RIS319454 Bijage 1. Nota van Beantwoording Van Hogenhoucklaan

Nota van Beantwoording Concept Voorontwerp Van Hogenhoucklaan 2024 In deze nota van beantwoording wordt een reactie gegeven op alle zienswijzen die door de gemeente Den Haag zijn ontvangen met betrekking tot het concept voorontwerp Van Hogenhoucklaan (RIS318194) tussen 18 maart 2024 en 28 april 2024. Zienswijze 1 Ik heb een suggestie voor een kleine aanpassing in de prachtige plannen voor de herstructurering van de Van Hogenhoucklaan, nl om een afzonderlijke fietsstrook aan te leggen naast de oostelijke rijbaan langs de beukenlaan van de Van Hogenhoucklaan tussen de Schoutenstraat en het plein ter hoogte van de De Mildestraat. Dit om te voorkomen dat veel (vooral ook jeugdige) fietsers, afkomstig uit de Sonderdankstraat, Van Stienhovenstraat, Schoutenstraat en Van Montfoortlaan, tegen het verkeer in fietsen of op de stoep fietsen. Deze maatregel zou een wezenlijke bijdrage leveren aan de verkeersveiligheid ter plaatse. Reactie 1 Dank u wel voor uw zienswijze. Uw wens om de verkeerssituatie voor de fietsers veiliger te maken wordt door de gemeente gedeeld. In de voorgestelde herinrichting van de Van Hogenhoucklaan als erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30km/u worden geen fietsstroken aangebracht. Het verkeer rijdt net als bij andere woonstraten (ook wel erftoegangswegen) gemengd over dezelfde rijbaan.

Dit is veilig mogelijk omdat het autoverkeer in de nieuwe voorgestelde situatie geen 50km/u, maar 30km/u zal rijden. De reden dat fietsstroken niet in dit ontwerp zijn opgenomen heeft te maken met hoe het wegontwerp invloed heeft op hoe de verkeersdeelnemers zich gedragen. De Van Hogenhoucklaan is in het voorontwerp ingericht als erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30km/u. Om ervoor te zorgen dat de verkeersdeelnemers snappen hoe hard ze mogen rijden, is het van belang dat de weginrichting hetzelfde is als andere erftoegangswegen in Den Haag. Dit wordt gedaan door de weg smaller in te richten, asfalt door klinkers te vervangen, drempels aan te leggen, rechts voorrang te geven op kruispunten en het verkeer gemengd te laten rijden op dezelfde rijbaan, zonder losse fietsvoorzieningen. Deze maatregelen samen vormen een uniform verkeersbeeld waardoor de weggebruiker aan de inrichting kan aflezen welk rijgedrag wordt verwacht. Door afbreuk te doen aan dit uniforme beeld, bijvoorbeeld door fietsstroken in het ontwerp op te nemen, kan het voor weggebruikers onduidelijk worden hoe zij zich op de weg moeten gedragen, waardoor het risico op verkeersonveilige situaties toeneemt. Het spookrijden van fietsers is natuurlijk niet wenselijk, maar het gedrag van de fietser is moeilijk te beïnvloeden.

Om de fietsers toch te sturen wordt het bestaande voetgangersdoorsteekje over de middenberm tussen de Schoutenstraat en Ridderlaan aan beide kanten aangesloten op drempels/plateaus, zodat het voor de fietser aantrekkelijker wordt om via dit doorsteekje op de juiste rijbaan terecht te komen en met het verkeer mee te fietsen, in plaats van tegen het verkeer in. Gebruik van dit doorsteekje door de fietser wordt dus gedoogd en gefaciliteerd.

Zienswijze 2 Graag spreek ik mijn expliciete steun uit voor de door u voorgestelde maatregelen. Elke ochtend breng ik op de fiets mijn kinderen naar school over die route en komen wij in onveilige situaties door auto’s die daar hard en onvoorzichtig rijden, omdat het net 30 seconde sneller naar de snelweg is dan via de Van Alkemadelaan. De maatregelen zullen groot verschil gaan maken. Het zou ook enorm helpen als u de toegang van de van Neuhuyskade naar de Benoordenhoutseweg zou afsluiten om die sluiproute door de wijk af te sluiten. Reactie 2 Dank u wel voor uw zienswijze en de steun voor de voorgestelde maatregelen. Ondanks dat dit niet binnen het project herinrichting Van Hogenhoucklaan valt, is er intern nagegaan of er plannen zijn voor de toegang vanaf de Neuhuyskade op de Benoordenhoutseweg. Er zijn binnen de gemeente op dit moment geen plannen om deze situatie op te pakken. Zienswijze 3 Wij zijn blij dat de gemeente zich zo uitgebreid inzet om de laan nog mooier, veiliger en groener te maken.

Aantal opmerkingen inzake huidige situatie: - snelheid auto verkeer VHH is met regelmaat te hoog (goed dat dit naar 30kmh gaat) - zeer veel lagere en middelbare school jeugd fiets over de VHH/ Floris Grijp naar school (6 lagere scholen en 3 middelbare scholen in de buurt) dus zeer veel (zeer) jonge fietsers in de ochtend en middag spits - uitgang HVV en VHH is gevaarlijk voor kinderen in de herfst/ winter - goed dat er snelheidslimitatie komt, dit staat op de radar bij HVV en vanuit de club/ omwonenden zien we graag dat dit geaddresseerd wordt daar er per training 60-100 kinderen komen /gaan. de huidige verkeersituatie voor onze huizen [huisnummers] is zeer verwarrend, zeker voor fietsende kinderen en autos die de bocht te krap nemen en de bocht niet geheel kunnen doorzien deze situatie is nog erger/ kritiek op drukke sport dagen (vrijdag en zaterdag) en middagdagen wanneer er met regelmaat auto’s staan op de zeer brede stoep voor ons huis [huisnummers] en aan de overkant waardoor de bocht geheel niet doorzien kan worden door automobilisten en zeker niet door (jonge) fietsers en voetgangers. Meerder autos geparkeerd in de vakken en daarnaast op de stoep maakt het zeer onoverzichtelijk terwijl het een druk punt is. Inzake de vergroening.

Wat voor een beplanting is er voorzien als groen onder de bomen voor [huisnummers]? Er wordt nu geregeld gespeeld door basisschool kinderen en de angst is dat het of een leuk perkje wordt waar (een kind) niet meer kan spelen of een poepveldje wordt voor honden/ vaag bosje met zwerfafval. Indien er mogelijkheid is als bewoner meer te denken aan vergroening dan zou een alternatief zou kunnen zijn een deel van de grond voor onze huizen [huisnummers] te huren/ kopen van de gemeente tot aan de twee bomen voor onze huizen. Dit gebied zou in geheel als groen gebied/ buffer betrokken kunnen worden naast de bestaande tuinen. Gedachte is de lage muur te continueren en aanleg van bijv een beschermde bloementuin (met ruimte voor hommels en bijen, aantallen lopen schrikbarend terug) en een aantal fruitbomen. Wij hebben reeds onze platte daken vergroend en merken dat dit veel

vliegende vrienden aantrekt. Mocht dit passen dat denken we graag mee en wij kunnen dit plan zelf financieren. Reactie 3 Dank u wel voor uw zienswijze. Wat betreft de verwarrende situatie voor uw woning(en), wij hebben hier naar gekeken naar aanleiding van uw zienswijze. Er wordt in de volgende fase van het project (definitief ontwerp) onderzocht hoe ervoor kan worden gezorgd dat er niet meer op de hoeken van het trottoir wordt geparkeerd (bijvoorbeeld door middel van paaltjes). Dit zal ten goede komen van de overzichtelijkheid en daarmee de verkeersveiligheid. Het groen onder de bomen in de groenvakken langs de Van Hogenhoucklaan wordt gras met bloembollen. Hier blijft afval niet snel in hangen. Elders worden heesters aangebracht. Er wordt rekening mee gehouden dat het trottoir voldoende breed blijft, zodat er genoeg ruimte overblijft voor kinderen om veilig te kunnen spelen. De beheerders vanuit het stadsdeel Haagse Hout zijn hierbij betrokken zodat zij alle informatie hebben om het juiste onderhoud in de nieuwe situatie te kunnen plegen. De gemeente steunt het vergroenen van de stad en moedigt bewoners ook aan dit te doen op eigen terrein. De gemeente zet zich daarnaast ook zelf in voor vergroening van de openbare ruimte. Door verkoop/verhuur van stukken ruimte die voorheen voor iedereen toegankelijk waren, krimpt de openbare ruimte.

