RIS319138 Bijlage 1 PUK Schaapherderstraat

PUK Schaapherderstraat e.o.

3 juni 2024

Locatie Schaapherderstraat e.o.

2

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

INHOUD 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding  1.2 Status en doel 1.3 Opgave 1.4 Projectomschrijving  1.5 Communicatie en participatie 1.6 Leeswijzer

4 4 4 5 5 5 5

5.5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11

2. CONTEXT 2.1 Positie in de stad 2.2 Ontwikkelgeschiedenis 2.3 Actuele en toekomstige ontwikkelingen 2.4 Knel-, aandachts- en verbeterpunten

6 6 6 8 9

6. COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE 6.1 Vlaggentocht (13 oktober 2023) 6.2 Participatieavond (6 maart 2024) 6.3 Gesprek met de BOS (bewonersorganisatie Spoorwijk) (26 maart 2024) 6.4 Vervolg communicatie en participatie

48 48 48 49 49

3. RUIMTELIJKE VISIE 3.1 Verdichten 3.2 Vergroenen 3.3 Verduurzamen

10 10 12 12

7. FINANCIERING EN UITVOERINGSASPECTEN 7.1 Financiële uitvoerbaarheid 7.2 Juridisch-planologische procedures 7.3 Planning en fasering 7.4 Bouwveiligheid

50 50 50 51 51

4. RUIMTELIJKE RANDVOORWAARDEN 4.1 Functie en programma 4.2 Bouwregels 4.3 Buitenruimte en groen 4.4 Ontsluiting, parkeren en logistiek 4.6 Beeldkwaliteit

14 14 16 26 30 32

5. SECTORALE KADERS 5.1 Vigerend juridisch kader 5.2 Stedenbouw & Planologie 5.3 Mobiliteit en (fiets)parkeren 5.4 Wonen 5.5 Duurzaamheid en groen 5.5.1 Energie 5.5.2 Grondstoffen en circulariteit 5.5.3 Groen 5.5.4 Klimaatadaptatie

40 40 41 41 42 43 43 43 43 45

Bezonning Milieuaspecten Welstandbeleid Archeologie Afval Openbare Ruimte Verlichting

45 45 45 46 46 46 47

BIJLAGEN BIJLAGE 2A: RUIMTELIJKE ANALYSE BIJLAGE 2B: ONDERBOUWING SLOOP-NIEUWBOUW BIJLAGE 2C: PARTICIPATIEVERSLAGEN

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

3

1. INLEIDING 1.1

Aanleiding

In het hart van Spoorwijk ligt het woningbouwcomplex van 221 sociale woningen rondom de Schaapherderstraat in eigendom van Hof Wonen. Voor deze locatie wordt een ontwikkeling voorgesteld, passend bij de woningbouwopgave van Den Haag en de gemeentelijke doelstelling van verdichten, verduurzamen en vergroenen. De ontwikkeling beoogt het slopen en terugbouwen van sociale huurwoningen en het toevoegen van koopwoningen1.

1.2

G

Hildeb

rands

Be

ie

te

rs

tra

h.

ap . str

t

Bestaande situatie: luchtfoto plangebied Schaapherderstraat e.o.

tg

ha

Hof van Heden

ne

o

z ma

at

a str

Sc

Alberdingk Thijmstraa

Po

A

zie bijlage 2b de onderbouwing in lijn met het nog vast te stellen Haags sloop-kader, conform de motie Kom met een sloop-kader RIS309743.

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

at

tra

s ets

1

4

traat

Status en doel

In dit planuitwerkingskader (PUK) zijn de voorwaarden opgenomen waaraan het plan dient te voldoen om gemeentelijke medewerking te verkrijgen. Het document wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en gaat ter informatie naar de raad. Na de vaststelling is het document 24 maanden geldig. De inhoud is ambtelijk afgestemd met de verschillende beleidsafdelingen. Het doel van dit PUK is drieledig: • Het biedt een ruimtelijke visie op hoofdlijnen voor de ontwikkelrichting van de sloop-nieuwbouw voor de Schaapherderstraat e.o. in de stedenbouwkundige context. Daarnaast biedt het een kader van planologische, ruimtelijke en functionele randvoorwaarden. Ook geeft het de daarbij behorende kwaliteitseisen aan. • Het functioneert als onderbouwing voor een vergunningsprocedure voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). • Het geeft inzicht in de wijze waarop eventuele kosten die nodig zijn voor ingrepen in de omgeving, verhaald kunnen worden.

ern

v oe

tm

Ol

t

aa

str

s an

Hasebroekstraat

at

n

aa

rl eu

1.3

Opgave

Het is de ambitie om een aantrekkelijk en levendig woonen leefmilieu te creëren in het ontwikkelgebied rondom de Schaapherderstraat. Deze ambitie sluit aan bij de Agenda Ruimte voor de stad (RIS295016), waarin de woningbouwopgave voor Den Haag wordt omschreven in een drieslag: verdichten, vergroenen en verduurzamen. Daarbij zal een verbetering teweeg gebracht moeten worden ten aanzien van knel-, aandachts-, en verbeterpunten zoals: • • • • • •

klimaatadaptatie; smalle trottoirs met obstakels; versteende straatprofielen; onvoldoende toegankelijke openbare ruimten; sociale veiligheid; duurzaamheid en staat van de woningen.

De Schaapherderstraat e.o. kent geen monumentale status en ligt niet in een beschermd stadsgezicht, maar de bijzondere stedenbouwkundige opzet maakt dat er bij de herontwikkeling zorgvuldig omgegaan dient te worden met de cultuurhistorische waardevolle kenmerken en de stedenbouwkundige samenhang. Dit is vastgelegd in de 9 kernwaarden als basis voor kwaliteit.

1.4

Projectomschrijving

In de huidige situatie bestaat het woonbuurtje uit 221 (kleine) woningen, waarvan 117 eengezinswoningen en 104 benedenbovenwoningen. Het beoogde nieuwbouwplan bestaat uit ca. 264 woningen (waarvan 221 sociale huurwoningen en 43 koopwoningen). Dit programma is indicatief, (kleine) afwijkingen als gevolg van optimalisatie zijn mogelijk. In december 2022 is het gebied aangewezen als actiegebied. Huurders kunnen met voorrang op zoek naar een andere woning. Inmiddels zijn de meeste huurders verhuisd en wordt een deel van de woningen tijdelijk bewoond. Volgens planning zullen alle bewoners voor de zomer van 2024 verhuisd zijn.

1.5

Communicatie en participatie

Het college hecht veel belang aan een goede, zorgvuldige participatie en communicatie over de randvoorwaarden en het plan voor deze locatie. Er zijn verschillende momenten geweest waarop hier aandacht aan is besteed: • 13 oktober 2023 - Vlaggentocht Schaapherderstraat e.o. • 6 maart 2024 - Participatieavond in Wijkgebouw de Wissel • 26 maart 2024 - Gesprek BOS (bewonersorganisatie Spoorwijk)

1.6

Leeswijzer

Het planuitwerkingskader bevat 8 hoofdstukken: • Hoofdstuk 1 Inleiding In het eerste hoofdstuk wordt ingegaan op de voorliggende opgave. •

Hoofdstuk 2 Context In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de kenmerken van de locatie.

•

Hoofdstuk 3 Ruimtelijke Visie In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de ruimtelijke visie.

•

Hoofdstuk 4 Ruimtelijke Randvoorwaarden In hoofdstuk 4 wordt een vertaling gemaakt naar de ruimtelijke randvoorwaarden.

•

Hoofdstuk 5 Sectorale Kaders In hoofdstuk 5 worden de sectorale kaders beschreven.

•

Hoofdstuk 6 Communicatie en Participatie In hoofdstuk 6 wordt de communicatie en participatie toegelicht.

•

Hoofdstuk 7 Financiering en uitvoeringsaspecten In hoofdstuk 7 ingegaan op de financiering, juridisch planologische procedure en de uitvoeringsaspecten.

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

5

2. CONTEXT 2.1

Positie in de stad

Het project Schaapherderstraat e.o. ligt in het hart van Spoorwijk, in het stadsdeel Laak. Dit deel van Spoorwijk valt buiten het beschermd stadsgezicht Laakkwartier. De wijk wordt begrensd door het spoor. Ten oosten sluit Spoorwijk aan op het Laakkwartier, ten noorden bevindt zich het Hildebrandplein en de Petroleumhaven, en ten zuiden ligt de Landgoederenzone van Rijswijk. Op loopafstand zijn meerdere OV-haltes (station Moerwijk; buslijn 22 en 29; en tramlijn 16) en wijkvoorzieningen (zoals de Hoofdwinkelstructuur bij het Goeverneurplein en wijkcentrum de Wissel) te bereiken.

