RIS318932 Bijlage Nota Inclusief Samenleven

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Voorwoord Voor u ligt de nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags. In deze nota komen beleidslijnen en actiepunten samen die we als gemeente, ook samen met de stad, oppakken om werk te maken van een inclusieve samenleving.

Met zoveel verschillende mensen, wensen en behoeftes is het soms een

Den Haag is een van de meest diverse steden van Nederland.

Iedereen is verschillend en daar moet ruimte voor zijn in onze stad, maar

Dit brengt veel verschillende culturen, achtergronden,

inclusief samenleven gaat daarom ook over zorg dragen voor gedeelde waarden

geschiedenissen­­­­en perspectieven met zich mee. Den Haag is ook

en normen en over herkenning in de ander dat we in de basis hetzelfde

een stad die steeds verandert en in beweging is. Dit brengt voor

nastreven : een bestaan met de mogelijkheden en kansen om je te ontplooien,

ons allemaal een verantwoordelijkheid met zich mee in hoe we

vrij en veilig kunnen zijn wie je bent en geaccepteerd worden zoals je bent.

uitdaging om verschillen te overbruggen. Het kan ervoor zorgen dat je het gevoel hebt je niet te mogen uitspreken of bang bent dat tradities verloren gaan. Of dat je je niet welkom voelt in je wijk. Ik merk in mijn vele gesprekken in de stad dat mensen van alle leeftijden en achtergronden zich zorgen maken over de sociale cohesie in Den Haag en behoefte hebben aan onderlinge verbondenheid.

met elkaar samenleven. De gemeente helpt en ondersteunt daarbij. We maken ons hard voor gelijke Inclusief samenleven gaat over iedereen in de stad. Van Duindorp tot Leidschen-

kansen, geven geen ruimte aan discriminatie en racisme en werken samen aan

veen-Ypenburg. Van een migrant die zich ongezien of gediscrimineerd voelt tot

een samenleving waar we juist de diversiteit van onze stad tot haar recht laten

een jong gezin in Laak met zorgen over het gebrek aan sociale verbinding in de

komen en waar de acceptatie van verschillen de norm is.

wijk. Van een gepensioneerde timmerman in Loosduinen die in eenzaamheid thuis zit, tot een alleenstaande vader die aan het einde van de maand moeite

Mede namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente

heeft met het betalen van de energierekening.

Den Haag,

Een inclusieve samenleving spreekt niet voor zich. Veel mensen hebben nog altijd

Mariëlle Vavier,

te maken met uitsluiting, discriminatie of racisme. Dat kan zijn op basis van

Wethouder Armoede, Inclusie, Zorg, Internationale Zaken

bijvoorbeeld afkomst of religieuze overtuigingen, maar ook op basis van de sociaaleconomische positie van iemand. Studenten en scholieren die stagediscriminatie­­­­­­­­ ervaren bijvoorbeeld. Patiënten die geen passende zorg krijgen, omdat organisaties onvoldoende rekening houden met geslacht, achtergrond of geaardheid. Of mensen die het gevoel hebben dat zij niet (meer) vertegen­ woordigd worden in de Nederlandse politiek.

2

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Inhoud Voorwoord 1. Inleiding

2 4

1.1 Eén stad, één nota

4

1.2 Hoe we ervoor staan

5

1.3 Wat gaan we doen

6

1.4 Totstandkoming van de nota

7

1.5 Leeswijzer

7

2. Antidiscriminatie en gelijke kansen 2.1 Antidiscriminatie

10

2.2 Gelijke kansen

12

2.3 Interne organisatie

14

3. Bewustwording en verbinding

16

3.1 Bewustwording en gedeeld verleden

17

3.2 Verbinden en ontmoeten

19

3.3 Interne organisatie

19

4. Veiligheid en infrastructuur

21

4.1 Veiligheid

22

4.2 Infrastructuur en voorzieningen

23

5. Met de stad voor de stad

3

9

24

5.1 Faciliteren van initiatieven in de stad

24

5.2 In gesprek met de stad: participatiestrategie

25

6. Monitoring en evaluatie

26

7. Financiën Bijlage 1: uitvoeringsagenda’s

27 29

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

1. Inleiding 1.1 Eén stad, één nota Omdat uitsluiting en discriminatie ons allemaal raakt en een inclusieve samenleving ons allemaal aangaat kiezen we bewust voor één nota voor álle inwoners in de stad. We zijn allemaal meer dan alleen ons geslacht, onze afkomst of onze overtuiging. Meer dan onze opleiding, baan, of wat we doen in onze vrije tijd. Zo kun je vrouw zijn én van kleur én in je vrije tijd graag op het voetbalveld staan. Of een man, in een rolstoel die werkt als leraar wiskunde. Wie we zijn bestaat uit verschillende lagen. Op één of meerdere van je lagen kun je ervaren buitengesloten te worden (intersectionaliteit). Bij iedereen is die mix anders. Dat maakt uit voor beleid, omdat we oog willen hebben voor deze gelaagdheid, maar ook omdat we willen dat onze inspanningen elkaar versterken. Zo verwachten we van iedereen in onze stad dat zij respect hebben voor vrouwen, queer­personen of mensen met een ander geloof. Maar ook dat we kunnen luisteren naar elkaars mening, zelfs wanneer die anders is. Samen bouwen we aan één waarde kader voor onze stad. We zijn ons bewust dat bepaalde groepen in de samenleving te maken hebben met structurele discriminatie, racisme of uitsluiting.

Daarom kiest het college ervoor om ook beleid te ontwikkelen voor vrouwen, zwarte, moslim-, Joodse en queergemeenschappen en mensen met een beperking.1 Zo bestrijden we gericht ongelijkheid voor de mensen die de aandacht het hardst nodig hebben.

4

1.2 Hoe we ervoor staan

Discriminatie is het anders behandelen, achterstellen of uitsluiten van mensen op basis van persoonlijke kenmerken. Deze kenmerken noemen we discriminatiegronden.

De afgelopen periode hebben we op verschillende manieren ingezet op een meer inclusieve samenleving.

Discriminatie op de volgende gronden is wettelijk niet toegestaan:

1. godsdienst 2. levensovertuiging

Een inclusieve samenleving is een samenleving waarin iedereen kan meedoen

3. politieke gezindheid

naar diens vermogen. Niemand wordt buitengesloten. Iedereen moet een

4. ras

eerlijke kans hebben om zich te ontwikkelen. Diversiteit gaat over hoe mensen

5. geslacht

verschillend kunnen zijn, op manieren die je kunt zien en die je niet kunt zien.

6. nationaliteit 7. seksuele gerichtheid 8. burgerlijke staat

Antidiscriminatie en verbinding

9. handicap of chronische ziekte

Met de beleidsnota ‘Op weg naar een inclusieve samenleving’ (RIS307542)

10. leeftijd

maakten we werk van het tegengaan van discriminatie en racisme. Via onze subsidie­regeling hebben verschillende organisaties zich hard gemaakt voor

Een werkgever mag ook geen onderscheid maken op grond van arbeidsduur

verbinding tussen inwoners en bewustwording over het bestaan van discriminatie.

(voltijd- of deeltijdwerk) en op grond van het soort contract (tijdelijk of vast).

Daarnaast ondersteunden we het stedelijke netwerk Divers Den Haag in de

Discriminatie kan allerlei vormen aannemen: een negatieve behandeling,

overgang naar een brede stadsbeweging. Dit heeft gezorgd voor een uitbreiding

ongelijke behandeling of zelfs vernieling, bedreiging of geweld.

van de beweging naar nieuwe sectoren, zoals cultuur en het mkb. We hebben ons gericht op verschillende discriminatiegronden. Zo deden we onderzoek naar

We spreken van structurele discriminatie wanneer een groep steeds opnieuw

anti-zwartracisme aan de hand van het Zwart Manifest. De uitkomsten van dit

wordt uitgesloten op basis van een van de discriminatiegronden.

onderzoek nemen we mee in de uitvoering van deze nota. Ook focusten we op verschillende maatschappelijke gebieden. In de Woonvisie (RIS313365) is

Polarisatie is een proces waarbij tegen­stellingen tussen groepen in de

ingezet op het tegengaan van discriminatie op de woningmarkt. Ondernemers­

samenleving sterker worden. Daardoor kunnen groepen steeds meer tegenover

organisaties en onderwijsinstellingen maakten samen met de gemeente werk

elkaar komen te staan.

van stagediscriminatie via de ‘Haagse aanpak gelijke stagekansen’. Verder besteedden we aandacht aan de gemeentelijke organisatie. Hiervoor hebben we verschillende interne dialoogtafels georganiseerd. Tot slot versterkten we de antidiscriminatievoorziening Discriminatie.nl Den Haag (voorheen Den Haag Meldt) en hielpen deze meer zichtbaar te maken. De antidiscriminatie­ voorziening is met spreekuren op verschillende locaties in de stad te vinden.

