RIS318968 Antwoorden op technische vragen inzake het Nieuwe Eschermuseum

Om een (aanpassing van een) aansluiting aan te vragen, is het nodig inzicht te hebben in het waterverbruik dat moet worden gedekt. Het nieuwe museum is nog niet ontworpen zodat hierover nog geen uitspraak kan worden gedaan.

19/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

Dat inzicht komt voort uit het ontwerpproces, dat nu nog moet worden opgestart. Uiteraard zal over benodigde aansluitingen tijdig contact worden opgenomen. 42. Waarom kiest het college voor het opknippen van het plan? Dit betreft een regulier planproces, maar het college heeft ervoor gekozen om de rol van de raad sterker te maken door op meerdere momenten in het proces de raad actief een voorstel voor te leggen om het proces te vervolgen. Hiermee beoogt het college een transparant proces waarbij de raad gedurende dit langjarige proces in de positie is om te bepalen of het project al dan niet naar een volgende fase gaat. In de huidige fase kan er nog geen financieel totaalbeeld van het project gepresenteerd worden. De verwachting is dat er, om het gehele project te financieren, te zijner tijd aanvullende dekking nodig is. Hiervoor zullen op een later moment derhalve aanvullende raadsbesluiten worden voorgelegd voor verdere besluitvorming. 43. Komt dat omdat niet alle fases zijn gefinancierd? Zie antwoord op vraag 42. 44. Waarom heeft de raad de aanbestedingsstrategie inclusief de risicoanalyse niet gekregen? De keuze voor de contractvorm en het type bouwproces is vastgelegd in een aanbestedingsstrategie die voorafgaand aan de aanbesteding wordt beoordeeld en goedgekeurd door de gemeentelijke Tenderboard.

Deze aanbestedingsstrategie is een intern document dat specifiek is opgesteld voor de Tenderboard en bevat ook vertrouwelijke informatie die niet bedoeld is voor ondernemingen. Het delen van dit document met de raad is niet gangbaar. 45. Waarom kiest het college ervoor om de architect en de bouwer apart aan te besteden? De gemeente gaat voor het Nieuwe Eschermuseum in het kader van de risicobeheersing uit van een ‘traditioneel ontwerp- en bouwproces’ als (toekomstige) contractvorm (c.q. bouworganisatiemodel). Dit is tevens het ontwerp- en bouwproces zoals dat voor de Sportcampus Zuiderpark succesvol is doorlopen. De essentie van deze werkwijze is dat de gemeente optimaal regie houdt over het ontwerp en de uitvoering daarvan. Daarmee wordt voor het Nieuwe Eschermuseum afgezien van alternatieve en meer risicovolle contractvormen, zoals ‘design, build & maintain’. Bij dergelijke contractvormen heeft de gemeente minder regie op het proces. Bovendien zullen marktpartijen risico’s vooraf inprijzen (wat prijsverhogend werkt) of risico’s contractueel afwentelen op de gemeente, waardoor de risico’s alsnog bij de gemeente terechtkomen. De keuze voor de contractvorm en het type bouwproces is overigens vastgelegd in een aanbestedingsstrategie ten behoeve van de gemeentelijke Tenderboard. 46.

Hoe kunnen de inwoners van de stad in de keuze van de inpassing en vormgeving van het gebouw worden meegenomen? Een participatietraject zal onderdeel zijn van het uitwerken van het Voorlopig Ontwerp.

20/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

47. Wat is de planning voor de opening van het museum? De planning is afhankelijk van een aantal factoren, zoals het ontwerp. Tijdens het ontwerpproces zal de planning worden geconcretiseerd. Het gaat in ieder geval om een langjarig proces, uitgaande van een aanbestedingsperiode van een half jaar voor het ontwerpteam, de verdere uitwerking van het Voorlopig Ontwerp tot 2026, een besluit over het Voorlopig Ontwerp in 2026, asbestsanering (inclusief een plan en de aanbesteding hiervan), een besluit over het Definitief Ontwerp in 2027, vervolgens verder uitwerking tot een Technisch Ontwerp en bestek, een vergunningstermijn van 26 weken, een tweede aanbestedingsperiode (voor de realisatie van de (ver)bouw) van ruim een half jaar, twee jaar bouwtijd en een half jaar inbouwen van de museale inrichting, verhuizing en proefdraaien met installaties alvorens de opening kan plaatsvinden. 48. Ziet het college nog mogelijkheden om dit te versnellen? Het college zal kijken naar mogelijkheden om dit te versnellen, maar kan dit nu nog niet beoordelen. Dit moet blijken tijdens de uitwerking van het Voorlopig Ontwerp. 49. Zijn er de afgelopen jaren stukken besproken in het college over het nieuwe museum, zo ja, wanneer krijgen we die? Alle openbare besluiten zijn na vaststelling gepubliceerd in het RIS. 50.