2.2

Ontwikkelgeschiedenis

Spoorwijk is grotendeels tussen 1920 en 1931 gebouwd als arbeiderswijk volgens de tuinstadgedachte. Het stratenplan binnen Spoorwijk is gebaseerd op het stedenbouwkundige plan van Berlage, met enkele wijzigingen van de Gemeentelijke Dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting. Sinds de oplevering is de woonomgeving drastisch veranderd door de toename van het autobezit. Ook de bevolkingssamenstelling is sterk veranderd in de jaren '80. Veel oorspronkelijke bewoners trokken naar elders in de stad, en door het grote aantal goedkope huurwoningen kwamen veel buitenlandse gastarbeiders in de wijk wonen. Dit leidde tot een sterke vermindering van de sociale cohesie tussen bewoners in de wijk. Bovendien werd de buitenruimte en de woonkwaliteit in die tijd als ondermaats beschouwd. In 1984 wees de gemeenteraad Spoorwijk aan als stadsvernieuwingswijk. Vervolgens heeft Spoorwijk grotendeels door herstructurering een transformatie ondergaan veranderd (in de periode tussen 1984 en 2022). Het project aan de Schaapherderstraat e.o. bestaat uit de oorspronkelijke bebouwing. Het betreft een ensemble van woningen rondom een hof in de voor die periode kenmerkende baksteenarchitectuur. In bijlage 2a wordt nader ingegaan op de ontwikkelgeschiedenis, de cultuurhistorische waarde en de stedenbouwkundige analyse.

6

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Positie in de wijk Laak

Stedenbouwkundige opzet Schaapherderstraat e.o.

Historische ontwikkeling Spoorwijk 1900, nieuwe gemeentegrens met Rijswijk

1999 - 2009, grootschalige herstructurering Spoorwijk Fase I: 1995 - 2005 Fase II: 2005 - 2009

Bomen in de straat (Oltmansstraat, 1938)

Auto in de straat (Oltmansstraat, 1980)

1920 - 1931, ontwikkeling Spoorwijk

2022, recente nieuwbouw (Doctor Schaepmanstraat e.o.)

1984 - 1999, incidentele vernieuwing (Alberdingk Thijmstraat)

1931 - 1984, verandering straatbeeld 1984 - 1999, incidentele vernieuwing (acupunctuur)

1999 - 2009, herstructurering Spoorwijk (Henriëtte Keggehof)

Gemeentegrens Den Haag - Rijswijk Maatschappelijke functie als stedenbouwkundig accent Ontwikkeling (sloop-nieuwbouw) Toevoeging openbare ruimte

2022, nieuwbouw (Doctor Schaepmanstraat)

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

7

2.3

Actuele en toekomstige ontwikkelingen

In de omgeving van de Schaapherderstraat spelen een aantal relevante actuele en toekomstige ontwikkelingen. Dit betreft infrastructurele ontwikkelingen zoals de ov-hub bij station Moerwijk en de herinrichting van het Hildebrandplein (mobiliteitsopgave doorstroming autoverkeer S105) en woningbouw ontwikkelingen zoals de Kneppelhoutstraat e.o. en de Petroleumhaven. Voor de Kneppelhoutstraat e.o. is een visie in ontwikkeling door de eigenaar Hof Wonen.

4

3

2 1

Projectgebied Schaapherderstraat e.o. Actuele en toekomstige ontwikkelingen in de omgeving 1

Herontwikkeling Kneppelhoutstraat e.o.

2

Station Moerwijk / ov-hub

3

Herinrichting Hildebrandplein

4

Ontwikkeling Petroleumhaven

Actuele en toekomstige ontwikkelingen in de omgeving

8

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

2.4

Knel-, aandachts- en verbeterpunten

Op basis van locatiebezoeken, participatie, input van Hof Wonen en een analyse van de bestaande situatie zijn de volgende knel-, aandachts- en verbeterpunten geïdentificeerd: • Weinig groen en veel verharding Stadsdeel Laak heeft een hoge bebouwingsdichtheid en weinig groen. De straatprofielen van de Schaapherderstraat e.o. zijn smal en niet ontworpen voor autoverkeer. In de loop der jaren zijn het aantal (geparkeerde) auto’s en de hoeveelheid kabels en leidingen in de ondergrond toegenomen. Dit heeft geleid tot een gebrek aan groen in de straten (Oltmansstraat en Amazonestraat) en een openbare ruimte die gedomineerd wordt door grote oppervlakken verharding. Ook de vooren achtertuinen zijn grotendeels verhard (door bestrating, schuurtjes, uitbouwen). Met als gevolg een negatieve invloed op het klimaat (hittestress, wateroverlast en droogte). Het groen dat hier wel aanwezig is heeft weinig ecologische waarde door het ontbreken van een goede verbinding met groene gebieden in de omgeving. •

•

Smalle trottoirs met obstakels Het smalle profiel van de straten gaat gepaard met smalle trottoirs. Op veel plekken zijn deze trottoirs geblokkeerd door obstakels zoals fietsen, scooters, scootmobielen of bankjes. Dit belemmert de vrije doorgang en maakt dat de toegankelijkheid voor mensen met een beperking onvoldoende is.

•

Leefbaarheid en sociale veiligheid Sociale veiligheid is een aandachtspunt in de wijk. Bewoners maken zich zorgen over inbraken en criminaliteit onder jongeren1.

•

Duurzaamheid en staat van de woningen De woningen hebben een laag energielabel (slechte isolatie) en de woningplattegronden voldoen niet meer aan de eisen voor kwalitatieve huisvesting zoals opgenomen in het Bouwbesluit.

1

Bron: Wijkprogramma 2016-2019 - Stadsdeel Laak.

Weinig groen, veel verharding

Sociale veiligheid

Smalle trottoirs met obstakels

Ontsluiting openbare ruimte

Wateroverlast

Hittestress

Droogte (bron: Klimaatatlas gem. Den Haag)

Gebruik en ontsluiting openbare ruimte Bewoners geven aan dat de aanwezige groene openbare ruimten onvoldoende toegankelijk zijn en op deze locaties te weinig of geen straatmeubilair aanwezig is. Bovendien zijn er weinig speelplaatsen voor kinderen in de omgeving. Het hof aan de Schaapherderstraat is door de besloten opzet niet uitnodigend voor buurtbewoners.

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

9

3. RUIMTELIJKE VISIE Voor de ontwikkeling van de Schaapherderstraat e.o. vormen de bestaande waarden van het ensemble de basis. De nieuwe ontwikkeling bouwt hierop voort. De ambitie is om een aantrekkelijk en levendig woon- en leefmilieu te creëren in het ontwikkelgebied rondom de Schaapherderstraat. Deze ambitie past bij de Agenda Ruimte voor de stad (RIS295016), waarin de woningbouwopgave voor Den Haag wordt omschreven in een drieslag: verdichten, vergroenen en verduurzamen. Dit gaat gepaard met een kwaliteitsslag van de openbare ruimte welke verbonden wordt met de rest van de buurt.

3.1

Verdichten

Woningbouwopgave De Schaapherderstraat e.o. ligt binnen 500 meter loopafstand van het station Moerwijk, waardoor het een geschikte locatie is voor verdichting. Het toevoegen en de differentiatie van woningen past bij de woningbouwopgave van Den Haag. Deze verdichting biedt mogelijkheden om een meer gedifferentieerd woningaanbod te creëren in Spoorwijk. Hierbij worden betaalbare woningen gerealiseerd met verschillende woningtypen. Dit maakt het mogelijk voor bewoners om een wooncarrière op te bouwen in de wijk en zich langdurig te verbinden met zowel de wijk als de stad. Sloop-nieuwbouw Vanuit de afweging omtrent financiële-, bouwkundige- en bouwtechnische haalbaarheid en gemeentelijke doelstellingen (verdichten, vergroenen en verduurzamen) is hier gekozen voor sloop-nieuwbouw. Renovatie blijkt economisch niet haalbaar en levert niet de woningkwaliteiten die zowel in de huidige als toekomstige tijd gewenst zijn. Bovendien zou renovatie niet leiden tot differentiatie in woningtypologieën. Sloop-nieuwbouw in combinatie met de gewenste verdichting verandert de ruimtelijke opzet en verhoudingen. Dit maakt het mogelijk om woningen toe te voegen en de leefbaarheid te verbeteren1. zie bijlage 2b de onderbouwing in lijn met het nog vast te stellen Haags sloop-kader, conform de motie Kom met een sloop-kader RIS309743. 1

10

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Kernwaarden als basis voor kwaliteit Hoewel de Schaapherderstraat e.o. geen monumentale status heeft en niet in een beschermd stadsgezicht ligt, beschikt het ensemble over cultuurhistorisch en stedenbouwkundig waardevolle kenmerken. Het ensemble heeft een bijzondere positie tussen de Berlagiaanse gevorkte hoofdas (de Alberdingk Thijmstraat en de Potgieterstraat), in het hart van Spoorwijk. Het ensemble binnen het plangebied, Schaapherderstraat e.o. heeft een onderscheidend karakter door woningen rond een hof en bestaat echter nog uit de originele bebouwing. Hiermee staat het in contrast met de rest van Spoorwijk, waar sinds 1984 de bebouwing grotendeels vernieuwd is. Bij de herontwikkeling op deze locatie is een beperkte schaalvergroting voorstelbaar, op voorwaarde dat deze aansluit bij de cultuurhistorische en stedenbouwkundige context zoals beschreven in bijlage 2a. Op basis van deze context zijn er voor deze ontwikkeling 9 kernwaarden als basis voor kwaliteit geformuleerd: 1.

