RIS318850 Bijlage 2 PARTICIPATIEVERSLAG LOEVESTEINLAAN 355 DEF geanonimiseerd

Pagina 1 van 100

Voorwoord In 2018 heeft Florence de tender voor de herontwikkeling het voormalig bejaardenhuis Favente Deo aan de Loevesteinlaan uitgeschreven. De ruimtelijke kaders voor uitwerking zijn vastgelegd in het kavelpaspoort dat door de gemeente Den Haag bij collegebesluit is vastgesteld. Vastgelegd in het kavelpaspoort is dat bij de planontwikkeling de bewoners in de directe omgeving van de ontwikkeling locatie betrokken te worden. Het pand staat sinds 2015 leeg en wordt anti-kraak bewoond. De complexiteit van de businesscase maakt dat er pas eind 2021 een hoofdlijnen akkoord is tussen partijen Bouwinvest, Florence en de ontwikkelcombinatie (Fraxus en Stebru). In samenwerking met de gemeentelijk projectleider, Bureau Kroner Architecten en de participatieadviseur Haags Samenspel wordt er een participatieplan gemaakt en vastgesteld. Vanuit de aankomende invoering van de nieuwe Omgevingswet heeft de gemeente Den Haag het initiatief genomen het Haags Participatie Kompas en het daarbij behorende stappenplan voor de werkwijze te maken als richtlijn voor participatie. Tijdens het Participatietraject voor de Loevesteinlaan 355 wordt deze richtlijn als pilot gebruikt.

Ondanks het feit dat we eind 2021 nog belemmerd waren met de Corona maatregelen zijn we in een hybride vorm (combinatie van MS Teams en actief de wijk Morgenstond in) aan de slag gegaan om de stakeholderanalyse op orde te krijgen. Met name de gespreken met de voorzitter van het Wijkplatform Morgenstond en de voormalig Winkelstraatmanager van de Leyweg en huidig locatie manager van verzamelgebouw Keu’s Genoeg leveren waardevolle input en inzichten. In overleg met de gemeente wordt het verspreidingsgebied bepaald en worden de flyers voor de eerste bijeenkomst persoonlijk door de bus gedaan. De bijeenkomst wordt gehouden in de Gymzaal van de Tamarschool direct in het verspreidingsgebied en direct achter de Favente Deo locatie. Door het zorgvuldig gekozen verspreidingsgebied, de promotie op LinkedIn en het Wijkplatform Morgenstond is het zaaltje redelijk gevuld. Let wel we hebben in dit stadium nog steeds te maken met Corona maatregelen. Tijdens de eerste informatiebijeenkomst kunnen de aanwezige zich inschrijven voor de workshops die worden gehouden in de bestuurskamer van het verzamelgebouw Keu’s Genoeg. Wederom wordt er gekozen voor een locatie midden in het verspreidingsgebied. Dit maakt dat de workshops laagdrempelig zijn en je gewoon kunt binnenlopen. In een aantal gevallen gebeurt dat ook en wordt er daarna actief deelgenomen.

Om het participatieproces goed af te ronden wordt er één compleet gedocumenteerd eindverslag gemaakt dat samen met alle gerealiseerde producten wordt aangeboden bij het opstarten voor de procedure tot het verkrijgen van de Omgevingsvergunning. Onze dank gaat uit naar alle deelnemers van de workshops en in het bijzonder naar ....... In het bijzonder willen wij stilstaan bij de inzet en bijdrage die door ..............aan dit project is geleverd en ons helaas te vroeg heeft verlaten.

