RIS319377 Bijlage Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit en Mobiliteitshubs 2024-2027
Tekst van het document
Strategie Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit en deelmobiliteit 2030 Mobiliteitshubs 2024-2027 Een uitwerking van de Strategie Mobiliteitstransitie 2022-2040 en Strategie Deelmobiliteit 2024-2030
Inhoudsopgave 1. Inleiding
4
4. Communicatie en promotie
42
1.1 Visie
4
4.1 Communicatieplan
42
1.2 Doelen mobiliteitstransitie
4
4.2 Uniformiteit en uitstraling van mobiliteitshubs
43
1.3 Strategische doelen
6
1.4 De thema’s van dit programma
7
5. Monitoring en onderzoek
44
1.5 Uitgangspunten voor de uitvoering
9
5.1 Deelmobiliteit
44
1.6 Nadere informatie uitvoeringsprogramma
10
5.2 Deelmobiliteitshubs
44
1.7 Risico’s en onzekerheden
11
6. Financiën 2. Deelmobiliteit 2.1 Operationele doelen deelmobiliteit:
45
12 13
2.2 Deeltweewielers
14
2.3 Autodelen
18
2.4 Stimulering en promotie
24
2.5 Nationaal Samenwerkingsprogramma Deelmobiliteit: Natuurlijk!Deelmobiliteit 2.6 Overzicht acties en planning
3. Mobiliteitshubs
25 27
28
3.1 Operationele doelen mobiliteitshubs
29
3.2 Buurtmobiliteitshubs
29
3.3 Stadsmobiliteitshubs
31
3.4 Regiomobiliteitshubs
33
3.5 Park+Beach
40
3.6 Overzicht acties en planning
41
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
2
Samenvatting In januari 2022 stelde de raad de Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 (RIS310664) vast. Dit Uitvoeringsprogramma DM 2024-2027 wordt samen met de Strategie Deelmobiliteit Den Haag 2024-2030 aan de raad aangeboden ter vaststelling. Dit uitvoeringsprogramma is een concrete uitwerking van de Strategie Mobiliteitstransitie en de Strategie Deelmobiliteit. De looptijd is tot en met 2027 al staan er ook projecten in die een langere doorlooptijd hebben. Dit programma voeren we uit op basis van de volgende visie: de inzet van
geconcentreerd. Dit leidt tot schaalvoordelen, meer keuzevrijheid en efficiency.
gebieds- en doelgroepgerichte maatregelen en het faciliteren en stimuleren
Regiomobiliteitshubs zijn plekken in en aan de rand van de stad waar
van deelmobiliteit en mobiliteitshubs moeten ervoor zorgen dat de openbare
zowel bezoekers, forenzen en bewoners hun auto kunnen parkeren om over
ruimte meer in balans komt en dat de stad goed en betaalbaar bereikbaar
te stappen op openbaar vervoer, de fiets of deelmobiliteit. Ook wel P+R’s
is en blijft voor iedereen. De inspanningen van het Uitvoeringsprogramma
genoemd. De huidige P+R’s hebben een update in uitstraling en techniek
dragen bij aan de doelen van de Mobiliteitstransitie en strategische doelen
nodig. Daarnaast richt dit Uitvoeringsprogramma zich op een uitbreiding van
die verbonden zijn aan de doelen van de Mobiliteitstransitie. Ruimte voor
de capaciteit van P+R, een verbetering van het gebruiksgemak en een betere
groen, lopen en verblijven en een beter bereikbare en aantrekkelijke stad zijn
communicatie over het concept.
twee belangrijke doelen. Met dit uitvoeringsprogramma pakken we zowel fysieke uitvoeringsprojecten Het aanbod van deelmobiliteit is afgelopen jaren sterk gegroeid in Den Haag.
als zachtere gedragsmaatregelen en beleidsuitwerkingen op. Het effect van
Dit biedt grote kansen voor de Mobiliteitstransitie die noodzakelijk is om
deze inspanningen wordt gemonitord op basis van operationele doelen,
de stad bereikbaar, veilig en leefbaar te houden. Dit Uitvoeringsprogramma
die bijdragen aan de strategische doelen en aan de doelen van de
zet met diverse projecten in op een sterke groei en het verbeteren van het
Mobiliteitstransitie. Jaarlijks is er € 2 miljoen euro beschikbaar voor de
aanbod van deelmobiliteit in de stad. Bijvoorbeeld met de opschaling van
projecten. Het programma heeft veel raakvlakken met andere mobiliteits
autodeelgroepen en een flinke groei van het aantal deelbakfietsen. Die groei
programma’s zoals het programma Parkeren, het programma Duurzaamheid
leiden we in goede banen door deelmobiliteit toegankelijk en betaalbaar
en het landelijke samenwerkingsprogramma Natuurlijk!Deelmobiliteit.
te maken en geen overlast te laten geven in de openbare ruimte. In de integrale aanpak van de gemeente zijn communicatie en stimulerende Dit Uitvoeringsprogramma richt zich ook op de ontwikkeling van
promotieactiviteiten cruciaal. Hoe zorgen we dat meer Hagenaars vaker
diverse soorten mobiliteitshubs, groot en klein. Met het aanleggen van
kiezen voor deelmobiliteit? Hoe maken we mobiliteitshubs digitaal en fysiek
buurtmobiliteitshubs sturen we op minder overlast in de openbare ruimte
zichtbaar en vindbaar? Hiervoor stellen we in 2024 een communicatieplan
en een overzichtelijk aanbod van deeltweewielers in woonwijken. Met het
met communicatiekalender op.
aanleggen en faciliteren van stadsmobiliteitshubs wordt het aanbod van deelauto’s, deelbakfietsen, laadinfrastructuur en logistiek zoveel mogelijk Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
3
1.
1
Inleiding In januari 2022 stelde de raad de Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 (RIS310664) vast. Parallel aan dit uitvoerings programma wordt de Strategie deelmobiliteit aan de raad aangeboden ter vaststelling. Dit uitvoeringsprogramma is een concrete uitwerking van de Strategie Mobiliteitstransitie en de Strategie Deelmobiliteit. Het heeft een looptijd tot en met 2027. Er staan echter ook projecten in die een langere doorlooptijd hebben. De uitwerking van het thema parkeren, dat binnen hetzelfde programma valt, volgt samen met de actualisatie van de Parkeerstrategie later in 2024.
1.1 1.1
Visie
Doelen mobiliteitstransitie
1.2 1.2
Dit programma voeren we uit op basis van de volgende visie:
De maatregelen die in dit uitvoeringsprogramma staan dragen bij aan een of meer van de zes doelen van de Strategie mobiliteitstransitie. Bij de beschreven
De inzet van gebieds- en doelgroepgerichte maatregelen, het faciliteren en
projecten in dit document staan de icoontjes van de doelen waar de maatregel
stimuleren van deelmobiliteit en mobiliteitshubs, moeten ervoor zorgen dat
aan bijdraagt. Het gaat om de volgende doelen.
de openbare ruimte meer in balans komt en dat de stad goed en betaalbaar bereikbaar is en blijft voor iedereen.
het verkeer is in 2040 voor iedereen veilig. De doelstelling is nul verkeersdoden per jaar.
Veilig mobiliteit neemt minder ruimte in beslag, waardoor de capaciteit van het wegen- en railnet beter wordt benut, de doorstroming verbetert en het openbaar vervoer sneller
Efficiënt
wordt. Ook bestemmingen dichterbij brengen zorgt voor kortere en daarmee efficiëntere mobiliteit.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
4
het mobiliteitssysteem voorziet in de behoefte van alle bewoners, bezoekers, organisaties en bedrijven. Iedereen doet mee. Het mobiliteitsbeleid houdt rekening met de verschillen
Op maat
tussen wijken en buurten en met de sociale en ruimtelijke ontwikkelingen die daar spelen. Met een ‘drempelloos’ aanbod van mobiliteitsdiensten wordt de afstand tot een ‘halte’ nul meter (deur-tot-deur-mobiliteit). we zetten in op een klimaatneutrale stad in 2030 en op emissievrije mobiliteit. Dat doen we door: schoner vervoer, het terugdringen van het aantal en de lengte van autoritten,
Schoon
en door meer verplaatsingen lopend, fietsend en met het openbaar vervoer te laten plaatsvinden. We streven bovendien naar schone en emissievrije stadslogistiek, taxi- en doelgroepenvervoer. mobiliteit is betaalbaar en beschikbaar voor ieder budget. Daarnaast zoeken we naar alternatieven voor de bekostiging van infrastructuur en mobiliteit.
