RIS319115 Bijlage Advies Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028

het gebied van kunst en cultuur. De vaste medewerkers zijn op

zien dat CLRS Studio zijn unieke bijdrage aan de Haagse cul-

de begroting niet gespecificeerd, waardoor niet duidelijk is of

turele sector beter onderbouwt door te beschrijven welke

de gemeentelijke subsidie gebruikt wordt voor culturele acti-

gemeenschap hij precies wil bereiken.

viteiten en niet bijvoorbeeld voor de commerciële activiteiten van de organisatie. Verder mist de Commissie een gedegen duurzaamheidsbeleid. CLRS Studio doet een aanvraag vanuit een bv. Een bv is een rechtsvorm met winstoogmerk. De directeur van de bv is direc-

85

teur-grootaandeelhouder. Bij een rechtsvorm met winstoogmerk

is het zeer belangrijk dat de aanvrager goed onderbouwt hoe hij

gaat over het bereik buiten de wijk en buiten Den Haag. Bo-

met de ontvangen subsidie bijdraagt aan het maatschappelijk

vendien ontbreken een artistiek-inhoudelijk plan en namen

belang en hoe hij voorkomt dat met maatschappelijke middelen

van samenwerkingspartners. Hierdoor kan de Commissie zich

private belangen worden gediend. Ongewenste vermenging van

geen beeld vormen van de impact van de activiteiten.

publieke en private geldstromen ondermijnt namelijk het vertrouwen. De Commissie is van oordeel dat uit de aanvraag onvoldoende naar voren komt hoe CLRS Studio onafhankelijkheid waarborgt, belangenverstrengeling voorkomt en hier toezicht op houdt. Er is geen formele raad van toezicht. De organisatie toont onvoldoende bewustzijn van de uitgangspunten van de Governance Code Cultuur. Zij licht niet toe hoe zij deze code en

Conclusie en advies Adviescommissie

de Fair Practice Code heeft geïmplementeerd in de organisatie.

De Commissie heeft de aanvraag van CLRS Studio aandach-

Ook geeft zij in de aanvraag en op haar website geen inzicht in

tig gelezen en als eerste beoordeeld op de criteria artistiek-

jaarverslagen. Hierdoor kan de Commissie niet concluderen dat

inhoudelijk beleid en zakelijk beleid. Na behandeling van de

er sprake is van goed werkgeverschap.

aanvraag in de commissievergadering heeft de Commissie aan de criteria artistiek-inhoudelijk beleid en zakelijk beleid minder

De Commissie ziet dat CLRS Studio wil inspringen op de be-

dan de minimaal benodigde 14 punten toegekend. Volgens

hoeften van jongeren als het gaat om trends, mode en muziek.

de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur

Maar zij mist een beschrijving van het publiek dat de organisa-

2025-2028 categorie B Den Haag 2023 artikel 7:4, lid 2 is een

tie nu al bereikt en nog wil bereiken, uitgesplitst naar doelgroe-

score van minder dan 14 punten op een van deze criteria een

pen en in aantallen. Ambities en onderbouwing op dit gebied

harde grond voor afwijzing van de subsidieaanvraag. Daarom

ontbreken. Ook vindt er geen publieksmonitoring plaats. De

heeft de Commissie de aanvraag niet beoordeeld op het cri-

positionering is onduidelijk voor de Commissie. CLRS Studio

terium diversiteit en inclusie.

noemt geen concrete samenwerkingen met een duidelijke rol86

verdeling en beoogde resultaten. Het belang voor Den Haag

Concluderend adviseert de Commissie om deze aanvraag van

kan de Commissie niet beoordelen, omdat de aanvraag meer

CLRS Studio BV niet te honoreren.

Crossing Border

Artistiek-inhoudelijk beleid De Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 heeft het beleidsplan van Crossing Border met veel belangstelling en waardering gelezen. Zij heeft bewondering voor de wijze waarop de organisatie een (financieel)

Stichting Other World Productions

lastige tijd is doorgekomen en vindt de ambitie en het elan

Gevraagd subsidiebedrag: € 500.000,00

waarmee Crossing Border zich in de aanvraag presenteert hoopvol en lovenswaardig. Op nationaal en internationaal niveau is Crossing Border, al-