Is het voorstel in het college unaniem vastgesteld? Gemeenten hebben een collegiaal bestuur, hetgeen betekent dat het college altijd met één mond spreekt. 51. Hoe gaat het college het voorstel naar aanleiding van de technische vragen aanpassen en wanneer kan de raad een aangepast voorstel verwachten? Technische vragen, en de antwoorden daarop, vormen naar hun feitelijke aard geen grond voor aanpassing van een raadsvoorstel.

Technische vragen Partij voor de Dieren: 1.

De ruimtevraag. Wat is precies het huidige gebruik van het Escher museum in m2 en hoe veel is er nodig na de uitbreiding? Op basis waarvan worden dit soort ruimtelijke inschattingen precies gemaakt?

Escher in het Paleis is circa 1.850 m2 groot. De ruimtelijk-functionele voorwaarden voor het realiseren van het museum in het voormalige ambassadegebouw worden momenteel beschreven in een voorlopig Programma van Eisen. Samen met het nog aan te trekken ontwerpteam zal worden onderzocht of het haalbaar is om dit voorlopige Programma van Eisen te realiseren of dat het nog aanpassing behoeft. De gemeentelijke beleidsdiensten op het gebied van monumenten, stedenbouw, mobiliteit en openbare ruimte worden hier vanzelfsprekend bij betrokken.

21/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

Het voorlopige Programma van Eisen behelst de volgende uitbreidingen (in netto m 2): • De tentoonstellingsruimte (nu circa 800 m2) zal minimaal worden verdubbeld, tot mogelijk zelfs 2.500 m2 • De publieksfaciliteiten (nu slechts circa 125 m2) zullen uitgebreid worden tot circa 1.000 1.100 m2 • Uitbreiding met volwaardige educatieve ruimtes (nu niet aanwezig): circa 175 m2 • Terwijl er nu beperkt verkeersruimte is in het museum komt er in het nieuwe museum circa 1.200 m2 beschikbaar om grote bezoekersstromen optimaal de ruimte te geven • Facilitaire functies, zoals kantoren, ICT, techniek, een kleinschalig overslagdepot en opslag worden van circa 800 m2 uitgebreid naar circa 1.000 m2. De functionele ruimtebehoefte van het Nieuwe Eschermuseum, inclusief verkeersruimte en exclusief technische installaties, bedraagt in totaal circa 6.000 m² bvo. Voorlopig wordt uitgegaan van een uitbreiding van het bestaande gebouw (circa 5.600 m²) met maximaal 1.200 m² bvo, inclusief ruimte voor grote technische installaties. De uitbreiding is nodig om een ruime entree, een betere fysieke verbinding tussen de twee gebouwvleugels, verkeersruimte, bezoekersfaciliteiten en technische ruimtes te kunnen realiseren. Zo kunnen meer activiteiten plaatsvinden, grotere bezoekersstromen worden ontvangen en wordt het nu onbenutte groeipotentieel van Escher de nodige ruimte gegeven.

De uiteindelijke omvang van de uitbreiding zal worden bepaald op basis van het nog te maken ontwerp. Deze informatie zal bij een volgend raadsvoorstel beschikbaar zijn. 2. Wie heeft het voorlopige Programma van Eisen opgesteld en met welke vraag? Het is gebruikelijk dat de (beoogde) gebruiker het Programma van Eisen opstelt. Het voorlopige Programma van Eisen is opgesteld door het museum, in nauwe en intensieve afstemming met de projectgroep van de gemeente. Het museum wordt hiervoor bijgestaan door een expert op dit gebied. Uitgangspunten voor het voorlopig Programma van Eisen zijn het oplossen van de huidige beperkte ruimte van het museum, een vernieuwd museum dat een aanbod heeft dat internationaal onderscheidend is en de bezoekerspotentie van het nieuwe museum van circa 300.000 bezoekers per jaar. 3. Waarom wordt bij voorhand uitgegaan van uitbreiding van het gebouw? Waarom niet eerst bezien of binnen de huidige ruimte kan worden gebleven? De uitbreiding is nodig om een ruime entree, een betere fysieke verbinding tussen de twee gebouwvleugels, verkeersruimte, bezoekersfaciliteiten en technische ruimtes te kunnen realiseren, gebaseerd op circa 300.000 bezoekers. Het in het voorlopig Programma van Eisen opgenomen aantal vierkante meters is overigens nog onder voorbehoud. De uiteindelijke omvang van de uitbreiding zal worden bepaald op basis van het nog te maken ontwerp.