Betaalbaar Den Haag is onlosmakelijk onderdeel en een van de dragers van het stedelijke netwerk van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Den Haag moet daarnaast goed verbonden
Verbonden
zijn met andere metropoolregio’s in binnen- en buitenland.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
5
1.3 1.3
Strategische doelen
Een breed aanbod van mobiliteits hubs dat ketenmobiliteit aantrek-
De strategische doelen van dit uitvoeringsprogramma staan hieronder. Ze zijn gekoppeld aan de doelen van de mobiliteitstransitie.
kelijker maakt en de transitie van
Verbonden
Efficiënt
Op maat
bezit naar gebruik faciliteert;
Ruimte voor groen, lopen en verblijven in
Schoon
Efficiënt
woonbuurten door het gebruik van deel
Om de strategische doelen goed te kunnen monitoren zijn operationele doelen
mobiliteit te stimuleren en het aanbod van
geformuleerd. De operationele doelen dragen bij aan een of meer strategische
deelmobiliteit goed te organiseren;
doelen. De operationele doelen van dit programma staan in de themahoofdstukken: deelmobiliteit en mobiliteitshubs.
Een gezondere, verkeersveiligere en schonere leefomgeving door (de overlast van de) geparkeerde deeltweewielers te verminderen
Schoon
Veilig
en door meer duurzame vormen van deel mobiliteit aan te laten bieden; Bijdragen aan een klimaatneutrale stad door middel van (elektrische) deelmobiliteit en inzet op een lager autobezit en -gebruik;
Schoon
Efficiënt Verminderen vervoersarmoede door aanbod van betaalbare en toegankelijke deelmobiliteit;
Betaalbaar
Op maat
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
6
1.4 1.4
De thema’s van dit programma UVP DM 2024 - 2027
Deelmobiliteit
Mobiliteitshubs
Dit uitvoeringsprogramma richt zich op deelmobiliteit en mobiliteitshubs. De maatregelen voor deze twee thema’s staan in twee afzonderlijke hoofdstukken. De twee thema’s zijn nauw met elkaar verbonden en versterken elkaar. Onderstaande tekst beschrijft de noodzaak voor de in dit uitvoeringsprogramma opgenomen maatregelen voor de twee thema’s. Deelmobiliteit (deelauto’s en deeltweewielers) Het aanbod van deelmobiliteit is afgelopen jaren sterk gegroeid in Den Haag. Dit biedt grote kansen voor de mobiliteitstransitie die noodzakelijk is om de stad bereikbaar, veilig en leefbaar te houden. In Den Haag worden meer dan 600 commerciële deelauto’s op straat aangeboden. Daarnaast heeft Den Haag 13 groepen c.q. buurtcoöperaties die samen auto’s leasen. Toch zijn er nog veel bewoners in de stad die niet of weinig gebruik maken van deze vervoersoptie. Terwijl een deelauto in veel gevallen een eigen (tweede) auto kan vervangen. Met het aanbod van deelauto’s, daalt het de parkeerdruk in de wijk. Ook deelbakfietsen zijn vaak een goed alternatief voor korte autoritjes in de stad, bijvoorbeeld om boodschappen te doen of de kinderen naar (sport)activiteiten te brengen. Een deelbakfiets is een financieel aantrekkelijk alternatief voor de tweede auto en in sommige gevallen zelfs de eerste auto.
Deelfietsen en -scooters vormen een goede aanvulling van het gebruik door verschillende doelgroepen op het openbaar vervoer in de stad. Dit uitvoeringsprogramma zet met diverse projecten in op de groei en het verbeteren van het aanbod van deelmobiliteit in de stad. Die groei leiden we in goede banen door deelmobiliteit toegankelijk en betaalbaar te maken en geen overlast te laten geven in de openbare ruimte.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
7
Mobiliteitshubs (buurt, stad en regio mobiliteitshubs)
De mobiliteitshubs die worden ontwikkeld in het kader van de woningbouwplannen in de grote gebiedsontwikkelingen (Zuidwest en CID-Binckhorst)
Mobiliteitshubs zijn locaties in de stad waar verschillende soorten
hebben veel raakvlakken met dit programma. Zo wordt de kennis over dit
vervoer samenkomen. Bij die mobiliteitshubs kunnen reizigers
onderwerp en inzet van projectleiders zo efficiënt mogelijk benut en worden
gemakkelijk en comfortabel overstappen op een ander vervoermiddel.
hubs op een eenduidige manier ontwikkeld.
Van de trein op de tram, van de tram op e-scooter of van de auto op het ov of de (elektrische) fiets. Ook voor de verbinding met de regio zijn
Stations en OV-haltes zijn ook mobiliteitshubs. De doorontwikkeling van deze
mobiliteitshubs een belangrijk middel omdat de hubs samen een
hubs valt binnen het programma OV schaalsprong.
netwerk vormen. (Strategie Mobiliteitstransitie)
Dit uitvoeringsprogramma richt zich op de ontwikkeling van diverse soorten mobiliteitshubs. Groot en klein. Met het aanleggen van buurtmobiliteitshubs sturen we op minder overlast in de openbare ruimte en een overzichtelijk aanbod van deeltweewielers in woonwijken. Met het aanleggen en faciliteren van stadsmobiliteitshubs - onder deze noemer scharen wij ook wijkmobiliteitshubs - wordt het aanbod van deelauto’s, deelbakfietsen, laadinfrastructuur en logistiek zoveel mogelijk geconcentreerd. Dit leidt tot schaalvoordelen, meer keuzevrijheid en efficiency. De inrichting en het aanbod passen we aan op de doelgroep(en) en de reismotieven. Daarmee stimuleert het de transitie van bezit naar gebruik, wat bijdraagt aan een aantrekkelijkere leefomgeving omdat minder voertuigen nodig zijn en daarmee minder parkeerruimte nodig is voor evenveel mobiliteit. Belangrijk is dat de hubs goed en veilig bereikbaar zijn voor voetgangers. Regiomobiliteitshubs zijn plekken in en aan de rand van de stad waar zowel bezoekers, forenzen en bewoners hun auto kunnen parkeren om over te stappen op openbaar vervoer, de fiets of deelmobiliteit. Ook wel P+R’s genoemd. De huidige P+R’s hebben een update in uitstraling en techniek nodig. Daarnaast richt dit uitvoeringsprogramma zich op een uitbreiding van de capaciteit van P+R, een verbetering van het gebruiksgemak en een betere communicatie over het concept.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
8
1.5 1.5
Uitgangspunten voor de uitvoering
Veilige uitvoering van fysieke projecten De gemeente Den Haag moet als publieke opdrachtgever voldoen aan haar
Met de stad
opdrachtgevers-verplichtingen van het Arbeidsomstandighedenbesluit.1
Om de stad leefbaar en bereikbaar te houden zoekt de gemeente samen met
Dit betekent dat bij fysieke projecten vooraf moet worden bedacht hoe een
bewoners en ondernemers naar oplossingen binnen de door de gemeenteraad
veilige werkomgeving voor de uitvoerders, maar natuurlijk ook voor de
vastgestelde kaders. Dit vraagt ook om verantwoordelijkheid en betrokkenheid
mensen en dieren in de stad kan worden georganiseerd. Tijdens de uitvoering
van onze bewoners en ondernemers. Zij kunnen voorkeuren aangeven en eigen
controleert de gemeente vervolgens of de beheersmaatregelen worden
ideeën aandragen binnen de inhoudelijke en procesmatige kaders en volgens
uitgevoerd zoals is vastgelegd in het plan.
de participatieleidraad.
Beheer geregeld Het goed plannen en uitvoeren van een project is één, het goed regelen van ‘We zien samenwerkende straten en buurten die kiezen voor deel
het beheer is daarna van groot belang om de kwaliteit en duurzaamheid
mobiliteit. Wij willen dat blijven stimuleren en faciliteren. Dit om het
te waarborgen. In het besluit van een project staat standaard een beheer
groeiend verkeer te kunnen opvangen en meer gebruik te maken van
paragraaf waarin staat hoe en door wie het opgeleverde project beheerd
efficiënter en duurzamer vervoersmiddelen. We ‘belonen’ doorbraak
gaat worden.
initiatieven van bewoners op het gebied van deelmobiliteit, bijvoorbeeld door vergroening van de vrijgekomen ruimte op straat.’ Uit het Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026.
Werk met werk We moeten uiteraard zo efficiënt mogelijk gebruik maken van de middelen van de gemeente. En ook zorgen voor zo min mogelijk overlast voor bewoners en bezoekers van de stad. We zoeken daarom zoveel mogelijk naar werk met werk projecten.