Pagina 2 van 100

Managementsamenvatting Afgelopen maanden waren intensief. Maar in een goede samenwerking met de medewerkers DSO van de gemeente Den Haag en alle betrokken bewoners, instellingen en organisaties is de beoogde participatie voor de Loevesteinlaan als voorgeschreven in het Kavelpaspoort prettig en constructief verlopen. Waar er tijdens de kick-off nog enige scepsis was over de mogelijkheden van inspraak en de daadwerkelijke invloed van bewoners werd het al vrij snel duidelijk dat er op basis van een goede afbakening en besluitvormingscriteria echt toegevoegde waarde voor het plan geleverd kon worden. Door open, transparant en kwetsbaar de workshops in te gaan werd het voor alle partijen duidelijk dat er echt wat te verbeteren en te halen èn brengen viel. Tijdens de eerste workshop werd er een scherpe afbakening gemaakt tussen sterktes en zwaktes van de oude situatie ten opzichte van de beoogde nieuwe situatie. Daar werd het ook steeds helderder dat bepaalde onderdelen niet tot de projectopgave behoorde maar daarbuiten vielen en alleen als een aanbeveling richting de gemeente opgenomen kon worden. Voorbeelden van onveiligheid langs de rand van het Zuiderpark, parkeerbeleid, hondenpoep, containers en ratten werden “geparkeerd” en in workshop 3 als advies of belangrijk aandachtspunt richting de gemeente opgenomen.

De benoemde voor- en nadelen werden in het ontwerp atelier in groepjes nader uitgewerkt en daar bleek al heel snel dat de oorspronkelijke plannen in relatie tot beoogde parkeeroplossing, inrichting van de binnentuinen en beoogde inrichting van de commerciële ruimtes aan de Loevesteinlaan voor verbetering vatbaar waren. Met veel plezier en creativiteit werden er gezocht naar oplossingen en die werden gevonden. 1. In samenspraak werd er vastgesteld dat er voor het parkeren een oplossing gevonden zou moeten worden. De oplossing die daarvoor is bedacht is nu opgenomen in de stukken voor indiening van de omgevingsvergunning. Het betreft hier een twee laagse parkeervoorziening, aan de zijde van de Fluitenbergstraat, omkleed met een groene gevel en voorzien van een groen dak gecombineerd met zonnepanelen. Zodanig ingericht dat conform het geldende parkeerbeleid parkeren op eigen terrein kan worden opgelost. 2. Voorts is het duidelijk dat de huidige situatie aan de achterzijde van het Favente Deo gebouw tot een onwenselijke situatie heeft geleid van vervuiling en ratten. Vanuit participatie is er een duidelijk wens gekomen voor een groene zone waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en kunnen samenzijn in een waardevolle buitenruimte afgescheiden van doorgaand verkeerd.

De beoogde zonering aan de Dalerveenstraat gecombineerd met een deel van de ontsluiting langs het Florence gebouw zal daarvoor worden aangewend. In de Goede Ruimtelijke Onderbouwing zijn de uitgangspunten daarvoor vastgelegd en opgenomen ter verdere uitwerking in een buitenruimte ontwerp. 3. Om dit project ook mooi en goed te laten landen om zijn omgeving is er vooral de wens geuit om de plintvoorzieningen aan te wenden voor gemeenschappelijke functies (juist de functies die zijn komen te vervallen met de sluiting van het bejaarden verzorgingstehuis Favente Deo). In overleg met de nieuwe afnemer en huurder zijn er mooie initiatieven besproken om dit verder uit te werken zodat het gebouw een prominente plek krijgt en bij gaat dragen aan het wijkgevoel en het gemis aan een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en goed zorg kunnen ontvangen gaat ondervangen. Pagina 3 van 100

Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 2 Managementsamenvatting ........................................................................................................... 3 Inleiding. ...................................................................................................................................... 7 1.

Participatieplan .................................................................................................................... 8 1.1.

1.1.1.

In welke fase bevindt zich het project/plan waarvoor je participatie wilt inzetten?...... 9

1.1.2.

Waarover gaat het participatietraject of wat is het participatievraagstuk? ................... 9

1.1.3.

Hoe overzichtelijk of ingewikkeld (complex) is het onderwerp of vraagstuk? ............... 9

1.1.4.

Wat gaan betrokkenen (bewoners, ondernemers, organisaties enz.) merken?............. 9

1.1.5.

Waar komt de vraag om (inwoners-)participatie voor dit project/plan vandaan? ....... 10

1.1.6.

Hoe wordt het project afgebakend en wat zijn de kaders? .......................................... 10

1.1.7.

Wat is de planning van het participatietraject? ............................................................ 10

1.2.

3.

Het bepalen van de invloed die mogelijk is ........................................................................... 11

1.2.1.

