelheid doorgaand autoverkeer in Centrum-Noord is de luchtkwaliteit slechter en de verkeersintensiteit hoger dan wenselijk. Daarom wordt sinds 2018 gewerkt aan een kwaliteitsverbetering van Centrum-Noord. Na een uiterst intensief coproductieproces met 23 bewoners-, ondernemersverenigingen en algemene belangenorganisaties1 is een gezamenlijk advies opgeleverd over een betere bereikbaarheid van Centrum-Noord. Dit advies heeft de gemeenteraad op 15 april 2021 met het raadsvoorstel ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen’ (RIS307564) vastgesteld en besloten om het advies van de belangenorganisaties vrijwel geheel over te nemen en het voorgestelde maatregelenpakket gefaseerd uit te voeren. Sommige van deze deelprojecten vragen infrastructurele aanpassingen, andere zijn van een heel andere aard. Deze projecten vinden in samenspraak plaats met vele betrokkenen en hebben ieder hun eigen tijdspad. Hoewel de situatie soms om aanpassingen vraagt op onderdelen van het project of oorspronkelijke doelstellingen via andere ruimtelijke trajecten worden opgepakt, zijn alle projecten van de eerste fase gerealiseerd of in de voorbereidingsfase. Deze conclusie is samengevat in tabel 1.

Voor vaststelling van het Implementatieplan waren deelproject 1e (Onderzoek naar afschaffen rechtdoor-mogelijkheid Carel van Bylandtlaan naar Laan Copes van Cattenburch) en deelproject 14 (Vergunningparkeren Ver Huëllwegzuid, Koninginnegracht en Plesmanweg) al uitgevoerd. Deelproject 1+2+2a Verbetering doorstroming Raamweg-Koningskade (aanpassing verkeerslichten), incl. dosering 1a Verbetering samenvoeging autoverkeer van Plesmanweg en vanaf Hubertusviaduct 1b Overzichtelijke verkeerssituatie maken bij oprit van lus naar Hubertusviaduct 1c Proef linksafverbod Zuid-HollandpleinKoningskade gevolgd door fysieke dichtzetting ("herinrichting") of vervangende maatregel

Status Planvoorbereiding gestart in maart 2023 Gerealiseerd in juni 2023; er is een vervolg gewenst Gerealiseerd in november 2023 Na verkeersmodel-berekeningen en een proef is ervoor gekozen om niet te gaan herinrichten

1 Stichting Bewonersorganisatie Archipel & Willemspark, Ondernemersorganisatie Bankastraat/ AWOC, BIZ

Zeeheldenkwartier, Vereniging Bewonersorganisatie Buurtschap Centrum 2005, BIZ Buurtschap Centrum 2005, Stichting Wijkorganisatie Kortenbos, BIZ Hofkwartier, Bewonersvereniging Hofkwartier, Ondernemersvereniging Willemspark, BIZ Winkelgebied Paleis Noordeinde, Stichting Bewonersorganisatie Duinoord, Stichting Wijkoverleg Zorgvliet, Binnenstad Ondernemers Federatie (BOF), Stichting Binnenstad, Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor Den Haag en omstreken (AVN), Brandweer, Fietsersbond (afd. Den Haag), HTM, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, Politie, Reizigersvereniging Rover, Vereniging Vrienden van Den Haag en Stichting Vooral).

4/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

1d 3c+6

Verbetering doorstroming Waldeck Pyrmontkade/Kon. Emmakade-Stadhouderslaan Autoluw maken en vergroenen Prinsestraat e.o. eenrichtingsverkeer Prinsessewal (fase 1)

3d

Onderzoek en realisatie autoluw Westeinde (Assendelftstraat - Jan Hendrikstraat)

3e

Onderzoek en realisatie maatregelen Sophialaanwest en Oranjestraat-west

6d

30 km/uur-zone: bij OM pleiten voor pilots met camerahandhaving

Planvoorbereiding start in november 2023 Planvoorbereiding gestart in juni 2022. Als na monitoring van de aanpassingen geen sprake is van negatieve effecten, is herinrichting gewenst (fase 2). 1e overleg met werkgroep van bewoners en ondernemers heeft plaatsgevonden Onderzoek is uitgevoerd; verkeersdrempel Sophialaan is gerealiseerd in augustus 2023 Er wordt vooralsnog geen brief verstuurd.

Tabel 1: Voortgang deelprojecten (groen: afgerond / geel: lopend / rood: nog niet gestart / grijs: bewust niet gestart)

Te starten deelprojecten fase 2 Inmiddels is ook de tweede fase van dit implementatieplan van start gegaan. In een bijeenkomst met de betrokken belangenorganisaties is besloten om met de volgende deelprojecten in deze fase van start te gaan: Deelproject 3+3b+8 Proef eenrichtingverkeer Mauritskade-Scheveningseveer (ParkstraatNoordeinde) + fietspad zuidzijde Mauritskade tussen Noordeinde en Willemstraat + kruispuntverkleining Scheveningseveer/Noordeinde, gevolgd door herinrichting van dit wegvak (of vervangende maatregel maar in ieder geval kruispuntsverkleining) 4b 2 proeven op Javastraat tussen Alexanderstraat en Nassauplein gevolgd door een herinrichting of vervangende maatregel 5b Burgemeester Patijnlaan snelheidsdempende maatregelen en groen 4c+10 DRIP’s om autoverkeer vanuit Loosduinen en Segbroek e.o. aan te moedigen eerder op Laan van Meerdervoort linksaf te slaan en NW-hoofdroute2 te kiezen + Bebording, geleidingssystemen, DRIP’s ter ondersteuning van gewenste verkeerscirculatie e Onderzoek en realisatie verbetering korte termijnmaatregelen doorstroming Telderstracé-Raamweg-Koningskade Tabel 2: Deelprojecten fase 2

Ook is geconstateerd dat twee deelprojecten uit het adviesrapport van belangenorganisaties op een andere manier zijn opgepakt: • 6a, Vondelstraat: in het kader van tramlijn 16 heeft al een herinrichting plaatsgevonden • 6b, Nassauplein: in het kader van de sterfietsroute Scheveningen-Bad wordt een andere inrichting onderzocht Financiën De totale kosten voor het project ‘Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord zijn gestegen. In directe zin is dit veroorzaakt door een andere scope van deelprojecten zoals de Prinsestraat, inflatie/hogere materiaalprijzen en benodigde stikstofonderzoeken. Maar ook indirect door vertraging als gevolg van bemensingsproblemen tijdens de planvoorbereiding, 2

De NWHR bestaat uit: Machiel Vrijenhoeklaan - Sportlaan - Segbroeklaan – Pres. Kennedylaan - Johan de Wittlaan

5/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

hogere kosten van inhuur en veel plannen in Centrum-Noord die qua uitvoering op elkaar moeten wachten. Door deze stijging van de kosten bestaat het risico dat er onvoldoende budget beschikbaar is voor de uitvoering van het volledige maatregelenpakket.

6/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

1 Inleiding

1.1 Aanleiding De gemeente Den Haag streeft naar een leefbare, verkeersveilige en bereikbare stad. Door de grote hoeveelheid doorgaand autoverkeer in Centrum-Noord3 zijn de luchtkwaliteit en de verkeersdrukte al jaren een probleem.

Figuur 1: plangebied Centrum-Noord

Na een intensief coproductieproces dat gestart was in 2018 heeft de gemeenteraad door met het raadsvoorstel ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen’ (RIS307564) op 15 april 2021 besloten om voor nagenoeg het gehele maatregelenpakket gefaseerd deelprojecten te gaan starten. Het advies om te zorgen voor o.a. minder doorgaand autoverkeer in CentrumNoord was opgesteld door 22 bewoners, ondernemers- en algemene belangen3

Figuur 2: zuidoostelijke punt van Centrum-Noord

Het betreft geen officiële naam, maar een uit praktische overwegingen zo genoemd gebied. Het gebeid omvat ook een deel Scheveningen-Zuid.