Inleiding

dus de Commissie, nog altijd een literatuurfestival van grote

Stichting Other World Productions biedt met het door haar

betekenis, dat goede schrijvers uit binnen- en buitenland, van

georganiseerde Crossing Border een podium aan het geschre-

beginnend tot alom geroemd, aan zich weet te binden. Het

ven, gesproken en gezongen woord. Crossing Border onder-

verheugt de Commissie daarbij dat de Angelsaksische focus

scheidt zich door een interdisciplinair aanbod: de verhalen

die de festivalorganisatie jarenlang had, is losgelaten en dat

van spraakmakende en talentvolle schrijvers – nationaal en

Crossing Border zich voortaan op ‘auteurs uit alle windstreken

internationaal, mainstream en underground – worden ge-

en van alle achtergronden’ wil richten. Wel ontbreekt volgens

combineerd met muziekoptredens en cross-overs met andere

de Commissie een uitgebreide toelichting op hoe deze inhou-

kunstvormen. Jaarlijks vindt een meerdaags festival plaats op

delijke verschuiving de komende jaren precies vorm krijgt. Wat

diverse locaties in Den Haag en tevens is er een doorlopend

is de onderliggende artistiek-inhoudelijke visie en hoe vertaalt

jaarprogramma. Daarnaast is Crossing Border actief op het

deze zich naar helder omschreven programmalijnen, thema’s,

gebied van talentontwikkeling, educatie en leesbevordering.

eventuele focuslanden en uit te nodigen schrijvers?

Ook zijn er programma’s voor professionals en wordt de Neder87

landse literatuur internationaal onder de aandacht gebracht.

Al sinds de oprichting onderscheidt Crossing Border zich

Dit neemt niet weg dat de Commissie Crossing Border als

van andere literatuurfestivals door haar interdisciplinaire

een ‘sterk merk’ ziet: een binnen de internationale schrijvers-

karakter, met, naast literatuur, een sterke focus op muziek.

wereld gerenommeerd festival dat een trouw eigen publiek

Daardoor heeft het festival volgens de Commissie een eigen

weet te bereiken en nu een forse ambitie heeft om verder te

signatuur en weet het een breder publiek te trekken dan al-

groeien. De Commissie vraagt zich wel af of de inzet op een

leen de literatuurliefhebbers. Niettemin vraagt zij zich af hoe

verdubbeling van het aantal bezoekers reëel is, maar zij is hoe

Crossing Border de (kostbare) muziekprogrammering – na

dan ook positief over de initiatieven van Crossing Border om

een periode waarin de organisatie deze om financiële redenen

het publieksbereik te verbreden en te verjongen. De aan-

moest afschalen – nu weer op volle sterkte wil inbedden in

stelling van twee nieuwe, jonge programmamakers kan daar

het festivalprogramma, terwijl zij ook ruimte wil bieden voor

hopelijk aan bijdragen, net als de uitbreiding van de festival-

film en theater. De Commissie ziet weliswaar absoluut de po-

activiteiten naar de wijken en de aandacht in de programme-

tentie van een multidisciplinaire programmering, maar heeft

ring voor jeugd- en youngadultliteratuur en graphic novels.

op basis van de afgelopen jaren haar twijfels over de artis-

Wel vraagt de Commissie zich af in hoeverre de verhuizing van

tieke meerwaarde van het muziekprogramma, aangezien dit

het avondprogramma van Crossing Border naar de Konink-

bij voorgaande festivaledities erg op zichzelf leek te staan en

lijke Schouwburg zal bijdragen aan een groter bereik onder

bovendien lang niet meer zo bevlogen en cutting edge was

nieuwe doelgroepen.

als in de begintijd van Crossing Border. Zij had dan ook graag meer inzicht willen krijgen in de artistieke criteria die de or-

De Commissie is positief over recente en voorgenomen

ganisatie in de komende beleidsperiode bij de samenstelling

activiteiten van Crossing Border voor talentontwikkeling,

van de muziek-, film- en theaterprogrammering hanteert. Ook

leesbevordering en educatie. Als voorbeeld van een zeer ge-

ontbreekt volgens de Commissie een heldere toelichting op

slaagd talentontwikkelingsprogramma noemt de Commissie

hoe Crossing Border de samenhang tussen deze disciplines

The Chronicles, waarbij jonge getalenteerde schrijvers en

en het literatuurprogramma denkt te waarborgen.

vertalers aan elkaar gekoppeld worden. Ook onderschrijft de Commissie het belang van samenwerking met organisaties als Huis van Gedichten en Poezieboys op het gebied van

88

talentontwikkeling.