5

De nota ‘Bouwen aan een verbonden stad’ (RIS308172) zette in op dialoog en

dat we in Den Haag een betrokken queergemeenschap hebben.

ontmoetingen, ruimte voor eigen identiteit en de gedeelde geschiedenis in de stad. We ondersteunden organisaties die door de hele stad gesprekken en

Vrouwenemancipatie

ontmoetingen organiseerden tussen stadsgenoten met verschillende achter-

In het uitvoeringsprogramma ‘Gelijke kansen voor Haagse vrouwen’ (RIS307292)

gronden. Op 20 november 2022 verscheen het boek ‘Het koloniale en slavernij-

lag de nadruk op weerbaarheid, economische zelfstandigheid van vrouwen en

verleden van Hofstad Den Haag’, geschreven in opdracht van de gemeente. Bij de

vergroting van de betrokkenheid van Haagse inwoners bij emancipatie. We

presentatie daarvan bood de burgemeester namens het college zijn excuses aan.

werkten veel samen met de vrouwenorganisaties in de stad om (jonge) vrouwen

Dit deed hij voor de manier waarop vroegere stadsbesturen het systeem van

te ondersteunen en kansen te bieden om zich te ontwikkelen. Dit deden we

kolonialisme en slavernij ondersteunden en daarvan voordeel hadden. Ook

bijvoorbeeld door wijkcontactvrouwen te trainen en in gesprek te gaan met

adviseert sinds 2023 een adviescommissie de gemeente over beleid op dit

jongeren en mannen over genderrollen. Verder begeleidden we geïsoleerde

thema. Het Verwey-Jonker Instituut voerde (in opdracht van de gemeente) een

vrouwen naar deelname aan de samenleving.

onderzoek uit naar de behoefte aan structureel levensbeschouwelijk overleg onder religieuze en levensbeschouwelijke organisaties. Op basis van de aan­

Verder voerden we het plan van aanpak ‘Samen Tegen Straatintimidatie’

bevelingen in het onderzoek ‘Geloven in samenspraak’ (RIS316087) hebben we

(RIS310689) uit. Dit plan richt zich op het voorkomen en bewust worden van

een terugkerend overleg opgezet met deze organisaties.

straatintimidatie en het vergroten van de bereidheid om een melding te doen. Het hoofddoel: meer veiligheid op straat. Hiervoor zetten we in de zomer onder

Queeremancipatie

andere boulevardstewards in om bezoekers van de Scheveningse boulevard aan

Met het programma ‘Queer in Den Haag’ (RIS306190) werkten we aan de

te spreken op overlast en (straat)intimidatie. Ook trainden we horecapersoneel

veiligheid, zichtbaarheid en acceptatie van queer personen in de stad. Als

hoe zij moeten optreden als ze grensoverschrijdend gedrag zien. Verder openden

gemeente ondersteunden we organisaties en initiatieven die bijdragen aan een

we het stadsbrede Meldpunt straatintimidatie.

gevarieerd en inhoudelijk queeraanbod. We ondertekenden de Intersekse Verklaring in 2021 en besteedden aandacht aan de vergroting van kennis en

1.3 Wat gaan we doen

begrip. Dat deden we door meer bekendheid te geven aan het maatschappelijk taboe dat heerst op intersekse en de stigmatisering van deze groep.

Geen stad is elke dag hetzelfde. Daarom kiezen we voor beleid op hoofdlijnen. Ook ontwikkelden we de online sociale kaart: Queer Support Den Haag.

We stellen duidelijke ambities en doelstellingen voor antidiscriminatie en

Deze kaart is bedoeld om queer personen en sociale professionals een overzicht

gelijke kansen, bewustwording en verbinding en veiligheid en infrastructuur.

te bieden van organisaties die zich (onder andere) bezighouden met queer­

Doel­stellingen en ambities voor de hele stad. En daar waar nodig voor een

thema’s. Met het onderzoek en de handreiking ‘Queer Sensitief Handelen’

aantal groepen specifiek. Daarbij bouwen we voort op wat we al hebben bereikt:

hebben we queersensitiviteit op de kaart gezet. Zowel in de gemeentelijke

we hebben de doelstellingen en ambities uit voorgenoemde nota’s en

organisatie als bij uitvoeringspartners. Ook maken we hierdoor stappen in de

programma’s­­­­aangepast aan de situatie van de stad nu. Ze komen terug in de

hulpverlening aan jongeren. Een succesvolle Coming Out Week in 2023 liet zien

doestellingen van deze nota.

6

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

1.5 Leeswijzer

Tegelijk kunnen we alleen via concrete acties voor verandering zorgen. In de uitvoeringsagenda bij deze nota vermelden we acties voor 2024/2025 om onze doelstellingen te bereiken. Na deze periode maken we een nieuwe uitvoering­s­

De nota kent drie thema’s die iedereen in de stad raken. Elk thema krijgt een

agenda voor de periode 2026/2027. Hierdoor kunnen we inspelen op

eigen hoofdstuk:

ontwikkelingen­­­ in de stad. 1. Antidiscriminatie en gelijke kansen: in onze stad is geen ruimte voor Als gemeente werken we samen met inwoners en organisaties in de stad aan

discriminatie­­­­en racisme. Iedereen is voor de wet gelijk en heeft recht op

een inclusieve samenleving. Via onze subsidieregelingen ondersteunen en

gelijke kansen. In dit hoofdstuk beschrijven we wat we doen om discriminatie

financieren we initiatieven. We zijn aanwezig in de stad en weten wat er speelt.

tegen te gaan en gelijke kansen te creëren op de verschillende gebieden van

Voor deze nota stelden we een participatiestrategie op. Hiermee betrekken we

het maatschappelijk leven.

de stad actief bij de invulling en uitvoering van ons beleid. 2. Bewustwording en verbinding: in onze stad zijn we samen verantwoordelijk voor een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn. We voelen ons

1.4 Totstandkoming van de nota

verantwoordelijk voor elkaar. We zijn ons ervan bewust dat we een diverse stad zijn, zoeken de verbinding met elkaar en hebben respect voor anderen.

Met deze nota geven we invulling aan de afspraken uit het coalitieakkoord

Dit hoofdstuk gaat over onze doelstellingen voor bewustwording en

‘Haags Akkoord 2023-2026’. Niet alleen de partijen in het college vinden het

verbinding­­­­­.

tegengaan van discriminatie en racisme belangrijk. Voor de gemeenteraads­ verkiezingen ondertekenden verschillende politieke partijen in de stad het

3. Veiligheid en infrastructuur: in onze stad kan iedereen zich vrij en veilig

‘Haagse Stembusakkoord anti-racisme’ (RIS316122) en het ‘Haagse Regenboog

bewegen. We gaan geweld en intimidatie tegen. Ook zorgen we voor goede

Stembusakkoord’. Ook hieraan geven we in deze nota invulling.

ondersteuning van melders van discriminatie en geweld. In dit hoofdstuk gaan we dieper in op onze inzet om de veiligheid te vergoten en infra­

Om echt aan een inclusieve samenleving te kunnen werken, moet het beleid

structuren (zoals de antidiscriminatievoorziening) te versterken.

aansluiten bij de problemen en zorgen van onze inwoners. Deze problemen en zorgen zijn niet voor iedereen hetzelfde. In 2023 voerden we verschillende

Deze drie hoofdstukken (2 t/m 4) beginnen elk met een aantal cijfers uit het

Stadsgesprekken om te leren wat er speelt in de stad. De uitkomsten daarvan

inwonersonderzoek van 2023. Daarna gaan we per hoofdstuk in op onze

namen we mee in de ambities en doelstellingen in deze nota en de acties in de

algemene­­­­ambities en doelstellingen voor de kernwaarde die centraal staat.

uitvoeringsagenda.