Duurzaamheid en leefkwaliteit van de stad voorop Alle projecten uit dit uitvoeringsprogramma dragen bij een duurzamere en leefbaardere stad. Bij de verdere uitwerking van de projecten staat dit uitgangspunt dan ook voorop. Het gaat bijvoorbeeld om duurzaam materiaal gebruik, duurzame bedrijfsvoering van aanbieders en aanbod van duurzame mobiliteit. Dit is noodzakelijk om de klimaatambities van de gemeente te behalen. In de besluiten over de projecten staat standaard een duurzaamheidsparagraaf. 1 Arbeidsomstandighedenbesluit hoofdstuk 2; Afdeling 5 Bouwproces; artikel 2.26 t/m 2.34.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
9
1.6 1.6
Nadere informatie uitvoeringsprogramma
Raakvlakken Dit programma heeft veel raakvlakken met andere mobiliteitsprogramma’s en
Fysieke projecten en beleidsmaatregelen
ontwikkelingen. Bijvoorbeeld met het programma Parkeren, met projecten uit
Binnen dit uitvoeringsprogramma vallen fysieke uitvoeringsprojecten, zachtere
het programma INTHR, programma Mobiliteit Kust, programma Fiets en ook
maatregelen zoals subsidieregelingen, communicatie -en participatieprojecten
met de grote gebiedsontwikkelingen. Ook heeft het uitvoeringsprogramma
en beleidsuitwerkingen.
raakvlakken met de nog in ontwikkeling zijnde Netwerkstrategie. Sommige projecten worden gezamenlijk opgepakt om werk met werk te maken. Er wordt
Monitoring en evaluatie
in ieder geval veel afgestemd in uitvoering en communicatie, zodat we efficiënt
Er is jaarlijks een monitoring op de operationele doelen van dit uitvoerings
opereren en duidelijk richting de stad kunnen communiceren.
programma. Zo kan bepaald worden of het programma op de goede weg zit om de doelen te behalen of dat er bijgestuurd moet worden. Na 2 jaar zal een
Ook regionaal en landelijk zijn er veel raakvlakken. Als het kan worden
voortgangsrapportage van het programma worden geleverd. Meer hierover
verkenningen, onderzoeken op regionale of landelijke schaal opgepakt.
in Hoofdstuk 6.
Resultaten en ervaringen van onze pilots en onderzoeken delen we met andere gemeenten en met kennisinstituten, bijvoorbeeld via het nationale
Doorlooptijd
samenwerkingsprogramma Natuurlijk!Deelmobiliteit.
Dit uitvoeringsprogramma loopt van vaststelling tot medio 2027. Na de verkiezingen van 2026 en het ontstaan van een nieuw college kan een vervolg worden gemaakt op dit uitvoeringsprogramma voor die collegeperiode.
Financiën De projecten van dit uitvoeringsprogramma worden grotendeels betaald uit het structurele budget van € 2 miljoen dat per jaar beschikbaar is voor Deelmobiliteit en Mobiliteitshubs binnen programma 12 Parkeren. Tot en met 2023 was een vergelijkbaar budget beschikbaar binnen het programma Parkeren in Woongebieden. Meer hierover in Hoofdstuk 7.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
10
1.7 1.7
Risico’s en onzekerheden
Aanbestedingsregels Het is voor de voortgang van projecten van belang om te anticiperen op
Dit programma richt zich deels op thema’s die nog volop in ontwikkeling
de Europese aanbestedingsregels en de regels die de gemeente hanteert
zijn. Al jaren wordt er gesproken over mobiliteitshubs, maar er zijn er nog
om transparant en eerlijk diensten en werken aan te besteden. Door in de
niet veel daadwerkelijk gerealiseerd. De praktijk blijkt vaak weerbarstig.
initiatieffase goed te bedenken hoe en voor welke periode een opdracht wordt
Eigenaarschap, beheer, businesscase, ruimtelijke inpassing, wetgeving,
uitgevraagd en verstrekt, kan worden voorkomen dat er later vertragingen
zijn allemaal onderwerpen waar nog met name voor grotere mobiliteitshubs
optreden, doordat alsnog een aanbestedingstraject moet worden doorlopen.
onderzoek naar wordt gedaan en ontwikkeling onzeker maken. Ook de markt van deelmobiliteit is volop in ontwikkeling. Het kan zo maar zijn dat we over 5 jaar een geheel ander deelsysteem of andere aanbieders hebben dan nu. Deze onzekerheden maken dat dit programma flexibel moet zijn en dat het niet vastomlijnd is.
Beschikbaarheid personeel Afgelopen jaren heeft de beschikbaarheid van personeel van planvorming tot uitvoering projecten vertraagd. De arbeidsmarkt is en blijft waarschijnlijk krap de komende jaren. We hebben afgelopen jaren ervaren dat dit veel invloed kan hebben op de snelheid van de uitvoering van de projecten in dit uitvoeringsprogramma.
Schaarste en prijs materialen Afgelopen jaar is de prijs van materialen sterk gestegen en waren sommige materialen moeilijk te verkrijgen. Dit blijft ook komende jaren een risico voor het volgens planning en budget uitvoeren van de projecten. De gemeente zet zoveel mogelijk in op circulair gebruik van materialen.
Afhankelijkheid markt Bij veel projecten wordt samengewerkt met marktpartijen, zoals parkeer exploitanten, grondeigenaren en aanbieders van deelmobiliteit. Deze partijen kennen hun eigen besluitvormingstraject en eigen dynamiek. Vooral het uitzicht op een positieve businesscase is natuurlijk belangrijk voor marktpartijen. Vooral bij een thema dat nog volop in ontwikkeling is zoals mobiliteitshubs is die businesscase nog onzeker. Dit vraagt van de gemeente soms een andere rol.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
11
2.
2
Deelmobiliteit Deelmobiliteit is een instrument om privébezit terug te dringen en zo ruimte te maken op straat. Deelmobiliteit leidt bovendien tot meer parkeerruimte in de straat. Daarnaast biedt deelmobiliteit mensen extra reisopties. Afgelopen vijf jaar is het aanbod van deelmobiliteit in Den Haag flink gegroeid. Vooral de deelscooters en elektrische deel(bak)fietsen springen in het oog. Ook is het aantal commerciële (elektrische) deelauto’s sterk toegenomen. De deelauto’s staan steeds meer verspreid door de stad, op vaste plekken (station-based), maar ook zwervend in parkeergebieden (zone-based) en zonder vaste plek of gebied (free-floating). Naast het aanbod van commerciële deelauto’s worden er ook in steeds meer buurten coöperatief of in groepen auto’s gedeeld. In groepen van 10 tot 100 deelnemers worden twee tot soms wel tien elektrische auto’s gedeeld. Steeds meer mensen ontdekken de mogelijkheid om met buren en bekenden te delen.
Deelmobiliteit
Toch is het aanbod van deelmobiliteit nog marginaal vergeleken met het Deeltweewielers
privébezit van voertuigen. Met dit uitvoeringsprogramma wordt ingezet op
Deelauto’s
een flinke opschaling van het aanbod en gebruik van deelmobiliteit. Want dit levert ruimte in de stad op, ruimte om beter de auto te parkeren, ruimte voor fietsparkeren, groen en verblijfsruimte. Daarnaast stoten deelvoertuigen over het algemeen minder CO2 en fijnstof uit dan particuliere voertuigen, omdat ze nieuwer zijn en vaak elektrisch. Dit is inclusief de CO2 uitstoot van het productieproces. Dus door voertuigen te delen zijn er ook nog eens minder grondstoffen nodig.
• Van free-floating naar back to many • Verkenning grootschalig deelfietssysteem • Opschaling aanbod en gebruik
Dit uitvoeringsprogramma is samen met de Strategie Deelmobiliteit aan de raad aangeboden ter vaststelling. In deze nota is nieuw beleid vastgelegd dat richting geeft aan de maatregelen die in dit uitvoeringsprogramma staan voor het stimuleren, faciliteren, diversificeren en regisseren op het aanbod en het gebruik van deelmobiliteit. Bij het thema deelmobiliteit onderscheiden we twee groepen: deeltweewielers en deelauto’s. De aanpak voor deze voertuigen verschilt in veel gevallen vanwege de parkeerplaats en het gebruik in de openbare ruimte.