De Commissie is van mening dat Crossing Border het bestaande publiek goed bereikt en monitort. In hoeverre de organi-

Zakelijk beleid

satie in staat zal blijken ook nieuwe publieksgroepen aan te

De aanvraag van Crossing Border laat volgens de Commissie zien

spreken, moet nog blijken. De Commissie vindt het in elk geval

dat de organisatie haar bedrijfsvoering op orde heeft. Volgens

positief dat de organisatie hiertoe interessante nieuwe samen-

de Commissie is er sprake van een solide begroting, er zijn flinke

werkingen aangaat, en een hoofd Communicatie aantrekt,

stappen gezet met de werving van fondsen en het vergroten van

en dat zij ook extern feedback vraagt op het huidige beleid.

de eigen inkomsten, en er is een goede algemene reserve. Wel

Wel is de Commissie van mening dat een aantal initiatieven

heeft de Commissie twijfels over de haalbaarheid van de voorge-

weinig concreet is uitgewerkt. Hoe en waar krijgt de uitbrei-

nomen groei in publieks- en activiteitenaantallen en weet zij niet

ding van de activiteiten naar de wijken precies vorm? Welke

of de geplande uitbreiding van het aantal festivaldagen op dit

doelgroepen wil Crossing Border daarmee precies bereiken en

moment een slimme zet is. Juist voor een organisatie die zich aan

wat wil de organisatie de bezoekers meegeven? En zou voor de

het herijken is, lijken deze ambities – hoe mooi ook – te voorbarig.

educatie en leesbevordering binnen schoolverband niet beter

Bovendien vraagt de Commissie zich af of een aanzienlijke uit-

samengewerkt kunnen worden met organisaties die hierin ge-

breiding van activiteiten niet een te zware druk zal leggen op de

specialiseerd zijn (zoals Huis van Gedichten)? Daarbij vindt de

organisatie, die naast een directeur enkel uit freelancers bestaat.

Commissie het net als de Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 teleurstellend dat de twee

Crossing Border heeft, aldus de Commissie, de afgelopen jaren

grote literaire festivals van Den Haag – Crossing Border en

goede veranderingen doorgevoerd op het gebied van gover-

Writers Unlimited – nog altijd niet tot meer onderlinge afstem-

nance. In de aanvraag wordt op het onderwerp gereflecteerd

ming en samenwerking zijn gekomen.

en ruim voldoende invulling gegeven aan het criterium van

89

goed werkgeverschap. Wel mist de Commissie een toelichting

Wat het belang voor Den Haag betreft is de Commissie van

op hoe de aanvrager belangenverstrengeling voorkomt. Dat

mening dat Crossing Border het culturele klimaat verlevendigt.

het Crossing Border-team slechts één vaste medewerker telt

Het festival heeft een economisch belang door de toeristen die

– de directeur – vindt de Commissie ook riskant, omdat het de

erop afkomen. Daarnaast levert het door de bekendheid bij en

organisatie kwetsbaar maakt.

het bezoek van buitenlandse professionals ook een bijdrage

aan de internationale reputatie van Den Haag als cultuur-

waarmaken om de komende jaren nieuwe publieksgroepen

stad. Dit laatste wordt nog versterkt door de aanwezigheid

aan te spreken, netwerken uit te breiden, en samenwerkingen

van Crossing Border op internationale beurzen. Wel vindt de

aan te gaan die haar helpen en uitdagen om zich verder te

Commissie dat Crossing Border nog veel meer kan en moet

ontwikkelen op het gebied van diversiteit en inclusie. De plan-

doen om van betekenis te zijn voor meer inwoners van Den

nen die Crossing Border heeft voor het verder wegnemen

Haag. Zij ziet op dat punt met belangstelling uit naar de nieu-

van financiële, sociale, fysieke en digitale drempels kunnen

we, voorgenomen samenwerkingen met maatschappelijke en

daaraan bijdragen. Ook wat betreft het creëren van een veilig

culturele partners in de stad.

en inclusief klimaat voor personeel, publiek en partners ziet de Commissie positieve verschuivingen, maar de vraag is nog wel: hoe worden deze in de toekomst gewaarborgd?