Hoofdstukken twee en drie sluiten af met informatie over de interne organisatie van de gemeente.

7

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

In het hoofdstuk ‘Met de stad voor de stad’ (5) beschrijven we hoe we de samenwerking met de stad vormgeven. We gaan in op de subsidieregelingen en leggen de participatiestrategie bij deze nota verder uit. In het hoofdstuk ‘Monitoring en evaluatie’ (6) leggen we uit hoe we onze activiteiten monitoren. n het hoofdstuk ‘Financiën’ (7) staat welke middelen binnen de begroting worden ingezet voor dit beleid.’ We sluiten af met de uitvoeringsagenda voor 2024/2025, die met concrete acties invulling geeft aan de doelstellingen en ambities uit de nota. Door de hele nota heen lichten we in aparte kaders veelgebruikte begrippen toe. We zijn als hele gemeentelijke organisatie verantwoordelijk voor een inclusieve samenleving. Daarom wordt er geregeld verwezen naar andere beleidsstukken via de zogeheten RIS-nummers. Door deze aan te klikken wordt de lezer doorverwezen naar dat beleid. Voor de activiteiten waar dit het geval is, wordt er ook via die beleidsplannen budget geleverd. Deze acties zijn dan ook niet deel van de financiële overzichten in hoofdstuk 7 en de uitvoeringsagenda’s in de bijlage.

8

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

2. Antidiscriminatie en gelijke kansen In onze stad is geen ruimte voor discriminatie en racisme. Iedereen is voor de wet gelijk en heeft recht op gelijke kansen.

Wat zijn de cijfers?

● Bijna een kwart van de inwoners is in 2023 uitgescholden of gediscrimineerd (25%). ● Bij iets meer dan de helft van de inwoners die zijn uitgescholden of gediscrimineerd, hing dit samen met hun afkomst (53%). ● Daarnaast had dit bij circa één op de vijf te maken met het geslacht (21%). ● In één op de tien gevallen speelde de seksuele geaardheid een rol (11%). Uit: Inwonersonderzoek 2023, gemeente Den Haag.

Voor discriminatie, racisme en intolerantie is geen plek in onze stad. Iedereen is voor de wet gelijk en heeft recht op gelijke kansen. Je geboorteplaats, wie je ouders zijn, je geaardheid, geslacht of (religieuze) overtuigingen mogen geen rol spelen in de kansen die je krijgt in het leven. Artikel 1 van de Grondwet is hierover duidelijk:

‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’

9

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

2.1 Antidiscriminatie

De werkelijkheid is soms anders, ook in Den Haag. Mensen kunnen te maken hebben met uitsluiting of discriminatie in de omgang met andere mensen of met bedrijven of organisaties. Denk aan mensen die vanwege een niet-

We veroordelen discriminatie en racisme op welke grond dan ook. Iedereen in de

Nederlandse­­­­achternaam moeilijk aan een woning kunnen komen. Soms

stad moet in vrijheid zichzelf kunnen zijn. We merken dat deze vrijheid er nog niet

spreken we zelfs van institutionele discriminatie: wanneer processen, beleid en

voor iedereen is. Het bekladden van regenboogbankjes zorgt er bijvoorbeeld voor dat

regels binnen een organisatie leiden tot ongelijkheid op grond van bepaalde

queerpersonen zich niet geaccepteerd voelen. Daarom werken we aan de gelijke

persoonskenmerken. Dit staan we niet toe en daarom blijven we werken aan

behandeling van mannen, vrouwen en queer personen. En richten we ons nadrukke-

gelijke behandeling en gelijke kansen voor alle inwoners van Den Haag.

lijk op anti-zwartracisme, moslimdiscriminatie, antisemitisme en validisme.

We overleggen regelmatig met de Rijksoverheid2, de Nationaal Coördinator

Voor anti-zwartracisme, moslimdiscriminatie en antisemitisme stellen we een

tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) en met de vier grote gemeenten (de G4)

gerichte aanpak op. Voor de aanpak van anti-zwartracisme nemen we de

over discriminatie en racisme. We praten dan bijvoorbeeld over hoe we gelijke

aanbevelingen uit het onderzoek naar het Zwart Manifest mee. Op 1 juli 2023

kansen bereiken op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt, in het onderwijs en in de zorg.

startte het landelijke het Herdenkingsjaar Slavernijverleden. In het hele land

Met andere gemeenten ondertekenden we ook het Regenboog­akkoord. Verder

wordt extra aandacht besteed aan dit verleden en hoe dit verleden bijdraagt aan

stellen we onder het VN-verdrag Handicap lokaal inclusie­beleid op voor mensen

anti-zwart racisme nu. Ook in onze stad stonden we samen met de gemeen-

met een beperking.

schappen in de stad stil bij dit gedeelde verleden. Binnen de aanpak anti-zwart­ racisme te werken verder aan de gevolgen van het slavernijverleden in de

Den Haag heeft zich verbonden aan de Sustainable Development Goals (SDG)

samenleving van nu.

van de Verenigde Naties. SDG 5 heeft als doel: gendergelijkheid en de gelijke kansen van en voor vrouwen en meisjes. SDG 10 gaat onder andere over gelijke

Hieronder worden de doelstellingen op antidiscriminatie en gelijke kansen

kansen creëren en discriminatie tegengaan. Daarnaast sloten we ons in 2023 als

uiteengezet. In de daaropvolgende paragrafen en hoofdstukken worden deze

eerste grote gemeente in Nederland aan bij de Child Friendly Cities van UNICEF.

verder toegelicht. De acties die hieraan verbonden zijn terug te vinden in de

Een belangrijk­­­deel van de doelen is discriminatie tegengaan en gelijke kansen

uitvoeringsagenda.

creëren­­­­voor alle kinderen in de stad.

Anti-zwartracisme ● In een onderzoek hebben we de aanbevelingen uit het Zwart Manifest afgezet tegen het gemeentelijk beleid van nu. Met de uitkomsten van dit onderzoek geven we verder invulling aan het anti-zwartracismebeleid. Anti-zwartracisme is de discriminatie van en het racisme tegen mensen met een zwarte of bruine huidskleur. Deze vorm van discriminatie grijpt vaak terug op denkbeelden die in de tijd van slavernij bedacht zijn.

10

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Moslimdiscriminatie en antisemitisme

Discriminatie van queerpersonen

● We werken aan een Haags plan tegen moslimdiscriminatie en anti­semitisme

● We richten ons blijvend op de veiligheid, acceptatie en zichtbaarheid van

en andere vormen van religieuze discriminatie. We willen zo gericht mogelijk

queer personen.

impact maken. Daarom stellen we dit plan samen op met de stad, religieuze organisaties en de Haagse antidiscriminatievoorziening (adv) Discriminatie.nl

Queer is een verzamelterm voor mensen die lesbisch, homo, biseksueel,

Den Haag en zorgen we voor een meetplan waarmee we resultaten

transgender (zie gender), intersekse of non-binair zijn, of op een andere

monitoren­­­­ en evalueren.

manier niet passen binnen onze standaardideeën over seksualiteit en

3

gender. Queerdiscriminatie is de discriminatie van personen die deel zijn Moslimdiscriminatie is de discriminatie van en het racisme tegen mensen

van deze groep.

met het islamitische geloof of een islamitische achtergrond. Bij moslim­ discriminatie is sprake van het anders behandelen, uitsluiten of achterstellen

Validisme

van individuen of groepen op basis van hun (vermeende) islamitische geloof.

● We werken aan een stad waar toegankelijkheid de norm is en ontoegankelijkheid de uitzondering. Met toegankelijkheid bedoelen we niet alleen de Antisemitisme is als mensen op basis van hun (vermeende) Joodse geloof of

fysieke toegankelijkheid maar ook de digitale -en sociale toegankelijkheid.

Joodse achtergrond worden gediscrimineerd en racistisch worden behandeld.