Herkenbare hoofdstructuur Stedenbouwkundige aanleg van brede gevorkte hoofdassen en besloten binnenruimten.

2.

De afwisseling van pleinen, lanen en straten De ontwikkeling houdt rekening met de hiërarchie van deze stedenbouwkundige ruimten.

3.

Symmetrie en accenten langs de midden-as Een asymmetrische volumeopbouw voorstelbaar langs weerszijden van de vork.

4.

Uniformiteit en samenhang van het ensemble Het ensemble heeft een uniforme architectonische uitstraling en de bouwvolumes hebben een onderlinge samenhang. De straatwanden begeleiden de stedenbouwkundige ruimten in aaneengesloten beeld.

5.

De schaal en gelaagdheid De locatie heeft een bescheiden opzet in bouwvolumes. Een schaalvergroting is mogelijk maar passend binnen de bescheiden opzet van de wijk. Verder bestaat er een hoogteopbouw tussen de binnen- en buitenring van het ensemble en een hoogteopbouw vanaf het Alberdingk Thijmplein naar de hoekpunten.

6.

Verwevenheid van het stedenbouwkundige plan en de architectuur Dit komt terug in het samenspel van rooilijnen, bouwvolumes, accenten, gevelbeeld en de inrichting van openbare ruimte.

7.

Stedenbouwkundige accenten op belangrijke zichtassen en kruisingen Dit zie je in dit ensemble terug op de kop en hoekpunten.

8.

Het tuinstadkarakter van de wijk Lange zichtlijnen behoren tot de uitzondering, beschutte openbare ruimten, brede straten met bomen, bescheiden bouwhoogte en een zorgvuldige overgang tussen publiek én privé.

9.

De baksteenarchitectuur met duidelijke gevelbeëindigingen en hoekoplossingen

Kernwaarden als basis voor kwaliteit

3. Symmetrie en accenten langs de midden-as

*

1. Herkenbare hoofdstructuur: de 'Vork' 3. A-symmetrie

A

A

B Alberdingk Thijmplein

Amazonestraat

max. 2 bouwlagen max. 3 bouwlagen max. 4 bouwlagen max. 5 bouwlagen

*

B

Stedenbouwkundig accent

Versmallen en verbreden

Aaneengesloten gevel

Gesloten hoeken

Geschakelde volumes

Oltmansstraat

*Op de kop en hoekpunten zijn stedenbouwkundige accenten passend. Voor de hoek Alberdingk Thijmstraat - Oltmansstraat geldt door de positie aan het Alberdingk Thijmplein dat een hoogte accent van 5 bouwlagen mogelijk is.

C

B

A

A

Getrapte opbouw gevel

5. De schaal en gelaagdheid: schaalovergang binnen-buiten en hoogteopbouw / 7. Stedenbouwkundige accenten

4. Uniformiteit en samenhang van het ensemble

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

11

3.2

Vergroenen

Uitgangspunt voor de herontwikkeling is een groene en biodiverse kwaliteitsslag. Door fors in te zetten op vergroening ontstaat een prettigere en gezondere leefomgeving voor toekomstige bewoners en de omliggende wijk. Dit draagt ook bij aan natuurwaarden in de omgeving. Het is van belang dat toe te voegen groen aansluit op de omgeving en daarmee de structuur van het gebied en ecologische structuren worden versterkt. Bomen en onverharde oppervlaktes zijn belangrijk tegen hitte en wateroverlast door extreme neerslag. Mogelijkheden voor groen op straat, binnenterreinen en daken moeten benut worden. Het groen moet voldoende robuust zijn en aansluiten bij de gebruikswensen van omwonenden en de buurt. Nieuw hof De basis voor het nieuwe ensemble wordt gevormd door het nieuwe openbare hof dat verbonden is met de omgeving via de bestaande straten (de Oltmansstraat en de Amazonestraat). Het nieuwe hof is ontsloten via de Schaapherderstraat en opent zich richting de Oltmansstraat. Deze nieuwe configuratie schept ruimte voor een groter groenoppervlak dan in de bestaande situatie. Het hof krijgt een open karakter zodat buurtbewoners zich hier welkom voelen, maar de beslotenheid typerend voor een hof zal worden geborgd middels de inrichting van openbare ruimte.

Groene voorzones Kenmerkend voor het tuinstadkarakter is een goed georganiseerde overgang tussen de openbare ruimte en de private ruimte. Vanuit hun woning hebben bewoners zicht op de openbare ruimte, en waar mogelijk wordt een groene voorzone toegepast. Dit stimuleert ontmoetingen en waarborgt sociale veiligheid.

Bredere groene straten De nieuwe ruimtelijke opzet biedt mogelijkheden voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Bredere straatprofielen met ruimere trottoirs en minder geparkeerde auto's in de straat (deze worden deels verplaatst naar de parkeerkoffers) creëren meer ruimte voor de voetganger en een groene inrichting. In beide straten worden bomenrijen toegevoegd. De Oltmansstraat krijgt een autoluw karakter en de Amazonestraat wordt deels autovrij (beide straten maken geen onderdeel uit van de doorgaande structuur).

Visie openbare ruimte

Groene binnenhoven met parkeren De nieuwe parkeerkoffers in de binnenhoven krijgen een openbaar karakter (wat de sociale veiligheid bevordert) en een groene inrichting (om hittestress en wateroverlast te voorkomen). Grote verharde oppervlakten passen niet binnen deze ontwikkeling. Daarom hebben de parkeerkoffers op de binnenterreinen een verplichte vergroeningsopgave.

3.3

Verduurzamen

1. Nieuw hof: groene openbare ruimte voor de buurt

Den Haag streeft ernaar om in 2030 een klimaatneutrale stad te zijn. Ontwikkelingen zoals Schaapherderstraat e.o. bieden kansen om een toekomstbestendige energievoorziening, mobiliteit en klimaatadaptieve ontwikkeling te realiseren en zo de CO2-uitstoot van de stad te verlagen. Daarbij biedt dit project kansen voor een natuurinclusief ontwerp. Als uitgangspunt geldt dat geen enkel dak onbenut blijft. Daken worden groen, blauw (wateropvang) en/of geel (energieopwekking) ingevuld.

2. Bredere groene straten en parkeren in de binnenhoven

12

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Visiekaart

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

13

4. RUIMTELIJKE RANDVOORWAARDEN In dit hoofdstuk worden de kaders voor ruimtelijke kwaliteit geschetst. Afwijken van deze randvoorwaarden is alleen mogelijk wanneer dit goed gemotiveerd wordt en bij draagt aan het nieuwe ensemble en de buitenruimte. De ruimtelijke randvoorwaardenkaart geeft een overzicht van de voorwaarden voor deze ontwikkeling. De basis voor de ontwikkeling is een nieuwe stedenbouwkundige opzet, waarbij een openbaar hof wordt gekoppeld aan de bestaande doorgaande structuur. Dit omvat o.a. het verbreden van de straatprofielen van de Oltmansstraat en Amazonestraat en de verplaatsing van parkeerplaatsen naar parkeerkoffers in de binnenhoven. Vergroening van de openbare ruimte is een belangrijke voorwaarde ten dienste van klimaatadaptatie en een prettig woon- en leefmilieu. De randvoorwaarden voor landschap, stedenbouw en architectuur zijn sterk met elkaar verweven en komen voort uit de '9 kernwaarden als basis voor kwaliteit' (zie paragraaf 3.1). In dit hoofdstuk zijn de randvoorwaarden per thema nader toegelicht.