Diversiteit en inclusie De Commissie constateert dat Crossing Border goed reflec-

90

teert op het onderwerp diversiteit en inclusie. De organisatie

Conclusie en advies Adviescommissie

heeft een aantal belangrijke keuzes gemaakt om de program-

De Commissie ziet Crossing Border als een waardevolle speler

mering te verbreden en verrijken, waaronder het loslaten van

binnen het Haagse culturele veld. Na een voor de organisa-

de focus op Angelsaksische literatuur. Wel ontbreekt volgens

tie lastige (financiële) periode straalt het nieuwe beleidsplan

de Commissie nog altijd een intrinsieke visie op diversiteit en

ambitie en elan uit en de organisatie heeft zichtbaar stappen

inclusie en de uitwerking daarvan. Ook zijn er geen SMART

gezet op het gebied van diversiteit (met name door het losla-

geformuleerde doelstellingen en is er geen concreet stappen-

ten van de focus op Angelsaksische literatuur) en governance.

plan. Toch ziet de Commissie wel een groeiende bewustwor-

Wel heeft de Commissie flinke twijfels over de samenhang

ding en een bereidheid om lacunes in het beleid aan te pakken.

binnen de interdisciplinaire programmering: hoe versterken

Zij is dan ook nieuwsgierig of de organisatie haar ambities kan

muziek, film en theater het literatuuraanbod? Ook vraagt de

Commissie zich af hoe reëel de verdubbeling van zowel de publieks- als de activiteitenaantallen is die de festivalorganisatie in de komende beleidsperiode wil realiseren. Niettemin heeft de Commissie veel waardering voor de wijze waarop Crossing Border zich de afgelopen jaren met minder budget heeft gehandhaafd en zich nu als het ware aan het herijken is.

Totaalscore 53 De Commissie adviseert niet het volledige aangevraagde bedrag toe te kennen. Zij vraagt zich namelijk af of de geplande uitbreiding van het aantal festivaldagen op dit moment een slimme keuze is en stelt dan ook voor om de extra kosten die hiermee gemoeid zijn in mindering te brengen op het aangevraagde bedrag. Op grond van bovenstaande overwegingen adviseert de Commissie om aan Stichting Other World Productions een bedrag van € 379.000,00 toe te kennen. 91

Culture Unlimited

en internationale artiesten. Het festival heeft verschillende culturele partners in Den Haag, om de impact van het festival te versterken, kruisbestuiving aan te moedigen en een divers publiek uit de wijken aan te trekken.

Stichting Culture Unlimited Gevraagd subsidiebedrag: € 70.000,00

Artistiek-inhoudelijk beleid De Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 is enthousiast over het profiel van Culture Unlimited en de missie om een programma te presenteren met traditionele en cross-over gecomponeerde muziek en samen-

Inleiding

werkingen. Het idee van East meets West en de inhoud van de

Stichting Culture Unlimited is een festival voor nieuwe en

producties noemt zij sterk. De Commissie had in de aanvraag

onontdekte muziek, met name uit de oosterse wereld, in de

echter graag een inhoudelijke onderbouwing gezien van de

genres hedendaags klassiek, jazz, pop, elektro en oosterse

artistieke visie, zoals de keuzes voor de samenwerkings-

volksmuziek. Het vindt ieder jaar in verschillende steden in

partners en een artistieke uitwerking van de programma’s. Het

Nederland plaats, met speciale aandacht voor Den Haag. Het

is in de aanvraag voor de Commissie onvoldoende duidelijk

festival legt de nadruk op maatschappelijke participatie en

waar de gezelschappen elkaar inhoudelijk ontmoeten en hoe

wil mensen door middel van muziek aan hun gedeelde erf-

de cross-overs leiden tot nieuwe muzikale vormen.

goed herinneren en het idee promoten dat diversiteit cultu92

ren verrijkt. Naast concerten organiseert Culture Unlimited

De Commissie is overtuigd van de vakdeskundigheid, de erva-

conferenties, workshops en samenwerkingen met geleerden

ring, het netwerk en de intrinsieke motivatie van de organisator.

De samenwerkingen beslaan een brede range: van gevestig-

zoals Culture Unlimited in het verleden deed, of door de rela-

de ensembles tot nieuwe makers. De Commissie noemt het

tie met Haagse gezelschappen als Matangi of New European

programma enigszins willekeurig samengesteld, De aanvraag

Ensemble te verstevigen.

geeft volgens haar nauwelijks inzicht in de zeggingskracht van Culture Unlimited. Wat de organisatie met de activiteiten wil bereiken is helder, maar hoe Culture Unlimited daar wil komen wordt niet uitgewerkt. Hierdoor lijkt het programma eerder een reeks concerten door het land dan een festival met een rode draad die voor het publiek als leidraad dient, aldus de Commissie.