Zodat ook mensen met een beperking zich welkom voelen en mee kunnen doen aan alle dagelijkse activiteiten. Dit begint bij bewustwording. Als we ons niet bewust zijn van bestaande drempels en knelpunten, die ervoor

Seksisme en discriminatie op basis van geslacht

zorgen dat mensen uitgesloten worden, zien we geen noodzaak tot actie.

● We blijven werken gelijke kansen voor vrouwen in het onderwijs, op de

We betreken hierbij ervaringsdeskundigen en experts. In Haagse inclusie

arbeidsmarkt en deelname aan de samenleving. Hiermee gaan we seksisme

agenda 2024-2026 (In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee) staat

en discriminatie op basis van sekse en gender tegen.

beschreven hoe we dit willen bereiken voor mensen met een beperking.

Sekse (of ‘geslacht’) gaat over hoe we biologisch verschillen, zoals

Validisme is wanneer mensen met een beperking gediscrimineerd

jongens, meisjes en intersekse. Gender heeft te maken met hoe we ons

worden of minder kansen krijgen op basis van hun beperkingen of

voelen en gedragen bijvoorbeeld als jongen, meisje of non-binair. Het is

verschillen.

ook de ‘rol’ waarin we onszelf zien, dat heet genderidentiteit. Die hoeft niet precies hetzelfde te zijn als ons biologische geslacht.

11

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

2.2 Gelijke kansen

inwoners in de wijken. Hoewel de cultuurankers specifiek deze taak hebben, zijn er ook andere culturele instellingen die hun aanbod ontwikkelen om voor een

Discriminatie tegengaan betekent ook actief werken aan gelijkwaardigheid in

bredere cultuurdeelname te zorgen. We werken aan een positieve sportcultuur,

kansen. De wijk waarin je geboren bent, de afkomst van je ouders of je gender

waarin iedereen met plezier en eerlijk, veilig en zorgeloos kan sporten. Het doel

mogen bijvoorbeeld niet uitmaken voor het schooladvies. Samen met partners

is dat niemand buitengesloten of gediscrimineerd wordt, maar dat respect voor

in de stad zetten we ons in voor gelijke kansen binnen verschillende maat­

elkaar en elkaars grenzen en respect voor de scheidsrechter hoog in het vaandel

schappelijke domeinen. We pakken discriminatie in het onderwijs aan en gaan

staan.

stage-, arbeidsmarkt- en woningmarktdiscriminatie tegen.

Onderwijs ● We hebben blijvende aandacht voor passende schooladviezen aan leerlingen

We richten ons specifiek op het financieel zelfredzaam maken van Haagse vrouwen. Vrouwen bevinden zich nog te vaak in financieel kwetsbare posities,

van groep 8. Een passend schooladvies is een advies dat aansluit op de

waarbij zij niet economisch zelfstandig zijn of het risico lopen dit te worden na

capaciteiten van de leerling los van culturele achtergrond, opleidingsniveau

een ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Vooral niet-werkende en parttime

of herkomst van de ouders. Hieraan werken we binnen de Haagse Educatieve

4

werkende vrouwen lopen dit risico. Nog te vaak weten vrouwen niet waar ze

Agenda 2022-2026 (RIS311077). ● Samen met verschillende partners en taalaanbieders (onder andere

terechtkunnen voor hulp wanneer ze (financieel) in de knel zitten.

bibliotheken­­­­en ROC Mondriaan) en taalaanbieders in de stad, pakken we Met instanties in de zorg werken we aan cultuur- en queersensitieve hulp­

laaggeletterdheid en taalachterstanden aan.

verlening. Veel zorgprofessionals schatten hun eigen kennis en vaardigheden rondom queersensitief handelen hoog in. Queer jongeren ervaren dit echter niet

Stagekansen

zo. Uit cijfers blijkt dat deze groep ook vaker zorg mijdt. Het is belangrijk om deze

● De gemeente Den Haag is nauw betrokken bij de Haagse aanpak gelijke

kloof te dichten, omdat uitgerekend jonge queer personen meer risico lopen op

stagekansen. We zorgen ervoor dat alle partijen betrokken blijven. Ook

mentale gezondheidsproblemen. Als gemeente willen we daarom actief kennis

stimuleren we de samenwerking en stellen we financiële middelen

bevorderen bij zorgprofessionals en -instellingen over dit onderwerp.

beschikbaar­­­­.

We zorgen ervoor dat iedereen gelijke kansen heeft bij deelname aan sport en

Arbeidsmarkt

cultuur. In de Cultuurvisie 2033 (RIS315525) is het thema ‘diversiteit en inclusie’

● We onderzoeken of een breed gedragen antidiscriminatiepact met bedrijven,

vastgelegd als een van de vier pijlers. We vinden het belangrijk dat alle Hage-

organisaties en verenigingen in de stad bijdraagt aan het op de agenda

naars in de cultuursector iets kunnen vinden dat hen aanspreekt. In ieder

zetten en tegengaan van arbeidsmarktdiscriminatie.5 ● We ondersteunen vrouwen in hun economische zelfredzaamheid door

stadsdeel is een cultuuranker aanwezig. Dit is een culturele instelling zoals een theater, bibliotheek of museum die de taak heeft meegekregen om met diens

training, begeleiding en informatie laagdrempelig en toegankelijk te maken.

programma en activiteiten een grote bijdrage aan de cultuurparticipatie in dat

Hierbij werken we nauw samen met vrouwenorganisaties in de stad.

stadsdeel te leveren. Zij brengen in elk stadsdeel kunst en cultuur dicht bij de

Zo hebben vrouwen voldoende mogelijkheden om te studeren en zich

12

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

● Ongeveer 10 % van de bewoners in de stad is afkomstig uit Oost Europese

te ontwikkelen. Ook kunnen ze bewuste keuzes maken over de inrichting van werk en zorg in hun leven.

landen en werken vooral in banen waar het minimum loon van toepassing is

● We onderzoeken samen met vrouwenorganisaties of een toegewijd team

en waar fysieke arbeid wordt verricht. Vanuit het programma arbeidsmigra-

(niet-uitkeringsgerechtigde) vrouwen kan ondersteunen. Zo’n toegewijd

tie in goede banen werken we aan het vergroten van de leefbaarheid in de

team (vergelijkbaar met het Jongerenpunt070) en een bundeling van kennis

stad en het verbeteren­­­van de woon en werk omstandigheden van deze

en informatie over bijvoorbeeld opleidingen, taalcursussen en financierings-

arbeids­migranten. We zetten naast een goede registratie ook in op het

mogelijkheden voor studie of stage, is een belangrijk onderdeel van de

vergroten van de integratie­­­en participatie van arbeidsmigranten. We zetten

aanpak. Zeker voor degenen die de weg niet weten te vinden naar de juiste

in op gezamenlijke wijk activiteiten, het leren van de Nederlandse taal op

instanties. We starten, zoals vermeld in het beleidsplan ‘Werk en Participatie

conversatie­­­­niveau en aandacht voor de kinderen van de arbeidsmigranten.

Den Haag, 2023’ (RIS315004), met een pilot in Den Haag Zuidwest, waarbij

Om deze stappen te kunnen maken moet de basis op orde zijn en dat houdt

we eerst op kleine schaal inventariseren welke informatiebehoefte vrouwen

in dat de arbeidsmigranten ingeschreven staan in het BRP en dat de woon en

hebben. Op basis van de opgedane ervaringen wordt besloten of dit team

werkomstandigheden verbeterd zijn. Samen met zelforganisaties, de

wordt uitgebouwd en/of dit punt ook in andere delen van Den Haag kan

provincie en het Rijk zetten we stappen om deze basis op orde te krijgen.

worden opgezet.

Zorg

● Met werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties) gaan we in overleg hoe we discriminatie en racisme op de werkvloer actief kunnen

● Samen met verschillende hulpverlenende instanties en belangenorganisaties

tegengaan en wat hiervoor nodig is. Discriminatie.nl Den Haag kan hierbij

werken we aan cultuursensitieve zorg. Hierbinnen houdt iedereen rekening

ondersteunen, in lijn met de Aanpak aansluiting onderwijs arbeidsmarkt

met de culturele achtergrond en waarden van onze inwoners. Denk bijvoor-

bedrijfsleven (RIS314887).

beeld aan religieuze of culturele voedingsgewoonten.