Zijn er randvoorwaarden, eisen en/of kaders aan dit participatietraject gesteld? ...... 11

1.2.2.

Welke invloed kunnen deelnemers uitoefenen? .......................................................... 11

1.2.3.

Wat is het doel van de participatie? Wat wil je bereiken met de participatie? ............ 11

1.2.4.

Hoe weegt de uitkomst van het participatietraject mee in de besluitvorming? .......... 12

1.3.

2.

De participatiecheck ................................................................................................................ 9

Rollen ..................................................................................................................................... 12

1.3.1.

Wie wil je bij het participatietraject betrekken? ........................................................... 12

1.3.2.

Wie is waarvoor bevoegd of verantwoordelijk? Wie neemt de eindbeslissingen? ...... 12

Participatie-analyse ............................................................................................................ 13 2.1.

Omgevingsanalyse ................................................................................................................. 13

2.2.

Belangen in kaart brengen .................................................................................................... 13

2.2.1.

Hebben alle deelnemers dezelfde kennis?.................................................................... 13

2.2.2.

Welke verschillende belangen spelen er? ..................................................................... 14

Participatie-ontwerp ........................................................................................................... 15 3.1.

Ontwerpen ............................................................................................................................ 15

3.1.1.

Hoe zorg je voor voldoende kennis en vaardigheden om mee te doen?...................... 15

3.1.2.

Wat doe je om iedereen te betrekken? Hoe zorg je voor inclusiviteit? ........................ 15

3.1.3.

Hoe zorg je ervoor dat iedereen die wil meedoen dit ook kan? ................................... 16

3.1.4.

Hoe worden beslissingen genomen? ............................................................................ 16

3.1.5.

Hoe zorg je ervoor dat ook ‘tegenstanders’ de genomen besluiten accepteren? ........ 16

3.2.

Ontwikkelen .......................................................................................................................... 16 Pagina 4 van 100

4.

3.2.1.

Welke werkvormen passen bij het project en de deelnemers?.................................... 17

3.2.2.

Welke informatie deel je vooraf, tijdens en na afloop? ................................................ 17

3.2.3.

Via welke kanalen deel je de informatie? ..................................................................... 18

3.2.4.

Wanneer deel je de uitkomsten? .................................................................................. 18

3.2.5.

Bij wie kunnen deelnemers terecht met vragen? ......................................................... 18

Participatie-verslag ............................................................................................................. 19 4.1.

Wanneer ga je evalueren? Denk ook aan tussentijdse evaluaties. ....................................... 19

4.2.

Wat vinden de deelnemers van het participatieproject? ..................................................... 19

4.3.

Wat vindt het participatieprojectteam van het participatietraject? .................................... 19

4.4.

Hoe zorg je ervoor dat collega’s gebruik maken opgedane kennis en ervaring? ................. 19

Stap 1. – de informatiebijeenkomst (22-02-2022) ........................................................................ 20 Foto’s informatiebijeenkomst 22-02-2022 ....................................................................................... 21 Verslag informatiebijeenkomst 22-02-2022...................................................................................... 21 18.30 uur Introductie, door ....... .................................................................................................. 21 18.45 uur Randvoorwaarden, door ........................ ..................................................................... 22 19.00 uur Ontwerp, door .............................................................................................................. 23 Pauze ............................................................................................................................................. 24 19.45 uur Participatieproces en workshops, door .................. ..................................................... 24 20.00 uur Workshops, door .................. ....................................................................................... 24 Participatiekalender: .....................................................................................................................

25 20.15 uur Vragen? ......................................................................................................................... 25 Aanwezigheidslijst informatiebijeenkomst 22-02-2002.................................................................... 27 Inschrijfformulieren Workshops........................................................................................................ 27 Ontwerppresentatie Loevesteinlaan door bureau ........... ................................................................ 29 Stap 2. – Workshop I (17-03-2022) .............................................................................................. 38 Toelichting vooraf aan de themabijeenkomst 17-03-2022 ............................................................... 39 Foto’s themabijeenkomst 17-03-2022 .............................................................................................. 41 Aanwezigheidslijst Workshop1 – 17-03-2022 ................................................................................... 42 Verslag themabijeenkomst 17-03-2022 ............................................................................................ 43 Belangrijke kansen en bedreigingen .............................................................................................

