RIS319742 Notulen van de raad van 10 juli 2024

85

Verzoekt het college: • na een moord een familiecontactpersoon aan te wijzen binnen de gemeente, die als aanspreekpunt fungeert en de familie ondersteunt bij complexe vraagstukken binnen de gemeente Den Haag, en wanneer nodig met andere gemeenten en instellingen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door de heer De Ridder en de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (VVD.9) ingediend:

Motie VVD.9 Monitor effecten wet betaalbare huur. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023 (RIS 318640). Constaterende, dat: ● op 1 juli 2024 de wet betaalbare huur van kracht is. Overwegende, dat: ● de wet betaalbare huur beoogd huurprijzen te reguleren zodat huurprijzen die niet passend zijn bij de woning tot het verleden behoren; ● er over de wet betaalbare huur onder particuliere verhuurders grote zorgen bestaan waardoor er onbedoelde neveneffecten kunnen optreden zoals het verdwijnen van grote hoeveelheden particuliere verhuur; ● in Den Haag veel huurders afhankelijk zijn van de particuliere huurmarkt omdat ze teveel verdienen om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning, maar onvoldoende inkomen hebben om een huis te kunnen kopen. Verzoekt het college: ● jaarlijks bij de voortgangsrapportage Woonagenda te rapporteren wat de effecten zijn van de wet betaalbare huur onder andere door het verloop van de voorraad particuliere huur in beeld te brengen; ● hierbij specifiek te rapporteren over het aantal particuliere verhuurders die hun huurhuis verkopen vanwege deze wet en wat de effecten daarvan zijn op woningzoekenden in de particuliere huurmarkt. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door de heer De Ridder, wordt de volgende motie (VVD.10) ingediend:

Motie VVD.10 Monitor voorzieningen. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023 (RIS 318640). Constaterende, dat: ● er niet wordt gemonitord hoe de voorzieningen in de Haagse wijken zich ontwikkelen. Overwegende, dat: ● de ontwikkeling van voorzieningen en het toevoegen van woningen gelijke tred moet houden om de leefbaarheid op peil te houden; 86

● ●

als je niet weet hoe de voorzieningen zich ontwikkelen je onvoldoende weet of de leefbaarheid zich positief ontwikkeld; de raad en college hierdoor niet kunnen bijsturen als zou blijken dat er onvoldoende voorzieningen zijn.

Verzoekt het college: ● jaarlijks voorafgaand aan de programmarekening te rapporteren hoe voorzieningen in een wijk zich hebben ontwikkeld; ● hiervoor digitale middelen in te zetten zoals de Leefbaarheidseffectrapportage (de LER); ● voor het einde van 2024 de raad te informeren hoe aan dit verzoek gehoor gegeven gaat worden. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. De vraag die iedereen vandaag de hele dag al heeft beziggehouden, is natuurlijk met welke songtekst de fractievoorzitter van GroenLinks vandaag komt. Die tekst is vandaag niet van een popsong. Vandaag is mijn leidmotief de negende symfonie van Beethoven, ook wel het Europees volkslied of de Ode aan de Vreugde, met de tekst van Friedrich Schiller: Alle Menschen werden Brüder, Wo dein sanfter Flügel weilt. Ik zie dat de liefhebbers nu de zaal uitlopen! Het is de versie van Von Karajan die we nu kennen als het Europees volkslied. Er spreekt een ongelooflijk optimisme uit dat we onze verschillen kunnen accepteren binnen grenzen en over grenzen heen. Het is ook een moment om de heer Assad en mevrouw Assad welkom te heten. Ik heb ooit mijn maidenspeech gehouden bij de programmarekening. Wethouder Guernaoui was toen mijn tegenspeler. Mijn vader heeft dat nooit kunnen meemaken.

Het doet mij dus heel veel deugd dat u bent komen kijken naar uw zoon. Den Haag is een stad van diversiteit en kansen, maar niet iedereen profiteert even veel van de groei en welvaart. GroenLinks gelooft in de stad waar iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond, inkomen of leeftijd. Wij geloven in de stad waar we voorbij het label kijken dat we aan groepen geven en de mensen achter dat label zien. Dat is helaas nog steeds nodig. Discriminatie is niet weg. Het is goed dat er een aanpak tegen moslimhaat komt, zoals mevrouw Butt in de commissie heeft gehoord van het college. Is het ook mogelijk om bij deze aanpak, vraag ik mede namens haar, moslims en moslima's te betrekken? Een stad voor iedereen betekent ook dat we goed zorgen voor onze inwoners die het moeilijk hebben. De programmarekening toont aan dat er vooruitgang is geboekt in de zorg- en welzijnssector. Maar er zijn nog steeds te veel mensen die tussen wal en schip vallen.

Vanuit die insteek heeft collega Baboeram dan ook bij de behandeling van de programmarekening in de commissie aandacht gevraagd voor bijvoorbeeld het Arnhemse model, waarbij de gemeente schulden opkoopt om mensen te ontzorgen, met de vraag: kunnen we dat ook in Den Haag doen? Of kunnen we kijken wat we van de buddyregeling in Groningen kunnen leren, waar mensen die zelf geldproblemen hebben gehad, naast mensen staan die nu geldproblemen hebben? Is het mogelijk om voor mensen die beschut werk leveren en in de bijstand leven, via een premieregeling alsnog hun loongedeelte te behouden? We hoorden een toezegging van de wethouder. Die heeft niet het onvolprezen toezeggingenregister gehaald. Daarom hierbij nog even de vraag ter bevestiging: dit gaat het college doen de komende tijd? Ook de ambtenaren van dit stadhuis dienen eerlijk, netjes en gelijk behandeld te worden. Hart voor Den Haag diende een motie in over een onderzoek naar de toxische werkomgeving bij de gemeente Den Haag en het betrekken van de bonden. Mijn fractie krijgt nog steeds signalen over een onveilige werksfeer bij de gemeente Den Haag en vindt het belangrijk dat er een onderzoek komt waar de bonden goed bij betrokken worden. Een probleem dat in meer grote steden leeft, is dat we dak- en thuisloze mensen nog steeds beboeten voor zaken als buiten slapen.