● We ondersteunen het netwerk Divers Den Haag. Dit is een beweging door en

● We faciliteren trainingen voor zorgprofessionals over queergerelateerde

van organisaties in de stad, die inclusiviteit als doelstelling hebben voor hun

thema’s. Ook als er al veel bewustwording is, blijft het vaak lastig dit

organisatie. Als grootste werkgever in de stad zijn we als gemeente zelf ook

onderwerp bespreekbaar te maken. Vooral als het gaat om non-binaire,

onderdeel van deze beweging.

intersekse en aseksuele personen weten veel zorgprofessionals niet hoe ze hierover het gesprek kunnen aangaan. Door trainingen willen we handvatten

Wonen

meegeven om hiermee zorgvuldig om te gaan.

● We werken aan een rechtvaardige en passende verdeling van de schaarse

● We stimuleren zorginstellingen aandacht te hebben voor queer ouderen.

woningvoorraad. Daarbij vinden we gelijke kansen voor alle woning­

Dit doen we onder meer door subsidie beschikbaar te stellen. Hiermee

zoekenden zeer belangrijk. We pakken onder andere slechte woon­

kunnen zorg- en welzijnsinstellingen een tegemoetkoming aanvragen voor

omstandig­heden aan evenals discriminatie op de woningmarkt, over­

het Roze Loper-keurmerk of deskundigheidsbevordering. We blijven werken

bewoning, leegstand en te hoge huurprijzen. We ontwikkelen een voorstel

aan de acceptatie van seksuele, sekse- en genderdiversiteit bij hulpverleners. ● We stimuleren queersensitiviteit van sociale professionals die in contact

om discriminatie op de woningmarkt tegen te gaan.

staan met queer jongeren. Dit doen we binnen bestaande opvang­

13

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

2.3 Interne organisatie

voorzieningen en in de hulpverlening, zoals opgenomen in de Aanpak Dakloosheid (RIS316085).

We stimuleren dat diversiteit en inclusie standaard worden binnen de hele

Cultuur, sport en vrije tijd

gemeente. Voor de stad is het belangrijk dat bij de gemeente mensen werken

● Binnen cultuurparticipatie hebben we speciale aandacht voor cultuur­

met verschillende achtergronden. Daardoor is de gemeente een betere afspiege-

deelname onder jongeren. Zo experimenteren we bijvoorbeeld met tussen-

ling van de samenleving en kunnen we beleid maken dat hierop beter aansluit.

personen (jongerencoaches) bij de regeling Cultuurparticipatie jong Den Haag. Hierdoor overbruggen we de kloof tussen de systeemwereld van

Een personeelsbestand met medewerkers met verschillende achtergronden,

de gemeente en leefwereld van jongeren.

op basis van bijvoorbeeld etniciteit, geslacht, seksuele geaardheid, gender,

● We verbeteren de toegankelijkheid van cultuurregelingen, zodat het

levensbeschouwing en cultuur, vergroot ook de herkenbaarheid en acceptatie

culturele aanbod overeenkomt met de diversiteit van de stad.

voor en door inwoners. Als divers samengestelde gemeente weten we beter wat

● Door subsidies werken we aan een fysiek, sociaal en digitaal toegankelijke

er speelt en hoe we daarop kunnen en moeten inspelen. Vooral bij hogere

cultuursector voor mensen met een beperking.

functies is het gebrek aan diversiteit het meest zichtbaar. Om de besluitvorming

● Eens per vier jaar verdelen we structurele cultuursubsidies via het meer­

door de gemeente ook inclusief te laten verlopen, is het belangrijk dat ook

jarenbeleidsplan kunst en cultuur. Diversiteit en inclusie is een integraal

mensen op deze functies verschillende achtergronden kennen.

onderdeel­­­van de beoordeling en kan zelfs het verschil maken tussen wel of ● We toetsen nieuw beleid, vooral in het sociaal domein, op het tegengaan van

geen subsidie. ● We zetten ons met het actieplan Een positieve sportcultuur Den Haag

discriminatie en racisme.6 ● In lijn met het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en

2023-2025 (RIS315481) actief in om voor meer inclusie binnen sport. We gaan discriminatie en uitsluiting tegen.

Inkopen (RIS317940) wordt bij raamcontracten en model offerteaanvragen

● Om het sportaanbod voor iedereen toegankelijk te maken, stimuleren wij

voor diensten voor de inhuur van personeel, waaronder de overeenkomst

niet alleen (de vorming van) sportverenigingen en nieuwe samenwerkings-

voor uitzendkrachten, criteria opgenomen op het gebied van discriminatie,

vormen. Denk hierbij aan de inzet van netwerken van wijkverenigingen en

inclusie en diversiteit. Daarnaast nemen we een aanvullende, expliciete

maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties. Ook gaan we

beëindigingsbepaling op in de gemeentelijke modelovereenkomst waardoor

naschoolse sport- en straatsport stimuleren.

we de samenwerking met bedrijven die zich schuldig maken aan racisme en

● We verhogen de bijdrage van de Ooievaarspas aan de contributie. Ook

discriminatie kunnen beëindigen.7 ● We werken aan meer diversiteit in ons personeelsbestand. De gemeente

stimuleren we het gebruik van de Ooievaarspas bij verenigingen. Iedereen in de stad moet de kans krijgen om mee te doen aan het verenigingsleven.

Den Haag onderzoekt op welke wijze de organisatie inclusiever en diverser

● We zetten mystery guests in voor onderzoek naar discriminatie en racisme in

kan.8 We richten ons in het bijzonder op functies vanaf schaal 10 en hoger

het deurbeleid van het uitgaansleven. We bekijken of we dit onderzoek uit

en op leidinggevende functies.

kunnen breiden naar intimidatie binnen uitgaansgelegenheden.

14

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

● Kansengelijkheid en inclusie zijn geborgd in ons werving- en selectieproces. Hierbij laten we onder andere ervaringskennis en competenties zwaarder meewegen. ● We zetten diversiteit en inclusie op de agenda op alle niveaus in de organisatie­­­. Daarbij brengen we ook inclusieve taal, training en leiderschap onder de aandacht.

15

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

3. Bewustwording en verbinding In onze stad zijn we samen verantwoordelijk voor een samenleving, waarin iedereen zichzelf kan zijn. We voelen ons verantwoordelijk voor elkaar. We zijn ons ervan bewust dat we een diverse stad zijn, zoeken de verbinding met elkaar en hebben respect voor anderen.

Wat zijn de cijfers?

● Zeven op de tien inwoners voelen zich (enigszins) mede­ verantwoordelijk om van Den Haag een fijne stad te maken waar alle inwoners van verschillende achtergronden zich thuis voelen (70%).

● Zes op de tien inwoners geven aan zich bewust te zijn van het slavernijverleden van Den Haag (65%).

● Eén op de tien inwoners heeft er problemen mee, wanneer diens kind op school les zou krijgen van een queer leraar of lerares (10%). Uit: Inwonersonderzoek 2023, gemeente Den Haag.

Ook al hebben we het niet altijd door, we hebben meer overeenkomsten dan verschillen. Daarom werken we aan bewustwording en meer verbinding tussen verschillende groepen in de stad. Vooroordelen hebben we allemaal. Om elkaar niet uit het oog te verliezen, is het belangrijk dat we leren ons bewust te zijn van onze vooroordelen en wat die met een ander kunnen doen. Dat zorgt ervoor dat we elkaar beter leren kennen en meer begrip voor elkaar hebben. We onder­ steunen via onze subsidieregelingen organisaties in de stad die mensen met elkaar in verbinding brengen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door dialogen in de wijk. Of een uitwisseling tussen leerlingen van scholen uit verschillende delen van de stad.

16

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

In onze stad is ruimte voor verschillende ideeën, standpunten en perspectieven,

We staan stil bij belangrijke (inter)nationale dagen, zoals Keti Koti en de

zolang deze passen binnen de grenzen van onze democratische rechtsstaat.

Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie. Daardoor werken we aan

Iedereen heeft het recht om zichzelf te zijn, we zijn daarbij solidair naar elkaar.

meer bewustzijn over discriminatie, racisme en ons gedeelde verleden.