Dit is niet wenselijk, ondanks de ambities om te vergroenen en bij te dragen aan de biodiversiteit. In Benoordenhout is de openbare ruimte ook juist expres ruim opgezet. Om deze kwaliteit van dit gebied te behouden is het ook niet wenselijk de openbare ruimte te verkleinen. Zienswijze 4 Ik ben blij om te lezen dat de Hogenhoucklaan verkeersveiliger gaat worden. Er wordt nu vaak te hard gereden in een woonwijk met veel fietsers richting scholen en sportverenigingen. Op basis van mijn eigen ervaringen als fietsende bewoner van de Sonderdankstraat, wil ik graag een aanvulling doen: Er wordt ook erg hard gereden op de Ruychrocklaan, tussen de Van Alkemadelaan en de Hogenhoucklaan en ook verder naar de Oostduinlaan. Een gevaarlijke weg voor fietsers, want geen fietspad terwijl het ook middenin de woonwijk ligt. Hopelijk wordt dit stuk van de Ruychrocklaan ook snel aangepast, net zoals het prachtig is heringericht aan de overzijde van de Van Alkemadelaan. Wat is het gevolg: fietsers uit de Sonderdankstraat, van Stienhovenstraat en Schoutenstraat die netjes richting de Wassenaarseweg willen fietsen, kunnen niet veilig oversteken op de Ruychrocklaan vanuit de van Stienhovenstraat. Ten eerste door de te hard rijdende auto's. Ten tweede door slecht zicht op de Ruychrocklaan op dit punt.

De route die dan linksaf via een stukje Ruychrocklaan, en dan linksaf richting de van Hogenhoucklaan gaat, wordt dus vaak vermeden. In plaats daarvan fietst men via een stukje Schoutenstraat (andere kant op) naar de Hogenhoucklaan, om dan tegen het verkeer in richting HVV te fietsen. Ook gevaarlijk, maar dan heb je als fietser in ieder geval zicht op het tegemoetkomende verkeer. De ruimte is echter krap. Op het hoekje bij de Mildestraat kan men vervolgens rechts aanhouden en dan

linksaf richting Wassenaarseweg. Omdat het ook de kortste route is, kiezen vooral veel scholieren en sportende kinderen deze route. Maar zeker ook volwassenen. Ik zie dat in het ontwerp geen rekening is gehouden met deze realiteit. In het betreffende stukje van de Hogenhoucklaan (vanaf ongeveer van Mildestraat richting Ruychrocklaan) is het zo te zien in de ontwerptekening nog steeds 1-richting verkeer waarin de auto de ruimte krijgt. Als de maximale breedte 5 meter wordt, met daarbij fietsers in dezelfde richting, is er geen ruimte voor tegemoetkomende fietsers. Wel is er ruimte voor parkeren..... De meeste huizen die aan dit stukje straat liggen bezitten echter een eigen oprit. Mijn suggestie: kom eerst zelf een steekproef nemen op verschillende tijdstippen van de dag om te tellen hoeveel fietsers deze optie nemen. U zult zien dat het echt de realiteit is. Mijn verzoek: geef fietsers vanuit beide richtingen de ruimte op de Ruychrocklaan (net zoals in het ontwerp op het stukje Ruychrocklaan richting Floris Grijpstraat, ook een realiteit die gelukkig wel is meegenomen). Bij te weinig ruimte: offer de parkeerplaatsen op, of de stoep langs het parkje dat midden op de van Hogenhoucklaan ligt. Die gebruikt niemand, iedereen loopt door het parkje zelf heen. Ik zou dat echt een enorme verbetering vinden om iedereen veilig richting scholen en sportverenigingen te laten fietsen.

Als deelauto gebruiker weet ik dat Den Haag ruimte wil geven aan de fiets in plaats van de auto. Mijn voorstel zou daar prima inpassen. Reactie 4 Dank u wel voor uw zienswijze. De Ruychrocklaan is geen onderdeel van het project om de Van Hogenhoucklaan opnieuw in te richten. Het wordt onderzocht of het stuk Ruychrocklaan aan de andere kant van de Van Alkemadelaan in een toekomstig project kan worden aangepakt. Als dit project doorgaat wordt er door het projectteam hierover met de buurt gecommuniceerd. Hier wordt meer over duidelijk in 2025. Het is de gemeente bekend dat er over de Van Hogenhoucklaan veel gefietst wordt, vaak door jonge fietsers. De gemeente heeft de ambitie om ervoor te zorgen dat deze fietsers veilig door de Van Hogenhoucklaan kunnen fietsen. In de huidige situatie zijn de stukken eenrichtingsverkeer (tussen de Ruychrocklaan en de Floris Grijpstraat) ca. 4 meter breed. Dit verandert niet in het voorgestelde ontwerp. Het stuk Van Hogenhoucklaan tussen de Floris Grijpstraat en de Wassenaarseweg wordt versmald van de huidige ca. 6 naar 5 meter. De stukken Van Hogenhoucklaan waarover u de zienswijze heeft ingediend veranderen dus niet qua rijbaanbreedte. Alhoewel het niet wenselijk is dat er fietsers tegen de richting in fietsen, is dit gedrag moeilijk te beïnvloeden.

Het bestaande doorsteekje van de Schoutenstraat naar de Ridderlaan, wat nu al wordt gebruikt door fietsers, wordt straks goed aangesloten op de nieuwe drempels, waardoor het aantrekkelijker wordt dit doorsteekje te gebruiken om op de juiste rijbaan terecht te komen. Een eenrichtingsrijbaan van 4 meter breed is breed genoeg voor een auto met een fietser als tegenligger. Zeker nu de parkeervakken extra breed worden gemaakt, waardoor auto’s niet snel meer deels op de

rijbaan staan, is er genoeg ruimte. Daarnaast mag het autoverkeer in de nieuwe situatie maximaal 30km/u rijden, waardoor de situatie veiliger wordt dan nu.

Zienswijze 5 Dank voor de flyer over de geplande werkzaamheden en herinrichting van hogenhoucklaan. Als vader van 2 jongen kinderen kan ik alleen maar toejuichen dat het verkeer wat rustiger wordt ingericht. Sochtends is het erg druk met jongen kinderen die fietsen (of worden vervoerd) naar de basisscholen in de buurt. Het is in beide richtingen tussen wassenaarseweg en montfoortlaan/de mildestraat zo al heel druk (rood en geel aangegeven op de tekening). Zeker bij het laatste stuk stukje is het al erg krap als er een auto bij komt kijken (pijl naar links). Beide gele vakken zijn nu al pittig. 1. Ik lees dat de rijbanen versmald gaan worden naar 5meter – dat wordt met behoud twee richting verkeer heel erg krap met fietsers & autos samen in twee richtingen. Hoe is de ervaring van de bewoners Ruychroklaan? Ik zou willen voorstellen dat de hele Hogenhoucklaan eenrichting verkeer wordt voor autos/vrachtwagens etc (vanaf wassenaarseweg of van zaeckstraat) ‘de wijk in’ (zie groen pijlen), en Floris Grijpstraat 1 richting ‘de wijk uit’, zoals aangegeven met groene pijlen. Reactie 5 Dank u wel voor uw zienswijze. De reacties van de Ruychrocklaan bewoners zijn overwegend positief over de nieuwe inrichting. Een versmalling van de rijbaan is een belangrijke maatregel om de beoogde maximumsnelheid van 30km/u af te dwingen. Een brede rijbaan leidt tot harder rijdende auto’s.