Onderzoek wijst keer op keer uit dat beboeten contraproductief is op alle vlakken, omdat het mensen met geldproblemen verder de schuld in duwt. We hebben van wethouder Barker opnieuw gehoord dat het niet de bedoeling is van het college om mensen te 87

beboeten voor dakloosheid. We hebben van het Straat Consulaat tegelijkertijd gehoord dat het nog steeds gebeurt. Wethouder Barker komt de komende maanden nog terug bij de raad op de beboetingsinstructies en de mogelijkheid van een loket om stapeling van boetes te voorkomen. Wij zullen daarom nu geen motie hierover indienen en dat afwachten. Maar over die boetes: we vinden het eigenlijk niet eerlijk om die boetes met meer te verhogen dan met de normale indexatie. Tegelijkertijd, en hier wordt het technisch, blijkt uit het overzicht dat we gisterenmiddag kregen van het college, dat een aantal boetes die wij vaststellen de bestuurlijke evenknie zijn van strafrechtelijke boetes. Daarom een genuanceerder amendement dan ik oorspronkelijk van plan was, met de titel De boetes niet te duur. Dat amendement stelt voor om bij de boetes die we gaan verhogen - dat voorstel is bij de programmarekening vandaag betrokken - voor de boetes die niet de bestuursrechtelijke evenknie zijn van strafrechtelijke boetes niet de bedragen die in de bijlagen staan te volgen, maar om alle boetes met 5,32% te verhogen. Dat zorgt ervoor dat boetes niet meer met bedragen tot 10% oplopen. Nu we het toch over financiële zaken hebben: de gemeentelijke accountantsorganisatie en de Rekeningencommissie hebben weer goed werk geleverd.

Complimenten van de fractie van GroenLinks daarvoor! De voorzitter van de Rekeningencommissie heeft wel met klem aan het college gevraagd om dit jaar tijdig te reageren en acteren op toezeggingen die gedaan zijn. Graag een reactie van het college op zijn oproep namens de Rekeningencommissie. We hebben het bij het programma Financiën ook gehad over de voorjaarsnota en een eerste keer over de financiële gevolgen van het nieuwe hoofdlijnenakkoord. De heer Assad verwees er al naar. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Wat vindt de fractievoorzitter van GroenLinks van het feit dat met de aanbevelingen van de Rekeningencommissie niet goed wordt omgegaan, dat die niet worden nagekomen en dat er niet goed op wordt gereageerd? Maarten De Vuyst (GroenLinks). GroenLinks is het eens met de Rekeningencommissie. Die constateert dat afgelopen jaar een aantal toezeggingen niet zijn nagekomen. Dat zit op de thema's die genoemd zijn, zoals rond de grondexploitaties. Ik denk dat dat moet verbeteren. Er kunnen redenen zijn dat je toezeggingen niet nakomt. Dan communiceer je daarover; comply or explain, om het in goed Nederlands te zeggen. Ik denk dat we samen met de voorzitter van de Rekeningencommissie de verwachting uitspreken dat toezeggingen nagekomen zullen worden. Ik weet zeker dat de Rekeningencommissie de toezeggingen nauwlettend in het oog zal houden.

Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Mijn fractie heeft daar een motie over ingediend. Zal GroenLinks die steunen? Want alleen op die manier kunnen we controleren of ze hun toezegging nakomen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat hangt een beetje af van het antwoord van het college, zeg ik u eerlijk. Als zij dat gewoon toezeggen, is uw motie overbodig. De voorzitter. De laatste keer, meneer Guernaoui. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar hoe weten we dan of ze die toezegging nakomen? Hoe controleren we dat dan? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik denk dat de heer Guernaoui net als andere leden van de Rekeningencommissie weet hoe we dat gaan doen. Wij houden het toezeggingenregister bij. Ik denk dat we daar regelmatig de vinger aan de pols zullen houden en desnoods ook een van de wethouders erbij zullen halen als de toezeggingen niet nagekomen worden. Dat zou ik mij kunnen voorstellen, zeg ik misschien toch wel een klein beetje als lid van de Rekeningencommissie. Voorzitter. Ik had het in het interruptiedebat met mevrouw Van Basten Batenburg kort over de financiële gevolgen van het nieuwe hoofdlijnenakkoord. We zullen bij de begrotingsbehandeling dit najaar daar wellicht iets verder over kunnen praten. We hebben in de commissie gevraagd of de wethouder Financiën toch wil proberen om te schetsen wat de gevolgen kunnen zijn van het 88

hoofdlijnenakkoord. Tegelijkertijd weten we dat de septembercirculaire nog niet verwerkt zal worden in de begroting. Maar wat ik wel belangrijk zou vinden is dat het college in de begroting duidelijk maakt waar zij voor kiezen, welke knelpunten ingevuld zullen worden. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Hoe ziet de heer De Vuyst dat voor zich? Verwacht hij dan dat het college dat eventuele structurele extra geld reserveert in de begroting, in een potje zet voor de mogelijke consequenties vanuit het Rijk? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is een goeie. Nee, die kant had ik nog niet op gedacht. Het ging mij nu even om wat wij wel weten vanuit de voorjaarsnota, waarop u ook een prelude heeft gedaan. Het gaat mij erom dat we dat goed kunnen volgen als raad. Het gaat mij erom dat we het begrotingsrecht van onszelf goed kunnen uitoefenen. Ik was eigenlijk nu nog op zoek naar het stuk transparantie en helderheid. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Is de heer De Vuyst dan niet met de VVD van mening dat als er echt nog donderwolken zouden hangen, dat structurele geld ook niet uitgegeven zou mogen worden aan politieke wensen bijvoorbeeld? Het zou natuurlijk echt heel onverstandig zijn, als we nog niet weten welk onheil ons wacht, om het geld al wel uit te geven. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben in volstrekte verwarring.