7/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

organisaties en (semi-) overheden, in samenwerking met de Gemeente Den Haag. Concreet betrof het de volgende organisaties: Stichting Bewonersorganisatie Archipel & Willemspark, Ondernemersorganisatie Bankastraat/ AWOC, BIZ Zeeheldenkwartier, Vereniging Bewonersorganisatie Buurtschap Centrum 2005, BIZ Buurtschap Centrum 2005, Stichting Wijkorganisatie Kortenbos, BIZ Hofkwartier, Bewonersvereniging Hofkwartier, Ondernemersvereniging Willemspark, BIZ Winkelgebied Paleis Noordeinde, Stichting Bewonersorganisatie Duinoord, Stichting Wijkoverleg Zorgvliet, Binnenstad Ondernemers Federatie (BOF), Stichting Binnenstad, Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor Den Haag en omstreken (AVN), Brandweer, Fietsersbond (afd. Den Haag), HTM, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, Politie, Reizigersvereniging Rover, Vereniging Vrienden van Den Haag en Stichting Voorall. Vervolgens is op 10 februari 2022 het Implementatieplan Kwaliteitsverbetering CentrumNoord (RIS310855) door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is het volgende faseringsprincipe opgenomen (zie ook figuur 3): • Fase 1: routes buitenom • Fase 2: maatregelen en proeven op de drie assen (Burg. Patijnlaan-Carnegielaan, Javastraat-Laan van Meerdervoort en Mauritskade-Elandstraat) • Fase 3: herinrichtingen op de assen • Fase 4: maatregelen op de dwarsverbindingen tussen de drie assen.

Figuur 3: Faseringsprincipe voor starten van deelprojecten

8/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Met het Implementatieplan is besloten: • om in 2022 als fase 1 te starten met negen deelprojecten (inclusief dekking van de verwachte kosten van de voorbereiding en uitvoering); • tot jaarlijkse monitoring (tot het einde van het project Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord); • tot een voortgangsrapportage voor het eind van 2022 met daarin o.a. de stand van zaken van de gestarte fase en een overzicht van de deelprojecten voor de volgende fase. De eerste voortgangsrapportage wordt u nu toegestuurd in plaats eind van 2022, omdat het evaluatierapport drie maal is aangepast en daardoor ook de stand van zaken van de deelprojecten steeds geactualiseerd moest worden. Wel zijn het rapport van de 0-meting (september 2022) en bijlagenboek toegevoegd als bijlage. Met het Implementatieplan is besloten om in 2022 ter verbetering van de doorstroming op de route buitenom4 de volgende negen deelprojecten als fase 1 te starten (met nummering conform het adviesrapport van belangenorganisaties): Projectnr. 1+2+2a

1a

Projectnaam Verbetering doorstroming Raamweg-Koningskade (aanpassing verkeerslichten) + Aanpassing verkeerslichten Raamweg/Laan Copes door dosering + Aanpassing verkeerlichten Koningskade/Dr. Kuyperstraat door dosering (extra in ochtendspits) en evt. kruispunt Zuid-Hollandlaan Verbetering samenvoeging autoverkeer van Plesmanweg en vanaf Hubertusviaduct

1d

Uitbuiging fietspad langs Plesmanweg ter hoogte van lus naar Hubertusviaduct (hernoemd naar: Overzichtelijke verkeerssituatie maken bij oprit van lus naar Hubertusviaduct) Proef linksafverbod Zuid-Hollandplein-Koningskade gevolgd door fysieke dichtzetting ("herinrichting") of vervangende maatregel Verbetering doorstroming Waldeck Pyrmontkade/Kon. Emmakade-Stadhouderslaan

3c

Autoluw maken en vergroenen Prinsestraat en omgeving

3d

Onderzoek en realisatie autoluw Westeinde (Assendelftstraat - Jan Hendrikstraat)

3e

Onderzoek en realisatie maatregelen Sophialaan-west en Oranjestraat-west

6d

30 km/uur-zone: bij OM (bijv. samen met andere G4-gemeenten) pleiten voor pilots met camerahandhaving zonder veel fysieke herinrichting

1b 1c

Tabel 3: Deelprojecten fase 1

In hoofdstuk 2 wordt de voortgang van deze deelprojecten besproken.

4

M.a.w. dus niet door Centrum-Noord. Van het totale maatregelenpakket betreft het vooral deelprojecten op de route Raamweg-Koningskade (van en naar het Hubertusviaduct).

9/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

1.2 Doelen Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord De doelen van het project Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord zijn in het Implementatieplan als volgt verwoord: “De inhoudelijke visie voor het gebied gaat ervan uit dat na realisatie van het korte termijn maatregelenpakket de woon-, winkel- en horecagebieden van Centrum-Noord nog altijd bereikbaar zijn per auto en dat er ook meer wordt gefietst en gelopen. Door de maatregelen rijden er dan minder Figuur 4: noordwestelijke punt van Centrum-Noord auto’s die er niet hoeven te zijn en het is leefbaarder geworden. Diverse straten hebben bomen en ander groen gekregen. Winkel/horecastraten zijn beter gekoppeld, waardoor het logischer is geworden om naar de aansluitende winkel-/ horecastraat door te lopen. In de jaren voordat alle maatregelen zijn gerealiseerd, is het eindbeeld steeds duidelijker aan het ontstaan. Wel kunnen er in de tussenjaren nog wat neveneffecten zijn, omdat nog niet het hele ‘web van maatregelen’ is uitgelegd. De doelstellingen van het project Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord zijn verwoord in paragraaf 1.4 van het rapport van belangenorganisaties en gaan over verbetering van de luchtkwaliteit door vermindering van het doorgaand autoverkeer, verbetering ruimtelijke kwaliteit en verkeersveiligheid met instandhouding van de bereikbaarheid van CentrumNoord.

Hierin is echter niet concreet aangegeven wat er uiteindelijk bereikt moet zijn na realisatie van het maatregelenpakket: moet gestuurd worden op het percentage waarmee het doorgaand autoverkeer verminderd moet zijn? Moet ook gestuurd worden op de aanvullende doelen? Of is het maatregelenpakket (al dan niet met vervangende maatregelen) zelf leidend om te realiseren en is het goed als de verwachte effecten uiteindelijk sterker of minder sterk blijken dan verwacht? Om te kunnen monitoren, zijn concrete doelen nodig. De concrete doelen worden nu als volgt geformuleerd: • 15% minder doorgaand autoverkeer per etmaal (= 7% minder totaal autoverkeer per etmaal) met maatregelenpakket dan zonder maatregelenpakket5. Dit betekent: 38,6% in plaats van 42,5% doorgaand verkeer). • 25% minder doorgaand autoverkeer in de ochtendspits4 (= 13% minder autoverkeer per ochtendspits). • Minder stilstaand autoverkeer op basis van data van verkeersregelinstallaties en TomTom Mydrive; beide als indicator voor verbetering van de luchtkwaliteit 6. • Verbetering van de luchtkwaliteit door vermindering autoverkeer: bij significatante wijziging van intensiteiten vindt doorrekening plaats met luchtkwaliteitsmodellen. 5

Tijdens de monitoring worden die percentages niet berekend, zoals gedaan is tijdens het afgeronde proces. De daarvoor benodigde kentekenonderzoeken zouden anders de vervolgstappen te veel vertragen en het is niet kostenefficiënt. Alleen na de laatste fase gaan met camera’s de kentekens van voertuigen worden geregistreerd en geanalyseerd.

6

Meetgegevens zijn volgens deskundigen te afhankelijk van omgevingsfactoren en daarom niet betrouwbaar.

