RIS319421 Bijlage geamendeerde Nachtvisie Den Haag
Tekst van het document
Nachtvisie Den Haag
•
Het initiatief vestigt zich op een van de kansrijke locaties uit de locatiescan of op een locatie die voldoet aan de criteria zoals opgenomen in de locatiescan. Op de locatie is horecacategorie zwaar toegestaan en de exploitant heeft een categorie 2 APV vergunning Het initiatief betreft een nachtclub of een muziekpodium. De programmering bestaat uit optredens van artiesten die ter plaatse muziek maken/creëren, zowel “live” als elektronische muziek. De optredens zijn voor het merendeel vernieuwend en experimenteel: de initiatieven passen bij deze tijd of anticiperen op de toekomst, er is aandacht voor nieuwe generaties (publiek en makers) en nieuwe kunstvormen of er worden vernieuwende samenwerkingen aangegaan. Minimaal 25% van de geprogrammeerde artiesten zijn beginnende artiesten uit de regio Den Haag. Het initiatief organiseert minimaal 18 nachten per jaar een programma dat langer doorgaat dan 02:30. De initiatiefnemers hebben vooraf nagedacht over het vergroten van de veiligheid van bezoekers, en het beperken van overlast voor de omgeving, en deze plannen met (eventuele) omwonenden besproken. Het voltallige personeel volgt de safer clubbing training. Er is aandacht voor de toegankelijkheid van het pand voor mensen met een beperking. Onderzocht wordt
•
of eisen voor toegankelijkheid gesteld en geborgd kunnen worden via bijvoorbeeld de APV. De initiatiefnemers maken, voordat een vergunning wordt aangevraagd, afspraken met de gemeente over samenwerking, het naleven van regels en andersoortige praktische zaken. De gemeente betrekt hierbij de politie. Ten behoeve van het vergroten van de veiligheid van bezoekers en het voorkomen van een eventuele aantasting van het woon- en leefklimaat zullen de initiatiefnemers gebruik maken van een (professioneel) beveiligingsbedrijf.
70
Nachtvisie Den Haag
24-uursontheffingen Bij een aantal initiatiefnemers bestaat de wens om buiten de uitgaanskernen open te blijven zonder verplichte sluitingstijden. Op een aantal locaties zou dat ook best een mogelijkheid zijn, zoals PIP. De overlast daar is tot nu toe erg minimaal. Het nadeel van het instellen van nieuwe uitgaanskernen is dat er niet gestuurd kan worden op het horecaconcept. Iedere horeca-inrichting die zich in de nieuwe uitgaanskern vestigt of reeds is gevestigd mag dan onbeperkt open blijven. Dat is niet gewenst. Het voorstel is daarom om de tijden van een nachtontheffing aan te passen in de APV, zodat een nachtontheffing geldt van 02.30 uur tot 07.00 uur op vrijdag, zaterdag en zondag in plaats van tot 05.00 uur. Deze nieuwe nachtontheffingen worden alleen verleend aan initiatieven die voldoen aan de hierboven beschreven voorwaarden. Bestaande horecazaken met een nachtontheffing behouden de tijden zoals opgenomen in de verleende nachtontheffing. Aan bestaande horecazaken met een nachtontheffing kan een nieuwe nachtontheffing tot 07.00 uur worden verleend wanneer zij voldoen aan de hierboven gestelde voorwaarden.
De gemeente zal zich inspannen om nachtinitiatieven die aan de voorwaarden voldoen planologisch mogelijk te maken. De eerste voorwaarde is dat het initiatief zich vestigt op een van de kansrijke locaties uit de locatiescan of op een locatie die voldoet aan de criteria zoals opgenomen in de locatiescan. Aanvragen van initiatieven die niet aan deze voorwaarde voldoen zullen worden geweigerd.
Ontwikkelen nieuwe locaties We verwachten dat met bovenstaande maatregelen initiatiefnemers in staat worden gesteld om nieuwe locaties voor nachtcultuur te ontwikkelen. We zetten daarnaast ook zelf actief in. Onder de Universiteit Leiden aan de Turfmarkt, het voormalige Ministerie van BiZa, bevindt zich De Noodzetel een atoombunker uit de Koude Oorlog. Op -1 niveau creëren we hier ruimte voor het Haags Gemeentearchief. Op -2 niveau creëren we een nieuwe broedplaats, met studio- en oefenruimtes voor artiesten die ook actief zijn in de nacht. De Noodzetel heeft weliswaar geen publieksfunctie maar vervult een belangrijke functie voor de scene. Er zijn plannen voor een Stadspodium naast of rond PAARD. Daarvoor zijn verschillende opties. We bekijken of en op welke manier de plannen voor een Stadpodium voor nachtcultuur te realiseren zijn.