Als ik deze lijn van de VVD doortrek, denk ik dat we toch niet voor de motie van lastenverlichting moeten stemmen. Dan moeten we dat nog bij onszelf houden totdat we duidelijk hebben over die donderwolken. Dus: verwarring. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Lotte van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Sterkte. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat wens ik u vanavond ook toe en ook met het komende seizoen! De voorzitter. Een persoonlijk feit! Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat is echt een persoonlijk feit, maar uiteraard worden we gewoon kampioen dit jaar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat geldt voor ons ook, ook al is het van de KKD, en ik weet nog niet precies met welke selectie. Maar daar hadden we het niet over, alhoewel ik zo bij sport kom inderdaad. Want een van de groepen waarbij we echt verder zouden moeten kijken dan alleen het label, zijn de naturistische zwemmers in onze stad. Er zijn verschillende redenen waarom deze mensen kiezen voor naaktzwemmen. Daar zitten ook mensen bij die zich meer op hun gemak voelen in deze groep dan bij het gewone recreatieve zwemmen, zoals personen met stoma's of borstamputaties. Voor covid had deze groep twee uren. Die werden tijdelijk ingetrokken om na corona meer zwemlessen te kunnen realiseren en het stuwmeer weg te werken.

Er is nu heel veel geïnvesteerd in die zwemlessen door het college - dat is ook gewoon te volgen in de programmarekening - en dat is begrijpelijk. Maar ik begreep uit de antwoorden van de wethouder dat het stuwmeer nog niet is opgelost en dat er in oktober weer een evaluatie komt van de wachtlijsten. Dus twee vervolgvragen in aanvulling op hetgeen wij als GroenLinks al hebben gevraagd in de commissie aan het college. Kan de evaluatie ook ingaan nu we nog wachtlijsten aan het wegwerken zijn of we dat we eigenlijk zo'n aantrekkelijk pakket hebben dat we kinderen van particuliere lessen naar de gemeentelijke zwemlessen trekken? Kan het naaktzwemmen, dat deze zomervakantie wel zal kunnen, niet doorgetrokken worden totdat de evaluatie geweest is? Dan zal dat ten koste moeten gaan van ander recreatief zwemmen, kan ik me voorstellen. Ik begrijp van hun vertegenwoordiger dat ze met één uur per week op een beetje fatsoenlijk tijdstip al enorm geholpen zouden worden. Graag een reactie van het college. Dan tot slot ook nog even aandacht voor het vergroenen van onze versteende wijken. Daar kunnen we het niet voldoende over hebben. Daar betrekken we ook graag bewoners bij. Bewoners 89

worden daar ook weleens in teleurgesteld, omdat het groen dat ze aanleggen vervolgens weggemaaid is. Dat lijkt nog steeds te gebeuren, weten we ook van vaste volgers van deze raad. Daarom de motie Onderzoek naar website voor groenonderhoud bewoners: verzoekt het college om te onderzoeken of een laagdrempelige manier te vinden is waarop bewoners online kunnen aangeven welk kleinschalig groen (boomspiegel, bloembak, ORAC-tuintje) zij voor een bepaalde tijd willen onderhouden; en de raad te informeren over de resultaten. Voorzitter. Als iets ons verbroedert, is het wel sport. Misschien mevrouw Van Basten Batenburg en mij niet zo, bedenk ik me net, maar over het algemeen verbroedert sport. Vorige week hebben veel inwoners kunnen genieten van het EK-feest na Nederland-Turkije, zeker in de enige echte Oranjestraat van Nederland, de Marktweg. Ik weet niet of we snel een beter voorbeeld gaan vinden van Alle Menschen werden Brüder dan Hagenezen die naar de wedstrijd Nederland-Turkije kijken en daar een feest van maken, ongeacht de uitslag. Ik wens vanaf deze plek alle Hagenaars vanavond een prachtige halve finale toe en ben benieuwd voor wie wethouder Barker gaat juichen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter. Wie weet horen we het in zijn eerste termijn. Door de heer De Vuyst wordt het volgende amendement (GL.A) voorgesteld:

Amendement GL.A de boetes niet te duur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van Verordening tot wijziging van de Verordening bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte Den Haag 2023. Besluit om: De Verordening bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte Den Haag 2023 wordt gewijzigd als volgt: A De bijlage als bedoeld in artikel 2 van de verordening, wordt vervangen door een nieuwe bijlage waarbij alle boetes die niet zijn opgenomen in het Besluit Bboor, met 5,32% worden verhoogd ten op zichte van de oorspronkelijke bijlage van de verordening. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt de volgende motie (GL.1) ingediend:

Motie GL.1 onderzoek naar website voor groenonderhoud bewoners De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 en 11 juli , ter bespreking van Programma rekening 2023. Overwegende, dat: ▪ in de stad veel versteende wijken zijn, waardoor er veel hitte blijft hangen op warme dagen en er bij veel regen het water niet weg kan lopen; ▪ in de nota stadsnatuur het doel staat beschreven om bewoners te stimuleren bij betrokkenheid van groen. Constaterende, dat: ▪ er veel groen in de stad wordt onderhouden door bewoners. En het onderhoud door bewoners bevorderlijk is voor de betrokkenheid van bewoners bij de buitenruimte; ▪ naast het plakken tegelstickers bewoners nog geen middel hebben om bij de gemeente aan te geven dat ze groen in de buitenruimte willen onderhouden; 90

▪

in bijvoorbeeld de gemeente Delft – ondanks het gemis van een goede bestuursadviseur op de groen portefeuille - het mogelijk is om aan te geven welk groen een bewoners zelf wilt onderhouden (Website gemeente Delft).

