RIS319647 Handreiking Groen in en om de stad bijlage

Handreiking Groen in en om de stad | 49

Regelingen Rijksoverheid op een rij Regeling groenprojecten Groenbanken en groenfondsen kunnen voor hun klanten een groenverklaring aanvragen. Met de groenverklaring geldt een belastingvoordeel bij groen beleggen of sparen. Een lager rentetarief geldt als er wordt geïnvesteerd in een groenproject. De overheid stimuleert met de Regeling groenprojecten groene investeringen in ontwikkelingen in milieutechnologie, circulaire economie en duurzame en innovatieve (bouw)projecten. Hiervoor is samenwerking tussen beleggers, groenbanken en projectbeheerders nodig. • Voor wie: ondernemers, investeerders, private partijen, etc. • Budget: onbekend. Max. € 600k per project aan subsidie. • Verantwoordelijk: Rijksoverheid/belastingdienst. • Open/gesloten, looptijd: open, geen einddatum.

VEKI (Versnelde Klimaatinvestering Industrie) Voor ondernemers die binnen de onderneming CO2-besparende maatregelen willen nemen, waarvan de werking is bewezen. Voorwaarde is dat er kosten gemaakt worden met een terugverdientijd die langer is dan 5 jaar. Onderwerpen: Energie efficiëntie, recycling en hergebruik van afval, lokale infrastructuur en overige CO2-reducerende maatregelen. • Voor wie: ondernemers. • Budget: € 108 miljoen. • Verantwoordelijk: Rijk. • Open/gesloten, looptijd: tijdelijk gesloten vanaf 9 jan. 2024. Verwachte opening nieuwe aanvraagronde halverwege maart 2024.

MIA/Vamil Regeling die voorziet in belastingvoordeel bij investeringen die bijdragen aan een circulaire economie of klimaatadaptatie. Het stimuleert investeren in een bedrijfsmiddel dat een duurzame gebouwde omgeving bevordert. • Voor wie: ondernemers, overheidsorganisaties, stichtingen of verenigingen voor zo ver deze belastingplichtig zijn voor vennootschapsbelasting of inkomstenbelasting. • Budget: ca. € 192 miljoen MIA, € 25 miljoen VAMIL. • Verantwoordelijk: Ministerie Infrastructuur en Waterstaat. • Open/gesloten, looptijd: open, budget is voor 2024.

Schone lucht akkoord -SLA- 2020 De SLA-regeling is bedoeld om de uitvoering van projecten die de luchtkwaliteit verbeteren, te stimuleren. Gemeenten, provincies en samenwerkingsverbanden kunnen in aanmerking komen voor een specifieke uitkering. De projecten kunnen variëren van technische, sociale of juridische maatregelen voor een directe, structurele verlaging van emissies, tot innovatieve maatregelen, kennisontwikkeling, advies en training, of communicatie- of participatieactiviteiten. • Voor wie: gemeenten en provincies. • Budget: € 5 miljoen, max. 700k per aanvrager. • Verantwoordelijk: Rijk. • Open/gesloten, looptijd: open van 1 maart t/m 27 september 2024.

Handreiking Groen in en om de stad | 50

Impulsaanpak Winkelgebieden Met het programma Impulsaanpak Winkelgebieden wil de overheid (delen van) binnenstedelijke winkelgebieden omvormen tot toekomstbestendige gebieden met een stevige, sociale en economische basis. Deze gebieden moeten, ook op langere termijn, weer aantrekkelijk worden voor zowel bewoners als bezoekers. Deze verandering komt tot stand met een gebiedsgerichte, integrale aanpak, met de inzet van gemeenten en private investeerders. • Voor wie: gemeenten en private investeerders. • Budget: € 22 miljoen, max. € 5 miljoen per aanvraag. • Verantwoordelijk: gemeente. • Open/gesloten, looptijd: open van 21 mei t/m 1 juli 2024.