Zakelijk beleid De Commissie is zeer kritisch over het financiële beleid van

93

De Commissie prijst de oorspronkelijkheid van het festival,

Culture Unlimited. In de begroting signaleert zij inconsequen-

al ontbreekt volgens haar een onderlinge samenhang in het

ties en zij constateert dat de aanvraag zichzelf op verschillen-

programma. Veel onderdelen worden ook buiten het festival

de punten tegenspreekt, onder meer over de continuïteit van

geproduceerd, onder meer door samenwerkingspartners.

de activiteiten gedurende de pandemie. De Commissie ziet

Hierdoor is het aanbod van Culture Unlimited volgens de

de begroting als onrealistisch en stelt dat deze niet aansluit

Commissie niet meer dan de som der delen die ook op ande-

bij de exploitatie. Daarnaast ontbreekt de jaarrekening van

re plekken worden aangeboden. Wel is zij van mening dat het

2022. Ze noemt de financieringsmix onrealistisch en onvol-

concept herkenbaar is en dat er geen vergelijkbare Haagse

doende onderbouwd. De beoogde stijging van de recettes

organisatie is die dit genre in een festivalvorm presenteert

wordt in het plan ontoereikend onderbouwd. De Commissie

en op daarmee iets toevoegt aan de culturele diversiteit in

vraagt zich af of hogere bezoekersaantallen haalbaar zijn. Ook

Den Haag. De ambities voor vernieuwing en experiment wor-

zet ze vraagtekens bij de hoge sponsorinkomsten die Culture

den onvoldoende onderbouwd en de verhouding tussen de

Unlimited de komende jaren verwacht. Fondsenwerving zou

kern- en randprogrammering is volgens de Commissie niet

voor een festival met dit profiel kansrijk kunnen zijn, maar heeft

uitgewerkt. Ze ziet aanknopingspunten voor innovatie en een

in het verleden niet tot succes geleid. Aan de andere kant ziet

bredere context, door bijvoorbeeld te werken met een thema

de Commissie de inschatting van gages voor buitenlandse

artiesten als te laag. Verder worden de cocreaties niet geka-

Het profiel met ontmoetingen tussen oosterse en westerse

pitaliseerd. Door dit alles concludeert de Commissie dat er

muziek leidt volgens de Commissie tot een duidelijke en onder-

bij Culture Unlimited onvoldoende sprake is van een gezonde

scheidende positionering. Culture Unlimited noemt zichzelf

bedrijfsvoering.

uniek in de samenwerkingsverbanden die zij heeft. De Commissie is het daar niet mee eens, omdat zij ook veel andere

Op het gebied van goed werkgeverschap overtuigt de aanvraag

culturele organisaties ziet die hier succesvol in zijn. Culture

de Commissie niet. Culture Unlimited geeft aan de Governance

Unlimited noemt in haar aanvraag veel podia en namen van

Code Cultuur en de Fair Practice Code te onderschrijven, maar

makers; de argumentatie voor de keuzes blijft onderbelicht,

geeft hierover geen toelichting. Daardoor blijft onduidelijk hoe

aldus de Commissie. De voorgenomen allianties met maat-

de codes worden toegepast. De inschrijving bij de Kamer van

schappelijke organisaties vindt de Commissie voorzichtig po-

Koophandel is niet op orde, zo worden de functies van voorzit-

sitief. Culture Unlimited wil graag de rol van bruggenbouwer

ter en penningmeester niet benoemd, noch de termijnen. Er is

op zich nemen. Het is echter onduidelijk hoe de organisatie

sprake van een interim-manager, maar deze is in het organo-

zich hier – buiten de muzikale invulling om – hard voor maakt.

gram niet terug te vinden. Wat betreft duurzaamheid komen

De Commissie vindt het positief dat het festival het Haagse

alleen zaken rond reizen aan bod, dat vindt de Commissie te

makersklimaat stimuleert met nieuwe muziekstukken, maar het

summier. Wel prijst de Commissie het feit dat de organisatie met

is voor haar onduidelijk hoe dit gecureerd en begeleid wordt.

een klein budget zoveel voor elkaar krijgt. Echter schuilt hierin ook een risico voor de bestendigheid van de onderneming. Culture Unlimited heeft volgens de Commissie een helder beeld van de drie genoemde doelgroepen en de mediastrategie, al gaat de organisatie er in de aanvraag niet verder op

94

in. Er vindt geen publieksmonitoring plaats en voor het berei-

Conclusie en advies Adviescommissie

ken van het publiek leunt de festivalorganisatie zwaar op de

De Commissie heeft de aanvraag van Culture Unlimited aan-

partners. Voor de groeiambitie en het aantrekken van nieuwe

dachtig gelezen en als eerste beoordeeld op de criteria artis-

doelgroepen mist de Commissie concrete stappen.

tiek-inhoudelijk beleid en zakelijk beleid. Na behandeling van

de aanvraag in de commissievergadering heeft de Commissie minder dan de minimaal benodigde 14 punten toegekend aan het criterium zakelijk beleid. Volgens de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028 categorie B Den Haag 2023 artikel 7:4, lid 2 is een score van minder dan 14 punten op dit criterium een harde grond voor afwijzing van de subsidieaanvraag. Daarom heeft de Commissie de aanvraag niet beoordeeld op het criterium diversiteit en inclusie. Concluderend adviseert de Commissie om deze aanvraag van Stichting Culture Unlimited niet te honoreren.