44 Stap 3 – Workshop 2 ( 07-04-2022) ............................................................................................. 45 Toelichting ontwerpatelier ................................................................................................................ 46 Foto’s ontwerpatelier 07-04-2022 .................................................................................................... 48 Aanwezigheidslijst Workshop 2 – 07-04-2022 .................................................................................. 49 Pagina 5 van 100

Verslag ontwerpatelier 07-04-2022 .................................................................................................. 50 Stap 4 – Workshop 3 ( 28-04-2022) ............................................................................................. 56 Foto’s kennissessie 28-04-2022......................................................................................................... 57 Aanwezigheidslijst Workshop 3 – 28-04-2022 .................................................................................. 58 Presentatie workshop 3: 28-04-2022 ................................................................................................ 59 Verslag kennissessie 28-04-2022....................................................................................................... 63 Stap 5 – de evaluatie en afrondende bijeenkomst ....................................................................... 66 Foto evaluatie bijeenkomst 19-05-2022 ........................................................................................... 67 Verslag evaluatie bijeenkomst 19-05-2022 ....................................................................................... 67 18.30 uur Introductie, door .............................. ...........................................................................

67 18.35 uur Proces, door ................................................................................................................. 68 19.50 Effecten voor het ontwerp, door ......................... .............................................................. 69 20:35 Eric, Goede Ruimtelijke Onderbouwing .............................................................................. 70 20.45 Evaluatie .............................................................................................................................. 70 Wat vond u goed aan deze participatiesessie? ............................................................................. 71 Wat vond u niet goed aan deze participatiesessie? ...................................................................... 71 Wat zou u de volgende keer anders doen? ................................................................................... 72 Heeft u er iets van geleerd? .......................................................................................................... 72 21:10 Prijsvraag ............................................................................................................................. 72 21:15 Afsluiting..............................................................................................................................

72 Aanwezigheidslijst 19-05-2022.......................................................................................................... 73 Eindpresentatie participatie 19-05-2022 .......................................................................................... 74 Conclusie ................................................................................................................................... 98

Pagina 6 van 100

Inleiding. Het verzorgingshuis van Florence op de Loevesteinlaan is sinds 2015 niet meer in gebruik. Florence wenst het huidige pand te slopen en een nieuwbouwplan op de locatie te realiseren. Florence heeft aangegeven in de toekomst hier geen vastgoedeigenaar te willen zijn en het vastgoed te willen huren. In het coalitieakkoord 2018-2022 is aangegeven dat Den Haag Zuidwest bij uitstek geschikt is voor nieuwbouw en wonen in een groene wijk. Den Haag Zuidwest is aangewezen als potentieel verdichtingsgebied om een substantiële bijdrage te leveren aan het gebouwde programma voor de stedelijke ruimtevraag. De locatie aan de Loevesteinlaan maakt deel uit van het gebied rondom het winkelcentrum Leyweg dat is aangewezen als een van de kansrijke verdichtingslocaties binnen Den Haag Zuidwest. Herontwikkeling van bestaand vastgoed kan hierbij strategisch worden benut om enerzijds het onder druk staande winkelcentrum een impuls te geven en anderzijds de specifieke kwaliteiten van de omgeving (rand Zuiderpark) beter te benutten. De gemeente wenst op deze locatie te verdichten en wil dat Florence in ieder geval 50 (betaalbare) woningen extra realiseert. Een verdichting op de locatie past niet binnen het bestaande erfpachtrecht. Het erfpachtrecht voor de locatie loopt in 2030 af. Florence is voor de herontwikkeling van dit verzorgingshuis met de gemeente in overleg getreden.