10/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

• • • • • •

•

•

•

Meer ruimte voor voetgangers (inclusief betere oversteekrelaties), uitgedrukt in extra m2 voetpad en extra en/of verbeterde voetgangersoversteekplaatsen. Toename aantal voetgangers op vooraf bepaalde tellocaties. Meer ruimte voor fietsers (inclusief betere oversteekrelaties), uitgedrukt in extra m 2 fietspad en fietsstrook en extra en/of verbeterde fietsoversteekplaatsen. Toename intensiteit fietsers op vooraf bepaalde tellocaties. Geen afname van OV-aanbod en -kwaliteit door maatregelenpakket, en bij voorkeur verbetering OV. Betere koppeling van winkel-/horecagebieden Denneweg-Frederikstraat, PrinsestraatPiet Heinstraat en verbetering looproute van paleis naar paleis (NoordeindeZeestraat-Carnegieplein), uitgedrukt in fysieke verbeteringen, omzetverbetering en doorstroming van winkel-/horecapanden. Verbetering van de leefomgeving en ruimtelijke kwaliteit door meer groen en vriendelijker ingerichte straten, uitgedrukt in aantallen bomen, extra m2 ander groen (niet zijnde bomen), extra straatlengte met 30 km/uur, extra straatlengte klinkers en afgenomen straatlengte asfalt. Instandhouding van de autobereikbaarheid. Hiervan is sprake als het aantal woningen, aantal winkels, aantal culturele functies en aantal horeca-instellingen die niet per auto bereikbaar zijn, gelijk is gebleven. Minimalisatie van neveneffecten, zoals omrijdverkeer.

Bij bovenstaande punten zal niet worden beoordeeld op de tussen haakjes geplaatste toelichting.”

1.3 Doel en inhoud van voortgangsrapportage Voorliggende en volgende voortgangsrapportages moeten de tussenstand van het project Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord geven en richting geven aan het vervolg. Ze bevatten dus meer dan alleen de voortgang van de deelprojecten. Inhoudelijk bestaan voortgangsrapportages uit: • uitkomsten van de monitoring (paragraaf 1.4) • informatie over de voortgang van de projecten inclusief voorstellen ten aanzien van bijsturing7 (paragrafen 2.1 t/m 2.9) • informatie over de stand van zaken van de financiën (paragraaf 5.3) • informatie over het bereiken van de projectdoelen, m.a.w. de meetbare doelen uit paragraaf 1.26 • deelprojecten voor de volgende fase (hoofdstuk 3)

1.4 Monitoring en voortgangsrapportages 1.4.1 0-meting Met het Implementatieplan is door de raad ingestemd met “een nulmeting in tweede kwartaal 2022, na de werkzaamheden aan de Utrechtsebaan”. Onder andere vanwege uitloop van het project Utrechtsebaan en omdat september de meest representatieve telmaand van 7

Voorstellen ten aanzien van bijsturing en informatie over het bereiken van de projectdoelen zijn niet van toepassing in deze 1e voortgangsrapportage

11/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

het jaar is, heeft de 0-meting van het verkeer plaatsgevonden in september 2022. Dit was de meest geschikte periode, ondanks diverse verstoringen (Zoutmanstraat-Vondelstraat, Torenstraat in zuidelijke richting en Piet Heinplein). Voor de jaarlijkse monitoring is na een Europees aanbestedingstraject een extern bureau ingehuurd (Goudappel). Bij de monitoring zijn minder belangenorganisaties betrokken dan er betrokken waren bij het coproductieproces. Allemaal konden zij zich weer aanmelden. Maar vier organisaties hebben dat gedaan. Dat relatief lage aantal is verklaarbaar, omdat het afgeronde proces als intensief is ervaren en omdat de belangenorganisaties soms ook bij een of meerdere deelprojecten wilden worden betrokken. Ieder jaar worden dezelfde monitoringscriteria bijgehouden. Vanaf de 2e voortgangsrapportage kan worden aangegeven in welke mate de reeds uitgevoerde maatregelen bijdragen aan de projectdoelen.

Figuur 5: het palet van deelonderzoeken dat Goudappel inzet bij de monitoring in Centrum-Noord

De 0-meting van 2022 bestond uit diverse deelonderzoeken: • In september is autoverkeer geteld op 65 locaties in en rondom Centrum-Noord: op 21 locaties gedurende de gehele maand, op 44 locaties gedurende 2 weken. Het fietsverkeer is op 30 locaties geteld gedurende de gehele maand september. Het aantal voetgangers is geteld op 8 hotspots (zoals winkelstraten); • Op 17 en 24 september zijn enquêtes afgenomen onder bezoekers van vier winkelstraten in het gebied; • Er is een bewonersenquête gehouden op basis van twee steekproeven (eerst onder 1.500, daarna onder nog eens 3.000 adressen, beide in oktober 2022). De respons was ca. 10%; • Op 9 t/m 16 november is een ondernemersenquête gehouden onder ondernemers die zijn aangesloten op de bedrijfsinvesteringszones (BIZ-en) in het gebied; 78 ondernemers hebben deelgenomen aan de enquête; • In de periode 1 t/m 28 september 2022 zijn op diverse trajecten de rijsnelheden van autoverkeer bepaald en is het percentage doorgaand autoverkeer gemeten op basis van TomTom-data. Ook is gekeken naar de drukte op het netwerk, om na volgende metingen het omrijdverkeer te kunnen inschatten; • In de periode 21 september t/m 5 oktober zijn op 10 kruispunten de wachtrijlengtes gemeten op basis van TomTom-data;

12/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

• • • • •

In de periode 1 t/m 28 september zijn op 17 kruispunten wachttijden van fietsers en voetgangers bij VRI’s (verkeerslichten) gemeten; De rijtijden van bus- en tramlijnen (m.u.v. lijn 16/17) door Centrum-Noord zijn gemeten gedurende de gehele maand september; In de periode 1 t/m 28 september is in 8 winkelstraten het aantal bezoekers gemeten; In 8 winkelstraten is de stand van zaken met betrekking tot omzet van winkels en voorzieningen (CBS-data), retail risk index en voorzieningenaanbod gemeten; De stand van zaken met betrekking tot diverse ruimtelijke kenmerken, zoals de aanwezigheid van oversteekplekken, lengte fiets- en voetpad en groenvoorziening, is bepaald.

Het rapport van de 0-meting en het bijlagenboek zijn toegevoegd als bijlagen 2 en 3. Door het bureau is ook een dashboard ontwikkeld met de monitoringsuitkomsten. Gemeente en belangenorganisaties kunnen hierin allerlei data opzoeken, bijvoorbeeld voor de communicatie met hun achterban.

1.4.2 1-meting Tijdens de 1-meting van september 2023 was sprake van andere werkzaamheden en dus andere verstoring van auto-intensiteiten dan tijdens de 0-meting van september 2022 (Piet Heinplein-Elandstraat in plaats van Piet Heinplein-Anna Paulownastraat, Vondelstraat en Statenlaan, met effecten op de Stadhouderslaan). In september 2023 waren vanuit het project Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord enkele kleine maatregelen uitgevoerd, maar nog geen grote maatregelen. Goudappel werkt aan de afronding van het rapport van de 1meting en het bijlagenboek.

Figuur 6: Indicatoren die gemeten zijn in de twee monitoringsronden

13/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

2 Voortgang deelprojecten van fase 1

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de stand van zaken van de deelprojecten uit fase 1. Deze fase bestaat uit deelprojecten ter verbetering van de doorstroming op de route RaamwegKoningskade (van en naar het Hubertusviaduct – Teldersweg – Johan de Wittlaan) als alternatief voor routes door Centrum-Noord. Voor de vaststelling van het Implementatieplan waren deelproject 1e (Onderzoek naar afschaffen rechtdoor-mogelijkheid Carel van Bylandtlaan naar Laan Copes van Cattenburch) en deelproject 14 (Vergunningparkeren Ver Huëllweg-zuid, Koninginnegracht en Plesmanweg) al uitgevoerd. Conclusies over de bijdrage aan de vermindering van doorgaand autoverkeer, verbetering luchtkwaliteit etc. kunnen op basis van de 0-meting logischerwijs niet worden getrokken. In volgende voortgangsrapportages kan dat wel. Pas dan is het mogelijk om bij te sturen.