95

CultuurSchakel

– ‘BinnenBuiten’, om doorstroming vanuit scholen naar (blijvende) naschoolse cultuurbeoefening te stimuleren. Als onderdeel van de tweede pijler verstrekt CultuurSchakel tevens subsidies voor amateurkunst.

Stichting CultuurSchakel Gevraagd subsidiebedrag: € 2.575.381,00

Artistiek-inhoudelijk beleid De Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 onderschrijft het belang van CultuurSchakel wat betreft kennisdeling, het creëren van kansen, het leggen van verbindingen en het zichtbaar maken van het cultuur-

96

Inleiding

educatie- en -participatieaanbod in de stad. Hoewel de mis-

Stichting CultuurSchakel is als systeeminstelling een spin in

sie van de systeeminstelling door het hele beleidsplan heen

het web van cultuureducatie en -participatie in Den Haag.

duidelijk tot uiting komt, constateert de Commissie helaas

Haar missie is dat iedereen in de stad kan ervaren hoe het is

ook dat CultuurSchakel haar unieke taak met weinig urgen-

om zélf kunst te beoefenen en je door kunst van anderen te

tie belicht. De aanvraag geeft een beeld van een organisatie

laten verrijken. CultuurSchakel werkt daarom aan een sterk

die nogal intern gericht is. De Commissie adviseert Cultuur-

en levendig kunstklimaat in en buiten school, met als kern-

Schakel dan ook om in de komende beleidsperiode de ramen

taken: zichtbaar maken, kennis delen, verbinden en mogelijk

en deuren open te gooien en om scherpere keuzes te maken,

maken. Daarbij onderscheidt zij drie pijlers: cultuuronderwijs

om zo haar rol als aanjager, verbinder en knooppunt met meer

onder schooltijd (van voorschoolse educatie tot mbo), cul-

verve te kunnen vervullen.