Vrijheid van meningsuiting is een belangrijk recht, maar mag nooit ten koste

We gaan vooroordelen tegen en werken aan een gezamenlijk gevoel van

gaan van de vrijheid van een ander. Verbinding en vrijheid gelden over en weer.

verantwoordelijk­heid voor de emancipatie van vrouwen en queer personen.

Dat betekent dat we ruimte maken voor elkaar in de stad. Ook als we het niet

Dit gaat iedereen aan, ongeacht genderidentiteit, religie, levensbeschouwing of

altijd met elkaar eens zijn. Dit vatten we samen in de volgende uitgangspunten:

welke achtergrond dan ook.

� Verbinding en vrijheid gelden over en weer.

We vinden het belangrijk dat alle inwoners van Den Haag zich bewust zijn van

� Er is ruimte voor eigen identiteit.

het koloniale en slavernijverleden, en de doorwerking hiervan op de maat­

� We vieren gedeelde waarden.

schappij en de mensen van nu. Kennis van onze gedeelde geschiedenis zorgt

� We faciliteren initiatieven uit de stad.

ervoor dat we meer begrip hebben voor elkaar en wat de ander meedraagt uit

� We leven in een stad die nooit af is.

het verleden. Door meer kennis hierover ontstaat meer begrip en kunnen we werken aan heling en herstel. Ook zorgt dit bewustzijn ervoor dat we beter met

Bewustwording over vooroordelen helpt in het tegengaan van discriminatie.

elkaar in gesprek kunnen over institutioneel en ander soort racisme. Dit maakt

We leren zo discriminatie herkennen en weten wat we kunnen doen om dit

ook een gerichte aanpak hiervan mogelijk.

te voorkomen. Ook kunnen we ingrijpen wanneer discriminatie voorkomt. Hier spreken we elkaar op aan. Daarnaast zijn we ons bewust van ons eigen

Kennis, onderzoek en educatie dragen gericht bij aan het effectief tegengaan

gedrag. Dit geldt niet alleen voor de inwoners van de stad, maar ook voor de

van discriminatie en racisme in de stad. We gaan werken aan een stevig

gemeente als overheidsorganisatie.

kennisnetwerk in de stad. We motiveren bestaande partijen kennis met elkaar te delen en hun expertise uit te breiden.

3.1 Bewustwording en gedeeld verleden

Het koloniaal en slavernijverleden gaat over de geschiedenis van hoe Europese landen in andere gebieden mensen onderdrukten met geweld

We zijn trots op de diversiteit en veelzijdigheid van onze stad en blijven de

om er zelf beter van te worden door meer land of rijkdom te vergaren.

verhalen en geschiedenis van alle inwoners delen. Verhalen van de mensen uit Loosduinen en Scheveningen, die daar misschien al generaties wonen. De geschiedenissen van het koloniaal en slavernijverleden vanuit de vele gemeenschappen in onze stad. En het verhaal van Den Haag als internationale stad, bestaat uit meerdere verhalen vanuit de hele wereld verteld. Het delen daarvan zorgt voor meer begrip voor elkaar en een gedeeld historisch bewustzijn­­­.

17

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Kennis en onderzoek

Vrouwenemancipatie

● We willen de kennis in de stad op het terrein van discriminatie, racisme en

● We zorgen dat Haagse inwoners zich betrokken voelen bij vrouw­en­

emancipatie beter bundelen en delen. We onderzoeken of en hoe De Haagse

emancipatie en weten hoe ze hieraan kunnen bijdragen. Dit doen we door

Hogeschool hierin een centrale functie kan vervullen.

publieksevenementen, zoals de jaarlijkse Haagse Vrouwendagen en de

● We onderzoeken of en hoe de veranderende bevolkingsopbouw in de stad

jaarlijkse campagne Orange the World tegen geweld tegen vrouwen

invloed heeft op de sociale samenhang in de stad en hoe we polarisatie al

en meisjes­­­. Ook faciliteren we activiteiten en gesprekken in wijken. ● We verbinden en versterken vrouwenorganisaties in de stad, zodat zij op

vroeg kunnen tegengaan.

de hoogte zijn van elkaars aanbod en kennis met elkaar uitwisselen.

Themadagen

● We richten ons specifiek ook op bewustzijn creëren over het belang van

● We staan stil bij belangrijke (inter)nationale dagen voor queer- en vrouwen­

vrouwenemancipatie bij mannen in de stad. Mannennetwerken en

emancipatie, de herdenkingsdagen vanuit het koloniaal en slavernijverleden

-organisaties­­­­maken mannen bewust van de manier waarop zij kunnen

en bij (inter)nationale dagen tegen discriminatie, antisemitisme, moslim­

bijdragen aan de gelijke positie van vrouwen.

discriminatie en anti-zwartracisme.

Queeremancipatie Koloniaal en slavernijverleden

● We vergroten bewustwording en kennis binnen de Haagse gemeenschap en

● Op het Lange Voorhout komt een monument om het trans-Atlantisch

op scholen, sportverenigingen en wijkorganisaties over seksuele, sekse en

slavernijverleden te herdenken. Het monument draagt bij aan bewust­

genderdiversiteit. Dit doen we onder andere door voorlichtingslessen en

wording en gaat gepaard met educatief materiaal.

dialooggesprekken mogelijk te maken. Ook zetten we de ondersteuning aan

● Er is en wordt wetenschappelijk onderzoek verricht naar het koloniaal en

Gender en Sexuality Alliances (GSA’s) voort. ● We zetten deze thema’s op de agenda bij onze samenwerkingspartners in

slavernijverleden. Ook komt educatief materiaal beschikbaar. ● We faciliteren en verlenen subsidies voor verschillende herdenkingen,

het welzijnswerk en in de hulpverlening aan queer jongeren. Ook stimuleren

vieringen en activiteiten, die met het koloniaal en slavernijverleden te maken

we hen hiermee actief aan de slag te gaan.

hebben. Organisaties of personen die subsidie krijgen, werken samen met

● We faciliteren netwerkbijeenkomsten tussen verschillende queer- en andere

zowel gemeenschappen die de nazaten van dit verleden vertegenwoordigen

relevante organisaties. Zo stimuleren we uitwisseling en samenwerking. ● We ondersteunen queeractiviteiten in het publieke domein. Denk hierbij aan

als met Haagse scholen of culturele instellingen. Zo vergroten we het gedeeld historisch bewustzijn.

de Queer Geschiedenis Maand, het Pride Festival en de Coming Out Week.

● Op 18 april 2023 is de permanente adviescommissie koloniaal en slavernij-

● We onderzoeken de mogelijkheden om een Regenboogpad te maken in de

verleden ingesteld. Deze commissie geeft gevraagd en ongevraagd advies

openbare ruimte.

over gemeentelijk beleid op het gebied van het koloniaal en slavernijverleden en de doorwerking daarvan.

18

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

3.2 Verbinden en ontmoeten

organisaties. We gebruiken de bijeenkomsten voor input voor de organisatie en vormgeving van de interreligieuze bijeenkomsten.

Het samenleven in de stad wordt makkelijker als we elkaar regelmatig tegen­

● We stellen een gemeentelijke contactpersoon aan voor levensbeschouwelijke

komen in de buurt en elkaar leren kennen. We ontmoeten elkaar niet alleen in

organisaties. Ook ondersteunen we het initiatief voor een verzamelgebouw

de directe omgeving, maar bijvoorbeeld ook op (sport)verenigingen, in culturele

voor migrantenkerkgroeperingen.

instellingen en bij uitgaansgelegenheden. Door organisaties te ondersteunen die in de wijken en stadsdelen gesprekken en ontmoetingen organiseren,

3.3 Interne organisatie

brengen we mensen van verschillende achtergronden al van jongs af aan in verbinding. Zo leren we elkaar van Segbroek tot Haagse Hout beter kennen en gaan we vooroordelen tegen.

Ook binnen de gemeentelijke organisatie werken we aan bewustwording en verbinding. We vinden het belangrijk dat iedereen die voor de gemeente werkt

Ook de religieuze en levensbeschouwelijke organisaties in de stad spelen

kennis heeft van de diversiteit in onze stad. Zo kunnen we alle inwoners op een

en nemen een rol in verbinden en ontmoeten. Den Haag kent meer dan

juiste manier aanspreken en helpen bij bijvoorbeeld het contact aan de balie.