Verzoekt het college: • te onderzoeken of een laagdrempelige manier te vinden is waarop bewoners online kunnen aangeven welk kleinschalig groen (boomspiegel, bloembak, ORAC-tuintje) zij voor een bepaalde tijd willen onderhouden; • de raad te informeren over de resultaten. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. De Rekeningencommissie schreef voor het tweede jaar op rij een kritisch rapport bij de jaarrekening. Wij vonden de reactie van het college vrij teleurstellend. Waarom neemt het college de aanbevelingen niet over van de Rekeningencommissie? Ook dit jaar was er weer veel geld over. Dat klinkt natuurlijk altijd mooi, maar betekent feitelijk dat projecten zijn blijven liggen. Met name de aanpak van dakloosheid blijft wat ons betreft te veel hangen in mooie praatjes. Plekken en vooral huizen ontbreken. De Haagse Stadspartij maakt zich hierover zorgen. De ETHOS-telling die in 2025 zal plaatsvinden, zal namelijk ongetwijfeld aantonen dat het probleem van dakloosheid in Den Haag vele malen groter is dan de cijfers nu laten zien. We komen er morgen op terug in het afrondend debat over de behandeling van de voortgangsrapportage aanpak dakloosheid. Voorzitter. Dan een andere behandeling, namelijk ABA.

De wethouder wilde eerst het onderzoek afwachten, ook al hadden we al voldoende verhalen gehoord over hoe traumatiserend deze behandeling kan zijn voor kinderen. Nu is dat onderzoek er en wat wij constant hebben gezegd, is bevestigd. Meer dan 40% van de kinderen en jongeren heeft de ABA-behandeling als zeer negatief ervaren, met een negatieve invloed op het zelfbeeld en het zelfvertrouwen. Meer dan een derde van de mensen met autisme scoorde een verhoogde kans op een posttraumatische stressstoornis. Het is dan ook niet gek dat de Nederlandse Vereniging voor Autisme deze behandeling niet erkent als interventie en afwijst. Ook het Nederlands Jeugd Instituut erkent deze behandeling ook niet als een belangrijke interventie voor jongeren met autisme. Volgens mij is dat best wel veelzeggend. Ik hoor de wethouder ook steeds zeggen dat er geen klachten zijn in Den Haag. Maar ik vraag me af: heeft de wethouder ook met jongeren en kinderen gesproken of heeft de wethouder alleen maar gesproken met de instellingen? Volgens mij zou de wethouder ook in gesprek gaan met het LBVSO. Dat is de belangenorganisatie die hier ook al een jaar geleden heeft aangegeven dat er alleen al in Den Haag honderd klachten zijn, serieuze, ernstige klachten van instellingen hier in Den Haag. Ik vraag dus aan de wethouder of hij al in gesprek is gegaan.

Zo nee, wanneer was hij van plan om dit te gaan doen? De reactie van het kabinet op dit duidelijke onderzoek is dat ze meer kwaliteitscontrole willen. Behandelaars moeten dus een betere behandelmethode, die eigenlijk tot PTSS en een laag zelfbeeld leidt, op een veiligere manier gaan aanbieden. Volgens mij is dat echt heel gek, want uit het onderzoek is ook echt gebleken dat het een heel schadelijke manier van behandelen is. We hebben daarop een motie. De motie heet Stop op nieuwe aanmeldingen ABA-behandeling, met het dictum: verzoekt het college zorginstellingen die ABA-behandelingen aanbieden per direct geen nieuwe ABA-casussen aan te laten nemen; en de raad hierover te informeren. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Arp van de SP. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (HSP.1) ingediend:

91

Motie HSP.1 Stop op nieuwe aanmeldingen ABA behandelingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024 ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmarekening 2023. Constaterende, dat: • uit een onafhankelijk onderzoek naar de ABA-behandelingen blijkt dat meer dan 40 procent van de mensen die een ABA behandeling hebben gevolgd er een negatief zelfbeeld aan over houden; • bij meer dan 30 procent van de behandelde mensen het leidt tot het maskeren van autisme kenmerken; • meer dan een derde van de mensen die zo een ABA behandeling hebben gevolgd een zeer verhoogde kans hebben op een Posttraumatische stressstoornis (PTSS); • de Nederlandse Autisme vereniging de ABA-behandeling aan de hand van dit onderzoek sterk afraadt. • het Nederlands Jeugd Instituut (NJi) ABA niet erkent als interventie bij kinderen en jongeren met autisme; • er drie instellingen zijn die ABA behandelingen aanbieden in Den Haag; • LBVSO meer dan 100 ernstige klachten heeft liggen over ABA-behandelingen in Den Haag. Verzoekt het college: • zorginstellingen die ABA-behandelingen aanbieden per direct geen nieuwe ABA-casussen aan te laten nemen; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robin Smit (PvdD). Voorzitter.

Als Partij voor de Dierenfractie willen wij toch even terugblikken op het afgelopen jaar met een aantal cijfers waar u wellicht niet aan gedacht had. Maar in 2023 zijn bijna 10.000 gewonde vogels verzorgd en opgevangen bij de Vogelopvang De Wulp. Er zijn 239 egels verzorgd en opgevangen door de Egelopvang. Er zijn 600 konijnen en knaagdieren verzorgd en opgevangen in de Haagse knaagdierenopvang. Er zijn ruim 18.000 ritten uitgevoerd door de Dierenambulance, waarvan 10.000 met wilde vogels en watervogels, 2.000 met katten, 800 in het wild levende dieren die gewond zijn geraakt en 700 tamme vogels. Maar ook zijn er 247 reptielen vervoerd. Ik kan u nu al voorspellen dat deze dierengroep de aankomende jaren alleen maar gaat groeien. Ook zijn er 131 zwerfhonden opgevangen in het Haags Dierencentrum. Zij verbleven gemiddeld 111 dagen in het asiel, waarvan de wettelijke taak voor vergoeding slechts veertien dagen is. Ook van katten, die gemiddeld 69 dagen verbleven, zijn er 436 opgevangen in het Haags Dierencentrum. Kortom, een hoop dierencijfers waarvan onze fractie hoopt dat die flink zullen dalen. Vanaf deze plek willen wij hen allen bedanken dat zij de dieren in nood in onze stad het afgelopen jaar wederom hebben geholpen. Ook dank aan die vele vrijwilligers die zich daarvoor inzetten.