tuurbeoefening in de vrije tijd en – als schakel tussen beide

97

In het beleidsplan wordt de functie die kunst in het leven van

magazines Vonk en Expeditie C onder de aandacht brengt een

kinderen en jongeren kan spelen, duidelijk verwoord (het ont-

hoog bereik te realiseren. Net als de organisatie zelf consta-

wikkelen van een open blik, empathie en kritisch denkver-

teert de Commissie dat daarbij de nadruk ligt op het recep-

mogen, en het vergroten van kansengelijkheid), maar deze

tieve aanbod en zij waardeert het dan ook dat CultuurSchakel

zienswijze vertaalt zich volgens de Commissie onvoldoende

in de komende beleidsperiode meer wil inzetten op de actie-

naar een onderscheidende en theoretisch onderbouwde vi-

ve kunstbeoefening door kinderen en jongeren. Wel mist de

sie op cultuureducatie. Bovendien had de Commissie graag

Commissie in de aanvraag een duidelijke visie op monitoring

gelezen aan welk profiel de bij de organisatie betrokken pro-

en evaluatie van het aanbod. Er wordt wel gesproken over

fessionals, onder wie de cultuurcoaches, moeten voldoen en

enquêtes en onderzoeken, maar of de organisatie zich hierbij

in hoeverre zij in staat zijn om de inzet op kansengelijkheid te

richt op de scholen of op de kinderen en jongeren is onduide-

vertalen naar de vele specifieke doelgroepen die Cultuur-

lijk. Daardoor valt niet te herleiden in hoeverre het program-

Schakel bereikt. In de aanvraag wordt verder veel gespro-

ma-aanbod daadwerkelijk aansluit bij de belevingswereld van

ken over kennisontwikkeling en -deling, maar het is voor de

het kind of de jongere. Om werkelijk hun belang te dienen,

Commissie niet duidelijk hoe en met wie CultuurSchakel deze

zul je, aldus de Commissie, vóór ontwikkeling van het aanbod

kennis deelt. Gezien haar schakelfunctie zou de organisatie,

moeten onderzoeken wat hen bezighoudt. Op die manier zou

aldus de Commissie, veel meer kunnen inzetten op intensieve

CultuurSchakel ook meer kunnen sturen op de maatschappe-

samenwerking met de culturele instellingen, andere cultuur-

lijke urgentie van haar programma, door bijvoorbeeld culturele

educatieaanbieders en – zoals ook al door de Adviescommissie

instellingen te vragen om producties te maken over thema’s

Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 werd bena-

die de leerlingen en hun docenten aandragen. Scholen zouden

drukt – met álle Cultuurankers in de stad. Dit zou de bijzondere

dan ook eerder geneigd zijn om die voorstellingen af te nemen,

rol die CultuurSchakel als systeeminstelling in het Haagse cul-

en de kans dat kinderen en jongeren écht geraakt worden, is

turele landschap heeft gekregen, verder versterken.

vele malen groter.

De Commissie vindt het bewonderenswaardig dat Cultuur-

In haar aanvraag meldt CultuurSchakel verder dat zij bij onvol-

Schakel over de hele breedte van het onderwijsveld actief

doende subsidiëring sommige doelgroepen mogelijk niet meer

is. De systeeminstelling weet met het aanbod dat zij in haar

kan bedienen, en zij noemt daarbij specifiek de voorschoolse

educatie en het mbo. De Commissie is echter van mening dat een organisatie die zich ten doel stelt om kansengelijkheid te bevorderen, juist prioriteit aan deze doelgroepen – en aan het

Zakelijk beleid

vmbo en speciaal onderwijs – zou moeten geven.

De Commissie noemt de bedrijfsvoering van CultuurSchakel zorgwekkend. De organisatie heeft nauwelijks eigen inkom-

Wat betreft het criterium vernieuwing en experiment zegt

sten, een nipt sluitende begroting en lage, weliswaar groeien-

CultuurSchakel onder meer dat zij meer ruimte wil geven aan

de reserves, maar dit alles staat volgens de Commissie niet in

nieuwe makers en aan thema’s als digitalisering en gezond-

verhouding tot een exploitatie van meer dan vier miljoen euro.

heid en welzijn. De Commissie vindt dit interessant en had hier

Zij begrijpt dat de systeeminstelling stevige ondersteuning

graag meer over willen lezen; zij vindt het dan ook jammer dat

krijgt van de gemeente, maar dit neemt niet weg dat de orga-

deze plannen niet worden uitgewerkt en dat er geen namen

nisatie – zoals zijzelf ook al aangeeft – flink zal moeten bezui-

van makers genoemd worden. Verder zegt CultuurSchakel

nigen. De Commissie adviseert de organisatie veel strakker

de komende jaren vooral te willen focussen op stabilisatie

te prioriteren, ook om de huidige werkdruk te verminderen.

en versterking. De Commissie vraagt zich echter af hoe deze

Dus: wat zijn haar kerntaken en welke taken kan Cultuur-

keuze zich verhoudt tot de noodzaak om in te spelen op een

Schakel overdragen aan het veld en aan de Cultuurankers?

veranderende samenleving. Ondanks mooie initiatieven als

Dat de organisatie in haar aanvraag transparant is over het feit

de instelling van het subsidieloket Geld voor je kunst! en de

dat een expliciet duurzaamheidsbeleid nog ontwikkeld moet

ontwikkeling van een ‘Ambitiemeter’ zou CultuurSchakel meer

worden, waardeert de Commissie. Dit beleid zou volgens de

aandacht mogen hebben voor vernieuwing en experiment.

Commissie ook in samenwerking met andere culturele partners ontwikkeld kunnen worden, zodat ook op dit gebied een kennisnetwerk ontstaat. In haar aanvraag geeft CultuurSchakel redelijk goed invulling aan het criterium goed werkgeverschap, maar de Commissie signaleert ook enkele belangrijke aandachtspunten. Zo is

98

zij kritisch over het feit dat de functies van penningmeester

en secretaris in de raad van toezicht niet zijn ingevuld. Ver-

zoals meer kennisdeling en het maken van gezamenlijk beleid

der vindt zij het hoge ziekteverzuim zorgelijk en vreest zij

op het gebied van diversiteit en inclusie, cocreatie, monitoring,

gezien de aanwezige werkdruk voor een risico op uitval. Dat

ontwikkeling van programma’s in het kader van representatie,

CultuurSchakel vanwege de te hoge kosten geen ziekte-

en duurzaamheid. Specifiek de samenwerking met KOO kan

verzuimverzekering heeft afgesloten, noemt de Commissie

nog meer gestalte krijgen. Daarnaast verwacht de Commissie

dan ook verontrustend en niet passend bij een organisatie

dat CultuurSchakel de komende jaren een proactieve rol gaat

van deze omvang.

spelen wat betreft de samenwerking met de Cultuurankers.