Regeling Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) Subsidie voor 5 typen isolatiemaatregelen, met daarnaast enkele andere duurzaamheidsmaatregelen: vervangen glas, vloer- of bodemisolatie, spouwmuurisolatie, dakisolatie of installatie warmtepomp, zonneboiler, toevoegen elektrische kookvoorziening of aansluiting op warmtenet. • Voor wie: woningeigenaren, VVE’s, woningcorporaties, woonverenigingen. • Budget: € 600 miljoen 2024. • Verantwoordelijk: EZK. • Open/gesloten, looptijd: open, tot 2030.

Subsidie energiebesparing eigen huis SEEH (vervallen) vernieuwd naar: SVVE Vanaf 1 januari 2024 biedt de SVVE meer mogelijkheden voor subsidie voor verduurzamingsonderzoek en -advies. T.b.v. meer informatie m.b.t. het verduurzamen van gebouw(en). Voor verschillende onderzoeken en adviezen kan tegelijkertijd subsidie worden aangevraagd. • Voor wie: VVE’s, woningcorporaties, woonverenigingen. • Budget: € 48,5 miljoen. • Verantwoordelijk: EZK. • Open/gesloten, looptijd: open van 1 jan. 2024 t/m 31 dec. 2027.

Regeling Volkshuisvestingsfonds Met deze uitkering kunnen gemeenten investeren in de verbetering van woonkwaliteit, leefomgeving en verduurzaming in kwetsbare gebieden. In deze woongebieden staat de leefbaarheid onder druk. • Voor wie: gemeenten. • Budget: € 175 miljoen, max. € 28 miljoen per gemeente. • Verantwoordelijk: BZK. • Open/gesloten, looptijd: open van 12 februari t/m 11 maart 2024.

Regeling Regiodeals Een Regio Deal is een samenwerking tussen Rijk en regio om de kracht van de regio te versterken. Om er goed te kunnen wonen zijn thema’s als zorg, onderwijs, veiligheid en ondernemerschap belangrijk. • Voor wie: het Rijk, regionale overheden, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. • Budget: € 384,6 miljoen in 2024, € 216,6 miljoen in 2025. Min. € 5 miljoen, max. € 40 miljoen. • Verantwoordelijk: Bestuur financiën en regio’s binnen BZK. • Open/gesloten, looptijd: open, tot 2026.

Handreiking Groen in en om de stad | 51

Regeling: verduurzaming en onderhoud huurwoningen SVOH biedt particuliere verhuurders of institutionele beleggers de gelegenheid om subsidie aan te vragen voor het verduurzamen van hun gereguleerde huurwoningen. • Voor wie: particuliere verhuurders of institutionele beleggers. • Budget: € 146 miljoen. • Verantwoordelijk: BZK. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2025.

Voorbeeldregelingen provincies op een rij Aan de hand van de provincies Overijssel en Noord-Brabant, die beide hun informatie goed op orde hebben, geven we een representatieve dwarsdoorsnede van kansrijke regelingen voor vergroening. Beide hebben op de website een helder overzicht van welke activiteiten voor subsidie in aanmerking komen. Naar verwachting hebben andere provincies vergelijkbare regelingen.

Provincie Overijssel Subsidie Groene schoolpleinen Subsidie voor het realiseren van een groen schoolplein. In aanmerking komen de volgende activiteiten welke ook vereist zijn binnen het project: 1 Deskundige procesbegeleiding om te komen tot een geheel of gedeeltelijk groen schoolplein. 2 Ontwerp van een groen schoolplein. 3 Gehele of gedeeltelijke uitvoering van een groen schoolplein. • Voor wie: basisscholen of koepelorganisaties. • Budget: € 739.900 beschikbaar, € 10.000 per schoolplein en per schoollocatie, en € 100 per aangeplante boom. • Verantwoordelijk: provincie Overijssel. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2024.

Subsidie klimaatadaptatie Bijdragen voor het anticiperen op en het tegengaan van klimaatverandering op basis van de volgende activiteiten: 1 Onderzoek naar de haalbaarheid van een startend of bestaand lokaal initiatief voor een klimaat adaptief project. 2 Procesondersteuning om te komen tot een klimaat adaptief project of businesscase. 3 Fysieke maatregelen ter uitvoering van een klimaat adaptief project of businesscase. • Voor wie: partners van werkregio’s: Fluvius, Rivus, Twents Waternet, Noordelijke Vechtstromen. • Budget: € 2,8 miljoen. • Verantwoordelijk: Provincie Overijssel. • Open/gesloten, looptijd: open, 2023 t/m 2027.