4.1

Functie en programma

Programma De programmatische invulling van deze ontwikkeling bestaat uit: wonen, parkeren, speelvoorzieningen en tuin. Woonprogramma De uitgangspunten voor het woonprogramma komen voort uit de Woonagenda 2020-2023 (RIS305711) zie paragraaf 6.4 voor de beleidsuitgangspunten wonen. Verder geldt het volgende voor het woonprogramma: • Het bestaande aantal sociale huurwoningen dat wordt gesloopt, komt terug in de nieuwe ontwikkeling. • Voor de woningen die meer worden toegevoegd dan gesloopt (verdichting) bestaat het woonprogramma uit sociale huur en/of betaalbare koop. Voor de doorstroming en de variatie in de wijk zijn betaalbare koopwoningen een welkome aanvulling op de bestaande voorraad in de buurt. Huishoudens krijgen zo de kans om door te stromen naar een betaalbare koopwoning, waardoor een sociale huurwoning wordt vrijgemaakt voor een ander huishouden. • Het woonprogramma is indicatief; kleine afwijkingen als

•

gevolg van optimalisatie zijn mogelijk. Dit betreft ca. 264 woningen (waarvan 221 sociale huurwoningen en 43 betaalbare koopwoningen) De woningtypen omvatten appartementen (2 en 3 kamers), beneden-bovenwoningen (bebo) (2 en 3 kamers), en eengezinswoningen (3 tot 5 kamers)

Voorzieningen De ontwikkeling bestaat uitsluitend uit woningen. De locatie betreft een woongebied met op loopafstand een hoofdwinkelstructuur (vanaf het Goeverneurplein) en een wijkcentrum genaamd "De Wissel".

14

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Ruimtelijke randvoorwaardenkaart

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

15

4.2

Bouwregels

Bouwvelden Het bestaande stratenpatroon vormt het uitgangspunt voor deze ontwikkeling. De contramal van de openbare ruimte bestaat uit de bouwvelden (ruimtelijke eenheden waarbinnen de bebouwing en/of voorzones worden gerealiseerd). Het plangebied wordt begrensd door de ‘vork’ (Alberdingk Thijmstraat en Potgieterstraat) en aan de zuidzijde door de Jonathanstraat en de Hasebroekstraat. Tussen de vork zijn twee straten opgespannen. In het midden zijn deze straten met een middenmotief met elkaar verbonden. Door deze straten is het gebied opgedeeld in vier bouwvelden. Het middenmotief bestaat uit een autovrij pad van minimaal 4 meter breed dat uitkomt in het nieuwe hof dat direct grenst aan de Oltmansstraat. De Amazonestraat en Oltmansstraat worden heringericht en krijgen een gewijzigd profiel van minimaal 10,45 meter breed over de volledige lengte van de straat. Voor de omliggende straten geldt dat de opbouw van het straatprofiel ongewijzigd blijft. Een uitzondering hierop is de Hasebroekstraat, waar het trottoir kan wijzigen naar een minimale breedte van 2 meter. Trottoirs zijn nooit smaller dan 2 meter (het uitgangspunt hiervoor is dat twee rolstoelen tegelijk kunnen passeren). Deze eis geldt voor alle trottoirs in het projectgebied.

De omvang van de bouwvelden is ingegeven door: • De positie van de Amazonestraat en de Oltmansstraat is indicatief maar nagenoeg overeenkomstig met de bestaande positionering vanwege de aanwezigheid van bestaande kabels en leidingen. • Het nieuwe hof opent zich richting de Oltmansstraat en verloopt symmetrisch van breed naar smal richting de Amazonestraat. Het hof heeft een ter hoogte van de Oltmansstraat een minimale breedte van 48,5 meter en op zijn smalst een breedte van minimaal 16 meter. • De positionering en omvang van de parkeerkoffer en

(achter)paden zijn indicatief. •

•

De bouwvelden definiëren het ruimtelijke raamwerk en de daarbij behorende minimale maatvoering. Bebouwing staat op de grens (rooilijn) of wordt terugliggend gepositioneerd (inclusief voorzone). De exacte erfgrens (overgang openbaar-privé) wordt nader bepaald na aanleiding van de uitwerking. Het straatprofiel (hieronder nader toegelicht)

Straatprofiel Het bestaande profiel is smal en verhard. In de nieuwe situatie wordt hier een kwaliteitsverbetering voorgesteld, met meer ruimte voor vergroening en een breder trottoir. Echter, vanwege de beperkte ruimte in het plan is het niet mogelijk om de straatprofielen volledig conform het HOR (Handboek Openbare Ruimte) te realiseren. In het plan worden de Oltmansstraat, Amazonestraat en de Schaapherderstraat volledig opnieuw ingericht.

Bestaand profiel Oltmansstraat

Uitzonderingen op de maatvoering uit het HOR bij de herinrichting van de twee straatprofielen (de Oltmansstraat en Amazonestraat) zijn alleen voorstelbaar onder de volgende voorwaarden: • Het straatprofiel kent een continue breedte van minimaal 10,45 meter. • Bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten is getoetst en geborgd. • Een eenrichtingsweg heeft een minimale rijbaanbreedte van 3,85 meter. • De inrit (aan beide zijden van de Amazonestraat) moet, vanwege de passeerbaarheid vanuit twee richtingen, voldoen aan de eisen van een tweerichtingsweg. De minimale breedte hiervan is 5 meter. Gemotiveerd afwijken is mogelijk. • Een standaardmaat (minimaal 2,6 meter) en een smaller trottoir (minimaal 2 meter) aan weerszijden van de straat is voorstelbaar in de Amazonestraat en Oltmansstraat. • De parkeer- en boomstrook is minimaal 2 meter breed. Basisprofiel Oltmansstraat en Amazonestraat

16

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Themakaart bouwvelden

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

17

Bouwvolumes Maximale bouwhoogte Bij deze ontwikkeling is een beperkte schaalvergroting en verdichting passend. Hierbij wordt de stedenbouwkundige opbouw van het ensemble behouden en versterkt. Denk hierbij aan het onderscheid tussen de buitenrand en binnenwereld, evenals de geleidelijke opbouw in hoogte richting de gesloten hoeken. Daarbij wordt vastgehouden en voortgeborduurd op de stedenbouwkundige context van de wijk. De volgende randvoorwaarden zijn leidend: • Buitenrand Voor de buitenrand zijn 3 - 5 bouwlagen voorstelbaar. Op de hoeken van de Oltmansstraat en op de hoek van de Jonathanstraat en Hasebroekstraat kunnen stedenbouwkundige accenten van 4 - 5 bouwlagen worden gerealiseerd. • Binnenwereld In de binnenwereld gaat dit om een bescheiden opzet van overwegend 2 bouwlagen. Alleen de twee bouwblokken aan het einde van de symmetrische midden-as bestaan uit 3 bouwlagen, om de monumentaliteit van de as te benadrukken.

Profielen bouwhoogte

AI

AII

BI

BII

CI

CII

AI

CII

DI

DII

DII BI

16 m

18

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

CI BII

AII

DI

Themakaart bouwvolumes

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

19

Setback Op een aantal locaties aan de straatzijde en aan de achterzijde wordt een setback van minimaal 1,5 meter voorgeschreven. Hierbij geldt het volgende: • Straatzijde Met een setback aan de straatzijde wordt gelaagdheid verkregen, wat bijdraagt aan een sterkere samenhang met de lagere bebouwing in de directe omgeving. Op onderstaande locaties is dit van toepassing: • De 5e bouwlaag langs de Alberdingk Thijmstraat. • De 4e bouwlaag langs de Oltmansstraat (ter hoogte van de Alberdingk Thijmstraat), dit geldt ook voor de zijgevel. • Achterzijde Aan de achterzijde draagt de setback bij aan meer licht en lucht op het binnenterrein. Dit is van toepassing voor: • De 3e bouwlaag langs het westelijk deel van de Hasebroekstraat.