•
PIP heeft een initiatief ontwikkeld (INTER-CITY) voor de Sporendriehoek. Dat is driehoekig gebied van circa 13.000 vierkante meter, direct naast het Binck-36
Horecacategorie zwaar Alleen op locaties waar planologisch horecacategorie zwaar is toegestaan, mogen muziekpodia en nachtclubs zich vestigen. Voor de meeste kansrijke locaties uit de locatiescan staat het omgevingsplan geen horecacategorie zwaar toe. Wanneer hier een nachtclub of muziekpodium zich wil vestigen zal er een ontheffing op het omgevingsplan aangevraagd moeten worden.
73
07 Actieplan
Nachtvisie Den Haag
•
74
gebied op de kop van de Binckhorst. PIP voorziet hier onder andere dag- en nachtcultuur, horeca, werkruimtes en ateliers, een evenemententerrein en bedrijfsruimte voor makers. Er zijn veel barrières voor de ontwikkeling van het gebied, omdat de HOV-lijn naar de Binckhorst ook door dit gebied zal lopen en er voor de bouw daarvan ruimte beschikbaar moet blijven. Ook de toegang tot het gebied voor met name hulpdiensten en vluchtroutes is een aandachtspunt. Desondanks hebben we een positieve grondhouding en zien we grote toegevoegde waarde in het plan. We zien op de korte termijn mogelijkheden voor PIP om zich – in ieder geval op tijdelijke basis – in het gebied te vestigen en een deel van het plan te realiseren. Zodra meer bekend is over de definitieve ontwikkeling van het gebied zoeken we naar een permanente oplossing. •
75
Daarnaast gaan we rond de uit de locatiescan naar voren gekomen zoeklocaties onderzoeken of en zo ja hoe nachtcultuur hier het beste kan worden ingepast.
07 Actieplan
Voor locaties in de ontwikkelgebieden die volgens de locatiescan (tijdelijk) geschikt zijn voor nachtcultuur en die nog steeds aan de criteria voldoen, kan het college onder voorwaarden instemmen met een verzoek tot afwijking van het bestaande juridische planologische kader.
Horecastewards De horecastewards de-escaleren situaties tijdens uitgaansavonden in de uitgaanskernen en nemen daarmee veel werk uit handen van de politie. Ook wordt op deze manier overlast voor bewoners tegengegaan. Politie, gemeente en ondernemers zijn zeer enthousiast over de inzet van de horecastewards. Zowel ondernemers als politie geven aan dat zes koppels nodig zijn, om al het werk aan te kunnen. Wanneer we willen dat het uitgaansleven meer gaat bruisen zijn deze zes koppels horecastewards daarom ook minimaal nodig om de overlast te beperken. Voor heel 2024 worden zes koppels horecastewards ingezet en tot en met 2026 in ieder geval drie koppels. We onderzoeken de mogelijkheid om structureel zes koppels horecastewards in te zetten.
Tegengaan van discriminatie Zoals gezegd is discriminatie een groot probleem tijdens het uitgaan. Veel Hagenaars hebben een negatieve ervaring op dit gebied en dat maakt de nacht voor hen minder aantrekkelijk. Mensen die discriminatie hebben ervaren, kunnen terecht bij Discriminatie.nl. Die gaat vervolgens in gesprek met de ondernemer en kan eventueel helpen bij het doen van aangifte.
Nachtvisie Den Haag
•
Uit de locatiescan is ook nog een aantal andere locaties naar voren gekomen die in potentie geschikt zijn voor Nachtcultuur. Als zich daar een initiatiefnemer voor aandient zal deze een plan moeten indienen. Dit plan wordt dan integraal door de gemeentelijke diensten onderzocht, bijvoorbeeld vanuit Stedenbouw & Planologie, parkeren, mobiliteit e.d. Als er een integraal positief advies uit voortkomt kan de initiatiefnemer een aanvraag indienen waarna een juridisch – planologische procedure kan worden opgestart. Dat geldt ook voor toekomstige locaties die aan dezelfde criteria uit de locatiescan voldoen.