2.1 Deelproject 1+2+2a, Verbetering doorstroming Raamweg-Koningskade (aanpassing verkeerslichten) Doel van dit deelproject is: verbetering van de doorstroming op de Raamweg-Koningskade (als onderdeel van de route buitenom) door aanpassing van de verkeerslichten. Onderdeel van dit deelproject zijn de in het adviesrapport van belangenorganisaties als volgt omschreven maatregelen: • •

Maatregel 2. Aanpassing verkeerslicht Raamweg/Laan Copes door dosering Maatregel 2a. Aanpassing verkeerlicht Koningskade/Dr. Kuyperstraat door dosering (extra in ochtendspits) + evt. kruispunt Zuid-Hollandlaan

De zijstraten (zoals Laan Copes van Cattenburch, Javastraat en Dr. Kuyperstraat) krijgen kortere groentijden in de verwachting dat doorgaand autoverkeer een route buitenom zal kiezen en de leefbaarheid en luchtkwaliteit te vergroten. Het betreft dus de concretisering van sturend beleid middels de instelling van de verkeerslichten.

14/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Het deelproject betreft de volgende vier kruispunten op de Raamweg-Koningskade: 1. Raamweg / Laan Copes van Cattenburch / Carel van Bylandtlaan (VRInr. 405) 2. KoningskadeRaamweg / Javastraat / Wassenaarseweg (VRI-nr. 404) 3. Koningskade / Dr. Kuyperstraat (VRI-nr. 403) 4. Zuidhollandlaan/ Koningskade (VRI-nr. 402)

Figuur 7: plangebied deelproject 1+2+2a

Zoals met het Implementatieplan is gemeld, is met project 1+2+2a bewust gewacht op de uitkomsten van de deelprojecten 1e (zie paragraaf 2.7) en 1c (zie paragraaf 2.4). Na de uitkomst van dat onderzoek en die pilot kon echter niet worden gestart, omdat er zowel intern als extern geen projectleider voor beschikbaar was. Begin 2023 is eindelijk een extern bureau gevonden voor zowel proces als inhoud. In het kader van het deelproject zijn eerst de oplossingsrichtingen met elkaar vergeleken: • aanpassing van alleen de instellingen van bestaande software; • installatie van nieuwe software of; • vervanging van hardware (zoals de VRI-kasten). Tegelijk zijn daarbij verschillende varianten met elkaar vergeleken. De variantenvergelijking heeft plaatsgevonden door middel van onderzoek en modelmatig (microsimulaties) op basis van o.a. de volgende criteria: doorstroming, verkeersveiligheid en oversteekbaarheid voetgangers en fietsers en omleidingsroutes. De aanpassing van de instellingen van de verkeerslichten is gepland voor september 2025. Als na monitoring blijkt dat de effecten niet bijdragen aan de projectdoelen of dat er ongewenste effecten optreden, kunnen de huidige instellingen van de verkeerslichten teruggezet worden.

15/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

2.2 Deelproject 1a, Verbetering samenvoeging autoverkeer van Plesmanweg en vanaf Hubertusviaduct Het autoverkeer dat vanaf het Hubertusviaduct (s200) richting de Plesmanweg-Raamweg (s102) rijdt, komt op een invoegstrook. Op het samenvoegmoment was geregeld sprake van een slechte doorstroming van het autoverkeer. Het doel van het deelproject 1a was verbetering van het samenvoegmoment, met behoud van de huidige opstelstroken voor het verkeerslicht op het kruispunt Raamweg – Laan Copes van Cattenburch. Van 1 op 2 juni is de belijning voor de eerste tientallen meters van de invoegstrook vervangen door een combinatie van een doorgetrokken streep (links) en een onderbroken streep (rechts), die na ongeveer 35 meter overgaat in een onderbroken streep. Er was een onderbroken streep, waardoor autoverkeer beide kanten op mocht wisselen van rijstrook. Door de aanpassing mag autoverkeer vanaf het Hubertusviaduct wel een rijstrook naar links opschuiven om in te voegen, maar mag autoverkeer vanaf de Plesmanweg- Raamweg pas na 35 meter een rijstrook naar rechts op te schuiven. De aanpassing levert geen extra beheerkosten op; het betreft namelijk nieuwe belijning.

Figuur 8: samenvoegmoment van Hubertusviaduct op Raamweg gerealiseerde aanpassing van belijning

Bij het deelproject waren vertegenwoordigers van belanghebbendenorganisaties betrokken. Omdat het gaat om aanpassing van belijning is er geen bewonersbrief verstuurd en geen projectinformatiebord geplaatst. De behoefte bestaat om in de directe omgeving van dit deelproject te gaan vergroenen. Het gaat dan om groen tegen geluidsoverlast en/of vergroening van de Raamweg om de uitstraling en leefbaarheid te verbeteren. Dit kan als tweede fase van dit deelproject worden opgepakt in 2026.

2.3 Deelproject 1b, Overzichtelijke verkeerssituatie maken bij oprit van lus naar Hubertusviaduct Om de route bovenlangs Centrum-Noord te verbeteren, is door de belangenorganisaties in hun adviesrapport een deelproject benoemd om een voor sommige automobilisten bestaande probleemsituatie weg te nemen. Het betreft het rechtsaf het Hubertusviaduct oprijden vanaf de Plesmanweg. Sommige automobilisten vrezen fietsers op het fietspad langs de Plesmanweg over het hoofd te zien. Het geregistreerde aantal ongevallen is echter laag (sinds het ongeval tussen een vrachtwagen en een fietser in 2017). Er is ook een inschatting gemaakt van het aantal automobilisten dat het door belangenorganisaties geschetste probleem ervaart: er zijn weinig signalen over subjectieve verkeersonveiligheid.

16/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

In het adviesrapport van de belangenorganisaties is voorgesteld om het fietspad uit te buigen. Hoewel het uitbuigen niet onmogelijk lijkt, is breder gekeken naar mogelijkheden om de onoverzichtelijke situatie te verbeteren. Tijdens de Project Start-Up in november 2022 zijn met het projectteam meerdere oplossingsrichtingen besproken. Uit vooronderzoek blijkt dat er geen ingrijpende maatregelen nodig zijn om de verkeersveiligheid van de huidige situatie met de toekomstige verkeersintensiteiten te verbeteren. De huidige inrichting leidt ook bij een toename van verkeer niet tot een onacceptabel risico op ongevallen. Het uitbuigen van het fiets-/bromfietspad leidt wel tot een onveiligere verkeerssituatie.

Figuur 9: concept ontwerp met aangepaste markering

Als voorkeursoplossing is gekozen voor het toevoegen van markering vóór het kruispunt Raamweg/Hubertustunnel (zie figuur 9). Over het ontwerp heeft geen inspraak plaatsgevonden, omdat het geen herinrichting betreft. Na akkoord van de werkgroep bestaande uit contactpersonen van belangenorganisaties is de maatregel in de nacht van 9 op 10 november 2023 gerealiseerd.

2.4 Deelproject 1c, Proef linksafverbod Zuid-Hollandplein – Koningskade gevolgd door fysieke dichtzetting (“herinrichting”) of vervangende maatregel Doel van het deelproject ‘proef linksafverbod Zuid-Hollandplein – Koningskade’ was om te onderzoeken of een linksafverbod een positief effect zou hebben op de doorstroming op de Koningskade. Door de doorstroming van autoverkeer buiten het centrum om te verbeteren, is de verwachting dat de hoeveelheid autoverkeer door Centrum-Noord zal afnemen.