A

Zicht vanuit de Oltmansstraat richting het westen B

Zicht vanuit de A. Thijmstraat richting het zuiden C

D

A

t

20

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

D

ing erd Alb

straa ieter Potg Zicht vanuit het noorden richting het zuiden

Zicht vanuit de Rosseelsstraat op de hoek Oltmansstraat

kT

hijm

stra at

C

B

Zicht vanuit de A. Thijmstraat op de Oltmansstraat

Entrees en oriëntatie De organisatie van de woningplattegrond, de positionering van de entrees en de oriëntatie van de woningen op de openbare ruimte dragen bij aan de sociale cohesie en de veiligheid. In het plan worden geen blinde kopgevels aan de openbare ruimte toegepast, met uitzondering van achterpaden. Oriëntatie Voor de oriëntatie van de woningen geldt: • Begane grondwoningen zijn (met de leeffunctie, woonkamer of (woon)keuken) georiënteerd op de openbare ruimte. • Kopgevels grenzend aan de openbare ruimte hebben altijd minstens één raam op de begane grond. Entrees Voor de entrees van de verschillende gebouwtypen geldt: • Appartementengebouwen hebben een hoofdentree. • De begane grond appartementen hebben een adres aan de straatzijde of krijgen een adressering via de hoofdentree. De oriëntatie is altijd gericht op de straat, waarbij ook een buitendeur aanwezig voor de woning. • De overige woningtypen hebben altijd een entree (adres) en oriëntatie aan de straatzijde of aan het hof.

Themakaart entreezijde en oriëntatie

Variant appartementen begane grond ontsloten via de hoofdentree van het appartementengebouw

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

21

Rooilijnen De rooilijnen dragen bij aan de stedenbouwkundige samenhang van het ensemble. Hiervoor geldt het volgende: Buitenring • Er moet een aaneengesloten gevelbeeld zijn aan de buitenring, met gesloten hoeken aan beide uiteinden van de Oltmansstraat • De hoeken op beiden uiteinden van de Oltmansstraat worden prominenter door verspringende rooilijnen. Dit betekent dat er een gesloten hoek in de rooilijn wordt gerealiseerd t.o.v. een teruggelegen rooilijn in de straten.

Hoge tuinmuur in het verlengde van de gevel

Bovenzijde tuinmuur transparant

Hoge tuinmuur in het verlengde van de gevel

Hoge tuinmuur in het verlengde van de gevel

Tuinmuur in combinatie met groen

Bergingen of andere voorzieningen uit het zicht

Binnenwereld • Rondom het nieuwe hof moet er een aaneengesloten gevelbeeld zijn. • Verspringende rooilijnen aan weerszijden van de symmetrische as (in de tussenstraat, het nieuwe hof en aan de zuidzijde van de Oltmansstraat) versterken de monumentale opbouw. Hoge tuinmuren Bij doorgangen (achterpaden), achter- en/of zijtuinen is het van belang dat het ensemble en de samenhang van de bebouwing behouden blijven. Dit wordt bereikt door (gebouwde) erfscheidingen in de vorm van hoge (architectonisch meeontworpen) gemetselde tuinmuren (minimaal 1,8 meter). Deze muren worden beëindigd met een rollaag of een afdekking. Een halfhoog gemetselde muur (minimaal 1,2 meter) met een transparante bovenzijde (bijvoorbeeld melkglas, spijlen of een combinatie met groen) is ook voorstelbaar, mits deze één geheel vormt en in samenhang is met de bebouwing (de totale hoogte is minimaal 1,8 meter). Het metselwerk van alle tuinmuren sluit aan op het metselwerk van de woonbebouwing.

22

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Themakaart rooilijnen

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

23

Overgang publiek - privé Kenmerkend voor het tuinstadkarakter is een goed georganiseerde overgang tussen de openbare ruimte en de private ruimte. Deze overgangen kunnen bestaan uit gevels, erfafscheidingen en/of voorzones (zoals een Delftse stoep, een gebouwde plantenbak, een gemetseld muurtje, of een voortuin met haag). Deze overgangen dragen bij aan een helder gedefinieerde scheiding tussen privé en openbaar, creëren afstand tussen de openbare ruimte en de woning, verbreden het profiel en verhogen daarmee de ruimtelijke kwaliteit. Bovendien nodigen ze bewoners uit tot meer interactie, wat bijdraagt aan sociale cohesie. Voor alle voorzones en erfafscheidingen geldt dat ze in privaat eigendom en beheer zijn (dit geldt ook voor hagen en hoge vlakken bedekt met groen zoals bergingen).

Delftse stoep met paaltjes

Plantenbak langs de gevel: architectonisch meeontworpen

Delftse stoep met hekjes

Haag met een gebouwd element

Voorzones Voorzones zijn duidelijk herkenbaar door toepassing van een ander straatmateriaal (bij een Delftse stoep), door toepassing van hagen (bij voortuinen) of door architectonisch meeontworpen plantenbakken of gemetselde muurtjes. Delftse stoep In de binnenwereld (Aan beide zijden van het nieuwe hof en aansluitende tussenstraat, en aan de zuidkant van de Oltmansstraat en Amazonestraat) zijn langs de voorgevels Delftse stoepen voorgeschreven. Daarvoor geldt het volgende: • Een Delftse stoep bevindt zich op eigen terrein. • Een Delftse stoep heeft een diepte van minimaal 0,8 meter. • Paaltjes, een hek, een zitbank of een muurtje als erfscheiding, perceelscheiding of verbijzondering zijn voorstelbaar (maximaal 0,8 meter hoog). • Een Delftse stoep is in privaat eigendom en beheer.

inspiratiebeelden overgangszone dir

Plantenbak langs de gevel: architectonisch meeontworpen

24

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Haag voor de kopgevel

inspiratiebe elden overgangszone dire

Erfafscheiding buitenrand Langs de buitenrand (Alberdingk Thijmstraat en Potgieterstraat) wordt een erfafscheiding toegepast in de vorm van een gemetseld muurtje (minimaal 0,2 meter breed, beëindigd met een stalen rand of gemetselde afwerking aan de bovenkant), een gebouwde plantenbak (met een waterkerende laag aan de binnenzijde) of een doorlopende haag in de volle grond (robuust, groenblijvend en dicht groen). Daarvoor geldt: • De erfafscheiding moet een samenhangend geheel vormen dat de ensemblewaarde versterkt (één type erfafscheiding). • Gebouwde voorzieningen moeten architectonisch meeontworpen zijn. • Tussenschotten tussen de woningen en eventuele openingen richting de straat dienen meeontworpen worden bij alle erfafscheidingen. • De combinatie van een muurtje met een haag ervoor behoort tot de mogelijkheden.

Themakaart overgang publiek - privé

Haag langs kopgevel of tuinmuur Langs kopgevels en hoge tuinmuren wordt het aangemoedigd om op eigen terrein en in privaat beheer een haag te realiseren. Groene erfafscheiding parkeerkoffer Zie paragraaf 4.3 onder openbare ruimte: parkeerkoffers.

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

25

4.3

Buitenruimte en groen

Buitenruimte die in de toekomst door de gemeente Den Haag wordt beheerd, moet conform het Handboek Openbare Ruimte zijn ingericht. Openbare ruimte Nieuw hof Het nieuwe hof is een groene openbare ruimte gekoppeld aan de doorgaande structuur. De ruimte opent zich richting de Oltmansstraat en is via een autovrije tussenstraat verbonden met de Amazonestraat. Naast ecologische waarde heeft het hof ook gebruikswaarde (bijv. door een inrichting met speelvoorzieningen en/of zitgelegenheden). Voor het nieuwe hof geldt: • Oppervlak Het oppervlak van het nieuwe hof dat groen wordt ingericht is minimaal 700 m2 (excl. trottoirs en voorzones). • Monumentale opzet en groen Bomen en groen in het hof zijn vanuit weloverwogen gecomponeerd ten opzichte van de midden-as. Daarbij wordt rekening gehouden met zichtlijnen vanuit de tussenstraat naar de overzijde van de Oltmansstraat. In het hof is een variatie aan vegetatie passend in groepjes bomen en struiken. • Regenwater De inrichting van de openbare ruimte draagt eraan bij dat regenwater richting het groen kan stromen (bijvoorbeeld door hoogteverschillen en het beperken van obstakels). • Gebouwd laag element Langs de Oltmansstraat (ter hoogte van het nieuwe hof) wordt in het verlengde van de (kop)gevel een gebouwd laag element geplaatst (bijv. een zitelement, een doorgaande muur of monumentaal kunstwerk).

Hiermee wordt het hof als centrale plek met een omsloten karakter bekrachtigd en wordt de straatwand visueel versterkt. Het zorgt ook voor een subtiele scheiding tussen het hof en de straat, maar borgt de zichtlijn langs de midden-as vanaf de Oltmansstraat. Dit heeft geen waterkerende functie.