Binnenkort zullen we als raad ook de langverwachte brief krijgen over het dierenwelzijnsbeleid in de gemeente. Dan zullen we ongetwijfeld verder debatteren over dit belangrijkste onderwerp in deze raad. Een groene omgeving is broodnodig, ook voor dieren. Vandaar dat onze fractie voorstellen heeft om de biodiversiteit in de stad te verbeteren. Vaak klagen we over het Rijksvastgoedbedrijf en de renovatie van het Binnenhof, maar we kunnen ook wel wat van hen leren, als we kijken bijvoorbeeld naar de kademuren. Daarom een voorstel om de Hofvijver als voorbeeld te nemen. Daarvoor dienen we de motie in Groene grachten en kades vol leven: verzoekt het college bij aankomende vervangingen van kademuren de principes van vergroening, zoals toegepast bij de vervanging van de kademuur van de Hofvijver, zoveel mogelijk over te nemen; bij een aantal aankomende gemeentelijke 92

kademuurvervangingsprojecten als pilot de gerenoveerde kademuur actief beplanten en de resultaten hiervan monitoren. Deze dienen wij mede namens de heer De Vuyst van GroenLinks in. Om in het thema water te blijven de motie Geen privatisering Haagse waterwegen. Die verzoekt het college in de toekomst, als de gemeente betrokken is bij de aankoop van water, het water niet door te verkopen, maar in publieke handen te houden; in toekomstig beleid het in publieke handen houden van binnenwateren als uitgangspunt te hanteren en vast te leggen. Met het volgende voorstel blijven we in de buitenruimte, maar dan in het thema toegankelijkheid. Daarvoor dienen we de motie Toegankelijke oversteekplaatsen in. Die verzoekt het college in samenspraak met Voorall een planning uit te werken om alle oversteekplaatsen in Den Haag toegankelijk te maken; deze uitwerking inclusief een budgetindicatie naar de raad te sturen. Deze dienen we mede in namens mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie. Over een andere toegankelijkheid gesproken, namelijk inzichten en cijfers over het beboeten van dak- en thuisloze mensen. Daar is het al vaak over gegaan. Meerdere fracties hebben daar hun zorgen over geuit. De wethouder is al aan de slag met de gemeentelijke handhavers, maar ook is de politie nog aan zet.

Vandaar dat we de motie hebben Inzicht in cijfers van de politie beboeten dak- en thuisloze mensen: verzoekt het college in overleg te treden met de politie om bij de boetes die in Den Haag zijn uitgeschreven, expliciet aan te geven wanneer het gaat om boetes voor dak- en thuisloze mensen. Voorzitter. Dat bouwplannen effect hebben op de leefomgeving van dieren is natuurlijk niet iets nieuws. Onze fractie hamert daar al jaren op. Inmiddels zien we dat vele bouwplannen die door de raad goedgekeurd zijn, toch niet gerealiseerd worden, onder andere door de invloed op het milieu. Daarbij hoort ook keuzes maken, waaronder het terughoudend omgaan met bouwen naast Natura 2000, en dit alleen te doen als al getoetst is of het haalbaar is qua stikstof. Dit doen we middels de motie Stikstof in zicht, bouw zonder blokkades: verzoekt het college in de prioritering van bouwprojecten de nabijheid van Natura 2000-gebieden mee te nemen in de beoordeling van haalbaarheid; projecten waarbij de stikstofoplossing onzeker is niet aan de raad voor te leggen; bij bouwplannen die binnen 1 km van Natura 2000-gebieden liggen, al in een PUK-, NVU- of Bindend Advies-fase te zorgen dat de haalbaarheid van het plan wat betreft stikstof getoetst is en de raad hierover te informeren. Een ander probleem is de complexiteit van projecten.

Een goed voorbeeld daarvan is DrevenGaarden-Zichten, een project met oplopende tekorten van vele miljoenen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nog even over het stikstof: zijn niet zo'n beetje alle projecten met het huidige stikstofbeleid 'stikstofonzeker'? Robin Smit (PvdD). Ja, en daarom denken we ook dat het goed is dat we als raad daar meer bij stilstaan en er met elkaar kritisch op zijn. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik probeerde meer te zeggen: is stikstofonzekerheid niet een fact of life dat we gewoon te accepteren hebben en waar we mee om moeten gaan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door onze eigen stikstof te reduceren? Robin Smit (PvdD). Daar heeft de heer De Vuyst een terecht punt. Het is inderdaad een punt waar we als raad zeker zijn ingehaald door de realiteit en waar we dus mee moeten dealen. Daarom is het juist goed dat we het daar als raad vaker over gaan hebben, vandaar de motie. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vroeg me af of het dictumpunt over stikstof niet overbodig is, maar wat de heer Smit wil is meer inzicht in wat de mogelijke stikstofonzekerheid is. Hoe moet ik dat interpreteren? Robin Smit (PvdD). Inzicht, maar ook vooral juist dat we kritisch zijn op haalbaarheid. Dus dat je die twee wel met elkaar combineert.

93

Ik ben bij Dreven-Gaarden-Zichten. Daar heeft natuurlijk de Rekeningencommissie ook een rapport over uitgebracht. Daarover hebben bij de motie Grondige update grondexploitatie DrevenGaarden-Zichten: verzoekt het college de actualisatie van de Grondexploitatie Dreven-GaardenZichten, inclusief een separate rapportage over de aanvullende financiële risico's die de GAD in november 2022 identificeerde, zo spoedig mogelijk naar de raad te sturen, uiterlijk bij de komende ontwerpbegroting 2025. Deze dienen wij mede namens de SP, de ChristenUnie en de VVD in. Het zwerfvuil en de uitpuilende vuilnisbelten zijn een doorn in het oog op het gebied van milieu en leefomgeving, ook van de dieren. Vandaar de motie Evaluatie ja-ja-sticker: verzoekt het college middels een vragenlijst of enquête het effect en de bekendheid van de ja-ja-sticker en de klachtenbox te monitoren bij de eerstvolgende evaluatie over het afvalbeleid, bijvoorbeeld onder het stadspanel. Een cultuuromslag is nodig om een goede leefomgeving te creëren voor mens en dier. Over cultuur gesproken: onze fractie heeft daar een aantal voorstellen over. Ten eerste de motie Onderzoek mogelijkheden MJB aanvullen tot zaaglijn: verzoekt het college de problemen die het wegvallen van deze instanties zal opleveren mee te nemen in de begroting en na de zomer met oplossingsrichtingen te komen richting de raad.