De associatie met krapte is logisch. Het idee van een erftoegangsweg 30km/u is dat de weggebruiker extra oplettend is en in de beperkte ruimte rustig rijdt en verwacht dat er fietsers op de rijbaan zullen fietsen. De weg krijgt in de voorgestelde situatie een veel rustiger en verkeersveiliger karakter dan de huidige inrichting. Naar eenrichtingsverkeervarianten is serieus gekeken tijdens de afgelopen twee jaar ontwerpen. Het nadeel van deze verschillende varianten, waaronder de door u genoemde variant, is dat de resulterende verkeerscirculatie door de buurt elders voor potentieel onveilige verkeerssituaties zorgt. Op de aansluiting van de Floris Grijpstraat op de Wassenaarseweg staan bijvoorbeeld geen verkeerslichten en is ook geen uitritconstructie. Extra verkeer via deze route de wijk uit laten rijden brengt verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee. Zienswijze 6 Hierbij maak ik mijn zienswijze kenbaar met betrekking tot het Voorontwerp Van Hogenhoucklaan (RIS318196). Volgens de geldende CROW-richtlijnen en het Haags Handboek Openbare Ruimte horen fietssuggestiestroken niet bij een inrichting als erftoegangsweg. Ze zijn onwenselijk omdat ze impliceren dat fietsers op de strook moeten fietsen, terwijl deze fietssuggestiestroken minder dan de door CROW aanbevolen minimumbreedte voor veilige fietsstroken naast geparkeerde auto's (= 170 cm + 50 cm

schrikruimte) hebben. Fietssuggestiestroken suggereren dat er voldoende ruimte is om fietsers in te halen, maar de rijbaan wordt versmald van 6 tot 5 meter waardoor er minder ruimte is om in te halen. Er is met name te weinig ruimte om zowel een fietser als een tegemoetkomende auto in te halen, in welk geval de automobilist achter de fietser aan moet rijden, terwijl fietssuggestiestroken impliceren dat dat niet nodig moet zijn. Laat de fietssuggestiestroken achterwege. Ze voegen niets toe en doen afbreuk aan het erftoegangsweg-wegbeeld. Reactie 6 Dank u wel voor uw zienswijze. Vanuit de gemeente zijn uw argumenten goed te volgen. Dit zijn dezelfde argumenten die de gemeente de klankbordgroep heeft verteld. De huidige voorgestelde stippellijn, aangegeven door middel van witte steentjes elke (zoveel) meter aan weerszijden van de rijbaan tussen de Floris Grijpstraat en de Wassenaarseweg, is het resultaat van participatie met de klankbordgroep. Het zijn geen officiële fiets(suggestie)stroken, eerder een indicatie. Wat de gemeente betreft kunnen deze stippellijntjes niet veel kwaad. Vergelijkbare stippellijnen zijn al eerder succesvol toegepast op de Weimarstraat en de Willem de Zwijgerlaan. Zienswijze 7 Als bewoner van de Arendsburg vraag ik uw aandacht voor het volgende: - Geen idee waar jullie het idee vandaan halen dat er a. Te hard gereden zou worden op deze weg.

Er wordt al bijna stapvoets gereden door de bewoners met name bij de sportvelden. b. Dat er sprake zou zijn van verkeersdrukte...? Gaat u daar eens kijken... bijna geen auto te zien op deze weg! Het is de van Alkemadelaan niet.. De meeste mensen komen met de fiets naar de sportvelden of lopend. Veel kinderen die naast elkaar fietsen en die brede weg wel nodig hebben.. Waar ik bang voor ben is het weghalen van parkeerplaatsen ter hoogte van de Wassenaarseweg want dan neemt de parkeerdruk voor de bewoners alleen maar toe en dat is al het geval na de herinrichting van de Wassenaarseweg en de van Wijngaardenlaan.. Ook een kwalijk punt vind ik het aanleggen van verkeersdrempels wat juist het ontstaan van verkeersdruk en geluidsoverlast zou bevorderen. Moeten kinderen op hun fietsje ook over de drempels? Niet te doen en zeer onverstandig. Het is een straat... geen snelweg. Nog een ander belangrijk punt: bij het kruispunt op de Wassenaarseweg einde Hoogenhoucklaan wordt aan beide kanten overgestoken door voetgangers. Echter...er is maar één voetgangersstoplicht en één zebra. Het zou veiliger zijn als er een tweede van beiden bijkomt want ik zie regelmatig gevaarlijke oversteek manoeuvres door voetgangers die naar de AH gaan op de hoek en niet 3 keer(!) willen oversteken bij die ene zebra. Dat is een gevaarlijke situatie.

Reactie 7 Dank u wel voor uw zienswijze. De gemeente heeft snelheidsmetingen en intensiteitenmetingen uitgevoerd voor dit project. Daaruit is gebleken dat er in de huidige situatie vooral netjes binnen het snelheidslimiet van 50km/u wordt gereden. Daarnaast blijkt dat het aantal auto’s wat hier per dag rijdt gemiddeld laag ligt (minder dan 1.500). De gemeente beweert dan ook niet dat er te hard wordt gereden of dat het druk is op een gemiddelde dag. Ook worden er geen parkeerplaatsen weggehaald bij de Wassenaarseweg in dit plan, het aantal parkeerplekken blijft gelijk. Het toepassen van verkeersdrempels is een van de belangrijkste maatregelen om ervoor te zorgen dat er niet harder dan 30km/u wordt gereden. Drempels zullen er in ieder geval niet toe leiden dat de verkeersdruk toeneemt, sterker nog, de kans is aanwezig dat de Van Hogenhoucklaan minder aantrekkelijk zal worden voor doorgaand verkeer, waardoor het rustiger wordt. Door de gereduceerde snelheid zal er ook niet meer geluidsoverlast worden veroorzaakt. Daarnaast zijn de drempels zorgvuldig gekozen zodat kinderen en scootmobiels er zonder problemen overheen kunnen. De oversteeksituatie bij de Wassenaarseweg is de gemeente bekend. De Wassenaarseweg gaat in de toekomst opnieuw worden ingericht. Dit zal waarschijnlijk pas over een aantal jaren plaatsvinden.

De verwachting is dat de werkzaamheden tussen 2028 en 2030 zullen beginnen. Zienswijze 8 In het ontwerp ontbreken de bestaande EV laadpalen aan weerszijde van de straat bij nr 1. Is dit per ongeluk of expres? De laadpalen worden zeer veel gebruikt (ook door mij) en moeten m.i. blijven. De laadpaal op de hoek van Zaeckstraat heeft twee aansluitingen, maar ook nu slechts één parkeerplaats. Graag uitbreiden naar twee laadplaatsen. Dit omdat de laadpalen bij nr 1 vaak vol bezet zijn. Reactie 8 Dank u wel voor uw zienswijze. Het ontbreken van de reeds bestaande EV-laadpaal is een foutje in het ontwerp. Deze blijft uiteraard bestaan en zal in het ontwerp worden toegevoegd. Wat betreft de door u genoemde laadpaal op de hoek van de Van Zaeckstraat wordt op basis van gebruiksgegevens bekeken of het wenselijk is om een tweede parkeerplek te reserveren voor het opladen van elektrische voertuigen. De uitkomst hiervan wordt in de volgende fase in het ontwerp meegenomen. Zienswijze 9 Ontwerp vergroot illegaal gebruik van (gemotoriseerde) fietsers op voetpad tussen Mildestraat en sportvelden en v.v. schatting 10% van totaal. Graag chicane achtige maatregelen nemen op voetpad. Reactie 9 Dank u wel voor uw zienswijze.

De verwachting van de gemeente is niet dat er meer op het trottoir zal worden gefietst tussen de De Mildestraat en de sportvelden. Op het stuk rijbaan tussen de sportvelden en De Mildestraat is in het ontwerp gekozen voor tweerichtingsverkeer voor fietsers, waar dat in de huidige situatie eenrichtingsverkeer is voor alle weggebruikers. De verwachting is dat er hier minder op het trottoir zal worden gefietst. Mocht het blijken dat fietsers op het trottoir een groot probleem zijn, kan er met de wegbeheerder van het stadsdeel naderhand worden gesproken over maatregelen. Zienswijze 10 We hebben genoeg parkeerplaatsen. Geen extra aub! Reactie 10 Dank u wel voor uw zienswijze. Het aantal parkeerplaatsen blijft gelijk. Zienswijze 11 Kiss & Ride parkeerplaatsen vervangen door schuinparkeerplaatsen, zodat er meer plekken in dezelfde ruimte passen. Wél 15 min max. Van Lanscroonstraat containers op/langs rijbaan zonder paaltje fietsers te waarschuwen. 1 x in het donker gevallen door stoepje. - zebrapaden missen en dat is gevaarlijk - Laad en loszone voor vrachtwagens bij de padelbaan

Reactie 11 Dank u wel voor uw zienswijze. Er is niet voor schuinparkeerplaatsen gekozen, omdat bestuurders met erg weinig zicht achteruit moeten rijden om uit zo’n plek te komen. Dit is gevaarlijker voor fietsers, zeker de vele jonge fietsers op de Van Hogenhoucklaan. Uw zorg over de ondergrondse containers op de Van Lanscroonstraat is doorgegeven aan de wegbeheerder. Zebrapaden zijn niet opgenomen in dit ontwerp, omdat deze in principe niet in een erftoegangsweg worden toegepast. De snelheid van het verkeer ligt straks lager, waardoor het veilig is voor voetgangers om overal langs de rijbaan over te steken. Er is met de klankbordgroep wel gekeken naar het aanbrengen van een zebrapad bij de ingang van de sportvelden. Gezien de wettelijke eis dat er vanwege benodigde zichtlijnen geen parkeerplaatsen binnen 5 meter vanaf het zebrapad mogen liggen, zouden er 8 parkeerplekken komen te vervallen bij het aanleggen van een zebrapad op die locatie. In samenspraak met de klankbordgroep is ervoor gekozen dit niet te doen.