250 religieuze en levensbeschouwelijke organisaties (lbo’s). We stimuleren en faciliteren ontmoetingen en dialoog tussen deze organisaties. Samen met de

We streven ernaar dat iedereen in de organisatie zich bewust wordt van de

organisaties willen we de afstand die religie en levensbeschouwing kan vormen

mechanismen achter ongelijkheid en discriminatie. Dit leidt niet alleen tot een

tussen verschillende groepen in de stad verkleinen.

meer inclusieve werkvloer en inclusieve beleidsvorming op alle beleidsterreinen. Deze bewustwording draagt ook bij aan het tegengaan van institutionele

Religieuze en levensbeschouwelijke organisaties

discriminatie en racisme.

● We organiseren jaarlijks interreligieuze bijeenkomsten en ontmoetings­ bijeenkomsten tussen vertegenwoordigers en leden van verschillende

De medewerkersnetwerken van de gemeente spelen ook een belangrijke rol.

organisaties­­­­. Dit doen we met een neutrale gespreksleider en locatie,

Ze bieden een veilige plek om samen te komen, het functioneren op de werk-

zodat alle geloofsovertuigingen en levensbeschouwelijke gemeenschappen

vloer te bespreken, gezamenlijk activiteiten te ondernemen en belangen van

kunnen deelnemen.

mede­werkers te vertegenwoordigen. Jong Den Haag (ambtenaren onder de 35),

● We zetten blijvend in op de voortgang van de bijeenkomsten. Hierdoor

Fem Den Haag (vrouwen), Den Haag Pride (queer), Netwerk onbeperkt inclusief

kunnen vertegenwoordigers in het overleg een brugfunctie vervullen tussen

(medewerkers met een beperking) en het Neurodiversiteitsnetwerk zetten zich

de gemeentelijke en andere instituties, de maatschappelijke organisaties en

in voor een organisatie, waarin alle medewerkers waardering krijgen voor

de eigen achterban.

talenten en kwaliteiten.

● Naast de interreligieuze bijeenkomsten organiseren we maandelijks ● We organiseren dialoogtafels voor ambtenaren. Bij de gemeente Den Haag

werkbezoeken bij de religieuze en levensbeschouwelijke organisaties. Deze moeten zorgen voor meer verbinding tussen de gemeente en deze

voeren we dialogen om:

19

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

▪

Mensen de ruimte te geven om te delen over dat wat zij belangrijk vinden ten behoeve van een open en veilige gesprekscultuur.

▪

Rode draden op te halen over ervaringen en perspectieven van iedereen die direct en indirect te maken had/heeft met (on)prettig en (on)gewenst gedrag op de werkvloer; wat ging er goed en wat maakt dat? En wat ging minder? En wat is voor jou van waarde?

Op lange termijn is een dialogenaanpak bedoeld om een gesprekscultuur te creëren waar we naar elkaar luisteren om te begrijpen. Waar we handelingsperspectief bieden hoe we dialogen met elkaar willen voeren. Dialoogtafels worden buiten de formele organisatiestructuur gehouden. Hierdoor kan elke ambtenaar vrijuit spreken. Mensen uit alle afdelingen kunnen meedoen. Deze samenwerking zorgt voor een brede uitwisseling van ideeën en voordelen voor de organisatie als geheel. ● We maken gebruik van de ervaringskennis van de verschillende personeels­ netwerken. We zien hen als ambassadeurs van een inclusieve gemeentelijke organisatie. ● We stellen een kwartiermaker Diversiteit en Inclusie aan om de realisatie van onze doelen en ambities met betrekking tot de interne organisatie te versnellen.

20

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

4. Veiligheid en infrastructuur In onze stad kan iedereen zich vrij en veilig bewegen. We gaan geweld en intimidatie tegen en zorgen voor goede ondersteuning van melders van discriminatie en geweld.

Wat zijn de cijfers?

● Ruim een derde van de inwoners van de stad voelt zich vaak (4%) of soms (33%) onveilig of geïntimideerd op straat. Dit zijn voornamelijk vrouwen en queer personen.

● In 2022 werden 213 meldingen van discriminatie gedaan bij de antidiscriminatievoorziening (Discriminatie.nl Den Haag, voorheen: Den Haag Meldt). Dat is een lichte daling van 2 procent ten opzichte van 2021.

● In de zomer van 2023 spraken strandboulevards 425 keer mensen aan op straatintimidatie op de boulevard van Scheveningen. Uit: jaarrapportages en Inwonersonderzoek 2023, gemeente Den Haag; jaarverslag Den Haag Meldt 2022.

Soms gaat discriminatie gepaard met (straat)intimidatie en geweld. Hierdoor voelen sommige inwoners van Den Haag zich vaker onveilig. Dit heeft grote invloed op de mentale en lichamelijke gezondheid van vaak toch al kwetsbare groepen. Dat is onacceptabel. We zetten stevig in op het tegengaan van geweld en intimidatie en het creëren van een veilige omgeving. Dit doen we met partners in de stad.

21

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Het is belangrijk dat mensen melding maken of aangifte doen van discriminatie.

We blijven inzetten op het voorkomen en tegengaan van straatintimidatie.

We zien dat dit nog onvoldoende gebeurt of dat mensen meldpunten niet

Hiermee hebben zowel vrouwen als queer personen regelmatig te maken.

weten te vinden. Per 1 januari 2024 gingen alle antidiscriminatievoorzieningen

Bij de aanpak van straatintimidatie werken we samen met maatschappelijke

in Nederland verder onder één naam: Discriminatie.nl. Ook de antidiscriminatie-

organisaties, stadsdelen en andere belangrijke partijen.

voorziening in Den Haag draagt nu deze naam. Hierdoor moet de bekendheid groten worden. Daarom werken we met Discriminatie.nl Den Haag en het

Den Haag doet ook mee met het landelijke programma ‘Veilige steden­­’

Meldpunt straatintimidatie aan naamsbekendheid. Om de meldingen en

2023-2026 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

aangiften van geweld en discriminatie op te kunnen volgen, blijven we investeren

(RIS314675). Dit programma zet extra in op de veiligheid van vrouwen en

in een goede infrastructuur van de antidiscriminatievoorziening, het Meldpunt

meisjes. De nadruk ligt hierbij op veiligheid in de openbare ruimte en in het

straatintimidatie, Veilig Thuis en het veiligheids- en handhavings­domein.

uitgaansleven.

Tegengaan van geweld

4.1 Veiligheid

● We zetten in op vergroting van de weerbaarheid van vrouwen. Hieronder verstaan we het leren herkennen van psychisch, emotioneel en lichamelijk

Iedereen in de stad heeft het recht om zich veilig door de stad te kunnen

geweld, het herstellen na geweldservaringen en het leren herkennen en

bewegen. Hierbij richten we ons in het bijzonder op vrouwen en queer personen.

aangeven van grenzen. Hiervoor trekken we samen op met (vrouwen)

Zij krijgen vaker dan andere inwoners te maken met intimidatie en voelen zich

organisaties door middel van trainingen, bijeenkomsten en voorlichting.

vaker onveilig in de openbare ruimte. In nog te veel gevallen gaat het zo ver dat

● We zetten in op de aanpak van gender gerelateerd geweld. In de Haagse

vrouwen te maken krijgen met extreme vormen van geweld zoals intiem terreur,

Aanpak­­­ gendergerelateerd geweld 2023-2026 (RIS317334) staan de

stalking, of zelfs vermoord worden. In dat laatste geval spreken we van femicide.

activiteiten die we samen met alle netwerkpartners uitvoeren om geweld

Voor geweld op basis van gender hanteert de gemeente Den Haag de Aanpak

tegen vrouwen en (ex-)partnerstalking aan te pakken.

gendergerelateerd geweld (RIS317334).