Deze dienen we mede namens de fractie van GroenLinks in. Daarnaast de motie Verhoog budget 2-jaren regeling: verzoekt het college de problemen die het wegvallen van deze instanties zal opleveren mee te nemen in de begroting en na de zomer met structurele oplossingsrichtingen te komen richting de raad; te bezien of ook op korte termijn al ruimte gevonden kan worden binnen het Programma Cultuur om de subsidieregeling - categorie A aan te vullen. Ook deze dienen we mede namens GroenLinks in. Ook pleit de Partij voor de Dieren voor erkenning van street art: verzoekt het college street art te erkennen als formele kunstvorm en onder te brengen bij de afdeling cultuur; met organisaties en makers uit de stad te onderzoeken wat er nodig is om street art een volwaardige plek te geven binnen het gemeentebeleid en een visie hierop te presenteren aan de gemeenteraad. Ook zien wij graag meer aandacht voor cultuur in de wijken met de motie Cultuur Combinatiefunctionaris voor alle stadsdelen: verzoekt het college na te gaan wat er nodig is om genoeg combinatiefunctionarissen cultuur te activeren om minimaal alle stadsdelen te bereiken en de subsidieregeling hierop aan te passen; een actieve rol in te nemen in stadsdelen waar nog geen combinatiefunctionarissen actief zijn. De voorzitter.

Door de heer Smit, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, worden de volgende moties (PvdD.1, PvdD.2, PvdD.3, PvdD.9, PvdD.11 en PvdD.12) ingediend:

Motie PvdD.1 Cultuur Combinatiefunctionaris voor alle stadsdelen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Overwegende, dat: ▪ combinatiefunctionarissen cultuur een belangrijke functie hebben in het begeleiden van bewoners naar kunst- en cultuurdeelname; ▪ er ongeveer tien keer zo veel combinatiefunctionarissen sport werkzaam zijn in de stad. Constaterende, dat: ▪ het aantal combinatiefunctionarissen cultuur niet toereikend is om alle stadsdelen te kunnen bedienen; ▪ het een doel in de Cultuurvisie 2033 is dat elke inwoner na school een leven lang zijn creatieve talenten zou moeten kunnen ontwikkelen door middel van cultuurparticipatie. Verzoekt het college: ▪ na te gaan wat er nodig is om genoeg combinatiefunctionarissen cultuur te activeren om minimaal alle stadsdelen te bereiken en de subsidieregeling hierop aan te passen; ▪ een actieve rol in te nemen in stadsdelen waar nog geen combinatiefunctionarissen actief zijn. 94

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.2 Erkenning voor street art De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Overwegende, dat: ▪ de wethouder aangeeft dat binnen het gemeentelijk beleid street art geen formele kunstvorm is en daar ook geen regeling voor is; ▪ street art primair werd ingezet als graffiti bestrijding door de dienst stadsbeheer; ▪ er binnen de gemeentelijke organisatie al wordt gekeken naar de mogelijkheden om street art binnen de gemeente te laten verhuizen naar de afdeling cultuur, inclusief budget. Van mening, dat: ▪ street art een levendige en prikkelende vorm van buitenkunst is waarmee veel nieuwe doelgroepen worden bereikt; ▪ street art wijken en gebouwen opfleurt en bijdraagt aan een kleurige leefomgeving. Verzoekt het college: ▪ street art te erkennen als formele kunstvorm en onder te brengen bij de afdeling cultuur; ▪ met organisaties en makers uit de stad te onderzoeken wat er nodig is om street art een volwaardige plek te geven binnen het gemeentebeleid en een visie hierop te presenteren aan de gemeenteraad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.3 Evaluatie ja/ja sticker De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Constaterende, dat: ▪ sinds de invoering van de ja/ja-sticker de hoeveelheid ongeadresseerd reclamedrukwerk sterk is gedaald; ▪ de gemeente een klachtenbox heeft waar bewoners kunnen melden als er naar hun mening onterecht ongeadresseerd reclamedrukwerk in hun brievenbus wordt bezorgd. Overwegende, dat: ▪ monitoring van de werking van de ja/ja-sticker gebeurd door middel van de klachtenbox; ▪ het bestaan van de klachtenbox bij veel bewoners niet bekend is, waardoor dit geen efficiënte monitoringstool is. Verzoekt het college: ▪ middels een vragenlijst of enquête het effect en de bekendheid van de ja/ja-sticker en de klachtenbox te monitoren bij de eerstvolgende evaluatie over het afvalbeleid, bijvoorbeeld onder het stadspanel. En gaat over tot de orde van de dag.

95

Motie PvdD.9 Onderzoek mogelijkheden MJB aanvullen tot zaaglijn De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Overwegende, dat: ▪ het budget voor het MJB (Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028) niet toereikend is om alle instellingen die een positieve beoordeling hebben ontvangen van de Adviescommissie MJB daadwerkelijk van de aangevraagde subsidie te voorzien. Constaterende, dat: ▪ dit zou betekenen dat twee instellingen die belangrijke functies vervullen in de stad hun subsidie zouden verliezen. Verzoekt het college: ▪ de problemen die het wegvallen van deze instanties zal opleveren mee te nemen in de begroting en na de zomer met oplossingsrichtingen te komen richting de raad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.11 Toegankelijke oversteekplaatsen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Overwegende, dat: ▪ in Den Haag veel oversteekplaatsen niet toegankelijk zijn voor mensen met een visuele beperking, bijvoorbeeld door missende geleidelijnen; ▪ stichting Voorall al een inventarisatie heeft gedaan in de stad welke locaties aangepast moeten worden om toegankelijk gemaakt te worden. Constaterende, dat: ▪ het budget in het programma toegankelijkheid niet toereikend is om alle oversteekplaatsen aan te pakken; ▪ het van groot belang is voor de veiligheid van iedereen met een visuele beperking dat alle oversteekplaatsen in de stad toegankelijk zijn. Verzoekt het college: ▪ in samenspraak met Voorall een planning uit te werken om alle oversteekplaatsen in Den Haag toegankelijk te maken; ▪ deze uitwerking inclusief een budgetindicatie naar de raad te sturen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.12 Verhoog budget 2-jaren regeling De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023.