In verband met het behoud van zoveel mogelijk parkeerplaatsen rondom de sportvereniging, wordt ervoor gekozen geen aparte laden- en lossenzone te realiseren bij de padelbanen. Er wordt wel onderzocht of er eventueel een combinatie kan worden gemaakt tussen de nu beoogde kortparkeerplekken en een laden- en lossenzone, mits dit veilig kan. Zienswijze 12 Het zebrapad hoek Wassenaarseweg/Hoogenhoucklaan zou verdwijnen omdat er een 30 km zone komt. Hier ben ik op tegen. In dit gebied wonen veel 70+ers (Arendsburg) o.a. Hoe meer zebra’s hoe beter op dit stuk! Reactie 12 Dank u wel voor uw zienswijze. Bij de kruising Wassenaarseweg/Van Hogenhoucklaan worden geen zebrapaden verwijderd. Dit kruispunt wordt in dit project niet meegenomen. Zienswijze 13 Mijn observatie en advies hieronder is gebaseerd op > 10 jaar aansluitende ervaring door onze kinderen per fiets op en neer naar de basisschool te brengen van de Ruychrocklaan naar de Paschalisschool en dat minstens 2x per dag. Dit advies is derhalve door een ervaringsdeskundige gericht aan u.

Graag wil ik u informeren over de vele zeer gevaarlijke situaties die dagelijks/zo nu en dan gebeuren omdat fietsers - tegen de richting in - van de Floris Grijpstraat recht door fietsen richting Goedlijfstraat en van Hogenhoucklaan en er gemotoriseerd verkeer en scooters en fietsers van de van Hogenhoucklaan rechtdoor rijden naar de Floris Grijpstraat. Dat wegdeel is nu eenrichtingsverkeer voor alle verkeersdeelnemers.. en daarmee in de basis wel veilig. De weg is er nu al smal en wordt niet breder. Als het voorstel cf. voorontwerp wordt doorgezet gaan daar fietsers etc. – er fietsen veel kinderen met en zonder ouders - op weg en terug naar de basisscholen in de beurt sneuvelen. Desondanks wilt u dat hier fietsers “tegen het verkeer” gaan inrijden in de nieuwe situatie op weg naar de Goedlijfstraat en de van Hogenhoucklaan. Ik hoop dat u deze voorgestelde zeer gevaarlijke twee richtingsbaan voor fietsers serieus gaat heroverwegen – dan wel ter plaatse rond schooltijden waarnemingen gaat doen.. De fietsers (ouders met kinderen – kinderen met vriendjes) fietsen altijd met 2 of 3 naast elkaar en dat gaat DUS tot onvoorspelbare en zeer gevaarlijke situaties leiden ook op de zaterdagen als er onbekenden in de buurt voor het bezoek aan de voetbalvelden komen.. met een twee richtingsweg voor fietsers in de voorontwerp fase in onderzoek

Mijn stellige en zeer dringende advies: Handhaaf de bestaande eenrichtingsweg richtingen voor alle verkeersdeelnemers. Het wordt dan zoals nu niet gewijzigd en rijden alle verkeersdeelnemers in een rondje om het appartementen complex. Daarmee is de verkeersstroom richting de Goedlijfstraat en de van Hogenhoucklaan -> Ruychrocklaan overzichtelijk voor alle verkeersdeelnemers en voorspelbaar voor alle weggebruikers ook voor hen die eenmalig in de buurt komen. Ter overvloede uw 30km zone gaat de in potentie gevaarlijke situaties niet elimineren.. Ervaringsdeskundige en jarenlang deze route 2x per dag met de kinderen gefietst naar de Paschalisschool Op de dag zijn er met fietsers op de piek momenten naar de scholen tegengestelde fietsbewegingen van en naar de basis en middelbare scholen + en in de ochtend het gehaaste woon werk verkeer, dan wel ouders die te laat de kinderen met de auto op school willen afzetten en door drukke kleine kinderen in de auto zeer afgeleid zijn. Dat zijn de gevaarlijkste momenten waarnaar ik oa refereer in verder relatief rustige buurt waar wij wonden. Gedurende de dag komt het ook voor – dan leidt het ook tot onverwachte en gevaarlijke momenten – zeker gezien de electrische bakfietsen / scooters etc.. die een eigen racebaan willen hebben. Reactie 13 Dank u wel voor uw zienswijze.

Zoals u aan de hand van gebruikservaring en observaties opmerkt, wordt er in de huidige situatie door fietsers tussen de Floris Grijpstraat en de Goetlijfstraat tegen het verkeer in gereden. Op dit moment geldt er eenrichtingsverkeer voor alle weggebruikers. Desondanks, wordt er tegen het verkeer in gefietst. Dit gedrag van fietsers is lastig te beïnvloeden omdat dit de kortste route is. In het voorgestelde ontwerp wordt er op dit stuk van de Van Hogenhoucklaan een uitzondering aan het eenrichtingsverkeer toegevoegd voor fietsers. Zie de uitzonderingsbordjes op de ontwerptekening tussen de Goetlijfstraat en Floris Grijpstraat. Op deze manier wordt het gedrag van de fietser, wat ook in de huidige situatie plaatsvindt, gedoogd op een veiligere manier. De automobilist wordt middels het uitzonderingsbordje gewaarschuwd dat zij fietsers uit de tegengestelde richting moeten verwachten en kunnen hierdoor anticiperen. Daarbovenop komt dat het relatieve snelheidsverschil tussen de automobilist en de fietser in de nieuwe situatie een stuk kleiner is, waardoor de situatie voor de fietsers verkeersveiliger wordt. Zienswijze 14 Hierbij de zienswijze van de Fietsersbond:

De Fietsersbond is tegen het Voorlopig Ontwerp (VO). Het is onveilig voor de fietsers en niet toekomst bestendig. De voorgestelde fietsstroken met de huidige markering zijn de onduidelijk en dragen niet bij tot de fietsveiligheid, en zijn een verslechtering van de huidige situatie. De functie van het weggedeelte tussen de Floris Grijpstraat en de Wassenaarweg heeft meer dan een verblijfsfunctie. Dit weggedeelte is de enige toegang tot de sportvelden voor bezoekers en toeleveringsbedrijven. Het ontwerp is gebaseerd op ETW maar is hier niet toereikend! In deze afwijkende situatie moet afgeweken worden van een algemene richtlijn en ruimer worden gekeken (bij voorbeeld richting GOW30). Onze visie sluit aan op de aanbevelingen in het advies van Veilig Verkeer Nederland. Vooruitlopend op de toekomstige ontwikkelingen en kansen stelt de Fietsersbond voor om in het ontwerp fietsstroken op te nemen op 6m brede rijbaan. De ideale breedte van goede fietsstroken is 1,75m. Zij moeten goed herkenbaar zijn door b.v. asfalt of door klinkers in een afwijkende kleur met witte klinkers als streepmarkering. Reactie 14 Dank u wel voor uw zienswijze. In het voorgelegde voorontwerp wordt uitgegaan van een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30km/u (ETW30).

De gemeente is bekend met het advies van Veilig Verkeer Nederland en de wens van een deel van de omgeving om de Van Hogenhoucklaan in te richten als gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30km/u (GOW30). De gemeente heeft echter gekozen de Van Hogenhoucklaan niet als GOW30 in te richten, omdat dit alleen toepasselijk is op wegen waar niet alleen een verblijfsfunctie geldt, maar ook een grote hoeveelheid verkeer rijdt en/of een OV-route loopt. Gemiddeld rijden er op de Van Hogenhoucklaan net geen 1.500 auto’s per etmaal, wat ruim binnen de grenzen van een erftoegangsweg valt. Daarnaast rijdt er op dit deel van de Van Hogenhoucklaan geen bus of tram. De Van Hogenhoucklaan heeft dus niet de karakteristieken van GOW30. Op een erftoegangsweg worden geen fietsstroken toegepast. Het verkeer rijdt veilig gemengd op dezelfde rijbaan. Dit heeft ermee te maken dat het wegontwerp de weggebruiker duidelijk maakt welk gedrag er van hen wordt verwacht. Door een uniform ETW30 ontwerp wordt het de weggebruiker duidelijk dat zij 30km/u dienen te rijden en oplettend moeten zijn. Wanneer er aan dit uniforme beeld afbreuk wordt gedaan door elementen toe te voegen die kenmerkend zijn voor bijvoorbeeld een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50km/u (GOW50), zoals fietsstroken, kan dit ertoe leiden dat de weggebruiker niet weet welk gedrag gepast is op de weg.