CultuurSchakel heeft onder Haagse scholen een groot bereik en geeft daarmee een goede invulling van haar verbindende taak. Maar de Commissie had wat betreft de publieksrelatie wel meer toelichting willen krijgen. Welke leerlingen en studenten worden precies bereikt? Hoe wordt dit kwalitatief en kwantitatief gemonitord, uitgesplitst naar receptieve en

Diversiteit en inclusie

actieve deelname? Zoals eerder genoemd is de Commissie

In de beleidsplannen voor diversiteit en inclusie had de Com-

enthousiast over de regeling ‘Geld voor je kunst!’, maar zij

missie graag meer reflectie gezien op de positie die Cultuur-

vraagt zich wel af welk beleid CultuurSchakel voert wat betreft

Schakel als systeeminstelling inneemt. Sowieso is zij van

de overvraging van dit subsidieloket.

mening dat de beschouwing en ambities met betrekking tot dit criterium erg in algemeenheden blijven hangen, terwijl de

99

Aangaande de positionering van CultuurSchakel en haar

organisatie aangeeft voorloper te willen zijn op het gebied

belang voor Den Haag constateert de Commissie dat de or-

van diversiteit en inclusie. Er wordt weliswaar gesproken over

ganisatie een stevige en goede band heeft met de onderwijs-

SMART-doelstellingen voor diversiteit in het personeelsbeleid

instellingen in de stad. Dit is ook nodig, gezien de vele

en over consequent werken aan de vier P’s, maar nergens

knelpunten in het onderwijs, zoals kansenongelijkheid en het

worden concrete doelstellingen genoemd, laat staan SMART

lerarentekort. In de relatie van CultuurSchakel met het cul-

uitgewerkt en toegelicht. CultuurSchakel geeft aan de afgelo-

turele veld ziet de Commissie nog kansen voor verbetering,

pen periode aan de P van personeel te hebben gewerkt, maar

in de samenstelling van de directie, de rest van de organisatie

Daarnaast zegt CultuurSchakel te werken aan een veilige

en de raad van toezicht herkent de Commissie nog weinig

en gezonde werkomgeving. De Commissie waardeert dit,

inzet op diversiteit en vernieuwing. Verder meldt Cultuur-

maar de organisatie geeft niet aan in hoeverre diversifiëring

Schakel dat zij de komende jaren wil werken aan de P’s van

binnen het personeelsbeleid daarbij ondervangen wordt.

publiek en partners. Zeker wat betreft publiek had de Com-

Omdat CultuurSchakel spreekt over een verhoging van het

missie duidelijke doelstellingen willen zien, gekoppeld aan de

aantal tijdelijke medewerkers en zzp’ers vindt de Commissie

uiteenlopende doelgroepen, juist ook omdat de organisatie

een reflectie op het inclusieve werkklimaat extra van belang.

kansengelijkheid zo hoog in het vaandel heeft staan. Keuzes om, vanwege financiële redenen, te stoppen met de Haagse Cultuuracademie en eventueel met het bedienen van het mbo betreurt de Commissie. Zij adviseert CultuurSchakel om dit te heroverwegen. Dat hierdoor andere taken niet of minder uitgevoerd kunnen worden, begrijpt de Commissie en komt ook overeen met haar aanbeveling om te prioriteren.

Cultuureducatie Cultuureducatie is de hoofdtaak van de aanvrager, zodoende

CultuurSchakel wil haar digitale toegankelijkheid verbeteren

is dit criterium niet als apart onderdeel door de Commissie

en door de aanvraag heen is er voldoende aandacht voor

beoordeeld, maar als integraal onderdeel van de artistieke,

sociale toegankelijkheid, maar aan de fysieke en financiële

zakelijke en diversiteit- en inclusiebeleid van CultuurSchakel.

toegankelijkheid wordt niet gerefereerd. De Commissie vermoedt dat CultuurSchakel de fysieke toegankelijkheid alleen in licht van de eigen organisatie heeft gezien, maar waarschuwt hierbij voor een blinde vlek. Juist een organisatie die actief is in het speciaal onderwijs zou heel alert moeten zijn op fysieke toegankelijkheid, en kennisdeling op dit vlak met andere instellingen kunnen initiëren. 100