17/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

In het voorjaar van 2022 zijn verkeersmodelsimulaties uitgevoerd door een extern bureau. Uit deze simulaties blijkt dat een linksafverbod komend vanaf het ZuidHollandplein richting de Koningskade een gematigd positief effect heeft op de doorstroming op de Figuur 10: Zuid-Hollandplein richting Koningskade Koningskade. De doorstroming van het verkeer in de richting noord-zuid en de verkeersafwikkeling verbeteren licht en het totale systeem kan het verkeer iets beter afwikkelen. Daarom is ervoor gekozen om de maatregelen nader te onderzoeken middels een proef op straat met een tijdelijk linksafverbod. Deze proef heeft plaatsgevonden van 25 september tot 16 oktober 2022. Autoverkeer komend vanaf het Provinciehuis moest hierbij een alternatieve route kiezen. De alternatieve routes zijn tijdens de proef gemonitord middels telslangen. Bij het deelproject was een externe werkgroep betrokken waarin zowel bewonersorganisaties van Archipel/Willemspark en Buurtschap Centrum 2005 als Wijkvereniging Benoordenhout en de Fietsersbond vertegenwoordigd waren. Zij stonden achter het uitvoeren van de proef. Bewoners uit de directe omgeving zijn geïnformeerd middels een bewonersbrief. Begin september 2022 hebben er gesprekken plaatsgevonden met de bedrijven, overheidsinstanties en de school die aan het Zuid-Hollandplein gevestigd zijn.

Met de externe werkgroep en deze organisaties zijn na afloop van de proef evaluatiegesprekken gehouden over de ervaringen. Uit de telgegevens blijkt dat bij het instellen van een linksafverbod een groot deel van het autoverkeer dat vertrekt vanaf het Zuid-Hollandplein (en normaal linksaf zou slaan naar de Koningskade) een route door de woonwijk Benoordenhout kiest. Ook blijken er automobilisten te keren op het kruispunt Koningskade/Dr. Kuyperstraat om alsnog richting het kruispunt Zuid-Hollandlaan te gaan. De marginaal verbeterde doorstroming op de Koningskade weegt niet op tegen de nadelige gevolgen die de maatregel heeft op de verkeersveiligheid. Daarnaast is deze verschuiving van de hoofdweg naar het onderliggende wegennet in strijd met het vigerend beleid om autoverkeer te bundelen op de hoofdwegen. Daarom is in overleg met de externe werkgroep maatregel 1c, het instellen van een linksafverbod vanaf het Zuid-Hollandplein richting de Koningskade, niet definitief ingevoerd. Bewoners zijn middels een brief geïnformeerd. Er viel geen alternatieve maatregel te bedenken, anders dan de deelprojecten die al onderdeel van het maatregelenpakket vormen.

18/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

2.5 Deelproject 1d, Verbetering doorstroming Waldeck Pyrmontkade/Kon. Emmakade-Stadhouderslaan Deelproject 1d is inhoudelijk vergelijkbaar met deelproject 1+2+2a. Het externe bureau dat ook deelproject 1+2+2a doet is in januari 2024 ook gestart met deelproject 1d. Concreet wordt onderzocht of de doorstroming van autoverkeer op de vijf kruispunten op de Waldeck Pyrmontkade / Koningin Emmakade en Stadhouderslaan verbeterd kan worden Figuur 11: plangebied deelproject 1d ten koste van de zijstraten. Uit het onderzoek lijken enkele verbeteringsmogelijkheden te komen.

2.6 Deelproject 3c+6, Autoluw maken en vergroenen Prinsestraat e.o. en eenrichtingsverkeer Prinsessewal Mogelijk het meest spraakmakende deelproject van fase 1 betreft het autoluw maken en vergroenen van de Prinsestraat en omgeving (in het Hofkwartier). Voor dit deelproject is met het Implementatieplan besloten om “eerst alleen het voetgangersgebied binnenstad te vergroten met het Hofkwartier (met hetzelfde verkeersregime, dus fietsers, bestemmingsverkeer etc. zijn wel toegestaan) en de Prinsestraat een tijdelijke invulling (o.a. groen) te geven, inclusief aanpassing van verkeerscirculatie op de Prinsessewal met bijbehorende (tijdelijke) inrichting”. Dit past geheel binnen de kaders van het nieuwe Binnenstadsplan (RIS316359) om de binnenstad te vergroten en de voetganger centraal te stellen. Na vaststelling van het Implementatieplan is duidelijk geworden dat een geslotenverklaring voor autoverkeer van de Prinsestraat en zijstraten mogelijk is door verkeersborden te plaatsen. Op de veertien parkeerplaatsen worden plantenbakken en fietsnietjes geplaatst. De verkeerscirculatie in de omgeving moet wel worden aangepast, omdat de Prinsessewal anders een doodlopende weg wordt.

De meest haalbare variant bestaat uit eenrichtingsverkeer op de Prinsessewal vanaf de Prinsestraat richting het Piet Heinplein en in de tegenrichting een breed, rood fietspad dat ook door nood- en hulpdiensten gebruikt mag worden. De linksafstrook op de Hogewal komt hierdoor logischerwijs te vervallen.

19/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Figuur 12: voorontwerp Prinsestraat e.o. en Prinsessewal

De externe werkgroep van dit deelproject bestaat uit vertegenwoordigers van de BIZ 8 Hofkwartier, Binnenstad in Bedrijf (BiB) en de bewonersorganisaties van Hofkwartier, Zeeheldenkwartier (De Groene Eland) en Kortenbos. Over het schetsontwerp heeft op 27 november 2023 een informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor alle belanghebbenden. Op 19 juni 2024 heeft het college het voorontwerp vrijgeven voor inspraak (RIS319156). Er staat veel informatie op de projectsite www.denhaag.nl/centrumnoord. Voor het instellen van het voetgangersgebied in het Hofkwartier en de aanpassing van de verkeerscirculatie in de omgeving is te zijner tijd een verkeersbesluit nodig, waartegen bezwaar en beroep mogelijk is. Ook tijdens de uitvoering worden diverse communicatiemiddelen ingezet. Uitvoering is vooruitlopend op SBO-behandeling9 gepland voor de zomer van 2025. Tijdens de behandeling van Implementatieplan (RIS 310855) zijn de moties K.2 “Echte bomen in de Prinsestraat” en K.3 getiteld “Steekparkeerplekken aan de Prinsessewal” aangenomen. De moties waren in maart respectievelijk april 2022 afgedaan met RIS311577 en RIS311578, maar die laatste kan gezien worden als tussenbericht. In de eerste beantwoording staat kortweg dat grote bomen vanwege kabels en leidingen niet inpasbaar zijn en dat onderzocht zal worden op welke wijze wel vergroening mogelijk is.

Zonder herinrichting van de Prinsestraat zijn bomen in ieder geval niet mogelijk. Daardoor is in het huidige ontwerp gekozen voor het plaatsen van bakken met meerstammige bomen of heesters met onderbeplanting. De andere motie is beantwoord door aan te geven dat bezien zal worden of schuinparkeren tot de mogelijkheden behoort, mocht eenrichtingsverkeer op de Prinsessewal optioneel worden. In het huidige ontwerp krijgt de Prinsessewal eenrichtingsverkeer richting het Piet Heinplein en een fietspad richting de Prinsestraat (met medegebruik door nood- en hulpdiensten). Daardoor komen 31 parkeerplaatsen langs de gracht te vervallen. In plaats 8

BIZ = Bedrijveninvesteringszone (alle ondernemers zijn hierin verenigd)

9

De uitvoering wordt later als het Stedelijk BereikbaarheidsOverleg (SBO) niet instemt met de voorgestelde planning.

20/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

daarvan komt er laag groen tussen de bestaande bomen. De parkeerdruk binnen een loopafstand van 800 meter blijft onder de 90%. Compensatie van parkeerruimte is daarom niet nodig. Mogelijk is na monitoring een herinrichting van de Prinsestraat en zijstraten gewenst. Daarom is voor zowel de Prinsestraat als de Prinsessewal een wervend eindbeeld gemaakt om te laten zien hoe deze straten uiteindelijk heringericht kunnen worden. Met een herinrichting van de Prinsestraat kan worden aangesloten bij het bestaande voetgangersgebied binnenstad en zo mogelijk komt er structureel groen10. De herinrichtingen zijn afhankelijk van de beschikbare financiële middelen. Het besluit tot dit vervolg wordt genomen nadat de effecten van de aanpassingen zoals het eenrichtingsverkeer op de Prinsessewal bekend zijn.