Dit leid tot onvoorspelbaarheid, wat weer kan leiden tot verkeersonveilige situaties. Eenzelfde argument geldt voor de voorgestelde versmalling van de rijbaan van de huidige ca. 6 meter naar 5 meter. Om het gewenste gedrag bij weggebruikers uit te nodigen is een smallere rijbaan een belangrijke maatregel. Een bredere rijbaan vergroot het risico op een hogere snelheid en gevaarlijke inhaalacties. Gedrag wat niet past binnen een verkeersveilige erftoegangsweg 30km/u. Zienswijze 15 Zienswijze Klankbordgroep ivm herinrichting Van Hogenhoucklaan – 26 april 2024 Overleg met Klankbordgroep

Sinds 2022 overleggen omwonenden en overige belanghebbenden met de gemeente in een Klankbordgroep. De Klankbordgroep ondersteunt de beoogde snelheidsverlaging naar 30kmh door de aanleg van drempels en plateaus, maar is erg bezorgd over de gevolgen van de rijbaanversmalling en het weghalen van de rode fietsstroken op het weggedeelte ter hoogte van de sportterreinen. De nu al beperkte ruimte voor elkaar passerende voertuigen wordt bij een versmalde rijbaan wel erg krap en met name de fietsveiligheid komt in gevaar ondanks het lagere snelheidsregime. Alle partijen in de Klankbordgroep onderkennen dat het weliswaar niet altijd even druk is met auto’s op dit weggedeelte, maar er rijden naar verhouding wel veel fietsers, waaronder scholieren, ouderen en sporters en er zijn veel parkeerbewegingen (onder meer laad- en losverkeer door vrachtauto´s en bestelauto´s en bezoekers brasserie). En sinds de recente aanleg van zes padelbanen op Tennispark WW is het aantal parkeerbewegingen van met name auto’s enorm toegenomen. De huidige rode fietsstroken zijn in 2009 aangebracht en voldoen volgens alle partijen goed. Adviesrapport Veilig Verkeer Nederland Na diverse bijeenkomsten werd duidelijk dat de gemeente vasthoudt aan haar visie op de functie van de weg (zgn. erftoegangsweg) en de daarbij geldende richtlijnen voor de inrichting.

De Klankbordgroep heeft daarom het VVN participatiepunt benaderd om een advies.VVN onderschrijft in haar adviesrapport (dd 15 januari 2024, zie bijlage) de wens om de snelheid te verlagen en steunt grotendeels de voorgestelde maatregelen uit het voorlopig ontwerp. Ten aanzien van het weggedeelte van de Van Hogenhoucklaan tussen de Wassenaarseweg en de kruising Floris Grijpstraat concludeert VVN echter dat de beoogde functie, het gebruik en de nieuwe vormgeving van de weg niet goed aansluiten bij de landelijke verkeersveiligheidsfilosofie voor verblijfsgebieden. Dit weggedeelte ligt strategisch in het verblijfsgebied en heeft, behalve een verblijfsfunctie voor de direct aanliggende woningen, ook een ontsluitingsfunctie voor de sporters en toeschouwers van de sportterreinen. Verder heeft het een (poort)functie voor doorgaand verkeer uit het grote achterliggende woongebied naar de Wassenaarseweg ( belangrijke invalsweg, ook voor nood- en hulpdiensten). Het gaat hier dus niet om een zuiver verblijfsgebied, zoals beoogd in de landelijke en gemeentelijke verkeersveiligheidsfilosofie van Duurzaam Veilig Verkeer. Volgens deze visie moeten op erftoegangswegen alle verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers, automobilisten, etc.) veilig van dezelfde rijbaan gebruik kunnen maken, waarbij voetgangers vaak wel een eigen verkeersruimte wordt geboden in de vorm van een trottoir.

Bewoners beschouwen straten in verblijfsgebieden als onderdeel van hun directe woon-en leefomgeving. Zij zijn bereid zich daar in het verkeer ook naar te gedragen. Sporters en toeschouwers komen echter meestal van buiten het verblijfsgebied. Zij zijn passanten en hechten minder waarde aan de verblijfsfunctie. Zij gedragen zich daardoor anders in het verkeer. Voor deze groep heeft het weggedeelte tussen de Wassenaarseweg en de kruising Floris Grijpstraat eerder een gebiedsontsluitingsfunctie. De functies verblijven en ontsluiten gaan hier dus samen en dat maakt het strak toepassen van de landelijke richtlijnen voor de inrichting van erftoegangswegen, zoals rijbaanversmalling en het weghalen van de rode fietsstroken, erg lastig. Een probleem, dat overigens bij veel wegbeheerders in Nederland speelt. Afwijken van richtlijnen is in zo´n situatie, mits goed onderbouwd, wel mogelijk. VVN concludeert in haar rapport, dat de wijze waarop de gemeente nu echter afwijkt van de richtlijnen, namelijk door het introduceren van een fietssuggestiestrook met een stippelmarkering op de versmalde

rijbaan, weliswaar creatief is, maar te weinig recht doet aan de wens om de fietser bescherming te blijven bieden. In dit geval adviseert VVN toch gewoon te kiezen voor duidelijk herkenbare fietsstroken. Verder acht VVN het, gelet op de bijzondere mengfunctie van dit weggedeelte en de regelmatige laaden losbewegingen ook erg wenselijk om de rijbaan breder te maken dan de beoogde 5 m. en adviseert hiervoor bijvoorbeeld ruimte te zoeken in de relatief brede trottoirs en/of de groenstrook. Oplossing ligt bij de GOW 30. Tegelijkertijd wijst VVN in haar rapport op de recente landelijke aanpassing van het Duurzaam Veilig beleid en de introductie van een nieuwe wegcategorie, juist bedoeld voor wegen waar de functies verblijven en ontsluiten mengen en elkaar in de weg zitten. Het gaat dan om de zgn. GebiedsOntsluitingsWegen met een snelheid van 30km/h., de GOW30. De minister staat wegbeheerders sinds kort toe deze wegcategorie toe te passen. Het betekent onder meer dat er op dit wegvak geen 30km/h zonebord, maar een RVV bord met een snelheidsaanduiding van 30 km/h geplaatst wordt. Op verzoek van de minister is in april 2023 een CROW handreiking opgesteld met voorlopige inrichtingskenmerken van een GOW30. Deze handreiking biedt gemeenten meer handvatten hoe bij een GOW30 om te gaan met verharding van de weg (o.a.

klinkers), rijbaanbreedte (minimaal 5,80m) en fietsvoorzieningen (fietsstroken minimaal 1,70m). Het biedt derhalve ruimte aan wegbeheerders om 30km/h wegen breder te maken en fietsstroken toe te passen op de rijbaan. Het voorlopige karakter biedt bovendien de mogelijkheid aan wegbeheerders om ervaring op te doen met de effecten in de praktijk. De minister biedt met deze GOW30 een mooie kans voor de gemeente om hiermee, al dan niet als pilot, ervaring op te doen. Op basis van de ervaringen in het land worden uiteindelijk nieuwe richtlijnen vastgesteld, VVN adviseert de gemeente dan ook deze kans te grijpen en daarmee een voor alle partijen acceptabele oplossing te bieden voor de ontstane situatie op het weggedeelte van de Van Hogenhoucklaan tussen de Wassenaarseweg en de kruising Floris Grijpstraat. De rest van de Van Hogenhoucklaan blijft dan volledig erftoegangsweg. Daar kan het 30 km/h zonebord wel worden geplaatst. Geen gesprek met gemeente meer mogelijk Omdat deze recente optie van GOW30 nog niet eerder in de Klankbordgroep besproken kon worden hoopte de Klankbordgroep nog voor het vaststellen van het VO met de gemeente te kunnen praten over deze nieuwe situatie, maar de gemeente wilde dit gesprek niet meer aangaan. Zij acht het voorstel kansloos en wees de voorstellen schriftelijk bij voorbaat af. Voor een nadere standpuntbepaling verwees ze naar de zienswijzeprocedure.