deelbakfietsen • Digitale begrenzing deelscooters
• Betaalbaar en toegankelijk aanbod • Optuigen nieuwe subsidieregeling • Inzet mobiliteitscoaches • Communicatieplan deelmobiliteit • Monitoring deelmobiliteit • Aanpassen APV
• Coöperatief autodelen stimuleren • Belonen autodeelgroepen • Flexibele parkeer‑ machtiging • Gereseveerde plekken deelauto’s • Aanpassen
• Afspraken met aanbieders
tarieven deelauto
• Inzet deelmobiliteit
• Inzet van deelmobiliteit
vergunningen
bij evenementen
bij bouwplannen (via
• Verkenning beprijzen openbare ruimte
parkeernormen)
• Stimulering peer to peer autodelen
• Stimuleren gebruik deelmobiliteit bij invoering betaald parkeren • Regionale afstemming Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
12
2.1 2.1
Operationele doelen deelmobiliteit: • In 2025 heeft de gemeente goed inzicht in het parkeren en het gebruik van alle deelmobiliteit, dus ook van deelauto’s; • In 2027 is het aantal trips per type deelvoertuig vergeleken met 2022 met 100% gestegen; • In 2027 worden deeltweewielers nergens in de stad meer buiten digitaal aangewezen gebieden of mobiliteitshubs geparkeerd; • In 2027 wordt al het commerciële openbare deelaanbod en de P+R’s aangeboden via de beschikbare MaaS-apps; • In 2027 is het gemiddelde autobezit per huishouden in Den Haag lager dan in 2023; • In 2027 zijn de vergunningen voor deelmobiliteit grensoverschrijdend (MRDH en/of Landelijk); • In 2027 zijn door autodeelinitiatieven 100 autoparkeerplaatsen met andere functies ingevuld; • In 2027 is 6 kiloton CO2 bespaard door de inzet op deelmobiliteit.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
13
2.2 2.2
Deeltweewielers Het grote aanbod van deelscooters leidt met name in Scheveningen en het centrumgebied tot ongewenste situaties. Voor Scheveningen (en Kijkduin) worden jaarlijks maatregelen getroffen binnen het Actieplan Kust, waardoor de overlast daar inmiddels beheersbaar is. Ook buiten deze gebieden komen bij de gemeente en aanbieders vaak klachten binnen over deelvoertuigen die hinderlijk staan geparkeerd. 2.2.1 Van free-floating naar back to many In de Strategie Deelmobiliteit staat beschreven hoe de gemeente de overlast van hinderlijk geparkeerde deelvoertuigen wil tegengaan. Voor de transitie van een systeem van free-floating naar back to many: van vrij parkeren overal in de stad naar vaste locaties door de hele stad om de deelvoertuigen achter te laten, is een aantal aanpassingen nodig. De belangrijkste aanpassing is de aanleg van buurtmobiliteitshubs zoals verwoord in paragraaf 3.1. Daarnaast komt een voorstel voor het aanpassen van de APV. We onderzoeken hoe we deelmobiliteitsaanbieders kunnen sturen om gebruik te maken van de buurtmobiliteitshubs. Het doel is dat deeltweewielers niet meer buiten de aanwezige vakken worden geparkeerd. Die transitie zal geleidelijk gebeuren omdat de aanleg van buurtmobiliteitshubs tijd vergt.
Acties: • Aanleg buurtmobiliteitshubs – vanaf 2024 • Aanpassen APV – in 2024
Efficiënt
Verbonden
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
14
2.2.2 Verkenning grootschalig inclusief fietsdeelsysteem In 2023 zijn in het land gesprekken gestart over een beter betaalbaar deelfietssysteem. In onze huidige deelmobiliteitssysteem met vergunningverlening aan commerciële partijen zijn de deelfietsen niet betaalbaar voor iedereen. Ook de spreiding en betrouwbaarheid van het aanbod van de aanwezige deelfietsen is nog niet voldoende. Dit vraagt om een ingrijpen van de gemeente. In het huidige vergunningensysteem voor deeltweewielers kunnen we te weinig sturen op deze voorwaarden voor een betaalbaarder deelfietssysteem. Dit doen we niet alleen, een landelijke denktank gaat hiermee aan de slag in 2024.
Actie: • Verkenning grootschalig inclusief deelfietssyteem – 2024
Efficiënt
Verbonden Betaalbaar
2.2.3 1.000 deelbakfietsen in 2027 De deelbakfiets is een uitermate geschikt alternatief voor korte autoritjes. De deelbakfiets is vooral populair onder gezinnen met kinderen. Toch wordt de bakfiets ook steeds vaker gebruikt voor dagelijkse boodschappen en bezoekjes aan bijvoorbeeld de bouwmarkt. In de Strategie Deelmobiliteit wordt onderscheid gemaakt tussen typen deelvoertuigen. Het gebruik van deelbakfietsen draagt bij aan de gewenste modal shift naar duurzame en actieve mobiliteit en gaan we daarom meer stimuleren. Eind 2023 stonden er 218 deelbakfietsen in Den Haag. 61 van BAQME en 157 van Cargoroo. De aanbieders Cargoroo en BAQME mogen volgens de vergunningsregels ieder maximaal 500 deelbakfietsen plaatsen in de stad. De ambitie is dat er in 2027 1.000 deelbakfietsen verspreid over de stad staan zodat de deelbakfietsen voor steeds meer mensen een goed alternatief worden voor korte ritjes met de auto. Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
15
Begin 2023 zijn in samenwerking met Cargoroo en BAQME, de deelbakfiets aanbieders in Den Haag, twee pilots opgestart. Met BAQME in Houtwijk en met Cargoroo in Laakkwartier. De aanbieders hebben beiden 10 deelbakfietsen geplaatst in die wijken. De gemeente ondersteunde de bedrijven met de communicatie en kortingsvouchers voor deze initiatieven. Uit die pilots bleek dat eenmalige kortingsvouchers weinig effect hebben. De vouchers zijn zeer beperkt gebruikt door de bewoners. De geplaatste deelbakfietsen worden wel goed gebruikt. Het blijkt dus dat in wijken waar geen of heel beperkt vraag is naar deelbakfietsen, dat door het plaatsen van en communicatie over de deelbakfietsen het gebruik vanzelf komt. Ook wordt de inzet van deelbakfietsen in winkelstraten onderzocht voor gebruik door ondernemers en winkelend publiek. Naast deze pilots hebben beide aanbieders aangegeven de komende jaren het aantal bakfietsen in Den Haag snel te willen uitbreiden. De gemeente kan hen met de geleerde lessen uit de pilots in Houtwijk en Laakkwartier helpen de bakfietsen goed te laten landen in de wijk. Verder zijn de deelbakfietsen van BAQME sinds de zomer van 2023 geïntegreerd binnen het Park+Beach-arrangement. Hiermee zijn de bakfietsen in combinatie met parkeren aan de rand van de stad voordelig te reserveren voor een bezoek aan het strand.
Acties: • Evaluatie pilots en invulling eventuele vervolgacties – Q1 2024 • Afspraken met aanbieders maken over verdere uitbreiding aanbod deelbakfietsen – 2024
Schoon
Efficiënt
Op maat
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
16
2.2.4 Sturen op snelheid van en rijverboden voor deeltweewielers
Acties: • Vastleggen digitale snelheidsbegrenzing voor deelscooters – 2025
In de raadsvergadering van 6 juli 2023 is een motie ingediend met de titel ‘Begrens deelscooters’ (RIS316159). Deze motie over het begrenzen van scooters in snelheid en gebieden is aangenomen. D66 verzoekt samen met PvdA, PvdD, GroenLinks en ChristenUnie/SGP om te onderzoeken welke gebieden in Den Haag baat hebben bij het invoeren van geofencing waarbij scooters in bepaalde gebieden begrensd worden in snelheid. Daarnaast vragen zij te bepalen welke types geofencing waar ingezet dienen te worden
Veilig
en hierover een voorstel aan de raad voor te leggen. Het volgende is hierover
2.2.5 Inzet en organisatie van deelmobiliteit bij evenementen en
opgenomen in de Strategie Deelmobiliteit:
grote wegwerkzaamheden
‘De gemeente Den Haag verwacht van de aanbieders dat zij zo snel
Grote evenementen, zoals concerten op het strand en het Malieveld en
mogelijk toewerken naar snelheidsbeperking voor deeltweewielers in
sportevenementen leiden tot grote drukte op de Haagse wegen. Er zijn vaak
voetgangerszones en natuurgebieden. Deelscooters rijden regelmatig
ter plaatse te weinig parkeerplaatsen om de stroom auto’s van de bezoekers
door gebieden waar dat niet is toegestaan. Daarnaast zien we deel
te faciliteren. P+R en openbaar vervoer zijn daarvoor een goed alternatief.
scooters ook te hard door zones rijden waar 15 of 30 km/u is toegestaan.