2.7 Deelproject 3d, Onderzoek en realisatie autoluw Westeinde (Assendelftstraat - Jan Hendrikstraat) Het deelproject over het Westeinde tussen Assendelftstraat en de Jan Hendrikstraat is in het adviesrapport van belangenorganisaties opgenomen, vooral op verzoek van een ondernemer die een zaak had op dat hoge deel van het Westeinde (mede namens andere ondernemers). Na zijn vertrek uit Den Haag bleek het lastig om zelfs maar een contactpersoon te vinden voor een werkgroep met externen. Voor de wijkorganisatie was participatie van ondernemers een vereiste om het onderzoek te starten. Na een korte enquête onder de ondernemers in het gebied naar de behoefte aan maatregelen en interesse in deelname aan de externe werkgroep is in januari 2024 een enthousiaste werkgroep met zowel vertegenwoordigers van bewoners als ondernemers gestart met het onderzoek. Indien blijkt dat de voordelen opwegen tegen de nadelen, wordt nog dit jaar overgegaan tot afsluiting middels bebording. Dit vooruitlopend op aanpassing in het kader van het nieuwe Binnenstadsplan waarin het Westeinde als sfeergebied staat aangegeven.

2.8 Deelproject 3e, Onderzoek en realisatie maatregelen Sophialaan-west en Oranjestraat-west Maatregel 3+3b+8 uit het adviesrapport van belangenorganisaties betreft een proef met eenrichtingsverkeer op Scheveningseveer-Mauritskade tussen Noordeinde en Zeestraat om doorgaand autoverkeer door Centrum-Noord te verminderen en om een fietspad langs de gevelzijde mogelijk te maken. Doorgaand autoverkeer vanaf het Piet Heinplein naar de Koningskade via de route Zeestraat-Sophialaan-Plein 1813- Alexanderstraat of via de route Noordeinde-Oranjestraat-Parkstraat is niet gewenst. Daarom is deelproject 3e gestart. Maatregel Sophialaan-west In de Sophialaan tussen de Zeestraat en Plein 1813 is het mogelijk om aan automobilisten duidelijker te maken dat deze laan niet voor doorgaand autoverkeer bedoeld is door het toevoegen van een drempel.

10

Indien niet mogelijk met groen in bakken.

21/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Bij de aansluiting met de Zeestraat komt een langgerekt plateau vanuit het vastgestelde ontwerp voor de Zeestraat (herinrichting naar 30 km/uur, RIS312715). Dit draagt al bij aan het juiste wegbeeld op de genoemde route. Een extra drempel ter hoogte van de aansluiting Sophialaan-west met het Plein 1813 benadrukt de verblijfsfunctie. De drempel ligt zo ver mogelijk af van de monumentale panden om trillings- en geluidshinder te voorkomen.

Figuur 13: Locatie huidige en voorgestelde verkeersdrempel Sophialaan

Eind 2022 heeft de (kleine) externe werkgroep positief gereageerd op het uitgevoerde onderzoek en het plan voor de toe te voegen drempel. De drempel is gerealiseerd begin september 2023. Oranjestraat-west De route via de Oranjestraat om de proef op de Scheveningseveer heen is niet toegestaan; op het deel Oranjestraat tussen het Noordeinde en de Amaliastraat geldt namelijk eenrichtingsverkeer in tegengestelde richting. Vooralsnog worden daarom geen aanvullende verkeersmaatregelen voorgesteld. Als bij monitoring van de proef blijkt dat het eenrichtingsverkeer genegeerd wordt, kunnen alsnog maatregelen worden genomen.

2.9 Deelproject 6d, 30 km/uur-zone: bij OM (bijv. samen met andere G4gemeenten) pleiten voor pilots met camerahandhaving zonder veel fysieke herinrichting Het deelproject dat door de belangenorganisaties het meest wordt gewenst, is deelproject 6d. Als niet voor de korte termijn 30 km/uur11 ingesteld kan worden in het gehele gebied, blijft de wens voor de lange termijn. Met hun adviesrapport hebben ze aan de gemeente Den Haag gevraagd om een brief naar het Openbaar Ministerie te sturen om geheel Centrum-Noord als pilotgebied aan te wijzen voor 30 km/uur17 met camerahandhaving zonder veel fysieke herinrichting. Van het sturen van een dergelijke brief met het verzoek om handhaving van 30 km/uur voor straten met een 50 km/uur-uitstraling is vooralsnog bewust afgezien. De gemeente Den 11

Nood- en hulpdiensten en OV worden in het advies van belangenorganisaties uitgezonderd en mogen op hun routes wel 50 km/uur.

22/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

Haag heeft flitspalen van het OM gekregen. Ook heeft de gemeente Den Haag samen met de G4 tot nu toe tevergeefs bij de minister gelobbyd voor 30 km/uur als norm binnen de bebouwde kom. Wat betreft de verdere uitbreiding van 30 km/uur zet het college ook stappen. Demissionair minister Harbers heeft richtlijnen voor de inrichting van de GOW3012 laten opstellen. Op basis van deze inrichtingskenmerken gaat Den Haag ook GOW30-wegen aanleggen. Onlangs is een rapportage verstuurd naar de raad met de uitkomsten van een onderzoek naar ruim 40 locaties op haalbaarheid van de aanvragen van flitspalen bij het Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM). Daarnaast is de gemeente gestart met de ‘Rij rustig’-campagne. Hierbij kan de politie gericht handhaven met behulp van de door de gemeente beschikbaar gestelde informatie uit de snelheidsdisplays. De gemeente past ondertussen diverse straten in Den Haag, dus ook binnen de plangrens van Centrum-Noord, aan naar 30 km/uur, zoals recent de Zoutmanstraat (tussen Laan van Meerdervoort en Prins Hendrikplein) en de Alexanderstraat (exclusief trambaan) en volgens de huidige planning binnen 1,5 jaar de Zeestraat. Voor de Kerkhoflaan wordt een 30 km/uur-ontwerp uitgewerkt, waarschijnlijk een GOW30. Ook loopt een onderzoek in welke straten in het centrum nog meer 30 km/u ingevoerd kan worden.

Met de belangenorganisaties is afgesproken dat een brief naar het Openbaar Ministerie over een pilot 30 km/uur in geheel CentrumNoord te zijner tijd opnieuw wordt overwogen.

12

Figuur 14: 30 km/uur Alexanderstraat

Gebiedsontsluitingsweg met als maximum snelheid 30 km/uur, in plaats van de huidige 50 km/uur. Zie bijvoorbeeld https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/10/31/reactie-op-verzoek-informatie-betreftgebiedsontsluitingsweg-30-km-h-gow30

23/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

3 Deelprojecten fase 2

3.1 Uitkomst van overleg met belangenorganisaties Op woensdag 18 januari 2023 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden met de belangenorganisaties over de deelprojecten voor fase 2 om in 2023 mee te starten. Voor dit overleg waren ook weer uitgenodigd VNO-NCW, MKB, Binnenstad in Bedrijf (BiB) en de taxibranche (vertegenwoordigd door Koninklijk Nederlands Vervoer, KNV). Met deze belangenorganisaties waren op 5 oktober 2021 ook de deelprojecten vanuit hun adviesrapport voor fase 1 bepaald. Aan de deelprojecten van fase 2 gaat gewerkt worden naast de deelprojecten van fase 1 die nog doorlopen (zie tabel 1). In het Implementatieplan was de keuze gemaakt om de deelprojecten op de drie assen (Scheveningseveer-Mauritskade, Laan van Meerdervoort-Javastraat en Carnegielaan-Burg. Patijnlaan) door Centrum-Noord in fase 2 te starten vanwege de verwachting dat deze deelprojecten het meest bijdragen aan de projectdoelen. Ten aanzien van het doel over vermindering van doorgaand autoverkeer werd die verwachting ondersteund door verkeersmodel-berekeningen. De keuze om de deelprojecten op de drie assen te starten in plaats van andere deelprojecten is extra logisch, omdat het besef is doorgedrongen dat niet alle deelprojecten met het beschikbare budget kunnen worden opgepakt, terwijl daarvan nog wel werd uitgegaan in het Implementatieplan.