Handreiking Groen in en om de stad | 52

Subsidie Natuur en samenleving 2.0 Subsidie voor activiteiten die bijdragen aan de versterking van de relatie tussen natuur en samenleving. Subsidiabel zijn: 1 Activiteiten die de relatie kind <> natuur versterken. 2 Kwaliteit en kwantiteit van natuur in bebouwde omgeving of randen van steden en dorpen vergroten. 3 Activiteiten die bijdragen aan de beleving van groen bij doelgroepen die bijzondere zorg of aandacht nodig hebben. 4 Activiteiten gericht op de (door)ontwikkeling van Groene Lopers. • Voor wie: Organisaties, bedrijven, maatschappen, vennootschappen onder firma, commanditaire vennootschappen, gemeenten of waterschappen. • Budget: € 960.885,-; per aanvraag maximaal tussen de € 20.000,- en 30.000,-. • Verantwoordelijk: Provincie Overijssel. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 30 juni 2024.

Subsidie Vitaliteit van steden (stadsarrangementen) 1 Stadsarrangement A: een opgesteld overzicht van activiteiten die bijdragen aan de vitaliteit, leefbaarheid en kwaliteit van de binnenstad van de betreffende gemeente. 2 Stadsarrangement B: een opgesteld overzicht van activiteiten voor een bepaald gedefinieerd gebied die bijdragen aan het compacter maken van de binnenstad van de betreffende gemeente en die weerslag hebben op regionaal niveau. 3 Stadsarrangement C: een opgesteld overzicht van fysieke investeringen voor een bepaald gedefinieerd gebied die bijdragen aan de realisatie van minimaal 200 woningen en die weerslag hebben op regionaal niveau. • Voor wie: gemeenten of organisaties die zijn genoemd in de stadsarrangementen. • Budget: € 100.000,• Verantwoordelijk: Provincie Overijssel. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2024.

Provincie Noord Brabant We belichten met name subsidies die aanvullend zijn op het overzicht vanuit Overijssel, nagenoeg identieke subsidies zoals bijdragen voor schoolpleinen worden niet nogmaals benoemd.

Subsidie buurtfonds, buurtnatuur en buurtwater Subsidie voor projecten die zich richten op het optimaliseren van meer water gerelateerd groen in buurten. Ook het stimuleren van waterberging en infiltratie in bebouwd gebied of het aanleggen van groen op plekken die eerst verhard waren, is subsidiabel. Tot slot kan ook subsidie worden aangevraagd voor projecten met betrekking tot het gezamenlijk aanleggen van groene daken met minimaal drie eigenaren. Het gaat bij deze subsidie om kleinschaligheid, buurtgericht, gericht op verbinding en participatie. • Voor wie: zzp’ers, stichtingen en verenigingen. • Budget: € 300.000,• Verantwoordelijk: Provincie Noord Brabant. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 4 november 2024.

Handreiking Groen in en om de stad | 53

Subsidie gebiedsimpuls grenscorridor N69 Projecten voor het versterken van de herkenbaarheid en beleefbaarheid van het beekdal en het versterken van de landschappelijke en ruimtelijke kwaliteit, komen in aanmerking voor subsidie van de provincie. Ook het versterken van het leefgebied voor flora en fauna en de versterking van de klimaatrobuustheid zijn subsidiabel. • Voor wie: gemeenten, waterschappen en rechtspersonen die natuurbeheer als doel hebben. • Budget: € 5.032.000,-. • Verantwoordelijk: Provincie Noord Brabant. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2024.

Subsidie verwerving, functiewijziging en inrichting EVZ’s en stapstenen Projecten voor het aanleggen van een ecologische verbindingszone komen in aanmerking voor subsidie van de provincie. Dit kan gaan om een natte of droge ecologische verbindingszone of om stapstenen. • Voor wie: organisaties en particulieren. • Budget: niet vastgesteld. • Verantwoordelijk: Provincie Noord Brabant. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2026.