Ook hebben we afgelopen jaren gemerkt dat veel bezoekers deeltweewielers
Met digitale technieken is het mogelijk om op basis van GPS-positie de
gebruiken om de evenementlocatie te bereiken. Dit leidt geregeld tot overlast
snelheid van een voertuig in een bepaalde zone te beperken. Hierdoor
van foutgeparkeerde voertuigen omdat in de vergunningverlening geen
wordt het mogelijk om de maximale snelheid in voetgangerszones en
rekening is gehouden met parkeerruimte voor - met name - deelscooters.
natuurgebieden dusdanig te beperken dat het voor berijders niet
Dat is jammer want deeltweewielers zijn een praktisch vervoermiddel om
interessantis om met een deelscooter doorheen te rijden.
het vervoer naar evenementen te faciliteren. Voor 2024 en later onderzoeken we hoe we de organisatie voor het gebruik en het parkeren van deelmobiliteit kunnen borgen in de vergunningverlening voor evenementen.
In 2025 gaan we afspraken met de aanbieders vastleggen over de digitale snelheidsbegrenzing van hun deelscooters.
Actie: • Inzet van deelmobiliteit organiseren bij evenementen en grote wegwerkzaamheden – 2024
Verbonden
Op maat Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
17
2.2.6 Verkenning van vergoeding gebruik openbare ruimte
2.3
Autodelen
2.3
In de Strategie Deelmobiliteit staat dat de gemeente de mogelijkheden gaat
Een privé auto staat gemiddeld 90% van de tijd stil. Dat is zonde van de ruimte
verkennen om een prijsinstrument voor de openbare ruimte te gebruiken.
in de straat. Gelukkig groeit het aanbod van deelauto’s in Den Haag gestaag.
Daarmee kan de gemeente sturen op de spreiding van het gewenste aanbod
Alle aanbodsvormen zijn goed vertegenwoordigd. Al is het aanbod nog niet
van deelvoertuigen en de belasting op de openbare ruimte. Zo kunnen we
evenwichtig verspreid over de stad. Het aantal auto’s dat gedeeld wordt is nog
bijvoorbeeld met een hogere heffing op deelscooters actieve mobiliteit
steeds maar een klein percentage van het totaal aantal auto’s in de stad. Daar
bevorderen. Want fietsen is gezond voor onze inwoners. Deze verkenning
ligt dan ook nog veel potentie. In veel gevallen kan de deelauto het privébezit
wordt in 2025 uitgevoerd. In 2025 of 2026 kan een eventueel prijsinstrument
vervangen en nieuw bezit voorkomen. Natuurlijk niet voor mensen die dagelijks
worden ingevoerd.
hun auto nodig hebben. Maar wel voor particuliere auto’s die zo nu en dan worden gebruikt voor boodschappen, naar sportactiviteiten en voor familie bezoek. Door het gebruik van deelauto’s zoveel mogelijk te stimuleren en te
Actie:
faciliteren willen we ervoor zorgen dat die potentie zo goed mogelijk wordt
• Verkenning mogelijkheid invoering prijsinstrument voor deelmobiliteit
benut en er meer ruimte ontstaat voor een andere invulling van de openbare
in de openbare ruimte – 2025
ruimte en de parkeerdruk omlaag gaat. We zetten in op een vervijfvoudiging van het gebruik en aanbod van deelauto’s in 2030. Dit doen we door in te zetten op:
Efficiënt
Betaalbaar
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
18
2.3.1 Coöperatief autodelen en delen in kleinere groepen Sinds 2019 delen er in Den Haag groepen bewoners auto’s in coöperatieve vorm. Een vorm van autodelen waar de gebruikers zelf bepalen wat de tarieven van het gebruik zijn, welke auto’s zij leasen en welke voorwaarden er gelden. Onder de vlag van DEEL zijn er nu zes autodeelcoöperaties van gemiddeld 30 huishoudens actief in Den Haag. Daarnaast zijn er zeven kleinere groepen. Buurt/wijk
Aantal deelauto’s
Aantal Huishoudens
Auto’s weg uit de straat of niet aangeschaft
Bomenbuurt, Heester en Reva coöperatie
11
90
33
Bloemenbuurt coöperatie
3
20
14
Scheveningen coöperatie
4
32
15
Vruchtenbuurt coöperatie
4
41
30
Bezuidenhout coöperatie
5
53
21
Benoordenhout groep
3
18
9
Duinoord groep
2
15
6
Koningsplein groep
2
7
Onbekend
Laak groep
2
16
7
Rustenburg-Oostbroek groep
2
19
Onbekend
Zeeheldenkwartier groep
2
10
2
Al met al zijn de informatieavonden, de communicatie en het contact Sinds mei 2021 kunnen groepen bewoners subsidie aanvragen voor een
dat daarna onderhouden werd dus een groot succes geweest, maar de
probeerperiode van een half jaar voor coöperatief autodelen. Om het
subsidie werkte niet zoals wij voor ogen hadden. Uit de evaluatie van de
fenomeen autodelen in coöperaties en de subsidiemogelijkheid aan de man
subsidieregeling blijkt dat ook kleine groepen subsidie kunnen gebruiken
te brengen, zijn er in 2021 en 2022 voor veel wijken digitale informatieavonden
om sneller op te schalen en aantrekkelijker te zijn voor een breder publiek.
gehouden. Deze werden – door zo’n 1.000 bewoners - goed bezocht.
In de eerste helft van 2024 wordt een nieuwe subsidieregeling opgetuigd om
Ondanks die grote belangstelling, zijn er slechts twee aanvragen voor de
autodelen in groepen bewoners te bevorderen.
subsidie geweest. In veel van die wijken zijn groepjes bewoners ontstaan die samen auto’s willen delen maar die groepjes waren te klein om te voldoen
Komende jaren zet de gemeente in op de uitbreiding van het aantal en de groei
aan de minimale eisen voor het aanvragen van de subsidie. Zij zijn dan ook
van bestaande coöperaties. Dit doen we met communicatieacties, de inzet van
zonder bijdrage van de gemeente gaan autodelen.
mobiliteitscoaches in combinatie met een nieuwe subsidieregeling. Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
19
Autodeelgroepen belonen
Bij een lagere parkeerdruk kan de gemeente in overleg met bewoners van
Bewoners die samen auto’s delen, maken letterlijk ruimte in de wijk.
een straat of buurt bepalen welke vervangende functies op de parkeerplaatsen
Zij schaffen tenslotte geen auto aan of doen een auto weg. Want door
kunnen komen. Daarvoor gaat de gemeente een “menukaart inrichtingsopties”
auto’s te delen gaat de parkeerdruk omlaag en ontstaat ruimte voor groen,
opstellen. Met een andere inrichting van een parkeerplek met bijvoorbeeld
fietsparkeren, spelen, ontmoeten en klimaatadaptie. Om dergelijke initiatieven
groen of fietsparkeerplekken wordt de kwaliteit van de openbare ruimte beter.
te stimuleren gaat de gemeente bewoners die auto’s delen in groepen
In juni 2023 is samen met initiatief nemende bewoners een proef gestart met
of coöperaties belonen met een ‘andere’ invulling van parkeerplekken.
een fiets-/boomvlonder in Bezuidenhout, waar een autodeelgroep is gegroeid
Zo wordt gelijk duidelijk wat het positieve effect is van hun beslissing
en parkeerruimte in de buurt is vrijgekomen. Voor deze vorm van bewoners-
om auto te delen in plaats van te bezitten. In buurten waar aantoonbaar
participatie wordt op basis van een aantal pilots met het ‘anders’ invullen van
privéauto’s van straat verdwijnen door een groep die auto’s deelt, bepaalt
parkeerplaatsen een aanpak uitgewerkt.
de gemeente op basis van de actuele parkeerdruk wat kan worden gedaan met vrijgekomen ruimte. Bij een hoge parkeerdruk wordt vrijgekomen ruimte ‘gebruikt’ om de parkeeroverlast te verminderen, dus daar ontstaat dan meer
Acties:
ruimte voor autoparkeren.