Onderzocht is hoe een haalbare business case mogelijk is voor Florence enerzijds en hoe tegemoet kan worden gekomen aan gemeentelijke wensen en doelstellingen anderzijds. Hierbij is gekozen voor een nieuwe gronduitgifte aan Florence, ook omdat het bestaande pand gesloopt zal worden en er een geheel nieuwe ontwikkeling zal plaatsvinden. De gemeente faciliteert met dit voorstel de realisatie van goed en passend zorgvastgoed en wordt langdurige leegstand voorkomen. Voor Florence is de Loevesteinlaan locatie een belangrijke locatie aan het begin van een proces van herontwikkeling en renovatie van andere zorglocaties. De herontwikkeling past binnen de stedenbouwkundige visie voor deze locatie, waarbij verdichting en extra woningbouw mogelijk is. Het faciliteren van deze ontwikkeling past bij de Woonvisie 2030. Het deel van de locatie dat grenst aan de Loevesteinlaan kan een hoog bouwvolume krijgen. De ligging van de locatie aan het Zuiderpark biedt mogelijkheden voor woningbouw in hogere prijsklasse waarbij ingezet wordt op een kwaliteitsimpuls en differentiatie in Den Haag Zuid West. Bij het opstellen en selecteren van de verkaveling voor de planontwikkeling dienen de bewoners in de buurt van de ontwikkelingslocatie betrokken te worden. In het kavelpaspoort is als voorwaarde opgenomen dat hiervoor een participatietraject opgesteld en voorgelegd wordt.

Het initiatief is in strijd met het vigerende bestemmingsplan, waardoor de uitgebreide voorbereidingsprocedure (Wabo) van toepassing is. Op basis hiervan is er een verklaring van geen bedenkingen van de gemeenteraad vereist, voordat de aanvraag omgevingsvergunning in behandeling kan worden genomen. Op basis van een positieve bespreking van dit initiatief en het ruimtelijk kader (kavelpaspoort) gaat het college ervan uit dat het bouwplan, na indiening van de aanvraag omgevingsvergunning, kan worden afgewikkeld als vallend onder categorie 1a van rv 140 (RIS 288041: Voorstel van het college inzake Algemene verklaring van geen bedenkingen). Pagina 7 van 100

1. Participatieplan In samenwerking met .................. de gemeentelijk projectleider, ............. de gemeentelijk communicatieadviseur, .............de architect en ................., de participatieadviseur Haags Samenspel is hierna uitgewerkt een participatieplan gemaakt en vastgesteld. Vanuit de aankomende invoering van de nieuwe Omgevingswet heeft de gemeente Den Haag het initiatief genomen het Haags Participatie Kompas en het daarbij behorende stappenplan voor de werkwijze te maken als richtlijn voor participatie.

Voordat je anderen bij je participatietraject betrekt, breng je in kaart waarover je wilt participeren. Je stelt vast welke strategische keuzes er zijn om met je team of bestuur te bespreken. Je beschrijft waarop de deelnemers invloed kunnen uitoefenen en wie welke rol in het proces heeft.

In voorliggend participatieplan nemen wij u mee in onze visie. Hierbij verbinden wij de zorgambitie van Florence met de ambitie van de andere stakeholders, zoals de gemeente Den Haag, Haag Wonen, bewonersplatform Morgenstond, schoolbesturen en vastgoedeigenaren. Bij de uitwerking van het voorlopig ontwerp hebben wij gezocht naar de optimale balans tussen belangrijke doelstellingen: Pagina 8 van 100

-

Ruimtelijke kwaliteit; gebouwen, infrastructuur, buitenruimte Marktkwaliteit; producten, vraag, aanbod Middelen; geld, grond, mensen

Begin vorig jaar (2021) zijn we van start gegaan met een tweetal workshops met Florence waaruit heldere acties en doelen voor de korte termijn voortkwamen. In dit plan zetten we uiteen hoe het participatieproces verder wordt ingericht. Om het proces verder te definiëren maken we gebruik van het Haags Participatie Kompas*

1.1.

De participatiecheck

TIP: Een participatietraject kan ook ongewenste effecten hebben. Denk vooraf na of het onderwerp bestuurlijk en/of politiek gevoelig is.

1.1.1. In welke fase bevindt zich het project/plan waarvoor je participatie wilt inzetten? ➢ ➢ ➢ ➢

Verkenningsfase Beleidsontwikkeling, planuitwerking Keuzes maken Uitvoering, realisatie.