•
76
Nachtvisie Den Haag
Met de inzet van horecastewards, de Safer Clubbing training en het tegengaan van discriminatie ligt er een goede basis om verder te werken aan een veilig en inclusief uitgaansleven. De komende tijd gaan we met horecagelegenheden in gesprek om te verkennen hoe we de sociale veiligheid in het uitgaansleven kunnen vergroten. Deze gezamenlijke aanpak kan naar verwachting in de tweede helft van 2024 worden gepresenteerd.
Safer Clubbing training
De Safer Clubbing training wordt zeer dankbaar ontvangen door de medewerkers in de nachtsector en zij geven hierdoor beter toegerust zijn om te kunnen gaan met ingewikkelde situaties die zich in de nacht voordoen.
79
07 Actieplan
De middelen voor de Safer Clubbing training werden tot nu toe gedekt vanuit het actieplan straatintimidatie. We continueren de training.
Impulsregeling Nachtcultuur Nieuwe initiatieven komen in eerste instantie moeilijk van de grond doordat regelgeving en gebrek aan locaties hen in de weg zit. Maar vervolgens lopen veel waardevolle initiatieven tegen een kwetsbare financiële opstartfase aan waarin een grote kans op falen is. Bestaande projectsubsidieregelingen zijn in deze fase niet geschikt, doordat die vaak vanuit artistiekinhoudelijke bril worden beoordeeld, en er hoge verwachtingen zijn ten aanzien van de organisatiegraad van de aanvrager. Dit terwijl het juist gaat om experiment, het opbouwen van een organisatie, achterban en community, en het initiatief vaak voortkomt uit een community waaraan niet altijd een rechtspersoon ten grondslag ligt, en men eerst wil experimenteren met verschillende vormen zonder van tevoren een eindresultaat vast te moeten leggen in een subsidieaanvraag. Het stimuleren van nachtcultuur begint bij de erkenning dat die voortkomt uit de underground en informele communities met grote mate van zelforganisatie en eigenaarschap. Dat past ingewikkeld in bestaande subsidieregelingen van de gemeente.
Nachtvisie Den Haag
Het nachtleven wordt vaak gezien als een wereld waarin grenzen vervagen, waar je kunt experimenteren en waar mensen zich vrij, fijn en veilig voelen om nieuwe mensen te ontmoeten en zich te laten gaan op de muziek. Jammer genoeg komt er ook in het nachtleven grensoverschrijdend gedrag en discriminatie (op basis van gender, seksualiteit, huidskleur, geloofsovertuiging etc.) voor. Om clubs, nachtkroegen en cafés veilige en inclusieve plekken te maken biedt Sexmatters namens de gemeente Den Haag de Safer Clubbing training aan. Vaak wordt voor een veilige sfeer in eerste instantie gekeken naar beveiligers. Maar er is nog veel meer van invloed op hoe veilig een plek is. Het belangrijkste is het personeel: zij kunnen als team veel zien en kunnen met kleine interventies het goede voorbeeld geven waardoor bezoekers zich veiliger voelen. Daarnaast kan het team voelsprieten ontwikkelen om ongewenste situaties aan te pakken voordat deze uit de hand lopen.
Er zijn echter veel wisselingen in het personeelsbestand, en het verdient de aanbeveling om de training jaarlijks opnieuw aan te bieden.
80
We voeren daarom een impulsregeling Nachtcultuur in die 2024 ingaat. De regeling biedt een antwoord op: • • • • •
Opstartkosten van een nieuw concept Opstartkosten voor een nieuwe locatie Het stimuleren van doorgroei van een bestaand concept naar een grotere locatie Een stimulering voor bestaande podia om ‘de sleutel af te geven’ aan communities Gericht op experiment, in tegenstelling tot ‘output’
De komende maanden werken we deze regeling verder uit. Hiervoor reserveren we € 50.000 in 2024 vanuit programma 5.
Updaten Makersregeling De Makersregeling wordt de komende jaren, conform het coalitieakkoord, gecontinueerd. Deze regeling is zeer succesvol en voldoet aan een grote vraag, maar we zien ook dat deze niet altijd aansluit op de behoefte van de underground, onder meer door de vereiste dat er wordt samengewerkt met een culturele instelling. Deze eis is nu versoepeld en we evalueren de Makersregeling in 2024. De volgende ronde van wijzigingen van projectsubsidieregelingen vindt plaats vanaf januari 2025, dat wil zeggen dat deze regelingen in 2024 vorm moeten krijgen.