Straatintimidatie ● We blijven inzetten op het tegengaan van straatintimidatie van vrouwen en

Den Haag is al vanaf het begin, in 2006, aangesloten bij het programma Regenboogsteden van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

queer personen. We willen dat Haagse vrouwen voor zichzelf kunnen

Ook aan het programma Regenboogsteden 2023-2026 doet Den Haag mee

opkomen en hun grenzen kunnen aangeven: thuis, op straat en online. ● We blijven inzetten op preventie en bewustwording, waarbij we straat­

(RIS314492). Met de financiering vanuit dit programma zetten we onder andere in op verbetering van de sociale veiligheid (op straat) van queer personen.

intimidatie onder de aandacht brengen bij alle bewoners in de stad.

Dit doen we in overleg met partners in de stad.

We benadrukken dat straatintimidatie onacceptabel is. Ook bieden we inzichten aan omstanders en slachtoffers hoe zij kunnen handelen. We doen dit door interventie- en weerbaarheidstrainingen aan te bieden en bewustwordings­activiteiten en -campagnes in de stad te organiseren.

22

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

Antidiscriminatievoorziening

● We vergroten de veiligheid op straat. Dit doen we onder andere door de inzet

● We blijven samen Discriminatie.nl Den Haag versterken. We werken verder

van veiligheidsstewards. Zij treden op tegen straatintimidatie, zoals op de boulevard van Scheveningen en in het uitgaansleven. Ze spreken mensen aan

aan de vergroting van de zichtbaarheid en de meldingstoegankelijkheid van

op ongewenst gedrag in de openbare ruimte en grijpen in waar nodig.

Discriminatie.nl en versterking van de mediationfunctie. Hierbij staat de melder­­­centraal. We vinden het belangrijk dat de spreekuren goed

Veilige omgeving

toegankelijk­­­zijn en dat melders ondersteuning krijgen in de opvolging van

● We dragen bij aan een omgeving waarin queer personen zich beschermd en

hun melding. ● Met de G4-steden werken we aan verdere professionalisering van de

veilig voelen. We faciliteren activiteiten in veilige ruimtes waar zij zichzelf kunnen zijn, gelijkgestemden kunnen ontmoeten en een netwerk kunnen

antidiscriminatievoorzieningen.

opbouwen. We moedigen bondgenootschap en solidariteit met de queer­

Stedelijk meldpunt straatintimidatie

gemeenschap aan.

● We blijven aandacht vragen voor het Meldpunt straatintimidatie en vergroting­­­van de meldingsbereid van straatintimidatie. Ook met het oog op

4.2 Infrastructuur en voorzieningen

de aanstaande strafbaarstelling.

Om discriminatie, racisme, intimidatie en geweld tegen te gaan is een goede

Vrouwenrechtswinkel

infrastructuur nodig. In deze infrastructuur zitten bijvoorbeeld de gemeente,

● Nog steeds bestaat ongelijkheid tussen mannen en vrouwen voor toegang

politie, Veilig Thuis, de antidiscriminatievoorziening en het Meldpunt straat­

tot het recht. Daarom openen we een vrouwenrechtswinkel. Hier kunnen

intimidatie. Daarnaast openen we een Vrouwenrechtswinkel in Den Haag.

vrouwen terecht voor gratis juridisch advies. We voeren actieonderzoek uit

We werken aan de zichtbaarheid en versterking hiervan, zodat duidelijk is waar

om de specifieke behoefte van (kwetsbare) Haagse vrouwen in kaart te

iemand om hulp kan vragen of een melding kan doen. Ook investeren we in de

brengen. Samen kunnen we dan de rechtswinkel vormgeven.

opvolging van meldingen en de ondersteuning van de melders.

Veiligheids- en handhavingsdomein ● Binnen het veiligheids- en handhavingsdomein (politie, Haags Economisch

Bij een antidiscriminatievoorziening (adv) kun je melding doen van discriminatie en racisme. De taken van de adv’s zijn vastgelegd in de wet: discriminatie­

Interventie Team, Handhavingsorganisatie, Haagse Pandbrigade, etc.)

meldingen registeren en discriminatiemelders ondersteunen en begeleiden.

werken we aan de juiste omgang met burgers. Een gelijke behandeling

Alle gemeenten in Nederland zijn wettelijk verplicht om een antidiscriminatie-

inclusief het tegengaan van etnisch profileren staat voorop. Zowel bij het

voorziening te hebben.

werk van de politie en handhavers op straat als bij datagedreven werken en de toepassing van artificial intelligence. ● We verhogen de bereidheid van mensen om meldingen en aangiftes bij de politie te doen. Bijvoorbeeld door de inzet van sleutelfiguren.

23

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

5. Met de stad voor de stad Als gemeente werken we niet alléén aan een inclusieve samenleving. We doen dit samen met inwoners en organisaties in de stad en daar moeten we blijvend met elkaar aan werken. We ondersteunen initiatieven­­­­van bewoners en organisaties in de stad die bijdragen aan een inclusieve samenleving. Dat doen we via verschillende subsidie­ regelingen en opdrachten. Daarnaast blijven we steeds in gesprek met de stad over wat er speelt en hoe we ons beleid invullen.

5.1 Faciliteren van initiatieven in de stad De stad kent verschillende subsidieregelingen voor activiteiten gericht op een inclusieve samenleving. Met de regelingen willen we zo veel mogelijk verschillende groepen uit de hele stad ondersteunen in hun initiatieven. We zijn ons ervan bewust dat we nog niet alle groepen in de stad goed weten te bereiken met onze subsidieregelingen. Uit gesprekken met de stad weten we ook dat niet iedereen het aanvraagproces als toegankelijk ervaart. Ook bestaat de wens voor een meerjarige regeling. Het is belangrijk dat we ook in het faciliteren van initiatieven zorgen voor gelijkwaardige kansen. Daarom gaan we werken aan de toegankelijkheid en bekendheid van deze subsidie­regelingen. Verder kijken we naar aanvullende manieren om initiatieven uit de stad te ondersteunen.

Subsidieregelingen ● We werken aan de informatievoorziening over onze subsidieregelingen voor inclusief samenleven. We willen deze breder bekendmaken bij inwoners en organisaties in de stad. We hebben in het bijzonder aandacht voor onzichtbare groepen.

24

Nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags

● De toegankelijkheid van het aanvraagproces van onze regelingen moet

� Stille midden: inwoners die vaak niet de behoefte hebben actief een discussie

omhoog. We gaan knelpunten in het proces aanpakken.

aan te gaan over het thema. Zij houden zich vaak stil op social media of op straat.

● We onderzoeken of het een meerwaarde heeft voor de stad om één integrale

� Reageerders: inwoners die in discussie willen of zijn over het thema. Zij uiten

subsidie­regeling Inclusief Samenleven te maken, waarbinnen we wel oog

zich ook op sociale media. Onder de groep vallen ook kritische inwoners.

blijven houden voor verschillende deelthema’s. We nemen hierin ook de

� Kenner: een sleutelpersoon in de wijk, een professional of een vrijwilliger­­­­­

mogelijkheid van meerjarige subsidies mee.

die (ervarings)­kennis hebben op het thema. Zij zijn betrokken en kennen het thema goed.

Aanvullende ondersteuning

� Ervaarder: inwoners en doelgroepen die direct de gevolgen (hebben) ervaren

● Sommige inwoners uit de stad ervaren een grotere drempel dan gemiddeld

van een thema of vraagstuk. Zij willen graag betrokken zijn en kennen het

in het contact met de overheid en bij subsidieaanvragen. We starten

thema of gebied goed.

aanvullend op de subsidieregelingen een pilot, waarmee we kleine

Werkwijze

verbindende­­­initiatieven in de stad ondersteunen.

Voor elk vraagstuk bepalen we steeds wat we al weten op basis van bijvoorbeeld onderzoek en wat we precies willen uitvragen. We toetsen bij de doelgroep of we

5.2 In gesprek met de stad: participatiestrategie

de juiste vraag stellen en of de doelgroep zich herkent in de aanpak. Ook gaan we na of er perspectieven missen. Bij de verschillende vraagstukken en perspectieven

Onze stad is altijd in beweging. Dat betekent dat wat nu belangrijk is en

zoeken we de meest geschikte participatie-instrumenten. Denk hierbij aan de

aandacht nodig heeft volgend jaar weer anders kan zijn. Ook vindt niet iedereen

online uitvraag, straatinterviews en focusgroepen. We hanteren een vorm van