1.1.2. Waarover gaat het participatietraject of wat is het participatievraagstuk? Omdat de ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling en planvorming voor een groot deel al zijn vastgelegd zien we participatie op de volgende vlakken als een waardevolle aanvulling; -

de voorzieningen op maaiveldniveau die een belangrijke buurtfunctie kunnen gaan vervullen; de inrichting van de buitenruimte, aansluiting op de omgeving en verbinding met het Zuiderpark; het mobiliteitsvraagstuk en dan met name de parkeeropgave.

1.1.3. Hoe overzichtelijk of ingewikkeld (complex) is het onderwerp of vraagstuk? -

De casus Loevesteinlaan 355 is een gestructureerd onderwerp/vraagstuk. Dat wil zeggen dat alle benodigde kennis beschikbaar is. Er zijn geen principiële belangentegenstellingen. Buiten het feit dat er veel partijen betrokken zijn en er een buitenplanse verevening vanwege planologisch strijdig gebruik benodigd is, zijn de kaders helder.

1.1.4. Wat gaan betrokkenen (bewoners, ondernemers, organisaties enz.) merken? -

De voorbereiding, ontwikkeling en uitvoering van dit project zal voor alle betrokkenen te merken zijn. Het gebouw van Florence op de huidige locatie staat leeg en wordt anti-kraak bewoont. Dit betekent dat er voor bewoners, ondernemers, organisaties enz. iets gaat veranderen; Pagina 9 van 100

-

De huidige invulling komt te vervallen en in de periode tot oplevering van de nieuwbouw zullen er bouwactiviteiten zijn; Na oplevering zal het gebouw moeten gaan bijdragen aan zijn omgeving.

1.1.5. Waar komt de vraag om (inwoners-)participatie voor dit project/plan vandaan? -

Het College van B&W heeft in 2018 ingestemd met deze planontwikkeling; In 2019 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de uitwerking op basis van het Kavelpaspoort en opgelegd dat de ontwikkelaar participatie in zijn planvorming moet meenemen. De verwachtingen richting betrokkenen wordt in dit participatieplan verder uitgewerkt?

1.1.6. Hoe wordt het project afgebakend en wat zijn de kaders? Binnen het stadsdeel Morgenstond is er op hoofdlijn begrip voor de (her)ontwikkeling van de Florence locatie op basis van het vastgestelde kavelpaspoort (2018). Eén van de stakeholders, Haag Wonen is momenteel ook bezig plannen voor te bereiden voor de sloop nieuwbouw van hun bezit aan de Fluitenbergstraat. Vanuit wet- en regelgeving past de planvorming niet binnen het huidige bestemmingsplan hiervan is er een verklaring van geen bedenkingen van de gemeenteraad vereist voordat de aanvraag omgevingsvergunning in behandeling kan worden genomen. De vastgestelde beleidskaders voor de herontwikkeling zijn: - Structuurvisie Den Haag 2020 - Agenda Ruimte voor de Stad – 2016 - Haagse Hoogbouw Eyeline en Skyline – 2016 - Ruimtelijk Economische Investeringsstrategie - Agenda Groen voor de Stad – 2016 - Stedelijke Groene hoofdstructuur – 2018 - Woonvisie Den Haag 2017 – 2030 - Woonagenda 2020 – 2023 - Wateragenda en visie ‘Toekomstbestendig Haags Water - Kadernota duurzaamheid – schone energie in een groene stad - Herijking cultuurhistorische waarden Den Haag Zuidwest 2021 - Parkeerstrategie Den Haag 2021-2030 - Kavelpaspoort 2018

1.1.7. Wat is de planning van het participatietraject? Voor het participatietraject Favente Deo is een periode van maximaal 6 maanden uitgetrokken en sluit aan bij de proceslijn voor planuitwerking, indiening en start bouw. Natuurlijk zijn de plannen ook na participatie nog steeds onderhevig aan zienswijze in de te doorlopen vergunningsprocessen.

Pagina 10 van 100

22-2-2022 17-3-2022 7-4-2022 28-4-2022 19-5-2022 01-06-2022

1.2.