• Ingezette communicatie – voortzetten • Optuigen nieuwe subsidieregeling – 2024 • Aanpak andere invulling vrijgekomen parkeerplaatsen – 2024
Klimaatdeal
• Uitvoering klimaatdeal – 2024-2027
Eind 2023, begin 2024 heeft de gemeente met Duurzaam Den Haag, Haagse deelautocoöperaties en Vogelwijk Energiek een klimaatdeal opgesteld. Deze deal is ontstaan aan een van de Klimaattafels, die in 2023 zijn ingesteld om samen met partijen uit de stad te komen tot een Haags Klimaatakkoord. Dit met het doel om de transities te versnellen en bij te dragen aan de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Met deze klimaatdeal wordt primair ingezet op een verveelvoudiging van (coöperatief en commercieel) deelautogebruik in Den Haag. Van circa
Efficiënt
Schoon
Betaalbaar
Op maat
2.3.2 Marktontwikkelingen
0,1 procent van de huishoudens in 7 wijken in 2023 naar circa 1 procent van de huishoudens in 14 wijken in de komende 3-4 jaar tot circa 5% van
Commerciële aanbieders bieden al jaren deelauto’s aan in Den Haag. Den Haag
de huishoudens in circa 28 wijken in 2030. Dit is op wijkniveau grofweg
faciliteert en stimuleert die aanbieders omdat zij bijdragen aan de doelen
elk jaar een verdubbeling. Niet alleen voor relatief hogere inkomens,
van de gemeente. De deelauto’s worden in verschillende vormen aangeboden.
maar voor alle Hagenaars en Hagenezen. Secundair zet de klimaatdeal in
Een breed en verspreid aanbod van die verschillende vormen maakt dat er voor
op de algehele verduurzaming van Haagse bewonersmobiliteit.
ieder soort rit/reis wel een goede optie is. Deze aanbodsvormen lichten we hieronder toe.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
20
Peer to peer Platformen zoals SnappCar, Goboony en Paul Camper worden steeds meer gebruikt om een privé auto of camper te verhuren, het zogeheten ‘peer to peer’. Door het brede aanbod op deze platforms is voor veel mensen een eigen (tweede) auto niet noodzakelijk en deze vorm van autodelen leent zich ook goed voor vakanties. In de promotie van autodelen in de stad zal de gemeente dan ook het peer to peer delen aanmoedigen. Daarnaast onderzoeken we in 2024 hoe we deze vorm van autodelen nog meer kunnen stimuleren.
Acties: • Onderzoeken hoe deze deeloptie kan worden gestimuleerd – 2024 • Deze deeloptie duidelijker opnemen in communicatie – 2024
Efficiënt
Betaalbaar
Op maat
Station-based Greenwheels, DEEL, OnzeAuto en in mindere mate MyWheels bieden deel auto’s op vaste plekken in de stad aan. Steeds vaker zijn dat elektrische auto’s. De gemeente reserveert daarvoor parkeerplekken bij een door de gemeente betaalde publiek toegankelijke laadpaal. Dit vraagt wat van onze organisatie en het is op dit moment onduidelijk of de werkwijze opschaalbaar is met de groei van station-based elektrische deelauto’s. Deze werkwijze heeft namelijk ook invloed op de businesscase voor de laadinfrastructuur en netcongestie. Dit betekent dat er veel meer relatief weinig gebruikte laadpalen geplaatst moeten worden in de schaars beschikbare openbare ruimte. Er is afstemming nodig over de juiste locatie en er dient een aanwijzingsbesluit te worden opgesteld. Dit hele proces is tijdrovend waardoor het te lang duurt voor de plekken op straat liggen. We streven ernaar om het proces in Q2 van 2024 te evalueren en te komen tot een aanpak hoe in de toekomst met dit vraagstuk om te gaan. Idealiter kunnen we als gemeente vooruitdenken over geschikte plekken voor deelauto’s waardoor we meer sturend kunnen zijn in het beschikbaar stellen van deelautoplekken inclusief laadinfrastructuur aan aanbieders.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
21
Acties:
Free-floating
• Proces van aanvraag tot aanleg van deelautoplek aanscherpen en
Sinds 2022 biedt Amber (nu MyWheels) free-floating deelauto’s aan in
inbedden binnen de gemeentelijke organisatie – Q2 2024 • Verkenning naar strategische uitbreiding van deelautoplekken – 2025
Den Haag. Sixt doet dit al sinds 2020. Dit betekent dat voor de deelauto’s een stadsbrede parkeervergunning is uitgegeven zodat de deelauto’s bijna overal in de stad kunnen worden geparkeerd. Deze deelauto’s kunnen ook in andere steden worden achtergelaten. Het systeem wordt daarom ook wel one-way genoemd. Voor autodelen kon geen aparte parkeervergunning met bijbehorend tarief gemaakt worden. Daarom liep van 2017 tot september 2022 een subsidieregeling waarmee de aanbieder 500 euro per parkeervergunning
Efficiënt
Zone-based
(van € 727 per jaar in 2023) per jaar voor one-way elektrische deelauto’s kon terug vragen. Sinds het einde van de subsidieregeling is het aanbod van free-floating deelauto’s afgenomen.
De locatie van een geparkeerde deelauto is met GPS nauwkeurig te bepalen en via de app van een aanbieder te vinden. Dit maakt het voor gebruikers
In 2022 en 2023 heeft een pilot plaatsgevonden met een flexibele parkeer
niet per se noodzakelijk dat de deelauto’s een vaste parkeerplek hebben.
machtiging. Met deze landelijke pilot hebben we ervaring opgedaan voor een
MyWheels biedt al sinds een paar jaar zone-based deelauto’s aan in Den Haag.
nieuwe, toekomstbestendige manier voor het parkeren van deelauto’s. In 2024
En afgelopen jaar heeft Greenwheels dit tijdelijk ook gedaan. De deelauto’s
wordt dit structureel geregeld in het kader van het samenwerkingsprogramma
zijn in een door de aanbieder zelf bepaalde zone binnen een parkeergebied
Natuurlijk!Deelmobiliteit (zie paragraaf 2.5). De aanbieders van deelauto’s
te vinden en moeten na gebruik weer in die zone worden achtergelaten.
hoeven dan niet in elke gemeente waar zij auto’s aanbieden een parkeer
Het aantal laadpalen binnen een zone moet voldoende zijn om zowel in de
vergunning aan te vragen, maar doen dit via één loket. De aanbieders
laadbehoefte van de deelauto’s als die van de particuliere elektrische auto’s
kunnen dit doen bij het SHPV (Servicehuis Parkeren en Verblijfsrechten).
te voorzien. In samenwerking met de aanbieders gaan we dit monitoren.
Als een deelauto van de ene gemeente naar een andere gemeente rijdt en
Daarnaast vragen we de aanbieders om ervoor te zorgen dat hun deelauto’s
daar achter wordt gelaten, wordt via het centrale loket geregeld dat die
niet langer dan 24 uur aan een laadpaal staan.
deelauto gemachtigd is om daar te parkeren. Met dit systeem wordt de parkeervergunning die een deelautoaanbieder heeft in de stad automatisch gekoppeld aan het kenteken van een deelauto die in de stad achtergelaten
Actie:
wordt door een gebruiker.
• Monitoren gebruik laadvoorzieningen per gebied/zone – doorlopend Met de aanbieders van free-floating deelauto’s is bij aanvang afgesproken dat de deelauto’s niet in de kustzone en de binnenstad mogen worden geparkeerd. Dit is echter niet vastgelegd in de regelgeving. In de te ontwikkelen APV-vergunning voor deelauto’s wordt voorgesteld dit te formaliseren.
Schoon Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
22
Acties:
2.3.4 Opnemen voorwaarden voor het aanbieden van deelauto’s in de
• Definitief inregelen flexibele parkeermachtiging – 2024
openbare ruimte in een APV-vergunning
• Uitsluiten gebieden voor free-floating deelauto’s – 2024 Er is een AVP-vergunning voor deeltweewielers waarin het mogelijk is gebieden uit te sluiten waar de tweewielers geparkeerd kunnen worden. Om dit ook mogelijk te maken voor deelauto’s, is een APV-vergunning voor deelauto’s nodig. Met zo’n vergunning kunnen we ook op reguliere basis data ontvangen van de deelautoaanbieders en deelauto’s goed reguleren
Verbonden
Efficiënt
buiten het betaaldparkerengebied. Wij pakken dit in samenspraak met de aanbieders op en komen met een voorstel.
2.3.3 Aanpassing tarieven deelautovergunningen De parkeervergunningen voor deelauto’s zijn nu nog gekoppeld aan de
Actie:
bewonersvergunning of de functionele vergunning. De tarieven zijn ook
• Ontwikkeling en introductie APV-vergunning voor deelauto’s –
gelijk met die vergunningen. We willen het tarief van de vergunning voor
eerste helft 2024
free-floating deelauto’s verlagen, want dat is nu erg hoog vergeleken met de parkeervergunning voor station-based deelauto’s. Er mist een onderbouwing voor en logische differentiatie tussen die tarieven. Aanbieders betalen voor een parkeervergunning voor een zone-based deelauto nu evenveel als aanbieders die een gereserveerde parkeerplek (inclusief laadpaal) hebben. In 2024 worden de parkeervergunningen en tarieven tegen het licht gehouden. De APV-vergunning voor deelauto’s wordt opgesteld. Op basis van deze analyse
Efficiënt
Veilig
Schoon
en de APV-vergunning wordt in 2024 in de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting een voorstel aan de raad voorgelegd.