07 Actieplan
De vijf uitgaanskernen zijn in 2000 aangewezen waarbinnen de horeca 24 uur per dag open mag zijn. In het huidige horecabeleid (RIS288645) is opgenomen dat de horecafunctie in deze gebieden dominant is ten opzichte van de woonfunctie. Hier is planologisch uitvoering aan gegeven door in de uitgaanskernen in alle panden, zowel op de begane grond als op de verdiepingen, horecacategorie zwaar toe te staan. Daarnaast wordt er ook gewoond in de uitgaanskernen en is het planologisch toegestaan om op de verdiepingen nieuwe woningen in de uitgaanskernen toe te voegen. Als gemeente hebben we immers een grote opgave om in de hele stad meer woningen te realiseren. De woonfunctie en de onbeperkte openingstijden van de horeca gaan in de uitgaanskernen niet altijd goed samen. Dat is niet nieuw en als bewoners in een uitgaanskern komen wonen, weten zij dat ook. Wenselijk is om de woonfunctie en uitgaanshoreca in de uitgaanskernen in beter evenwicht te brengen. Wij gaan onderzoeken met pandeigenaren welke mogelijkheden er zijn om wonen en uitgaan in de uitgaanskernen beter met elkaar te combineren. Denk daarbij aan het inzetten op bepaalde typen bewoning, zoals studentenhuisvesting, of voor bepaalde panden te kiezen voor functies die beter samengaan met uitgaanshoreca dan de woonfunctie, zoals culturele functies, kantoren, oefenruimtes, ateliers, en dergelijke.
Nachtvisie Den Haag
81
Woonfunctie in de uitgaanskernen
82
We gaan onderzoek doen naar de juridische en praktische mogelijkheden om dit te doen voor een beperkt aantal panden in de twee uitgaanskernen Grote Markt en Plein. Mogelijke keerzijdes van transformatie, zoals potentiële leegstand, of het verlies van beschikbare woonruimte, worden in dit onderzoek meegenomen. De uitkomsten van het onderzoek bepalen of we kiezen voor beleidswijziging. Eventuele beleidswijziging zal dan opgenomen worden in de volgende nota voorraadbeleid, die dit jaar wordt geactualiseerd.
Geluidsisolerende maatregelen bij nieuwbouw of transformatie
83
07 Actieplan
Verkopers en verhuurders zijn volgens de mededelingsplicht gehouden om kopers en huurders te informeren over de eigenschappen van de woning. Hieronder valt ook de woonomgeving, zoals de aanwezigheid van uitgaanshoreca. Daarnaast hebben kopers en huurders een onderzoeksplicht om zich te vergewissen van de eigenschappen van de woning en de woonomgeving, zoals de aanwezigheid van uitgaanshoreca. Het kan dus niet zo zijn dat nieuwe bewoners van een woning in (de buurt van) een uitgaanskern niet op de hoogte zijn van de aanwezige uitgaanshoreca. Pandeigenaren zullen daarom samen met de nieuwe bewoners moeten bekijken wat er mogelijk is aan geluidsisolerende maatregelen aan de woning. Bewoners hebben het recht om overlast te melden. De mate van isolatie binnenshuis kan van invloed zijn op de mate waarin overlast ervaren wordt. Wanneer bewoners geluidsoverlast melden is het goed ook de mogelijkheden van geluidsisolerende maatregelen voor de woning te bezien. Vaak zijn deze maatregelen te combineren met energiebesparende maatregelen. Bewoners kunnen hierover gratis advies en begeleiding krijgen van een adviseur van een Hou van je Huis-informatiepunt. Wanneer hieruit blijkt dat er mogelijkheden zijn om de woning beter akoestisch te isoleren stelt de gemeente een subsidie beschikbaar voor een akoestisch onderzoek van maximaal € 3.000 per woning.
Voor de subsidie is maximaal € 50.000 beschikbaar. De regeling wordt nog verder uitgewerkt.
Nachtvisie Den Haag
Wanneer er nieuwe woningen worden gerealiseerd in de buurt van bestaande uitgaanshoreca willen we voorkomen dat de toekomstige bewoners overlast ervaren en horecaondernemers boetes krijgen opgelegd. Uit oogpunt van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt bij een wijziging van het omgevingsplan of buitenplanse ontwikkelingen ten behoeve van woningbouw in de buurt van bestaande uitgaanshoreca om een akoestisch onderzoek gevraagd. Wanneer nodig kan de ontwikkelaar dan geluidsisolerende maatregelen nemen om de overlast voor de toekomstige bewoners te beperken. Ook bij de aanvraag voor een omgevingsvergunning ten behoeve van nieuwe nachtinitiatieven zal er om een akoestisch onderzoek gevraagd worden.