96

Overwegende, dat: ▪ ruim 20 Haagse kunst- en cultuurinstellingen geen positieve beoordeling hebben ontvangen van de adviescommissie voor de vierjarige subsidieregeling MJB Kunst en Cultuur 2025-2028 – categorie B.; ▪ veel van deze instellingen een aanvraag zullen doen voor een tweejarige subsidieregeling – categorie A in een poging de deuren open te kunnen houden. Constaterende, dat: ▪ in het beleidskader is opgenomen dat het maximale aanvraagbedrag voor de tweejarige regeling € 100.000,- is, met een totaalbudget € 500.000,- per jaar; ▪ het aannemelijk is dat deze subsidieregeling zeer zal worden overvraagd. Verzoekt het college: ▪ de problemen die het wegvallen van deze instanties zal opleveren mee te nemen in de begroting en na de zomer met structurele oplossingsrichtingen te komen richting de raad; ▪ te bezien of ook op korte termijn al ruimte gevonden kan worden binnen het Programma Cultuur om de subsidieregeling – categorie A aan te vullen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Smit worden de volgende moties (PvdD.8 en PvdD.13) ingediend:

Motie PvdD.8 Inzicht in cijfers van de politie beboeten dak- en thuisloze mensen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2023 ter bespreking van de Programmarekening 2023. Overwegende, dat: ▪ uit diverse schriftelijke vragen en diverse debatten niet duidelijk wordt of het mogelijk is dat cijfers vanuit de politie worden aangemerkt als boetes die zijn uitgeschreven aan dak- of thuisloze mensen; ▪ voor dak- en of thuisloze mensen de diverse (soms opgestapelde) boetes een weg naar herstel in de weg staat. Constaterende, dat: ▪ er verschil is ontstaan tussen beleid en praktijk rondom het wel of niet beboeten van dak- en of thuisloze mensen en het herleiden naar zorg; ▪ boetes aan dak- en of thuisloze mensen door advocaten succesvol zijn aangevochten. Verzoekt het college: ▪ in overleg te treden met de politie om bij de boetes die in Den Haag zijn uitgeschreven, expliciet aan te geven wanneer het gaat om boetes voor dak- en thuisloze mensen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.13 Geen privatisering Haagse waterwegen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Verordening tot achtste wijziging van de Verordening op de Binnenwateren (VOB) voor de gemeente Den Haag (RIS318889).

97

Constaterende, dat: ▪ in de voorgestelde verordening delen van het binnenwater privaat zijn en worden uitgezonderd van normale regulering; ▪ de Boomawatering schijnbaar in private handen is en dat delen van het water door GEM Vroondaal (een verbonden partij van de gemeente Den Haag) gekocht zijn en vervolgens weer doorverkocht aan private partijen; ▪ publiek binnenwater in Den Haag de norm is. Overwegende, dat: ▪ de binnenwateren een netwerk zijn met belangrijke publieke functies op het gebied van milieu, bevaarbaarheid, aanzicht, leefbaarheid en klimaatadaptatie; ▪ het privatiseren van binnenwateren de mogelijkheid tot het heffen van liggeld onder druk zet en gezien kan worden als een vorm van lokale belastingontwijking; ▪ het privatiseren van water onwenselijk is. Verzoekt het college: ▪ in de toekomst, als de gemeente betrokken is bij de aankoop van water, het water niet door te verkopen, maar in publieke handen te houden; ▪ in toekomstig beleid het in publieke handen houden van binnenwateren als uitgangspunt te hanteren en vast te leggen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen en de heer De Vuyst, wordt de volgende motie (PvdD.5) ingediend:

Motie PvdD.5 Groene grachten en kades vol leven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Constaterende, dat: ▪ Den Haag jaarlijks een kilometer aan kademuren moet vervangen; ▪ het Rijksvastgoedbedrijf in het kader van de renovatie van het Binnenhof ook de kademuren van de Hofvijver vervangt; ▪ in de ontwerptoelichting van de buitenruimte van de Hofgracht gedetailleerde en bruikbare principes voor het vergroenen van kademuren zijn opgenomen. Overwegende, dat: ▪ de planten die in kademuren groeien vaak zeldzaam zijn en slechts in enkele grotere steden in Nederland voorkomen; ▪ Den Haag trots kan zijn op deze unieke groeiplaatsen, die ook cultuurhistorisch waardevol zijn om te beschermen en versterken; ▪ vergroening van kademuren niet per se kostbaar is, mits er in de ontwerpfase ruimte wordt gelaten voor planten; ▪ Den Haag kades weliswaar muurplantvriendelijk aanlegt, maar geen actief en gedetailleerd vergroeningsbeleid heeft zoals bij de Hofvijver. Verzoekt het college: ▪ bij aankomende vervangingen van kademuren de principes van vergroening zoals toegepast bij de vervanging van de kademuur van de Hofvijver zoveel mogelijk over te nemen; ▪ bij een aantal aankomende gemeentelijke kademuur vervangingsprojecten als pilot de gerenoveerde kademuur actief beplanten en de resultaten hiervan monitoren. 98

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door de heer Van den Bos, mevrouw Arp, mevrouw Klokkenburg en de heer De Ridder, wordt de volgende motie (PvdD.6) ingediend:

Motie PvdD.6 Grondige update grondexploitatie Dreven Gaarden Zichten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. Constaterende, dat: ▪ de grondexploitatie Dreven Gaarden Zichten in 2023 met 14,5 miljoen euro verslechterde; ▪ de Gemeentelijke AccountantsDienst (GAD) signaleert dat de eerste gronduitgifte aanzienlijk minder opleverde dan verwacht, € 1,3 miljoen in plaats van de prognose van € 5,3 miljoen; ▪ de GAD voor de geprognosticeerde baten onzekerheden van circa € 7,7 miljoen heeft berekend; ▪ de GAD in november 2022 bij aanvang van de grondexploitatie een rapport met bevindingen schreef (RIS313614) en hierbij twee specifieke marktrisico’s met een financiële impact op het risicoprofiel identificeerde, naast nog zeven andere aanvullende risico's; ▪ de raad per raadsvoorstel (RIS313614) het college opdracht gaf om de financiële risico’s bij de grondexploitatie beter in kaart te brengen, deze risico’s nader uit te werken en separaat aan de raad te rapporteren over de financiële gevolgen van deze aangepaste risicoanalyse; ▪ de rekeningencommissie in haar rapport over de programmarekening 2023 aanbeveelt dat het college deze rapportage zo spoedig mogelijk naar de raad stuurt, uiterlijk bij de komende ontwerpbegroting 2025.