Verdere punten van aandacht - In het VO is geen rekening gehouden met de recente aanleg van zes padelbanen op tennispark WW. Er wordt 7 dagen per week gespeeld van 7.00 tot 24.00 uur. De banen zijn veelal volgeboekt. Per uur wisselen er gemiddeld 48 spelers van baan. De meeste spelers komen met de auto. De toename van (parkerend) autoverkeer is sinds de banen open zijn exponentieel toegenomen. De verkeersveiligheid van met name fietsers is daardoor een nog groter punt van zorg. - Verder bestaan er plannen om een extra parkeerterrein aan te leggen op het tennispark. In het VO is geen rekening gehouden met in- en uitrijdend autoverkeer bij de toegang van het tennispark. - De bocht ter hoogte van (de tuin van) huisnummer 26 (tegenover de sportvereniging HVV) wordt in het VO ‘opgedikt’. De bocht levert nu al gevaarlijke situaties op, omdat auto’s de grote bocht ruim moeten nemen om de Van Hogenhoucklaan op te kunnen draaien. Tegenovergesteld verkeer op de an Hogenhoucklaan moet dan veelal inhouden of stil gaan staan. Niet wenselijk voor de

doorstroming zo pal voor de sportclub. In het VO wordt dat nog problematischer. Hier moet naar gekeken worden. - In het VO zijn geen zebrapaden opgenomen. De huidige zebrapaden zorgen nu juist voor duidelijke oversteekplaatsen voor kinderen, ouderen, mindervaliden en andere voetgangers. Inmiddels blijken er ook mogelijkheden te zijn om zebrapaden aan te leggen op bijvoorbeeld plateaus, waardoor er niet extra parkeerplaatsen hoeven te verdwijnen. Zie https://www.crow.nl/downloads/pdf/verkeerenvervoer/verkenning-zebrapaden.aspx?ext=.pdf - In het VO is geen ruimte (meer) opgenomen voor ouders die hun kinderen komen halen en brengen bij de sportverenigingen met de bakfiets (en dus niet met de auto!). Ouders wachten hun kinderen op aan straatzijde van de sportparken. De bakfietsen op het terrein van de sportverenigingen parkeren past niet en werkt ook niet. Te krap. - In het VO is geen specifieke plek opgenomen voor (deel)scooters. Nu staan de scooters verspreid over de trottoirs. Omdat deze breed zijn kunnen voetgangers er langs lopen. In het VO worden de trottoirs veel smaller en kunnen voetgangers en mindervaliden er niet meer langs als er lukraak scooters staan geparkeerd. Daarom zijn duidelijke scooterplekken noodzakelijk. - De uitstapstrook bij de parkeervakken bedraagt volgens de plattegrond inmiddels niet een, zoals aanvankelijk bedacht, maar drie stoeptegels (90 cm).

Op de dwarsdoorsnede staat echter een breedte van 70 cm aangegeven. Welke tekening is juist? In het VO zijn groenstroken aangegeven. In de dwarsdoorsnede ontbreekt echter een groenstrook ter hoogte van het tennispark. Welke tekening is juist? - In het VO zijn de groenstroken voorzien van gras. Makkelijk in het onderhoud (wel 20 keer! per jaar maaien, aldus de groenvoorziening). Nadeel van gras op deze plek is dat honden erin poepen en kinderen van de sportclubs er op gaan voetballen en spelen. Het groenstrook wordt dus een vieze, modderige bende en er kunnen gevaarlijke verkeersituaties ontstaan door de spelende kinderen. - Tijdens de inloopmiddag is ook gesproken over het planten van lage heesters en blue bells in de groenstroken. Op zich beter in het onderhoud (slechts een keer jaar snoeien) en het aangezicht. En lastig om daarop te spelen. - Nog een klein punt van aandacht. De dagen en tijden op de borden bij de Kiss & Ride zone bij de sportvelden zijn niet juist. Dit moet nog nader worden afgestemd met de sportvereniging. Tot slot Gezien het bovenstaande lijkt het de Klankbordgroep verstandig dat er, voordat er sprake kan zijn van een DO, toch nog een gesprek plaatsvindt tussen gemeente, klankbordgroep en VVN.

Klankbordgroep bestaande uit: - Wijkvereniging Benoordenhout - Voorall - Koninklijke HC & VV - Fietsersbond - Stichting Van Hogenhoucklaan Verkeersveilig en Leefbaar - Omwonenden Reactie 15 Dank u wel voor uw zienswijze. De door u aangedragen punten zijn bij de gemeente bekend aan de hand van de afgelopen twee jaar aan participatie en/of de adviezen uit het rapport van Veilig Verkeer Nederland (VVN).

De gemeente kiest ervoor om de Van Hogenhoucklaan in te richten als erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30km/u (ETW3). Het idee om de Van Hogenhoucklaan in te richten als gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30km/u (GOW30) is door VVN aangedragen als mogelijke keuze. De gemeente heeft hiervan kennis genomen, maar vindt dit niet een passende inrichting voor (delen van) de Van Hogenhoucklaan. Dit heeft te maken met de karakteristieken van het verkeer op deze weg. De gemiddelde autointensiteit per etmaal op de Van Hogenhoucklaan ligt in de huidige situatie met 1.500 auto’s al ruim binnen de veilige limieten (3.500-4.500 auto’s/etmaal) van een erftoegangsweg 30km/u. Zelfs met de gegroeide en verder groeiende sportverenigingen grenzend aan de weg is het niet de verwachting dat deze intensiteit deze veilige limiet zal overschrijden. De doorvoerfunctie waarnaar gerefereerd wordt als er gesproken wordt over een GOW30 is hier dus niet van toepassing. Daarom wordt er vastgehouden aan een ETW30 inrichting voor de Van Hogenhoucklaan. De ontwerpkeuzes in het voorgelegde voorontwerp zijn gemaakt om de erftoegangsweg inrichting zo verkeersveilig mogelijk te maken.

Een ETW30 kenmerkt zich onder andere door rustig rijdend verkeer, krappere boogstralen, een maximumsnelheid van 30km/u, een smalle rijbaan, gemengd verkeer op dezelfde rijbaan, geen losse fietsvoorzieningen, plateaus/drempels, trottoirs voor voetgangers gescheiden van de rijbaan, geen zebrapaden tenzij hiervoor een dringende reden is. Dit zijn allemaal maatregelen die er samen voor zorgen dat de weggebruiker aan de hand van de inrichting weet dat zij op een ETW30 rijden en welk gedrag daarbij past. Door afbreuk te doen aan dit uniforme en te herkennen wegbeeld, neemt de kans op onveilige situaties toe, omdat weggebruikers niet meer aan de hand van de weginrichting kunnen afleiden welk weggedrag gepast is. Hieronder de reactie op de specifiek door u aangehaalde punten - Op een bredere rijbaan neemt de kans toe dat er gemiddeld harder wordt gereden en dat er gevaarlijke inhaalacties plaatsvinden die op een smallere rijbaan niet passen. - Het toevoegen van fietsstroken aan een erftoegangsweg geeft de weg een meer ontsluitend karakter, wat hier juist niet de bedoeling is. Hierdoor wordt afbreuk gedaan aan het ETW30 karakter. - Bochten (boogstralen) worden krapper gemaakt zodat verkeer de bocht langzamer neemt en de weggebruiker beter oplet bij het nemen van de bocht.

Omdat het verkeer in het ontwerp moet afremmen in verband met het plateau kan de krappere boogstraal makkelijk worden gehaald. - Tot slot worden er in een ETW30 geen zebrapaden toegevoegd tenzij dit vanwege bijzondere omstandigheden nodig is. De voetganger kan overal veilig oversteken omdat de snelheid van het verkeer 30km/u is en drempels/plateaus bieden de mogelijkheid gelijkvloers over te steken. Bij de ingang van de sportvelden zou een zebrapaden kunnen worden ingepast, maar na overleg met de klankbordgroep is ervoor gekozen om dit niet te doen, omdat dit zou resulteren in het verlies van 8 parkeerplaatsen. Wettelijk mag er geen parkeervak binnen 5 meter van een zebrapad zijn, in verband met het blokkeren van zichtlijnen. - De uitstapstrook was origineel bedacht als een strook van 90cm breed. Aan de hand van input tijdens de inloopavond in de inspraakperiode van 10 april 2024, is er besloten deze strook 70cm breed te maken. De parkeervakken worden 220cm in plaats van 200cm breed. Op deze manier kunnen brede auto’s makkelijker geheel in het parkeervak staan en blijft de voorgestelde rijbaanbreedte van 5 meter goed gewaarborgd. De gemeente is zich bewust dat de bewoners bereid zijn rustig te rijden en dat de vrees zit bij passanten en bezoekers die niet in de buurt wonen.