Acties: • Evalueren tarieven deelautovergunningen – eerste helft 2024 • Aanpassen verordening – tweede helft 2024
Betaalbaar Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
23
2.4 2.4
Stimulering en promotie
2.4.2 Stimuleren aanbod en gebruik deelmobiliteit bij invoering van betaald parkeren
2.4.1 Afspraken vastleggen met deelmobiliteitsaanbieders Komende jaren wordt het betaald parkeren gebied uitgebreid De gemeente is afhankelijk van het aanbod dat de deelmobiliteitsaanbieders
(RIS315467+Uitbreiding+parkeerareaal (raadsinformatie.nl). Bij de
bieden in onze stad. De aanbieders zijn afhankelijk van de gemeente qua beleid
invoering van betaald parkeren in woonwijken wordt het aanbod van deel
en regelgeving rond deelmobiliteit. Grotendeels hebben wij als gemeente
mobiliteit gestimuleerd. Bij de communicatie over de invoering wordt ook
dezelfde ambities als de aanbieders. Deze wederzijdse afhankelijkheid maakt
gecommuniceerd over de mogelijkheden van het gebruik van deelmobiliteit.
het van belang dat we elkaar geregeld spreken en afspraken vastleggen. Dit leidt
Samen met de aanbieders zorgt de gemeente dat er voldoende aanbod is
tot meer zekerheid voor alle partijen. In 2024 gaat de gemeente zowel met de
in die wijken en de gemeente zal een aantrekkelijke regeling maken om
deelautoaanbieders als de deeltweewieleraanbieders in gesprek om afspraken
de bewoners kennis te laten maken met dit alternatief van de eigen auto.
op te stellen en vast te leggen. Specifiek voor de kust wordt jaarlijks een plan van aanpak opgesteld om deelmobiliteit daar in goede banen te leiden.
2.4.3 Mobiliteitscoaches Om bewoners goed te informeren over de mogelijkheden van deelmobiliteit
Acties:
worden mobiliteitscoaches ingezet. Dit zal eenzelfde soort opzet zijn als
• Afspraken met deelmobiliteitsaanbieders opstellen en vastleggen – 2024
de energiecoaches die via Duurzaam Den Haag al jaren actief zijn in de
• Jaarlijks plan van aanpak deelvoertuigen kust – doorlopend
verschillende woonwijken. De mobiliteitscoaches gaan bewoners gevraagd en ongevraagd adviseren over mobiliteit en met name deelmobiliteit. In 2024 wordt de eerste lichting mobiliteitscoaches opgeleid en ingezet. De mobiliteitscoaches richten zich aanvankelijk vooral op buurten met een hoge parkeerdruk.
Op maat
Actie: • Inzet mobiliteitscoaches – vanaf 2024
Op maat
Betaalbaar
Schoon
Efficiënt
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
24
2.4.4 Verbetering brede toegankelijkheid deelmobiliteit via 5 B’s
2.5
Nationaal Samenwerkingsprogramma Deelmobiliteit: Natuurlijk!Deelmobiliteit
In de Strategie Deelmobiliteit staat:
De gemeente Den Haag hoeft niet alle projecten die bijdragen aan
“Met inclusiviteit bedoelen we dat een grotere groep reizigers toegang
de ontwikkeling en opschaling van deelmobiliteit zelf op te pakken.
heeft tot deelmobiliteit in de stad. Het gaat daarbij over 5 B’s:
In het voorjaar van 2023 is het nationaal samenwerkingsprogramma
Beschikbaarheid, Betaalbaarheid, Begrijpelijkheid, Bruikbaarheid en
Natuurlijk!Deelmobiliteit opgestart. Dit betreft een samenwerking tussen
Beleving.” en “Om de bovengenoemde aspecten zo goed mogelijk en
lokale en regionale overheden en het Rijk (de ministeries van IenW en BZK).
op maat in te kunnen zetten maken we gebruik van onderzoeken naar
In 2023 is gezamenlijk een programmaplan ontwikkeld, dat in november 2023
voorkeuren, leefstijlen en sociaaleconomische factoren. Voor de Haagse
is vastgesteld. Hieronder de hoofdlijnen van het Programmaplan:
2.5
situatie is hier echter nog te weinig onderzoek naar gedaan. We willen daarom met nieuw onderzoek de brede toegankelijkheid van deelmobiliteit
Gemeenten, regio’s, provincies en het Rijk starten een Nationaal
verbeteren.” Dit onderzoek wordt in 2024 opgestart. De resultaten kunnen
Samenwerkingsprogramma Deelmobiliteit: Natuurlijk!Deelmobiliteit.
onder andere leiden tot beleidswijzigingen, aanpassingen in de regel
Zoals ook is toegezegd aan de Tweede Kamer. Het samenwerkingspro-
geving, stimuleringsmaatregelen en gerichte communicatiemaatregelen.
gramma heeft als doel te komen tot een samenhangende aanpak en regie van overheden, in samenwerking met de markt, op het gebied van deelmobiliteit. Het programma richt zich primair op het uniformeren en harmoniseren van beleid, het doen van gezamenlijk onderzoek, het uit-
Actie:
voeren van projecten van gezamenlijk belang en het breed delen van
• Uitvoeren onderzoek brede toegankelijkheid deelmobiliteit – 2024
kennis en kunde. Met het uiteindelijke doel om de houding van de reiziger ten opzichte van deelmobiliteit te verbeteren en het aanbod en gebruik van deelvervoer op te schalen en in goede banen te leiden. Dit doen we door middel van een duidelijke rolverdeling in Nederland.
Op maat
Betaalbaar
Wat zijn onze ambities? 1. Faciliteren gezamenlijke agenda, prioritering en invulling van opgaven. 2. Opleveren gestandaardiseerde beleidsproducten/diensten voor gemeenten. 3. Uitvoeren gezamenlijk onderzoek op nieuwe thema’s, monitoring en evaluatie. 4. Meer vanuit één (overheids)mond spreken met de markt en richting de gebruiker. 5. Verspreiden en stimuleren toepassing van producten/diensten/learnings. Kennisdelen.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
25
Voor de eerste en tweede pijler van het Samenwerkingsprogramma is in 2023
Het oplossen van laadinfra-knelpunten voor deelauto’s
al een aantal projecten gestart. Die projecten dragen bij aan standaardisatie
Via een opdracht aan het Nationaal Kennisplatform Laadinfra (NKL) wordt in
en harmonisatie van deelmobiliteitsbeleid en deelmobiliteitshubs.
kaart gebracht welke knelpunten er zijn bij het omschakelen van fossiele naar elektrische deelauto’s en worden oplossingen bedacht.
Een publiekscampagne Om de bekendheid van autodelen te vergroten is recent een landelijke
Bundeling van (nu gefragmenteerde) kennis en monitoring
campagne gestart door het ministerie van I&W. Voor de bekendheid van het
Met het nationaal samenwerkingsprogramma komen we tot gezamenlijke
concept zou het helpen om dit grootschaliger te doen. Deze campagne wordt
kennis, definities en monitoring. Dit is voor alle gemeenten efficiënter en
in 2024 verder uitgebouwd in samenwerking met de gemeenten, regio’s en
zorgt er bovendien voor dat openstaande vraagstukken beter in kaart kunnen
provincies.
worden gebracht.
Modelverordening/modelteksten voor lokale regelgeving deelmobiliteit
Samenhang woningbouwopgave
De afgelopen jaren zijn gemeenten soms ‘verrast’ door deelmobiliteit,
De gezamenlijke aansturing van het Samenwerkingsprogramma
zonder dat hier regels voor waren. Modelteksten voor de verordening voor
Deelmobiliteit draagt bij aan de bredere vernieuwing van mobiliteit en
gemeenten van verschillende omvang kunnen hierbij helpen.
verstedelijking. Het Samenwerkingsprogramma Deelmobiliteit is daarin verbonden met deelmobiliteitshubs, MaaS, verstedelijkingsafspraken,
Realisatie nationaal concept deelmobiliteitshubs
Smart Mobility, Stations agenda en de actieagenda OV-knooppunten.
Voor de herkenbaarheid voor de gebruikers en het tegengaan van overlast,
Het samenwerkingsprogramma loopt tot 2028.
helpt het om een nationaal concept deelmobiliteitshubs te hebben. Bij Bestuurlijke Overleggen MIRT in november 2022 zijn met regio’s al afspraken gemaakt over de realisatie en monitoring van een netwerk aan deelmobiliteitshubs. Flexibele nationale parkeermachtiging Deelvoertuigen die deel uitmaken van een netwerk waarmee de reiziger ook enkele reizen kan maken met flexibele parkeermachtiging tussen gemeenten bieden meerwaarde voor een mobiliteitssysteem met keuzevrijheid. Aan de pilot die in 2023 is gehouden met een flexibele parkeermachtiging wordt een vervolg gegeven. Met die machtiging is een parkeervergunning per gemeente voor een deelauto niet meer nodig. Deelauto’s die Den Haag binnenrijden krijgen automatisch parkeerrecht.