Zitelement

Impressie nieuwe hof (bron: Must en Heren 5)

26

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Zitmuur in samenhang ontworpen met het ensemble

Themakaart groen

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

27

Parkeerkoffers Vanuit het perspectief van klimaatadaptatie, een aangenaam woon- een leefklimaat, en sociale veiligheid zijn de volgende voorwaarden van toepassing voor de inrichting van de parkeerkoffers: • Openbaar karakter parkeerkoffers De parkeerkoffers zijn te allen tijde openbaar toegankelijk. • Voetgangerstoegang De parkeerkoffers zijn aan minimaal twee zijden toegankelijk voor voetgangers. Dit zijn heldere looplijnen (minimaal 2 meter breed) met een zichtlijn over de lengte van het voetpad. • Verbinding hoofdentree De hoofdentree van het appartementengebouw staat in verbinding met het looppad in de parkeerkoffer door een toegang aan de achterzijde van het gebouw. Zo ontstaat een logische en aantrekkelijke route en een doorkijk van de hoofdentree naar de parkeerkoffer. • Groene inrichting De parkeerkoffers worden groen ingericht. Het plaatsen van bomen (met voldoende kroonoppervlak en een goede groeiplaats) is hier vereist om hittestress te voorkomen. Om hieraan te voldoen zullen er ca. 3 bomen per parkeerkoffer geplaatst moeten worden, die minimaal 30% van het oppervlakte van de parkeerkoffer van schaduw voorzien (3-30-300), waarbij er voldoende groeiplaats is. • De materialisatie van de parkeerkoffer en het aanliggend trottoir in de Amazonestraat sluit op elkaar aan.

De parkeerkoffers hebben een openbaar karakter, waarbij sociale veiligheid en een groene uitstraling van belang zijn. Hier is een groene erfafscheiding voorgeschreven, die robuust en vast is. Dat kan een hoge of lage erfafscheiding zijn, daarvoor geldt: • Hoge erfafscheiding Er wordt een hoge groene erfafscheiding toegepast bij bergingen. Deze is minimaal even hoog als de berging zelf, zodat deze aan het zicht wordt onttrokken.

•

Lage erfafscheiding In het geval van een secundaire ontsluiting via de parkeerkoffer wordt hier een lage groene erfafscheiding (maximaal 1,2 meter hoog) toegepast, om zicht op de parkeerkoffer te behouden.

Oltmansstraat en Amazonestraat De Oltmansstraat en de Amazonestraat krijgen een breder profiel zodat er meer ruimte voor de voetganger ontstaat en de plaatsing van rijen bomen mogelijk zal zijn. Daarbij geldt: • Monumentale opzet en groen De boomplaatsing houdt rekening met de stedenbouwkundige hiërarchie en speelt in / versterkt de monumentale symmetrische as. Daarbij wordt rekening gehouden met zichtlijnen voor behoud van de monumentaliteit. Stedenbouw en de landschappelijke inrichting zijn met elkaar verweven en versterken elkaar. Bijgebouwen en ondersteunende voorzieningen Voor bijgebouwen en ondersteunende voorzieningen geldt het volgende: • Bijgebouwen (zoals bergingen) zijn opgenomen in erfafscheiding en zijn niet of nauwelijks zichtbaar vanaf de openbare weg. • Ondersteunende voorzieningen worden zoveel mogelijk inpandig gerealiseerd. Daarvoor geldt: • Trafo's Bij appartementengebouwen wordt een trafo inpandig geplaatst. Overige transformatiehuisjes staan op eigen terrein (ingepast aan de rand van de parkeerkoffer). • Nutskastjes Nutskastjes worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst. Hiervoor bestaan de volgende mogelijkheden: 1. In een tuinpad 2. Tegen een kopgevel 3. Tegen voor voorgevel (niet onder een raam)

Ontwerpprincipes erfafscheidingen in de parkeerkoffer

1,2 m + mv

Lage erfafscheiding langs parkeerkoffer

Hoge groene erfafscheiding langs parkeerkoffer

28

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit Verbindend groen Binnen het plangebied dient groen bij te dragen aan de natuurwaarden van de omgeving. Deze waarden zijn verbonden met het groen in de openbare ruimte en de ecologische structuren rondom het plangebied, zoals beschreven in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur van Den Haag (RIS300506). Natuurbescherming Op basis van de beschermingsplicht voor planten- en diersoorten vanuit de Omgevingswet dient de initiatiefnemer zich te houden aan de verbodsbepalingen die gelden, inclusief de onderzoeks- en mogelijke vergunningsplicht. In dit geval geldt het ecologisch onderzoek zoals uitgevoerd onder de Wet natuurbescherming (Wnb) en is een ontheffing Wnb afgegeven i.v.m. het voorkomen van de gewone dwergvleermuis en algemene broedvogels die geldig is tot 1 maart 2028 zoals voorgeschreven in deze ontheffing. Natuurinclusief bouwen Het project Schaapherderstraat e.o. wordt, op basis van zijn omvang en/of bouwhoogte, beschouwd als grootschalige ontwikkeling. De ontwikkeling dient dus conform het besluit Puntensysteem Groen- en natuurinclusief bouwen (RIS313059) te worden uitgevoerd (zie paragraaf 5.5.3). Voor de ontwikkeling Schaapherderstraat moeten de volgende aantal punten minimaal worden behaald: • 6 punten voor groene gevels en daken; • 4 punten voor verblijfsplaatsen; • 6 punten voor omgevingsmaatregelen.

Daarnaast is het verplicht om een ecoloog (eventueel aangevuld met een landschapsarchitect en/of gespecialiseerde hovenier) te betrekken bij de planontwikkeling en om een inrichtings-, beheer- en onderhoudsplan op te stellen. De ecoloog bepaalt op welke wijze de maatregelen uit het puntensysteem worden toegepast.

bodembuffers. Klimaatadaptatie Om de toekomstige bewoners en gebruikers van deze locatie een groene, toekomstbestendige en leefbare leefomgeving te bieden, moeten de ontwerpprincipes uit de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS308745) worden gehanteerd. Voor de ontwikkeling Schaapherderstraat gelden de volgende uitgangspunten en prestatie-eisen: • Groen tenzij Vergroening is een van de meest effectieve klimaatadaptieve oplossingen, omdat het wateroverlast, hitte én droogte vermindert. Vooral ontharden (‘stenen eruit’) en vergroenen (‘groen erin)’ zijn hierbij belangrijk. • Extreme neerslag • Bij nieuwbouw geldt de eis dat er 50 mm van een korte hevige bui van 70 mm in 1 uur op privaat terrein tijdelijk kan worden opgevangen en dat na minimaal 24 en maximaal 48 uur de bergingscapaciteit weer beschikbaar is. • Bij nieuwe ontwikkelingen is de ambitie dat we waterrobuust bouwen: Een waterrobuust ontwerp op het niveau van het gebouw voorkomt/beperkt waterschade bij extreme neerslag (bijvoorbeeld geen vitale of kwetsbare functies in kelders). • Hittestress • Bij nieuwbouw is de ambitie dat we hitte-robuust bouwen: Maak op de zon georiënteerde gevels warmtewerend en/of groen en voorkom dat koelsystemen de (verblijfs-)ruimte in directe omgeving opwarmen.

• De ambitie is om 40% van de buitenruimte in te richten middels groen, warmtewerende materialen en/ of water; Bij verblijfsplekken hanteren we een zon/ schaduwverhouding van 50% - 50% op de hoogste stand van de zon op 21 juni om 12 uur. • Droogte • Droogte wordt beperkt door bij te dragen aan de sponswerking van de stad via oplossingen in groen en

•

•

Droogte leidt niet tot onomkeerbare schade aan kwetsbare gebouwen, infrastructuur, groen en ecologische waarden. • In het plangebied is de ambitie om 50% (450 mm) van de jaarlijkse neerslag te infiltreren en/of te hergebruiken. Watertoets Het project Schaapherderstraat e.o. valt binnen het beheersgebied van het Hoogheemraadschap van Delfland: het uitgangspunt is dat de waterhuishouding niet mag verslechteren door ruimtelijke veranderingen (‘standstil beginsel’). Bij de verdere planuitwerking worden via een watertoets maatregelen bepaald om te voldoen aan de waterhuishoudkundige doelstellingen, zoals opgenomen in het nationaal waterbeleid en het Regionaal waterprogramma Zuid-Holland 2022-2027. Het uitgangspunt is dat elke ruimtelijke ontwikkeling zelf een bijdrage moet leveren aan de klimaatopgave op watergebied. Door te voldoen aan de prestatie-eisen uit de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS308745), wordt ook voldaan aan de klimaatopgave van het Hoogheemraadschap.