Juist daarom is het belangrijk dat het wegontwerp aan de weggebruikers duidelijk maakt dat zij op een erftoegangsweg rijden waar zij oplettend, rustig en veilig 30km/u dienen te rijden.

Gezien bovenstaande punten de afgelopen twee jaar meerdere keren door gemeente en klankbordgroep zijn besproken, lijkt nog een gesprek voeren van weinig meerwaarde. Over de GOW30 is niet gesproken in de participatie, maar gezien het verkeer op de Van Hogenhoucklaan in de huidige situatie al qua karakteristieken binnen de limieten van een ETW30 valt, is een GOW30 inrichting hier niet van toepassing. In het voorontwerp is bij de sportverenigingen plek voor negen bakfietsen/deelscooters, evenals mobility scooters opgenomen. Zie waar de Floris Grijpstraat uitkomt om de Van Hogenhoucklaan bij de sportvelden. Deze zijn aangegeven met een pijltje met de tekst “Mobility Scooters”. De exacte tijden en dagen die op de borden bij de kortparkeerplekken worden gezet, zullen nog met de sportverenigingen worden afgestemd. Dit gebeurt via de betrokken omgevingsmanager bij het opstellen van het definitief ontwerp in de volgende fase.

Zienswijze 16 Op de valreep mijn opmerkingen. Ik heb u een paar keer gebeld maar niemand nam op. Instelling 30 km per uur voor auto's is een zeer goed idee. Dat is al zo in de Floris Grijpstraat. Echter de drempels en de verhogingen die hier zijn aangebracht zijn veel te laag. Auto's scheuren er met meer dan 60 km overheen zonder negatief effect voor de auto. Suggestie: drempels hoger / steiler maken. Er komt een stippellijn voor de fietsers. Goed idee. Waarom is dat niet op de Floris Grijpstraat? daar fietsen iedere ochtend en middag tientallen kinderen met of zonder ouders naar school / huis. Een stippellijn geeft meet bescherming dan niets. Hebben wij inspraak in wat voor een groen er wordt geplant? Graag deel ik hierin mijn mening. Vraag: wanneer wordt de rest van de Floris Grijpstraat gedaan?

Reactie 16 Dank u wel voor uw zienswijze en excuses dat de telefoon niet werd opgenomen. Hierover is contact met u over opgenomen om te achterhalen wat er mis is gegaan en hiervan te leren, zodat dit in te toekomst niet weer gebeurt. Het plan is om in de Van Hogenhoucklaan drempels aan te leggen met de standaard afmetingen en helling die in heel Den Haag worden toegepast bij erftoegangswegen. Deze zijn steil genoeg om het verkeer af te remmen, maar niet te steil, zodat alle weggebruikers inclusief scootmobiels en kinderen op fietsen ook nog over de drempels heen kunnen komen. Dit idee is niet bij de Floris Grijpstraat toegepast omdat het een compromis is specifiek voor de Van Hogenhoucklaan wat tot stand is gekomen door participatie met de klankbordgroep. Het groen wordt ingericht door deskundigen van de gemeente die kennis hebben van de lokale flora en fauna. De soort planten en bomen die worden geplant hebben niet alleen effect op de uitstraling van de

omgeving, maar hebben ook een groot effect op de lokale ecologie. Als u ideeën of suggesties heeft, kunt u deze aan de omgevingsmanager doorgeven via verkeersveiligheid@denhaag.nl. Voor de rest van de Floris Grijpstraat zijn nog geen plannen. Het eerste gedeelte van de Floris Grijpstraat is aangepakt in verband met het vervangen van het riool. Het riool in de rest van de Floris Grijpstraat is nog niet aan vervanging toe. Zienswijze 17 1. Herinrichting naar 30-km zone De aanpassing van de maximale snelheid en het aanleggen van drempels wordt enthousiast ontvangen, ondanks dat het nu al een veilige weg is. Dat de weg nu al veilig is komt door de rode fietsstroken. Door de fietsstroken aan beide kanten lijkt de weg voor de automobilist smaller. Automobilisten gaan automatisch in het midden van de weg rijden waardoor bij tegemoetkomend verkeer de snelheid omlaag gaat. Het toevoegen van drempels/plateaus zal de snelheid van automobilisten verlagen zodat het gedrag wordt aangepast naar de nieuwe situatie van 30-km zone.Waar veel bewoners echter geen voorstander van zijn is het versmallen van de weg en weghalen van de rode fietsstroken. De gemeente lijkt dit er ondanks de grote weerstand toch doorheen te willen drammen. De gemeente gaat uit van een situatie waarbij 5m voor meer veilige situatie leidt.

In de praktijk is het echter zo dat de huidige situatie en het voorontwerp voorbij gaan aan een aantal zaken. Er worden een aantal theoretische aannames gedaan over de breedte van de weg en het gedrag van bestuurders. 1. Parkeerstroken van 2.00m zijn een verbetering ten opzichte van de huidige situatie, echter gaat het voorbij aan de realiteit dat auto’s ook in de voorgestelde situatie buiten het parkeervak zullen staan en/of uitsteken: Auto’s worden steeds breder. Zo meet de Volkswagen ID3 maar liefst 207cm en de Tesla Model X 227cm. Ook met ingepklapte spiegels overtreft dit de huidige voorgestelde 2,00m en auto’s worden steeds breder: www.ad.nl/auto/autos-wordenelke-twee-jaareen-centimeter-breder-en-dat-is-niet-zonder-gevolgen~a5bcb708/. Automobilisten parkeren niet op de centimeter nauwkeurig tegen de stoep, er parkeren ook regelmatig busjes en bij het elektrisch laden steekt de stekker vaak ver uit. Conclusie: De ruimte die geparkeerde auto’s in beslag nemen gaat ten koste van de ruimte voor de fietsers en dus de beoogde breedte van de weg. Vandaar het verzoek om de parkeervakken te verruimen naar 2,20m. Als dit niet wordt aangepast gaat de aanname dat de weg 5m breed is en daarom voldoende ruimte is voor automobilisten en fietsers niet op. In de praktijk zal de fietser dan de dupe worden van te weinig ruimte.

Het is zeer onwenselijk om een veilige situatie te verergeren en onveiliger te maken. 2. Als de weg zoals in het voorontwerp is voorgesteld met maarliefst 1 meter wordt versmald zal de fietser vaak in de verdrukking komen. Het idee is dat de automobilist achter de fietser blijft rijden, dat is de theorie. De praktijk is echter dat automobilisten er soms snel nog even langs willen en daarom juist het gaspedaal intrappen. Door de smallere weg is er minder ruimte tussen fietser en auto en wordt het risico op ongelukken alleen maar groter. Alles valt of staat met het gedrag van de automobilist (en fietsers), dat geldt bij een breedte van 6 meter en net zo goed bij een breedte van 5 meter. Het enige verschil in dit geval is dat de wegsituatie aangepast wordt en drempels de snelheid van de automobilist verlagen. Het visuele effect waarbij rode fietsstroken zorgen dat automobilisten de indruk krijgen dat de weg smaller is wordt in het voorontwerp weggehaald. Dat is jammer, want juist dat is een middel om de automobilist een lagere snelheid te laten rijden en de fietsers voldoende ruimte te geven. Vandaar het verzoek om de rode fietsstroken te behouden en dit juist uit te breiden, dus ook rondom het “eiland” waar eenrichtingsverkeer geldt.