Geluidsisolerende maatregelen bestaande woningen
84
Met deze nachtvisie denken we een mooie impuls te kunnen geven aan het nachtleven in Den Haag. Maar we kunnen niet voorbijgaan aan het feit dat er naast de maatregelen die in het voorgaande hoofdstuk zijn genoemd, tijdens de totstandkoming van de Nachtvisie ook ideeën zijn geopperd die de nacht een impuls kunnen geven of die voldoen aan een behoefte van een bepaalde doelgroep, die niet in het actieplan zijn geland. Bijvoorbeeld omdat er op dit moment geen juridische grondslag voor is, of omdat de financiële middelen er niet voor beschikbaar zijn. Voor het geval dat hier in de toekomst verandering in komt, worden ze hier alsnog als ‘dilemma’ opgenomen.
Verhogen geluidsnormen
Nachtvisie Den Haag
Zoals de huidige situatie van de uitgaanskernen laat zien, leidt het vrijgeven van de sluitingstijden niet toe dat het nachtleven ook daadwerkelijk langer openblijft. Dat komt doordat in de uitgaanskernen het voor kan komen dat – hoewel de ondernemers hun uiterste best doen dit te voorkomen – geluidsnormen worden overschreden, waardoor bewoners gegrond een klacht kunnen indienen. Vanuit horecaondernemers in de uitgaanskernen wordt dan ook gepleit voor hogere geluidsnormen, wat betekent dat klachten van omwonenden pas bij een hoger geluidsniveau terecht worden bevonden. Omwonenden vinden dit echter onbespreekbaar. De Omgevingswet die op 1 januari 2024 is ingegaan, biedt gemeenten de mogelijkheid om zelf geluidsnormen vast te stellen bijvoorbeeld voor specifieke gebieden zoals uitgaanskernen. Wanneer hierin ruimte zit en de geluidsnormen op de gevel kunnen verhoogd worden, dan zal overwogen worden of het wenselijk is dit vast te
86
leggen in het nog op te stellen geluidbeleid. Dit beleid moet dan worden verwerkt in het Omgevingsplan. Het gaat om geluidsnormen voor activiteiten die gemeten worden op de gevel van een woning. In het Besluit Kwaliteit Leefomgeving dat vanaf 1 januari 2024 van kracht is geworden, staan echter maximale (grens) binnenwaarden opgenomen voor geluid. Deze waarden kunnen niet worden aangepast. Wanneer deze waarden worden overschreden is het bedrijf die de geluidoverlast veroorzaakt nog steeds in overtreding. Het heeft dus alleen zin om de geluidsnormen op de gevel te verhogen als de binnenwaarden niet overschreden worden. Het moet worden uitgezocht in hoeverre dit opgaat voor woningen in (de buurt van) uitgaanskernen. Wanneer hierin ruimte zit en de geluidsnormen op de gevel kunnen verhoogd worden, dan zal dit vastgelegd moeten worden in nog op te stellen geluidbeleid. Dit beleid moet dan worden verwerkt in het Omgevingsplan.
Isolatiefonds
87
08 Dilemma’s
Monitoringssysteem In 2019 zijn de mogelijkheden van een geluidsmonitoringssysteem onderzocht, zoals wordt gebruikt door horecabedrijven aan het Stadhuisplein in Rotterdam. Dit systeem meet welke horeca inrichting verantwoordelijk is voor eventuele overschrijding van de grenswaarden. Hiervan krijgt de betreffende horeca inrichting een melding, waarop het geluidsniveau kan worden aangepast. Het systeem wordt door de horeca ondernemer gebruikt voor zelf controle en niet voor handhaving. De geluidsnormen worden niet verruimd met dit systeem, ook niet wanneer er sprake zou zijn van een pilot. De mogelijkheden voor de horeca worden met een monitoringssysteem dus niet vergroot. In 2019 is dan ook geen vervolg gegeven aan de invoering van een monitoringssysteem. Een monitoringsysteem zal er niet voor zorgen dat er meer horecazaken in de uitgaanskernen langer open zullen blijven. Het invoeren van een monitoringssysteem zal daarom niet verder worden onderzocht.