Ontwerpprincipes klimaatadaptatie

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

29

4.4 Ontsluiting, parkeren en logistiek Ontsluiting en bereikbaarheid De bestaande straten worden behouden. Wijzigingen betreffen het verkeersregime van de Amazonestraat, de parkeerplaatsen en het voetgangersgebied. Ontsluiting auto Voor het autoverkeer in straten binnen het plangebied geldt: • Amazonestraat De Amazonestraat wordt een autovrije straat, niet toegankelijk voor doorgaand verkeer. Alleen in- en uitrijden richting de parkeerkoffers aan beide uiteinden van de straat is mogelijk (hier geldt tweerichtingsverkeer). Een inritconstructie verbindt de Amazonestraat met omliggende wegen. Afhankelijk van de inrichtingsvorm kunnen antiparkeermaatregelen nodig zijn. • Oltmansstraat De Oltmansstraat blijft een eenrichtingsweg (uitgezonderd voor (brom)fietsen) met een autoluw karakter. • Autovrij gebied In autovrij gebied (Het hof, de verbindingsstraat en het middendeel van de Amazonestraat) moet rekening worden gehouden met de toegankelijkheid van de woningen voor nood- en hulpdiensten. Voetganger Kwalitatief goede, prettige en veilige looproutes zijn het uitgangspunt voor deze ontwikkeling. De voetgangersroutes langs de Amazonestraat en Oltmansstraat (beide ingericht als 30 km/u straat) worden verbeterd met een breder profiel en bredere trottoirs. Bij hoofdwegen sluiten de belangrijke looproutes aan op oversteekvoorzieningen.

Het middendeel van de Amazonestraat, het nieuwe hof en de verbindingsstraat worden als voetgangersgebied ingericht. Ter hoogte van het hof is de Oltmansstraat ingericht zonder parkeerplaatsen ten behoeve van ruimte voor de voetganger en groen.

30

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Logistiek en afval Voor afval en logistiek is het volgende van belang: • De bestaande langsparkeerplaatsen langs de Alberdingk Thijmstraat zijn o.a. te gebruiken door bezorgdiensten. • Afval voor appartementen wordt inpandig opgelost. • De grondgebonden woningen (als er niet meer worden toegevoegd dan het huidige aantal woningen) kunnen gebruik maken van de bestaande ORAC’S. Parkeren Autoparkeren Voor autoparkeren gelden de volgende uitgangspunten: • de parkeerdruk in de openbare ruimte mag niet toenemen; • de parkeernorm voor woongebieden binnen 500 meter van een NS-station (een reductie van 25% in de parkeereis is mogelijk); • Als de parkeerdruk het toelaat biedt het parkeerbeleid de mogelijkheid om (een deel van) de parkeerbehoefte op de openbare weg op te vangen. Een deel van de parkeerbehoefte wordt in twee parkeerkoffers opgelost binnen het plan en het resterende deel betreft te handhaven parkeerplaatsen op straat. Alle parkeerplaatsen worden openbaar toegankelijk. Het bestaande openbare parkeerareaal wordt uitgebreid met twee centrale openbare parkeerkoffers, bestemd voor bewoners en bezoekers.

Dit is in afwijking van de Parkeerstrategie Den Haag 2021-2030 (RIS308711) en de Nota Parkeernormen Den Haag 2021 (RIS309940) waarin het uitgangspunt is geformuleerd dat parkeren op eigen terrein moet worden gerealiseerd en het aantal parkeerplaatsen in de openbare ruimte niet mag toenemen. Door het realiseren van parkeerplaatsen op eigen terrein en vervolgens het openbaar stellen van de parkeerkoffers neemt de openbare ruimte toe, maar neemt de parkeerdruk in de omgeving als gevolg van de ontwikkeling niet toe. Ook ontstaat er extra ruimte voor

vergroening in de wijk. Afwijken van het beleid is daarom voorstelbaar. De openbare toegankelijkheid van de parkeerkoffers draagt bij aan: • gelijke behandeling van koop- en sociale huurwoningen; • dubbelgebruik parkeerplaatsen (een autoparkeerplaats wordt voor verschillende functies gebruikt en is niet gekoppeld aan één specifieke gebruikersgroep); • optimaal gebruik openbare ruimte; • ruimtelijke samenhang (de parkeerkoffers krijgen een vergelijkbare inrichting en zijn in gemeentelijk beheer); • een groene en klimaatadaptieve inrichting; • een heldere overgang tussen publiek en privé. De parkeernormen zijn gebaseerd op informatie over het autobezit in het stadsdeel en het type woning. Aanvullend kan generiek parkeerbeleid voor Spoorwijk/Laak Centraal nodig zijn. Met name voor de uitgifte van parkeervergunningen aan bewoners. Daarmee kan effectief worden gestuurd op de parkeerdruk op de openbare weg in de ruime omgeving van dit plan. Fietsparkeren Goede condities voor fietsparkeren dragen bij aan het stimuleren van fietsgebruik. Voor bewonersfietsparkeren geldt: • Appartementen hebben een inpandige fietsenstalling en voldoen aan de gestelde parkeernormen. • Inpandige fietsstallingen (appartementengebouw) en private stalling (bergingen) zijn goed bereikbaar en zijn eenvoudig toegankelijk. Voor looppaden in parkeerkoffers geldt dat deze een minimale breedte van 2 meter hebben.

Dit zorgt voor voldoende bewegingsruimte bij het betreden van privétuinen met een (bak)fiets. • Bovenwoningen hebben een fietsenberging geclusterd op de hoeken van de gebouwen. • Overige woningen hebben een berging in eigen tuin.

Bij fietsparkeren voor bezoekers geldt: • Er is speciale aandacht voor het parkeren van bakfietsen, elektrische fietsen, scooters en scootmobielen. • Fietsparkeervoorzieningen voor bezoekers worden op maaiveld gerealiseerd. Deze komen zoveel mogelijk op eigen terrein (goed bereikbaar en comfortabel), maar zijn openbaar toegankelijk. Waar het bovenstaande redelijkerwijs niet past, is een overloop mogelijk in de openbare ruimte (gezien de beperkte ruimte zal dit voor een groot deel gelden). Dit mag niet ten kostte gaan van bestaande bomen of ruimte voor de voetganger. • Bij de meerlaagse bebouwing (appartementen) wordt een deel van het bezoekersparkeren zo dicht mogelijk bij de hoofdentree gepositioneerd. Vanuit beheer is het wenselijk dit zoveel mogelijk in de parkeerstrook onder te brengen. • De inrichting van de openbare ruimte wordt niet gedomineerd door gestalde fietsen. In het ontwerp van de openbare ruimte zal terughoudend gebruik van verticale elementen en de grootte van fietsstallingsplekken hieraan bij moeten dragen.

Themakaart ontsluiting, parkeren en logistiek

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

31

4.5

Beeldkwaliteit

De beeldkwaliteitsparagraaf beschrijft de basis voor de gewenste ruimtelijke en architectonische beeldkwaliteit. Dit sluit aan bij de '9 kernwaarden als basis voor kwaliteit' (zie paragraaf 3.1). Op de tussenschaal, tussen stedenbouw en architectuur, zijn beide met elkaar verweven. Dit komt tot uiting in het versterken van het ensemble en de expressie in de hiërarchie. De referenties in dit hoofdstuk zijn bedoeld als een illustratie en verduidelijking van architectonische elementen. Ensemble Samenhang en verscheidenheid De bebouwing vormt in de uitstraling van de architectuur één samenhangend en herkenbaar ensemble. Dit is vertaald in de volgende voorwaarden: • Bij de positionering en vormgeving van de rooilijnen, bouwblokken, hoekovergangen en gevels is spiegeling ten opzichte van de midden-as een belangrijk thema. In de binnenwereld is sprake van volledige symmetrie. In de buitenrand vertaalt de symmetrie, vanwege de verschillende hiërarchie en karakter van de vork (Alberdingk Thijmstraat en de Potgieterstraat), zich meer in • •

samenhang in verscheidenheid. De straatwanden (inclusief erfafscheidingen) vormen in (gevel)expressie één samenhangend geheel. Bijzondere detaillering, zoals reliëfelementen, is een terugkerend detail/thema.

Differentiatie Binnen het ensemble wordt er een duidelijk onderscheid tussen de binnenwereld en buitenrand. Dit wordt benadrukt door een onderscheid in gevelexpressie. A-symmetrie Het karakter en de hiërarchie van weerszijden van de vork is verschillend. In schaal en gevelopbouw zal, ten opzichte van elkaar, sprake zijn van een verschillende volume opbouw, waarbij de samenhang van het ensemble behouden blijft.