Informatiebijeenkomst; uitleg over het participatietraject Workshop 1: thematafel Workshop 2: ontwerpatelier Workshop 3: kennissessie Eindevaluatie; conclusies, aanbevelingen en resultaten Indiening 1ste fase omgevingsvergunning (GRO)

Het bepalen van de invloed die mogelijk is

TIP: Een goed participatietraject kent verschillende rollen. Denk aan mensen met kennis van het gebied, met kennis van communicatie en met kennis over participatie.

1.2.1. Zijn er randvoorwaarden, eisen en/of kaders aan dit participatietraject gesteld? Omdat de ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling en planvorming voor een groot deel al zijn vastgelegd zien we participatie op de volgende vlakken als een waardevolle aanvulling; -

de voorzieningen op maaiveldniveau die een belangrijke buurtfunctie kunnen gaan vervullen; de inrichting van de buitenruimte, aansluiting op de omgeving en verbinding met het Zuiderpark; het mobiliteitsvraagstuk en dan met name de parkeeropgave.

1.2.2. Welke invloed kunnen deelnemers uitoefenen? In het participatietraject voor de Loevesteinlaan 355 het voormalige Favente Deo is er veel ruimte om op de onderdelen; -

Meewerken of coproduceren Meedenken of advies vragen Mening geven of raadplegen

1.2.3. Wat is het doel van de participatie? Wat wil je bereiken met de participatie? -

Acceptatie op genomen beslissingen vergroten Argumenten en/of standpunten verzamelen Tot een gezamenlijk standpunt komen Alternatieve oplossingen ophalen Belangen in beeld brengen Kennis en ervaring ophalen

Pagina 11 van 100

1.2.4. Hoe weegt de uitkomst van het participatietraject mee in de besluitvorming? Wat doe je met de uitkomst: (conclusie) -

1.3.

De uitkomsten worden verwerkt in het plan De uitkomst wordt meegenomen in het advies (richting gemeente)

Rollen

TIP: Bij een goed participatietraject zijn de deelnemers zo divers mogelijk. Dus denk naast inwoners ook aan ondernemers, ondernemersverenigingen, buurtverenigingen, belangenverenigingen, uitvoeringspartners, particuliere ontwikkelaars en buurgemeenten. Ook collega’s, directie en bestuur kunnen deelnemer zijn.

1.3.1.

Wie wil je bij het participatietraject betrekken?

-

De Gemeente Den Haag, Woningcorporatie Haag Wonen, Bewonersplatform Morgenstond, Schoolbesturen Tamarschool Maatschappelijke instellingen Wijkz, Winkeliersvereniging Leyweg Ondernemers verzamelgebouw Keu’s Gen Medische partners (Toekomstige) Bewoners & Omwonende Belegger (Bouwinvest) Zorginstelling (Florence)

-

Leden van de gemeenteraad (uit de omgeving)

1.3.2.

Wie is waarvoor bevoegd of verantwoordelijk? Wie neemt de eindbeslissingen?

In dit participatietraject is er gekozen om de participatie bij de ontwikkelende partij neer te leggen. Dit is bepaald in het kader stellend document “het Kavelpaspoort”. In dit traject neemt de ontwikkelaar dan ook de eindbeslissing. De resultaten worden in het eindverslag participatie aangeboden tijdens het indienen van de omgevingsvergunning.

Pagina 12 van 100

2. Participatie-analyse In deze stap kijk je naar de factoren die bepalend zijn voor het participatietraject. Je kijkt welke behoeften er in het gebied/situatie leven waar je aan de slag gaat. Ook onderzoek je welke belangen er spelen en brengt die in kaart.

2.1.