Overwegende, dat: ▪ de wethouder aangaf dat een financiële actualisatie van de grondexploitatie Dreven Gaarden Zichten momenteel uitgevoerd wordt; ▪ de Reserve Grondbedrijf op 31/12/2021 nog 60,9 miljoen euro bedroeg en nu 0 is; ▪ er een fors tekort voor de benodigde weerstandscapaciteit voor grondexploitaties verwacht wordt bij de komende begroting; ▪ veel van de risico's die de GAD in 2022 identificeerde, zoals de kosten van gebouwd parkeren, de exploitatiemogelijkheden van deelauto's en stikstof, nog steeds actueel zijn en belangrijk zijn om in te schatten of bouwplannen haalbaar zijn. Verzoekt het college: ▪ de actualisatie van de Grondexploitatie Dreven Gaarden Zichten inclusief een separate rapportage over de aanvullende financiële risico's die de GAD in november 2022 identificeerde zo spoedig mogelijk naar de raad te sturen, uiterlijk bij de komende ontwerpbegroting 2025. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door de heer Van den Bos, wordt de volgende motie (PvdD.10) ingediend:

Motie PvdD.10 Stikstof in zicht, bouw zonder blokkades De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2024, ter bespreking van de Programmarekening 2023. 99

Constaterende, dat: ▪ ruim 5000 vergunde woningen wachten op de start van de bouw. Overwegende, dat: ▪ woningbouw die wel vergund maar niet gebouwd wordt een verspilling van tijd, geld en energie is; ▪ het goed is om projecten die haalbaar zijn te prioriteren en scherp te zijn op haalbaarheid bij de sturing op projecten; ▪ stikstof vaak pas getoetst wordt nadat er een PlanUitwerkingsKader (PUK) of Nota van Uitgangspunten (NVU) is, tijdens het vergunningstraject; ▪ er projecten zijn waarbij stikstofproblemen voor vertraging zorgen; ▪ de Natura 2000-gebieden in Den Haag zwaar overbelast zijn qua stikstofdepositie; ▪ soms plannen worden gemaakt voor projecten direct naast Natura 2000-gebieden zonder dat de stikstofoplossing inzichtelijk is bij besluitvorming. Verzoekt het college: ▪ in de prioritering van bouwprojecten de nabijheid van Natura 2000-gebieden mee te nemen in de beoordeling van haalbaarheid; ▪ projecten waarbij de stikstofoplossing onzeker is niet aan de raad voor te leggen; ▪ bij bouwplannen die binnen 1 km van Natura 2000-gebieden liggen, al in een PUK-, NVU- of Bindend Advies-fase te zorgen dat de haalbaarheid van het plan wat betreft stikstof getoetst is en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter.

De behandeling van de programmarekening verliep dit jaar haastig en chaotisch, al heeft het aan de inzet van vele ambtenaren zeker niet gelegen. Kortom, weinig tijd voor rust en reflectie, om in de woorden van voormalig verkenner Arie Slob te spreken. Hierbij toch een poging om terug te kijken op het jaar 2023. Ook dit jaar heeft de Rekeningencommissie keihard gebuffeld om de raad en het college van advies te voorzien, dank daarvoor. Opvallend zijn de stevige adviezen van de commissie op het gebied van grondexploitaties en de negatieve ontwikkelingen binnen het project Dreven-Gaarden-Zichten. Het gaat om een verslechtering van € 15 mln. en een reservepot die in een rap tempo is geplunderd. De SP zal het college hier scherp op in de gaten houden. Ik sta ook onder een aantal moties die nog in de achterzak van de VVD zitten. Dat klinkt wel vrij absurdistisch, maar goed. Dan nog een aantal inhoudelijke punten vanuit de commissiedebatten. Allereerst heb ik in de commissie Ruimte een NRC-interview met de wethouder Wonen aangehaald met de stellige boodschap: stad Den Haag wil dat expats een woning hebben voordat ze er komen wonen. En wat wil het feit? Dit statement gaat niet gepaard met beleid, behalve een voornemen dat is geuit in het kader van het actieplan Arbeidsmigratie in goede banen.

De expat, in de ogen van de SP ook gewoon een arbeidsmigrant, valt echter buiten dit actieplan. Dit terwijl het college jaarlijks diverse buitenlandse bedrijven aanwerft en de komst van expats, zoals de wethouder Wonen ook in datzelfde NRC-artikel zegt, een prijsopdrijvend effect kan hebben op woningen. Om het college een handje te helpen, komt de SP met een motie die het NRC-verhaal van de wethouder ook koppelt aan een concreet voorstel. Die verzoekt het college te zorgen dat iedere acquisitie van een buitenlands bedrijf door het college gepaard gaat met een huisvestingsplan voor personeel dat meeverhuist naar Den Haag; jaarlijks aan de raad te rapporteren over deze afspraken. Deze is mede ingediend door mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Dan een aantal punten op het thema mobiliteit. Als raad hebben we het maar al te vaak over parkeerproblemen in de stad. Vaak lijkt het debat in het geval van autoparkeren veel verdeeldheid op te roepen. Ons voorstel voor fietsparkeeroverlast is hopelijk minder beladen. Het college stelt dat het plaatsen van fietsnietjes een simpele procedure is. Echter, toch krijgen we weleens signalen dat 100