Samen met het ontwerpteam zal nog onderzocht worden of dit voorlopige Programma van Eisen te realiseren is of dat het nog aanpassing behoeft. Daarbij zal worden onderzocht of en hoe de omvang van de uitbreiding zo bescheiden mogelijk kan worden gerealiseerd. 4. Kan uitbreiding evt problemen opleveren met de monumentale status van het pand? De voormalige Amerikaanse ambassade is een rijksmonument.

22/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

Het ontwerp zal tijdens de ontwerpfase, zoals te doen gebruikelijk, worden afgestemd met de monumentendeskundigen van de gemeente Den Haag en voor beoordeling worden voorgelegd aan de adviescommissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed Den Haag. Ook zal om advies worden gevraagd aan de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE). De reeds beschikbare beschrijving van de monumentale waardenstelling van het gebouw, de onderdelen van het gebouw en van het oorspronkelijke interieur maakt onderdeel uit van de aanbestedingsstukken voor het nog aan te trekken ontwerpteam. Dit geldt ook voor de uitgangspunten die de gemeentelijke stedenbouwkundigen en deskundigen op het gebied van monumenten in factsheets hebben vastgelegd. Op dit moment wordt de opdracht aan het ontwerpteam door de selectiecommissie voor de aanbesteding van het ontwerpteam uitgewerkt. In de concepttekst van de Selectieleidraad voor het aanbesteden van het ontwerpteam is aangegeven dat uitbreidingen functioneel moet zijn en ‘dienend’ aan de architectuur van Breuer. Het gebouw van Breuer wordt daarbij gezien als de ‘hoofdrolspeler’. 5.

Waarom is na het onderzoeken of het museum te combineren zou zijn met een hotel, niet gekeken naar andere samenwerkingen die binnen het gebouw zouden kunnen bestaan, zoals andere culturele of bijvoorbeeld educatieve instellingen? Het proces waarbij in het verleden uitgegaan werd van een combinatie van hotel en museum heeft geleid tot het inzicht dat een ‘stand alone museum’ de voorkeur verdient omdat de ruimte in het gebouw nodig is om 300.000 bezoekers te ontvangen en om van het museum een internationale publiekstrekker te maken, met alle onderdelen die daaraan bijdragen, zoals de vaste expositie, wisselexpositie, experiences en educatie. 6. Waarom wordt bij het vaststellen van het Publiek Belang van het gebouw niet eerst een peiling gedaan in de stad? Met het voorbereidings- en uitwerkingskrediet komen er middelen vrij voor een participatietraject en daarvan kan – indien gewenst door de gemeenteraad – ook een peiling in de stad deel van uitmaken. Een peiling in de stad maakt tot op heden (nog) geen onderdeel van de plannen. In de komende maanden wordt toegewerkt aan een passende, Haagse, invulling van het begrip publiek belang in relatie tot grote projecten. Indien het houden van een peiling in de stad een onderdeel zou worden van het Haagse Model Publiek Belang dan kan dit zeker ook voor het project het Nieuwe Eschermuseum overwogen worden. 7.

Waarom is er nog altijd geen visie voor het Museumkwartier? Dit was toegezegd voor Q4 23.

Het opstellen van een visie voor het Museumkwartier vindt plaats in afstemming met stakeholders uit de omgeving en hangt qua programmering samen met de planvorming rond de programmering Binnenhof. Daarom is eerder aangegeven dat de oorspronkelijke planning niet gehaald zou worden en is toegezegd dat de visie vóór de zomer van 2024 met de gemeenteraad wordt gedeeld. 8. Welke partij wordt verantwoordelijk voor het onderhoud van het gebouw? De gemeente Den Haag zal als eigenaar verantwoordelijk zijn voor het eigenaarsonderhoud (‘groot onderhoud’) van het gebouw. Stichting Escher Collectie zal als huurder en gebruiker (na oplevering) verantwoordelijk zijn voor het gebruikersonderhoud.

23/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

9. Momenteel valt stichting Escher in het Paleis onder de directie van het Kunstmuseum, gaat dat veranderen? Parallel aan het ontwikkelen van het Voorlopig Ontwerp zal een eerste ondernemingsplan voor het Nieuwe Eschermuseum worden opgesteld. Daarin zal ook het onderdeel ‘organisatie’ uitgewerkt worden. Mocht dit leiden tot een aangepaste organisatorische invulling, dan zal de raad hierover geïnformeerd worden en zal dit – indien van toepassing – ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. NB Ter informatie: Stichting Kunstmuseum en Stichting Escher Collectie, die Escher in het Paleis exploiteert, zijn twee separate stichtingen met separate jaarstukken. De Stichting Escher Collectie is najaar 2000 opgericht met een directie en een raad van toezicht waarbij sprake is van een personele unie overeenkomstig raadsbesluit 216 (RIS076199_000710) van 6 juli 2000. 10. Wat betekent een verdriedubbeling van een museum voor de kosten en wat gaat dat betekenen voor het Cultuurbudget? Het totale financiële beeld en de dekking van investeringen en kosten zullen stapsgewijs worden uitgewerkt, zoals beschreven in de financiële bijlage. Na het verlenen van het voorbereidings- en uitwerkingskrediet zal door het museum een eerste versie van een ondernemingsplan met een investeringsraming voor de museale inrichting en een meerjarige exploitatiebegroting worden opgesteld.