Hoekovergangen Hoekovergangen worden zorgvuldig vormgegeven. Een hoek is onderdeel van de symmetrie en/of stedenbouwkundige hiërarchie, of is speciaal ontworpen door zijn bijzondere en onderscheidende hoekpositie. Hieronder zijn de hoekovergangen in het plan uitgelicht: A. Oltmansstraat • De gesloten hoeken van de Oltmansstraat vormen de hogere hoekstenen van de symmetrie en hebben een prominente stedenbouwkundige positie langs de vork. • Deze gesloten hoeken vormen aan beide uiteinden van de Oltmansstraat een herkenbaar sluitstuk van de straat. • Beide hoeken staan verplicht in de rooilijn van het bouwveld. Om de prominente hoek te benadrukken wordt vervolgens de straatgevel terugliggend gepositioneerd. • In beide hoeken is sprake van een verweving tussen stedenbouw en architectuur. De hoofdoriëntatie (stedenbouwkundig) is parallel aan respectievelijk de vork gericht op de Oltmansstraat. De architectonische expressie en/of verbijzondering is daarentegen parallel aan de Oltmansstraat en gericht op de vork. B. Amazonestraat • De hoek wordt stedenbouwkundig niet verbijzonderd, het straatbeeld langs de vork is dominant. • De hoekpunten aan weerszijden van de straat staan in één lijn: de rooilijn loopt in één lijn door vanaf de koppen aan beide zijden van de Amazonestraat. C.

Jonathanstraat - Oltmansstraat • De bijzondere positie maakt dit een onderscheidende hoek • De scherpe hoek staat verplicht in de rooilijn van het bouwveld. Vervolgens wordt de straatgevel in de Oltmansstraat terugliggend gepositioneerd, waardoor de prominente hoek wordt benadrukt. • Beide gevels worden als een voorgevel vormgegeven. Een blinde gevel is hier niet toegestaan.

Secundaire oriëntatie Architectonische

Hoofdoriëntatie Stedenbouw

verbijzondering

A - Bestaande hoekovergang - Oltmansstraat / Alberdingk T.

B - Bestaande hoekovergang - A. Thijmstraat - Amazonestraat

Hoofdoriëntatie Stedenbouw

D - Bestaande hoekovergang - Jonathanstraat - Oltmansstraat

32

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

•

De hoofdoriëntatie van de hoek is gericht op de Potgieterstraat (in het verlengde van de scherpe hoek).

Themakaart ensemble: eenheid en differentiatie

D. Hasebroekstraat - Jonathanstraat • De hoofdoriëntatie is gericht op de Jonathanstraat, aansluitend op stedenbouwkundige opzet van de bebouwing aan de andere zijde van de Hasebroekstraat. • De hoek is architectonisch verbijzonderd aan de zijde van de Hasebroekstraat. EI. Het nieuwe hof: hoeken van de Oltmansstraat • Het hof opent zicht naar de Oltmansstraat, de rooilijn op de hoeken springt terug ten opzichte de rest van het hof. • De bebouwing rondom het hof is aaneengesloten. • De hoeken zijn gespiegeld langs de as. EII. Het nieuwe hof: Schaapherderstraat • Aan het einde van de aaneengesloten bebouwing is sprake van een rooilijnverspringing. Dit versterkt het 'openen' van de tussenstraat, die richting het nieuwe hof loopt. De rooilijn staat in één lijn met de tuinmuur en kopgevel van de bebouwing gelegen aan de Amazonestraat.

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

33

Dakranden Het dak heeft een ofwel uitkragende ofwel opstaande rand. Dit geeft het gevelvlak een formele beëindiging en draagt bij aan het aan het zicht onttrekken van daktechniek vanaf de straat. Op de dakrand mogen geen hekken worden geplaatst. Ten behoeve vanBeëindiging valbeveiliging kan een solide borstwering worden gebruikt die een integraal onderdeel van de gevelcompositie Middendeel is.

Gevel Horizontaliteit Horizontaliteit is een terugkerend architectonisch thema in het ontwerp van alle (voor)gevels. Het versterkt het ensemble, de samenhang en benadrukt de collectieve uitstraling. Plasticiteit De gevels krijgen een zekere plasticiteit die voortkomt uit de structuur van het ontwerp. Entrees, stijgpunten, kopgevels en buitenruimtes kunnen hieraan bijdragen. Gevelopbouw De opbouw van de gevels wordt gevormd door de: plint, het middendeel en de beëindiging. De gehele gevel vormt een samenhangende compositie, maar het onderscheid tussen de plint, het middendeel en de beëindiging is duidelijk leesbaar door middel van architectuur, kleur en/of materiaalgebruik.

Plint

Horizontaliteit als terugkerend architectonisch thema

Gevelopbouw

Horizontale gevelindeling

Beëindiging met een uitkragende rand

Horizontale gevelindeling

Beëindiging met een opstaande rand

Voo aan in h nen vrij

Me ook dak dak

Plint De plint zorgt voor een goede hechting van de bebouwing op de grond. Deze kan bijvoorbeeld bestaan uit een herkenbare borstwering. Woningen in de plint hebben altijd een relatie met de openbare ruimte (door een raam en/of een deur). Beëindiging Het bouwvolume heeft een beëindiging, daarvoor geldt: • Een beëindiging is altijd architectonisch vormgegeven en kan bestaan uit een (doorlopende)uitkragende rand of een opgetrokken gevel. Daarmee worden (dak)installaties (bijv. PV-panelen) uit het zicht onttrokken. • De dakrand vormt een doorlopend geheel, dit benadrukt horizontaliteit, samenhang en collectieve uitstraling. Gevelopeningen en transparantie Gevelelementen zoals vensteropeningen vormen een regelmatig ritme dat de horizontaliteit versterkt. In het plan worden in de straten en parkeerkoffers geen blinde kopgevels aan de openbare ruimte toegepast, uitgezonderd achterpaden.

34

PUK SCHAAPHERDERSTRAAT E.O. - 03.06.2024

Uitkragende of opstaande dakranden

Aan

Architectonische elementen Collectieve entrees Collectieve entrees Collectieve entrees zijn ruim opgezet en hoogwaardig Voor de collectieve entrees geldt het volgende: afgewerkt. Ze hebben in de gevel een hoogte die • herkenbare collectieve entrees bij appartementen; minimaal gelijk is aan de plinthoogte van 4 meter, maar • toegang vanaf de straatzijde en vanaf het binnenterrein; een extra overhoogte -al dan niet in samenhang met een • stijgpunten zijn terughoudend vormgegeven; in de gevel expressief gemaakt stijgpunt- is welkom. • postbussen worden bij voorkeur inpandig in de hal geplaatst of zorgvuldig meeontworpen in het gevelontwerp;Ze hebben zowel een toegang aan de straatzijde als aan het collectieve binnenterrein. Ook is er doorzicht • oplaadpunten voor scootmobielen en andere vanaf de straat naar het binnenterrein. Luifels of voorzieningen zijn inpandig; • collectieve entrees hebben (bij voorkeur in één rechte lijn) plaatselijk terugliggende gevels ter beschutting een doorzicht richting het binnenterrein, met zowel een wordendoorzicht als meerwaarde gezien. De positionering van naar binnenterrein toegang aan de straatzijde als aan de parkeerkoffer of het postbussen, oplaadpunten voor scootmobielen en andere binnenterrein;

Doorzicht vanaf de collectieve entree richting het binnenterrein

voorzieningen zijn zorgvuldig geïntegreerd.

Collectieve fietsenstallingen De gevels van inpandige (collectieve) fietsenstallingen, grenzend aan de openbare ruimte, maken onderdeel uit van het gevelontwerp en hebben een hoge mate van transparantie. Daarnaast vereist inpandige verlichting, die zichtbaar is vanaf de openbare ruimte, zorgvuldig gekozen armaturen voor wat rdige afwerking entreehal betreftvan plaatsing en lichtsterkte.

73

Bergingen Bij toepassing van bergingen op de begane grond moet de ontsluitende gang direct achter de voorgevel worden geplaatst. Deze gang dient voorzien te worden van voldoende raamvensters. Een blinde gevel is niet voorstelbaar. Als er inpandige verlichting wordt gebruikt die zichtbaar is vanaf de openbare ruimte, zijn zorgvuldig gekozen armaturen voor plaatsing en lichtsterkte noodzakelijk. Technische en logistieke ruimtes Technische en logistieke ruimtes (zoals inpandige afvalopslag of een trafo) zijn, indien ze grenzen aan de straatzijde, meeontworpen in het gevelbeeld. Gesloten gevels moeten daarbij zoveel mogelijk worden beperkt. De locatie en inrichting van de openbare ruimte vragen om een integraal ontwerp. Herkenbare collectieve entree