Subsidie Biodiversiteit en leefgebieden/ bosrevitalisering/ uitvoering Bosrevitaliseringsprojecten gericht op het behoud of herstel van prioritaire plant- of diersoorten en hun leefgebieden komen in aanmerking voor subsidie van de provincie. Uitvoeringsprojecten die zich richten op het behoud en herstel van prioritaire plant- of diersoorten en hun leefgebieden komen in aanmerking voor subsidie van de provincie. • Voor wie: rechtspersonen, een samenwerkingsverband van rechtspersonen. • Budget: € 750.000,- tot € 1,2 miljoen afhankelijk van het type project. • Verantwoordelijk: Provincie Noord Brabant. • Open/gesloten, looptijd: open van 11 januari t/m 17 december 2024.

Regelingen gemeenten op een rij Ook hier geld dat we een aantal goede voorbeelden geven vanuit het brede aanbod van gemeentelijke regelingen. Voor lokale projecten is het altijd van belang de lokaal beschikbare mogelijkheden uit te zoeken. Via https://groenesubsidiewijzer.verbeterjehuis.nl/groenesubsidiewijzer/ is per gemeente al veel te vinden.

Subsidie groene daken Subsidie voor het aanleggen van een groen dak d.m.v. het toevoegen van een plantenlaag op het dak. Hoogte subsidiebedragen verschillen per gemeente (evenals prijs per vierkante meter). • Voor wie: particulieren, bedrijven. • Budget: verschilt per gemeente, niet eenduidig. • Verantwoordelijk: de betreffende gemeente waar de aanvraag wordt ingediend. • Open/gesloten, looptijd: open in diverse gemeenten.

Handreiking Groen in en om de stad | 54

Subsidie groenblauwe schoolpleinen (Rotterdam) Subsidie voor de aanleg van een groenblauw schoolplein. ‘Een groenblauw schoolplein biedt een avontuurlijke plek in het groen dat uitnodigt tot spel en buitenlessen. Bovendien is er aandacht voor opvang en afvoer van regenwater. Het doel is meer school- en buurtkinderen buiten te laten spelen, meer groen in de stad te realiseren en de stad klimaatbestendiger te maken.’ • Voor wie: basisscholen. • Budget: € 400.000,-. School kan maximaal € 80.000,- aan subsidie ontvangen (bij gemeente Rotterdam). Budget is per gemeente verschillend. • Verantwoordelijk: Gemeente Rotterdam. • Open/gesloten, looptijd: tijdelijk gesloten, eerste kwartaal van 2024 opent nieuwe aanvraagronde, looptijd onbekend.

Subsidie klimaatadaptatie Mogelijkheid tot ontvangen subsidie bij het aanleggen van extra groen, opvangen van regenwater en afkoppelen dak of perceel. • Voor wie: particulieren. • Budget: onbekend, per aanvraag max. € 40.000,- beschikbaar. • Verantwoordelijk: Gemeente Rotterdam. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2024.

Regelingen overige partijen Tot slot nog enkele voorbeelden van andere partijen die vanuit hun doelstellingen bij willen dragen aan vergroening. Via https://hetgroeneloket.nl/subsidies/ is een breed aanbod te vinden van de mogelijkheden die met name waterschappen en hoogheemraadschappen hebben om vergroening te financieren. Hieronder enkele voorbeelden.

Subsidie groen en water in de buurt Bevorderen van groen en water in de wijk en op- en aan gebouwen. • Voor wie: VVE’s, scholen, buurtinitiatieven of particulieren. • Budget: € 250.000,- per jaar. • Verantwoordelijk: Waterschap Amstel Gooi en Vecht. • Open/gesloten, looptijd: open, 2024.

Subsidieregeling blauwe bewonersinitiatieven Duurzamer inrichten van wijk, plein of tuin. • Voor wie: VVE’s, scholen, buurtinitiatieven of particulieren. • Budget: € 200.000,- per jaar, per aanvraag max. € 5.000,- beschikbaar. • Verantwoordelijk: Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. • Open/gesloten, looptijd: open t/m 2024.