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
26
2.6 2.6
Overzicht acties en planning Acties
Planning
1000 deelbakfietsen in 2027
Opgestart in 2023
Opstellen en uitvoeren communicatieplan deelmobiliteit
2023-2027
Aanpassing regels APV-vergunning voor deeltweewielers
2024
Evaluatie en aanpassing tarieven deelautovergunning
2024
Ontwikkeling en introductie APV-vergunning deelauto
2024
Afspraken vastleggen met deelmobiliteitsaanbieders
2024
Inzet en organisatie van deelmobiliteit bij evenementen
2024
Bewonersinitiatieven deelauto’s belonen met menukaart inrichtingsopties
Vanaf 2024
Inzet mobiliteitscoaches
Vanaf 2024
Evaluatie en herzien subsidieregeling autodelen in groepen
Eerste helft 2024
Proces van aanvraag tot aanleg van deelautoplek inbedden binnen de gemeentelijke organisatie
Eerste helft 2024
Flexibele parkeermachtiging freefloating deelauto’s verder doorontwikkelen
Vanaf eerste helft 2024
Verkenning naar strategische uitbreiding gereserveerde autodeelplekken
2025
Verbetering brede toegankelijkheid deelmobiliteit via 5 b’s
Vanaf 2025
Verkenning van vergoeding gebruik openbare ruimte
Vanaf 2025
Jaarlijks plan van aanpak deelvoertuigen kust
Jaarlijks
Deelname en bijdragen aan Natuurlijk!Deelmobiliteit
Doorlopend
Monitoring gebruik laadvoorzieningen per parkeergebied
Doorlopend
Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
27
3.
3
Mobiliteitshubs Mobiliteitshubs
Uit de Strategie mobiliteitstransitie 2022-2040: Voor een compacte stad spelen zogeheten ‘mobiliteitshubs’ een sleutelrol: knooppunten in de stad waar verschillende soorten vervoer samen-
Buurtmobiliteitsthubs
Stadsmobiliteitsthubs
P+R Regiomobiliteitshubs
e-scooter of van de auto op het OV of de (elektrische) fiets. Ook voor de
• Aanleg buurtmobili
• Aanleg
• Opwaardering
verbinding met de regio zijn mobiliteitshubs een belangrijk middel,
teitshubs in Centrum,
omdat de hubs knopen in een netwerk vormen. Bij het ontwerpen van
Scheveningen en
komen en waar reizigers makkelijk en comfortabel kunnen overstappen op een ander vervoermiddel. Van de trein op de tram, van de tram op
onder andere infrastructuur, woningen en gebieden houden we rekening met voorzieningen en parkeerplekken voor deelmobiliteit. Bij grootschalige nieuwbouwontwikkelingen, zoals in het CID, de Binckhorst en Den Haag Zuidwest wordt de ruimte voor het aanbieden van deelmobiliteit integraal meegenomen in de ontwerpen van de kavels en anders in de nabije openbare ruimte. In delen van de stad waar geen grootschalige ontwikkelingen plaatsvinden, kan deel mobiliteit een overzichtelijke en nette plek krijgen in de openbare ruimte, onder andere bij mobiliteitshubs. In alle gevallen geldt dat het randvoorwaardelijk is, dat het aanbieden van deelmobiliteit niet koste gaat van de ruimte voor de voetgangers, fietsers, groen en spelen.
vooroorlogse wijken • Aanleg buurtmobiliteitsthubs probleemlocaties • Geofence smalle
stadsmobiliteitsthubs • Faciliteren ontwikkeling markt stadsmobiliteitsthubs • Doorontwikkeling signing hubs Den Haag
bestaande P+R’s • P+R hub N-kavel • Verkenning P+R Forepark • Park+Bike • Propositie en reserveringssysteem
stoepen, locaties met
uniformeren
veel overlast en beeld-
• Communicatie/
bepalende locaties
promotie P+R hubs
• Aanpassing handboek openbare ruimte • Ontwikkeling mobiliteitshub Vruchtenbuurt
Mobiliteitshubs zijn multimodale knooppunten die samen één netwerk vormen dat alle vervoerwijzen en routes met elkaar verbindt. Mobiliteitshubs kunnen groot of klein zijn, verspreid over de stad, in wijken en in de regio, voor mensen en goederen. Dankzij de hubs kunnen bewoners en bezoekers snel en efficiënt van A naar B komen. In de Strategie Deelmobiliteit zijn drie vormen van hubs geïntroduceerd: buurtmobiliteitshubs, stadsmobiliteitshubs en regiomobiliteitshubs. Dit uitvoeringsprogramma richt zich op de aanleg en verbetering van alle drie de vormen van hubs. Het gaat om de realisatie van mobiliteitshubs in de gehele stad. Uitvoeringsprogramma DM 2024 - 2027
28
3.1 3.1
Operationele doelen mobiliteitshubs • 10 stadsmobiliteitshubs en 200 buurtmobiliteitshubs gerealiseerd voor 2027. • In 2027 heeft Den Haag in de centrumgebieden en vooroorlogse wijken een
Impressie van de inrichting van een buurtmobiliteitshub
dekkend netwerk van mobiliteitshubs waarbij de loopafstanden naar het aanbod van deeltweewielers voor de gebruikers acceptabel is.
3.2.1 Aanleg buurtmobiliteitshubs
• Het aantal klachten over hinderlijk geparkeerde deeltweewielers in de openbare ruimte is in 2027 gedecimeerd ten opzichte van 2022. • Een goed en uniform netwerk van P+R’s. In 2027 5.000 parkeerplekken en
waar de deeltweewielers (voornamelijk deelscooters) moeten worden achter
in 2030 10.000 parkeerplekken in P+R’s op strategische locaties in de stad
gelaten. Dit werkt goed en heeft de overlast in Scheveningen sterk verminderd.
en regio.
Op 12 september 2023 heeft het college besloten in het centrum, in woonwijken
• Het aantal P+R gebruikers is in 2027 met 100% toegenomen ten opzichte van 2023.
3.2 3.2
In de kuststrook van Scheveningen zijn vanaf 2020 al mobiliteitshubs aangewezen
Buurtmobiliteitshubs
in Scheveningen en de Bomenbuurt ook buurtmobiliteitshubs aan te gaan leggen om de overlast van geparkeerde deeltweewielers in die gebieden tegen te gaan (RIS 316427). We zijn in Q2 van 2024 gestart met de aanleg. In en na de zomer worden buurtmobiliteitshubs in wijken langs de kust in Scheveningen aangelegd. Vervolgens worden in Q3 en Q4 ook hubs in de rest van Scheveningen en in het
De komst en populariteit van deelfietsen en deelscooters heeft tot een
centrumgebied aangelegd. Dit gebeurt na het voorleggen van de gekozen locaties
nieuw vraagstuk geleid in de openbare ruimte. In 2023 zijn er zes aanbieders
aan de betreffende bewonersorganisaties en BIZ-en. Ook worden omwonenden
van deeltweewielers actief in Den Haag die in totaal ongeveer 2.500 deeltwee
voor de werkzaamheden geïnformeerd met een brief. Daarna zijn de andere
wielers aanbieden. De diensten voorzien duidelijk in een mobiliteitsbehoefte
vooroorlogse wijken en locaties waar veel overlast wordt ervaren aan de beurt.
en sluiten aan bij de doelstellingen van de mobiliteitstransitie maar zorgen
Naar verwachting zal daar in de eerste helft van 2025 met de uitvoering daarvan
in grote delen van de stad ook voor overlast op trottoirs. Dat sluit slecht
gestart worden. We beginnen met de wijken die aansluiten bij het centrum
aan op het doel in de mobiliteitstransitie om de voetganger op 1 te zetten
gebied. Als de buurtmobiliteitshubs in een gebied zijn aangelegd, wordt met
in de openbare ruimte. Nu mogen (elektrische) deelfietsen en deelscooters
een zogehetengeofence gebiedje gezorgd dat de deelvoertuigen alleen nog
bijna overal vrij in de openbare ruimte op trottoirs geparkeerd worden.
in de hubs kunnen worden afgesloten en niet in het omliggende gebied.
Het zogeheten free-floating systeem. Dit systeem levert problemen op want
Zo’n geofence gebied is digitaal in de app van de deeltweewieler vastgelegd.
de fietsen en scooters blokkeren de doorgang voor voetgangers en vooral voor mensen met een rolstoel, kinderwagen of rollator. Maar de tweewielers worden soms ook in groenvoorzieningen gedropt. Dit free-floating systeem zorgt dus