De gemeente zal dit plan – voorafgaand aan het volgende raadsvoorstel – onafhankelijk laten toetsen. Bij een volgend raadsvoorstel (na de oplevering van het Voorlopig Ontwerp) zullen de uitkomsten hiervan beschikbaar zijn. In het raadsvoorstel met het go/no-go-besluit na afronding van het Voorlopig Ontwerp kan aan de raad zo een completer financieel totaalbeeld worden gegeven waarin investeringen in de museale inrichting, opstartkosten én exploitatie van het museum zijn opgenomen. Na positieve besluitvorming in de gemeenteraad is de VO-fase afgerond en kan vervolgens het Definitief Ontwerp (DO) worden uitgewerkt. Tijdens het uitwerken van het DO zullen het ondernemingsplan en de meerjarenexploitatiebegroting van het Nieuwe Eschermuseum door het museum waar nodig worden aangepast. De uitkomsten daarvan zal de gemeente wederom onafhankelijk laten toetsen. Aanpassingen met significante gevolgen voor de maatschappelijke functie en/of de exploitatie van het museum zullen aan de raad worden voorgelegd. Na de oplevering van het DO zal de gemeenteraad een voorstel worden voorgelegd over de financiële kaders voor de aanbesteding van de realisatie (verbouwing) en de exploitatie door Stichting Escher Collectie. Op basis van de huidige inzichten wordt verwacht dat dit voorstel in 2027 aan de gemeenteraad voorgelegd kan worden.

Indien er dan opnieuw positieve besluitvorming in de raad volgt, kan het Technisch Ontwerp (TO) worden uitgewerkt, kunnen de vergunningstrajecten en het aanpassingstraject voor het Omgevingsplan worden afgerond en de aanbesteding van de realisatie worden voorbereid. Ook tijdens het uitwerken van het TO zal getoetst worden of dit aanleiding geeft voor aanpassingen in het ondernemingsplan en de meerjarenexploitatiebegroting van het museum.

24/25

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10754138

11. Escher is één van de vijf kunstenaars die door het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) wereldwijd wordt gepromoot. Is er ook zicht op financiering of steun vanuit het Rijk? De promotie die door het NBTC georganiseerd en bekostigd wordt, is waardevol en trekt (betalende) bezoekers aan, maar vertaalt zich niet naar een directe financiële bijdrage ten behoeve van het Nieuwe Eschermuseum. Op grond van het Algemeen kader interbestuurlijke verhoudingen cultuur OCW, IPO en VNG (Stcrt. 8545,2012) geldt dat elke overheidslaag de eigen collectie beheert en de eigen museale instellingen in stand houdt. Er is dus geen structurele rijksbijdrage aan de museale exploitatie mogelijk. Wel bestaan er diverse museale subsidieregelingen op projectbasis bij het Rijk, waarvoor door het museum bij het landelijke Mondriaan Fonds aanvragen kunnen worden ingediend die worden beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie. Daarnaast kan (en zal) de gemeente investeringssubsidies bij het Rijk aanvragen voor (bijvoorbeeld) verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. 12. Wat hebben de plannen voor invloed op de huidige gebruikers van het gebouw? Vanaf de start van het gebruik van de ambassade door West in 2018 is alle betrokkenen bekend dat het om een tijdelijke situatie gaat.

Al vanaf 2016 (RIS290940) was bekend dat voor de inhoudelijke invulling van de ambassade het thema Escher voor ogen stond. West is overigens geen huurder van het voormalige ambassadepand. Voor leegstandsbeheer (antikraak) is in 2018 een overeenkomst gesloten tussen de gemeentelijke centrale vastgoedorganisatie en ANNA Vastgoed & Cultuur met een tijdelijke programmering i.s.m. West. Dat contract ging begin 2018 in en periodiek wordt besproken of dit gezien de staat van gebouw en installaties en de voorgenomen herontwikkeling tot Nieuw Eschermuseum kan worden verlengd. Er vindt structureel periodiek overleg plaats met West. Ik hoop u hiermee voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

25/25