Handreiking Groen in en om de stad | 55

Bijlage 2 Volledige beschrijvingen van afbeeldingen en infographics A. Afbeelding 5: Selectie van kansen vanuit het oplossend vermogen van groenblauwe netwerken Groenblauwe netwerken bieden meerdere kansen. Bijvoorbeeld het verbinden van systemen, biotopen, verschillende schalen en plekken tot een groter geheel. Andere kansen zijn: verbeteren van fysieke en mentale gezondheid, faciliteren van routes, verhogen van de sociale cohesie, lucht zuiveren, koelen, vitalere bodems en behouden en doorontwikkelen van historische landschappelijke structuren en kernkwaliteiten van het gebied. Ga terug naar 2.2 Waar draagt groen aan bij?

B. Infographic: Gebouw/Perceel en de vijf schaalniveaus met bijbehorende werkwijzen De schaalniveaus van laag naar hoog voor sturing op de groenopgave. Elk schaalniveau heeft een andere werkwijze, waarbij het schaalniveau straat de nadruk legt op de menselijke maat. Hoe hoger het schaalniveau, hoe meer de focus wordt verlegd naar de systeemwerking. De verbeelding laat zien hoe de schaalniveaus zich tot elkaar verhouden. Schaalniveau 1: straat. Stuur op kwaliteit van de leefomgeving met zicht op continue groenvoorziening, maatwerk per straat, stimuleren van diversiteit in de leefomgeving en natuurinclusiviteit. Schaalniveau 2: buurt. Stuur op kwaliteit van de gemeenschap met de landelijke maatlat, een koele verblijfsplek van 200 vierkante meter en een groene ontmoetingsplek. Schaalniveau 3: Wijk. Stuur op kwantiteit met kwantitatief normeren. Schaalniveau 4: stad. Stuur op het systeem met een groenstructuurplan en stel een opgave per wijk. Schaalniveau 5: regio. Stuur op het systeem met focus op verbindingen met het buitengebied en 350 tot 500 vierkante meter groen per woning binnen een straal van 5 kilometer. Schaalniveau gebouw/perceel wordt als uitzondering genoemd. De mate van sturing door medeoverheden hierop is namelijk beperkter. Desondanks heeft dit schaalniveau wel impact op de gehele groenopgave.

Stimuleer verduurzaming en vergroening met de landelijke maatlat, natuurinclusiviteit en ontsteende tuinen. Ga terug naar 3.1 Werken met schaalniveaus.

C. Infographic: Overzicht van de wijze waarop de Groene Waarborg normeert en reguleert op elk van de vijf schaalniveaus Er zijn vijf schaalniveaus. Van het laagste schaalniveau 1: straat tot het vijfde en hoogste schaalniveau 5: regio wordt de focus verlegd van de menselijke maat naar de systeemwerking. De borgingssystematiek bevat normen en eisen op verschillende punten per schaalniveau. Schaalniveau 1: straat. Zicht op continue groenvoorziening. Schaalniveau 2: buurt. Geen afname van groen, koele verblijfsplek en 30 tot 40 procent schaduw. Schaalniveau 3: wijk. Minimum- en streefpercentage groen. Schaalniveau 4: stad. Groenstructuurplan; water- en bodemsturend. Schaalniveau 5: regio. 350 tot 500 vierkante meter groen om de stad per woning binnen een straal van 5 kilometer. Ga terug naar 4.1 De Groene Waarborg in het kort.

Handreiking Groen in en om de stad | 56

D. Afbeelding 9: Voorbeeld Stadslandschappen Omgevingsvisie Gemeente Breda 2040 In de Omgevingsvisie van de gemeente Breda 2040 worden verschillende maatregen getroffen om Breda sterk en veerkrachtig te maken. De stad en het aangrenzende, omliggende landschap zijn onderverdeeld in verschillende stadslandschappen. De kaart laat zien welke ingrepen gewenst zijn per landschapstype, zoals herstellen, verbinden, dooraderen van groenblauw en ontwikkeling van de natuur. Ga terug naar 4.6 Groen om de stad, de regio.

Handreiking Groen in en om de stad | 57

Colofon Dit is een uitgave van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Onderzoek uitgevoerd door: Arcadis en &Flux Mei 2024

Handreiking Groen in en om de stad | 58

Deze handreiking is een uitgave van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Mei 2024