Maar zeker ook indirect door vertraging als gevolg van bemensingsproblemen tijdens de planvoorbereiding en veel plannen in CentrumNoord die qua uitvoering op elkaar moeten wachten. En vertraging betekent per definitie hogere kosten. Voor de deelprojecten van fase 2 is voldoende budget. Het overleg met de belangenorganisaties heeft geleid tot de volgende vijf deelprojecten voor fase 2 (met nummering conform het adviesrapport van belangenorganisaties): Projectnr. 3+3b+8

4b 5b 4c+10

e

Projectnaam Proef eenrichtingverkeer Mauritskade-Scheveningseveer (ParkstraatNoordeinde), inclusief fietspad zuidzijde Mauritskade tussen Noordeinde en Willemstraat en kruispuntverkleining Scheveningseveer/Noordeinde, gevolgd door herinrichting van dit wegvak (of vervangende maatregel maar in ieder geval kruispuntsverkleining) 2 proeven op Javastraat tussen Alexanderstraat en Nassauplein gevolgd door een herinrichting of vervangende maatregel Burgemeester Patijnlaan snelheidsdempende maatregelen en groen DRIP’s om autoverkeer vanuit Loosduinen en Segbroek e.o. aan te moedigen eerder op Laan van Meerdervoort linksaf te slaan en NWhoofdroute1 te kiezen + Bebording, geleidingssystemen, DRIP’s ter ondersteuning van gewenste verkeerscirculatie Onderzoek verbetering korte termijnmaatregelen doorstroming Telderstracé-Raamweg-Koningskade (en realisatie)

Tabel 3: Deelprojecten fase 2

De achtergrond van en toelichting op de deelprojecten is te vinden in het adviesrapport van de belangenorganisaties.

24/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

De deelprojecten uit tabel 3 zijn conform het faseringsprincipe van figuur 3 uit het Implementatieplan en figuur 2 uit voorliggend rapport. De deelprojecten 3+3b+8, 4b en 5b zijn de deelprojecten op de drie oost-west-assen door Centrum-Noord. Om de vooralsnog verwachte eindsituatie zonder onbedoelde verschuiving van autoverkeer te kunnen monitoren, is gelijktijdige uitvoering van de deelprojecten 3+3b+8 en 4b nodig. Deelproject 5b moet dan al gerealiseerd zijn. Als uit monitoring blijkt dat ongewenste effecten optreden, wordt het veroorzakende deelproject aangepast.

3.2 Deelproject 3+3b+8, Proef eenrichtingverkeer MauritskadeScheveningseveer (Parkstraat-Noordeinde) + fietspad zuidzijde Mauritskade tussen Noordeinde en Willemstraat + kruispuntverkleining Scheveningseveer/Noordeinde Vanwege de fysieke overlap van de deelprojecten 3, 3b en 8 uit het adviesrapport van belangenorganisaties wordt het als logisch gezien om deze drie te combineren tot één deelproject. Het betreft een deelproject op een van de drie assen door Centrum-Noord, en wel degene het dichtst bij winkelgebieden. Het is daarmee zowel een van de belangrijkste als een van de meest uitgebreid besproken deelprojecten van het maatregelenpakket. Concreet bestaat de proef uit het vervangen van de rijstrook langs de bebouwde zijde (niet grachtzijde) door een tijdelijk fietspad. Daarvoor wordt gedacht aan barriers. Die zijn eenvoudig weg te halen na afloop van de proef. Ook zijn aanpassingen aan de verkeerslichten nodig. Tijdens de proef worden verkeersregelaars ingezet. De bewegwijzering (o.a. naar HMC Westeinde) vormt een belangrijk aandachtspunt. Ook de kruispuntsverkleining Figuur 15: voorbeeld van barriers Scheveningseveer/Zeestraat/ Hogewal/Noordeinde wordt hierbij betrokken. De exacte inrichting wordt met belangenorganisaties afgestemd. KNV heeft belangen en neemt daarom mogelijk ook deel aan de externe werkgroep.

Deze proef wordt tegelijkertijd uitgevoerd met deelproject 4b 2 proef Javastraat en ná de maatregelen van deelproject 5b Burg. Patijnlaan. Bekeken wordt of de proef tegelijk kan met de renovatie van de Hubertustunnel. Ook de effecten uit de monitoring worden met ondernemers en bewoners besproken. Daarna kan in 3e voortgangsrapportage besloten worden tot herinrichting of een vervangende maatregel. In ieder geval wordt daarna deelproject 8 voorbereid en uitgevoerd, leidend tot een verkleining van het kruispunt Scheveningseveer/Noordeinde.

25/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

3.3 Deelproject 4b, 2 proeven op Javastraat tussen Alexanderstraat en Nassauplein gevolgd door een herinrichting of vervangende maatregel Wat gedetailleerder dan de titel van het deelproject doet vermoeden, betreft het hier proeven op het brede deel van de Javastraat tussen de Alexanderstraat en het begin van de linksafstrook naar het Nassauplein. Deze linksafstrook zelf valt binnen de plangrens van het project sterfietsroute Scheveningen-Bad en dus buiten de scope van deelproject 4b. Het betreft de volgende twee proeven (volgorde nog te bepalen): 1. Afzetten van de zuidelijke rijstrook van de zuidelijke rijbaan (dus van een rijstrook richting het Nassauplein) 2. Afsluiten voor autoverkeer van een van de rijbanen (de rijstroken van een rijbaan worden gebruikt voor autoverkeer in beide richtingen) Deze proef wordt tegelijkertijd uitgevoerd met deelproject 3+3b+8 Proef ScheveningseveerMauritskade en ná de maatregelen van deelproject 5b Burg. Patijnlaan. De uitvoering wordt ook afgestemd met deelproject 3c+6 Autoluw maken en vergroenen Prinsestraat e.o. en eenrichtingsverkeer Prinsessewal (fase 1) Als na monitoring blijkt dat een van beide proeven bijdraagt aan de projectdoelen wordt een herinrichting voorbereid. In tegenstelling tot bij de proeven wordt bij de herinrichting groen toegevoegd.

Ongeacht de uitkomst van de proeven worden de fietspaden van tegels omgezet naar asfalt (vanuit het budget ‘Omzettingsprogramma fietspaden’).

3.4 Deelproject 5b, Burgemeester Patijnlaan snelheidsdempende maatregelen en groen In het adviesrapport van belangenorganisaties, het raadsvoorstel ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum Noord en vervolgstappen’ (RIS307564) en in het Implementatieplan staat project 5b ‘Burgemeester Patijnlaan snelheidsdempende maatregelen en groen’. Daaraan is toegevoegd dat een herinrichting van deze straat logisch lijkt indien het mogelijk is binnen het beschikbare budget. Aangezien het budget niet voldoende blijkt voor het totale maatregelenpakket hebben de belangenorganisaties tijdens de bijeenkomst op 18 januari 2023 gekozen voor de sobere variant, zoals globaal omschreven in het adviesrapport van belangenorganisaties. De Burg. Patijnlaan is een van de drie doorgaande routes door Centrum-Noord. De straat is onderdeel van de S100 en heeft met de Haagse Nota Mobiliteit (HNM, RIS176567) de functie van wijkontsluitingsweg gekregen. Het wegbeeld is echter niet in overeenstemming met de functie; de weg heeft de uitstraling van een hoofdweg. Met alleen snelheidsdempende maatregelen wordt het wegbeeld slechts beperkt gewijzigd. Het toevoegen van groen ten koste van verharding betekent een toename van beheerkosten voor groen en een afname van die voor verharding. Tijdens de planvoorbereiding van het deelproject worden de beheerkosten en dekking bepaald.