Nachtvisie Den Haag
Door zowel omwonenden als ondernemers wordt gepleit voor een isolatiefonds. In 2017 is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor een subsidieregeling voor geluidisolatie (RIS298766). Toen werd berekend dat een akoestisch onderzoek € 3.000,zou kosten en werd uitgegaan van een gemiddeld bedrag van € 150.000,- aan isolatiekosten per horecazaak en aan akoestische begeleiding en controle € 4.500,-. De inschatting was dat er maximaal 20 horecabedrijven gebruik van zouden maken wanneer 50% van de kosten worden vergoed. Dit zou neerkomen op een gemeentelijk budget van € 1.665.000,-. Hiervoor was in 2017 geen budget beschikbaar. Daarnaast was er in de raad geen
draagvlak voor het instellen van een isolatiefonds gezien de motie die daarover verworpen is (RIS299187). De verwachting is dat horecaondernemers geen € 75.000 in geluidisolatie zullen investeren.
88
Beste lezer, Bij mijn aanstelling als nachtburgemeester op 14 maart van 2020 viel ik gelijk met mijn neus in de spreekwoordelijke boter. Ik heb mij sindsdien 3 jaar lang belangeloos ingezet voor de Haagse Nachtcultuur. Dat zal ik altijd blijven doen. Ik kan niet anders. Terug naar 14 maart 2020. Die avond startte de eerste maatregelen van de coronapandemie. De uitslag van de Nachtburgemeesterverkiezing was dan ook alleen via een livestream te zien en niet, zoals gebruikelijk is bij een viering van de nacht, in een nachtclub omringd door gelijkgestemden. Op dat moment werd mij pijnlijk duidelijk dat de nacht, die voor mij altijd zo vanzelfsprekend is geweest, ook kan verdwijnen als daar geen duidelijke en toegankelijke beleidsregels en innovatie op worden losgelaten. Tijdens deze jaren zag ik de creativiteit, flexibiliteit, het oplossend vermogen en het optimisme van de nacht. Ook u kan dat niet ontgaan zijn. Gelukkig is die periode, haar problematiek en gemis bijna helemaal vergeten en is er ook een mooi nulpunt ontstaan waar vanuit gemeten kan worden. Toch zijn er ook hier en daar nog echo’s van de angst die mensen destijds beleefden. Zowel bij ondernemers als bij de bezoekers van de nacht. De nacht weet nu des te meer dat ze kwetsbaar is.
Deze is ontwikkeld met passie, gedrevenheid en dezelfde energie die de nacht in de afgelopen decennia heeft gedreven om zichzelf steeds opnieuw uit te vinden.
Nachtvisie Den Haag
Voor u ligt hier de Nachtvisie.
90
U heeft hiermee goud in handen. Dat is uiterst serieus. De wereld verandert namelijk in rap tempo. Steden veranderen sinds de komst van het internet steeds sneller en vaker in 24 uurs metropolen. Daarin moet ook ruimte zijn voor de nodige ontspanning en zelfreflectie om een gezonde, flexibele en tolerante samenleving te behouden. Onafhankelijke cultuur is de som van energie en ruimte. Den Haag is een stad van grondleggers op gebied van cultuur. Dat komt omdat onafhankelijke cultuur hier vanuit de donkere kelders en vanuit de nacht een weg naar het licht baant. In Den Haag beginnen ideeën bijvoorbeeld in een donkere atoombunker, beschermd tegen de boze buitenwereld, en komen pas aan de oppervlakte als de wortels sterk genoeg zijn. Dat is het Haagse fundament waarop al decennia lang een heel invloedrijk, innovatief en creatief bolwerk huist. Daar kan de hele wereld van meegenieten. In de 60’s in alle garages een bandje. Want; “regels? Wat zijn dat?”. Vandaag de dag op aangewezen plekken omdat de stad drukker is geworden en we hebben geleerd van het verleden.
91
09 Slotwoord
Nachtvisie Den Haag
De Haagse nacht moet blijven bestaan. Daar is ruimte en innovatie voor nodig. Daar kan heel het land van profiteren. Daarom hoop ik dat deze beleidsvisie u inspireert om dit belangrijke stuk Haags DNA de ruimte te geven, zodat Den Haag zijn eigenzinnige magie tot ver in de toekomst kan blijven uitzenden.
92