3. Rondom het eiland kunnen automobilsiten nu op een veilige manier fietsers passeren. In het voorontwerp wordt die veilige marge teniet gedaan door de weg te versmallen. Dit is geen goed idee. Het verzoek is om hier juist de veiligheid voor fietsers te vergroten en een rode fietsstrook aan te leggen. Ook hier zullen de rode fietsstroken zorgen voor een visueel effect waardoor automobilisten langzamer zullen rijden. 4. Er fietsen veel fietsers door de straat: brede bakfietsen, stadfietsen, racefietsen etc. De fietsstroken zijn nu van asfalt wat voor een goed comfort voor de fietser zorgt. De gemeente wil het fietsen graag stimuleren, vandaar dat een verslechtering van het comfort voor de fietsers een negatieve aanpassing ten opzichte van de huidige situatie zou zijn. Vandaar het verzoek om de fietsstroken te asfalteren. In die situatie zou de weg tussen de fietsstroken niet geasfalteerd zijn waardoor automobilisten (met minimaal 1 helft) alsnog over de klinkers rijden en het geluidseffect voor hen hetzelfe resultaat heeft. 5. Er rijden niet alleen auto’s maar ook brede vuilniswagens, vrachtwagens en grote bestelbussen door de straat. Velen hiervan staan bij het laden en lossen van de boodschappen (De busjes van Crisp, AH, Jumbo, HelloFresh etc. zijn tegenwoordig steeds breder en lijken meer op vrachtwagens qua breedte), pakketten, bouwmaterialen, meubels, witgoed etc.

noodgedwongen op straat. De breedte in het voorgestelde voorontwerp zorgt ervoor dat er nauwelijks nog een ambulance, laat staan een brandweerwagen langs kan als de weg versmald wordt naar 5m. Nu is het misschien niet officieel een hoofdroute voor hulpdiensten, in de praktijk echter rijdt er met zeer grote regelmaat een ambulance met spoed door de straat (vaak vanwege het verzorgingstehuis van Florence). Daarnaast vinden wij het als bewoners wel een fijn idee dat hulpdiensten snel ter plekke in de wijk kunnen komen en niet worden opgehouden omdat de weg net wat te smal is gemaakt. Conclusie: het versmallen zorgt voor de hulpdiensten voor oponthoud als er zoals zo vaak een vrachtwagen of bestelbus op de weg staat. Die situatie is niet wenselijk. Vandaar het verzoek om de huidige breedte in stand te houden of destnoods minder smal te maken, bijv. Naar 5,50m ipv 5,0m. 6. Tot slot: de verkeersdrempels zullen ervoor zorgen dat automobilisten langzamer zullen rijden. De maatregel om de weg te versmallen is daarmee overbodig. Zeker in combinatie met rode fietsstroken die de weg voor de auto smaller maken. Kijk een keer naar het gedrag van automobilisten in de huidige situatie en je zult zien dat automobilisten meer in het midden van de weg rijden dan in straten zonder rode fietsstroken.

Het gevolg is dat de snelheid lager is, zeker als er een tegenligger komt, omdat die tegenligger ook in eht mdiden van de weg rijdt. Daardoor voorziet de huidige situatie aangevuld met verkeersdrempels en klinkers al in de oplossing van de herininrichting naar een 30-km weg. B. Aansluiting op de Van Hoytemastraat Het doel van de gemeente om de van Hogenhoucklaan veiliger te maken wordt door iedereen positief ontvangen. In het voorontwerp staat dat de verkeerslichten op het kruispunt van de Wassenaarseweg blijven staan, daarmee maakt het onderdeel uit van het voorontwerp van de herinrichting. De nood voor het verbeteren van de verkeersveiligheid is het grootst bij het kruispunt met de Wassenaarseweg, waar de Van Hogenhoucklaan aansluit op de winkelstraat Hoytemastraat. Op dit kruispunt is men ooit vergeten om het vierde zebrapad aan te leggen. Sinds de komst van de AH op de hoek is het aantal voetgangersverkeer drastisch toegenomen, ook van en naar de van Hogenhoucklaan. Uiteraard moeten voetgangers eigenlijk gewoon de drie zebrapaden gebruiken om over te steken ipv over te steken waar geen zebrapad is. Ook de gemeente weet dat, zeker in Nederland, de regels niet altijd gevolgd worden en er bij de inrichting van de openbare ruimte ook rekening gehouden moet worden met gedrag van de mens. De voetgangers steken dus veelvuldig over waardoor

gevaarlijke situaties ontstaan omdat automobilisten geen rekening houden met overstekende voetgangers vanwege het ontbreken van een zebrapad. Dit is vooral het geval bij afslaande automobilisten. De ongelukken die op dit kruispunt hebben plaatsgevonden staan los van een eventueel zebrapad, wel is dit bij afslaand autoverkeer mis gegaan. Dat bewijst dat de kruising op z'n minst onveilig is, zeker bij afslaand verkeer. Juist daar is voor voetgangers de gevaarzetting het grootst. Ik begrijp dat de impact van het aanleggen van een zebrapad niet zo even gedaan is, tegelijkertijd gaat het de veiligheid voor veel voetgangers zeer verbeteren en voorkomen we daarmee ongelukken. Als de gemeente toch binnen enkele jaren het zebrapad wil aanpassen zou het handig zijn om dit in het huidige project te integreren. Daarom zou ik u willen vragen om het voorontwerp te heroverwegen en het ontbrekende zebrapad aan te leggen. C. Groen: bomen en fietsnietjes De plannen om veel meer groen te realiseren in de herinrichting van de van Hogenhoucklaan worden zeer gewaardeerd. 1. Er worden een aantal nieuwe bomen geplant, is het mogelijk om hierin variatie aan te brengen ten opzichte van de huidige bomen zodat er meer diverse soorten bomen komen te staan. Kenmerkend voor de buurt is de Japanse sierkers (Prunus Serrulata Kanzan?) die de afgelopen tijd volop in bloei stonden en zeer geliefd is in de buurt.

2. Momenteel zijn er fietsnietjes voor de appartementen op de Van Hogenhoucklaan nrs 4-6. Omdat deze fietsnietjes vaak vol staan is het voor de naastgelegen flat met de nummers 8-10 handig om hier ook fietsnietjes aan te brengen. Is dit te integreren met de plannen of in ieder geval mogelijk om rekening te houden met de groenvoorziening? D. Laadpalen Er komen steeds meer laadpalen voor elektrische auto’s en het doel van de gemeente in de aankomende jaren is ambitieus. Gezien de herinrichting de komende decennia niet opnieuw gedaan zal worden en Is het mogelijk om in het nieuwe ontwerp meteen gebruik te maken van de kans om meer laadpalen aan te leggen? Of in ieder geval de huidige enkele plekken zo in te richten dat er twee parkeerplekken worden afgekruisd? Mocht het niet direct tot uitbreiding kunnen komen van het aantal laadpalen, is het dan wel mogelijk om met mantelbuizen en dergelijk de nodige voorbereidingen te treffen zodat in de (nabije toekomst) laadpalen makkelijker aangelegd kunnen worden? E. Verkeersborden Is het mogelijk om kritisch te kijken naar welke verkeersborden echt nodig zijn en welke eventueel ook weggelaten kunnen worden? F. De trottoirbanden 1. Doordat aerodynamica van auto's steeds belangrijker wordt hebben steeds meer auto's een lagere voorbumper.

De Huidige stoeprand (bij de kopse kant) is hier vaak niet op ingericht (zie de huidige krassen op de stoepranden), waardoor de voorkant van veel auto's niet over de stoep kan uitsteken. Dit beperkt de ruimte die gebruikt kan worden voor het parkeren. Is het mogelijk om in het nieuwe ontwerp rekening te houden met niet al te hoge stoepranden bij de parkeervakken? 2. De Van Hogenhoucklaan is een Rijksbeschermd stadsgezicht. Een onderdeel van het aanzien wordt ook gevormd door het troittoir en trottoirband. In de huidige situatie bestaat deze uit mooi natuursteen. In de nieuwe situatie wordt dit lelijk beton. Het verzoek is om het trottoirband weer van natuursteen te laten zijn. Bijvoorbeeld zoals in de Frederikstraat (zie foto’s hieronder).

Samenvattend zijn veel bewoners blij met de plannen van de herinrichting. Een nog veiligere weg is welkom. Het zou mooi zijn als de bezwaren van de bewoners tegen de versmalling en voor behoud van rode fietsstroken serieus genomen worden en hier gehoor aan gegeven wordt. Wij als bewoners zijn immers degene die hier wonen en elke dag te maken hebben met de herinrichting van de weg. Bedankt voor alle moeite wat in het voorontwerp en de informatieavond gestoken is! Hopelijk kan met de ideeën van de bewoners een nog beter ontwerp gemaakt worden waar iedereen blij van wordt. Mochten er nog zaken onduidelijk zijn, neem dan gerust contact op. Hieronder nog een aanvulling op de eerder verzonden zienswijze. Aanvullend over de parkeerstroken: Op de Javastraat is nu ook een soort extra ruimte/buffer gecreëerd tussen de geparkeerde auto's en het fietspad: door de ruimte tussen de stippellijn en het fietspad is er ruimte voor auto's die niet strak tegen de stoep parkeren, uitstekende spiegels en laadkabels die uitsteken.