Voor dit deelproject wordt een externe projectgroep samengesteld. Aangezien geen sprake zal zijn van een herinrichting, wordt minimaal een informatieavond gehouden.

26/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

De werkzaamheden moeten zijn uitgevoerd vóór de proeven op de ScheveningseveerMauritskade (Parkstraat-Noordeinde) en de Javastraat, om geen vertekening van de monitoringsuitkomsten te hebben. Het mag niet tegelijk met de renovatie van het Hubertustunnel en delen van het -viaduct.

3.5 Deelproject 4c+10, DRIP’s NW-hoofdroute + DRIP’s gewenste verkeerscirculatie In het adviesrapport, het raadsvoorstel daarover en in het Implementatieplan staat staan o.a. de volgende twee projecten over Dynamische Route Informatie Panelen (DRIP’s): • 4c: DRIP’s om autoverkeer vanuit Loosduinen en Segbroek e.o. aan te moedigen eerder op Laan van Meerdervoort linksaf te slaan en NW-hoofdroute te kiezen • 10: Bebording, geleidingssystemen, DRIP’s ter ondersteuning van gewenste verkeerscirculatie Deze twee deelprojecten kennen een grote mate van overlap, waardoor ze zijn gecombineerd tot één deelproject. In het kader van deelproject 10 kan gekeken worden naar routekeuzebeïnvloeding vanaf de Utrechtsebaan/Zuid-Hollandlaan en/of Hubertustunnel richting Loosduinen en Segbroek, dus de tegenrichting van deelproject 4c. Eerst vraag wordt de nut en noodzaak onderzocht. Daarna wordt gekeken of er gebruik gemaakt kan worden van bestaande DRIP’s en naar mogelijke locaties. Ook wordt uitgebreider onderzocht dan tijdens het opstellen van het adviesrapport door belangenorganisaties of toch geen linksafbewegingen vanaf de Laan van Meerdervoort en Groot Hertoginnelaan naar de Stadhouderslaan in te passen zijn.

3.6 Deelproject e, Onderzoek en realisatie korte termijnmaatregelen doorstroming Telderstracé-Raamweg-Koningskade Tijdens het opstellen van het adviesrapport door belangenorganisaties was als mogelijke doorstromingsmaatregel genoemd het aanpassen van de indeling van opstelstroken op de Teldersweg voor het kruispunt Scheveningseweg. Toen is gekozen is Figuur 16: Prof. B.M. Teldersweg richting kruispunt Johan de Wittlaan/Scheveningseweg

27/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

voor een bredere naam van het deelproject, zodat er verder gekeken kan worden, mocht opstelstrookaanpassing geen optie blijken. Denk aan: aanpassing van de instelling van verkeerslichten of een afsla-beweging schrappen. Ook gaat worden gekeken naar de verkeerseffecten van de keermogelijkheid op de Johan de Wittlaan. Aanpassing van verharding valt buiten de scope van het deelproject. Dit deelproject loopt vooruit op het onderzoek naar het ongelijkvloers maken van het kruispunt. Bij dat onderzoek worden de zijtak van de Koningscorridor en de fietsoversteken betrokken.

3.7 Niet starten met deelprojecten 6a en 6b In het adviesrapport van belangenorganisaties zijn de volgende deelprojecten benoemd: 6a

Snelheidsdempende maatregelen Vondelstraat: Hogevelddrempels en groen

6b

Snelheidsdempende maatregelen Nassauplein: Hogevelddrempels en optisch versmallen

Deze deelprojecten zijn in het Implementatieplan niet bij fase 1 opgenomen. Daardoor zouden ze in principe onderdeel van fase 2, 3 of 4 worden. Ze hoeven echter niet meer (separaat) te worden gestart, omdat ze al bij andere projecten zijn of worden meegenomen. De Vondelstraat hoeft niet meer in het kader van Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord te worden opgepakt. In het kader van tramlijn 16/17 heeft reeds een herinrichting plaatsgevonden (met een andere indeling dan met het maatregelenpakket Centrum-Noord werd voorgesteld). Het Nassauplein is onderdeel van de sterfietsroute binnenstad – Scheveningen-Bad. Die sterfietsroute is momenteel in voorbereiding. Daarbij wordt ook een voorstel voor het Nassauplein ontwikkeld. Dit project heeft zijn eigen besluitvormingstraject. De vrijgave voor inspraak van het voorontwerp voor het Nassauplein (al dan niet als onderdeel van de SFR Scheveningen-Bad) wordt verwacht Q1 2024.

28/32

Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord 1e Voortgangsrapportage

4 Projectbeheersing

4.1 Communicatie Om te stimuleren dat doorgaand autoverkeer dat nu door Centrum-Noord rijdt een andere vervoerwijze, een ander tijdstip of een andere route gaat kiezen, wordt vanaf de start regelmatig13 gecommuniceerd over de monitoringsuitkomsten en de stand van zaken van de deelprojecten. Een belangrijke boodschap daarbij is dat autoverkeer van of naar CentrumNoord mogelijk blijft. De communicatie vindt plaats via de websites van belangenorganisaties, de projectpagina op gemeentesite (www.denhaag.nl/centrumnoord), het dashboard monitoring (zie ook paragraaf 1.4.1), animaties op YouTube (voor link: zie projectpagina op gemeentesite) en berichten op Facebook en X (voorheen Twitter). Over de grotere deelprojecten worden bijeenkomsten georganiseerd en belangenorganisaties kunnen dat zelf ook doen, indien nodig gefaciliteerd door de gemeente. Niet alle deelprojecten hebben een even grote impact op de omgeving en de bereikbaarheid. Ieder deelproject van het maatregelenpakket is ingedeeld in één van de communicatiecategorieën uit het Haags Handboek Communicatie bij Wegwerkzaamheden. De categorieën variëren van ‘beperkt’ tot ‘zeer groot’ en bij bijzondere gevallen ‘special’. Per categorie moeten verschillende communicatiemiddelen worden ingezet. Vanuit diverse deelprojecten zal zelf worden gecommuniceerd, met in ieder geval een inspraaktraject in het geval van herinrichting.

De communicatie moet passen binnen de communicatie over het totaalpakket (kernboodschap) en daarnaar verwijzen.

4.2 Raakvlakprojecten Tijdens afgelopen fase, maar ook tijdens de komende fase is en wordt regelmatig afgestemd met andere projecten in en om het plangebied Centrum-Noord. Het betreft dan vooral de volgende projecten: • Herinrichting Piet Heinplein (ontkluizing): de afsluiting gedurende geheel 2023 en begin 2024 van de Elandstraat tussen de Zoutmanstraat en de Piet Heinbrug hebben o.a. vertekening gegeven de tijdens de monitoring in september 2023. • Sterfietsroute binnenstad Scheveningen-Bad: voor het kruispunt Laan Copes van Cattenburch/Nassauplein wordt hetzelfde ontwerpprincipe aangehouden als voor deelproject 5b. Burg. Patijnlaan van Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord. • Fietsroute Zeestraat (o.a. 30 km/uur) en Scheveningseweg (CarnegiepleinJavastraat) • Fietsroute Elandstraat tussen Waldeck Pyrmontkade en Vondelstraat • Verkenning ongelijkvloerse kruising Teldersweg/Scheveningseweg (incl. zijtak Koningscorridor) en beveiligingsmaatregelen Internationale Zone. Fase 2 van Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord bevat een deelproject voort de korte termijn voor hetzelfde kruispunt (zie paragraaf 3.6). 13