Omgevingsanalyse

In de omgevingsanalyse van het gebied omschrijven de situatie waarin je project/plan speelt. Het project is gelegen n het stadsdeel Escamp in de wijk Morgenstond. In dit gebied is ......... aangesteld als gebiedsregisseur en voorzitter van de bewonersorganisatie Morgenstond is ............. Beide hebben hun zienswijze gedeeld en die is verwerkt in het participatieplan. Op dit moment gebeurt er veel in Den Haag Zuidwest wat inhoud dat er diverse participatietrajecten lopen om onder andere inspraak te krijgen op de structuurvisie DHZW 2040, Gebiedsagenda Morgenstond en het Beeld/kwaliteitsplan Loevesteinlaan. Wat we terugkrijgen in de gespreken met de stakeholders is dat er groot draagvlak is om mee te praten en te denken over de toekomst van DHZW en dat er aan de andere kant ook een soort van participatie moeheid lijkt te ontstaan wat is terug te vertalen naar de opkomst. Belangrijke sleutelfiguren in het gebied zijn zoals eerder genoemd ............. en ........... maar tevens net zo belangrijk is de rol van maatschappelijk werk Wijkz die wordt vertegenwoordigd door ........... en de woningcorporatie in het gebied Haag Wonen vertegenwoordigd door ...................

2.2.

Belangen in kaart brengen

TIP: Doe onderzoek. Lees bijvoorbeeld mediaberichten in en over het gebied of de situatie. Ga in gesprek met de doelgroepen. Bespreek hun belangen, behoefte en beleving.

2.2.1. Hebben alle deelnemers dezelfde kennis? Omdat we in een participatie veld te maken hebben met een breed spectrum aan deelnemers, belanghebbende en stakeholders hebben we er aan de voorzijde goed over nagedacht wat we aan hen gaan vragen. Anders als bij het opstellen van een structuurvisie of gebiedsagenda gaat het hier over een afgebakend plangebied dat invloed heeft op zijn omgeving. Binnen de benoemde drie pijlers van participatie willen wij met name borgen dat; -

De belanghebbende en stakeholders goed informeren; De belanghebbende en stakeholders ruimte krijgen om hun mening te ventileren; Wij de belanghebbende en stakeholders kunnen raadplegen op onderdelen; Pagina 13 van 100

-

Wij de belanghebbende en stakeholders kunnen laten meedenken op onderdelen.

2.2.2. Welke verschillende belangen spelen er? Binnen het gebied spelen er niet direct veel principiële belangenverschillen die direct betrekking hebben op het project. Waar wel rekening mee gehouden moet worden zijn de verschillende leefstijlen en doelgroepen. Dit bepaalt in grote mate de manier waarop mensen betrokken kunnen en willen worden in het participatietraject.

Pagina 14 van 100

3. Participatie-ontwerp Je bedenkt hoe je de belangen van de deelnemers kunt samenbrengen en hoe je dit het beste kunt doen (Ontwerpen). Vervolgens bedenk je welke werkvormen goed aansluiten op wat je wilt bereiken (Ontwikkelen). Je voert dat wat je hebt ontwikkeld uit (Uitvoeren). In elke fase kunnen meerdere activiteiten en contactmomenten zijn.

3.1.

Ontwerpen

TIP: Denk aan de mogelijkheid van een voorgesprek of startevenement voordat het participatieproces begint. Als er veel geschiedenis is rondom het onderwerp of in het gebied kan zo’n voorgesprek of startevenement een positief effect op het proces.

3.1.1. Hoe zorg je voor voldoende kennis en vaardigheden om mee te doen? Om goed om te gaan met de verschillen in kennis en vaardigheden wordt binnen de leefstijlen (The Smart Agent Company) en doelgroepenanalyse verder gekeken naar directe aanknopingspunten als het gaat om de manier van participeren. Vrijheid, Harmonie, Controle en Veiligheid

Klankbord

Coach

Facilitator

Gids

3.1.2. Wat doe je om iedereen te betrekken? Hoe zorg je voor inclusiviteit? Pagina 15 van 100

In het kort worden daar de volgende uitgangspunten gehanteerd; - Identificeer de verschillende leefstijlen - Bedenk wat je doel is - Bedenk wie je nodig hebt om dat doel te bereiken - Pas je communicatiestrategie aan op je doelgroep - Organiseer activiteiten/bijeenkomsten die aansluiten bij je doelgroep

3.1.3. Hoe zorg je ervoor dat iedereen die wil meedoen dit ook kan? In principe zijn er 3 regels om er voor te zorgen dat de participatiegraad hoger wordt. Het begint met informeren, dan volgt persoonlijk benaderen en uitnodigen en de laatste stap is om jezelf af te vragen of het de moeite is om iemand over te halen - Wil je het echt? Vraag je af: What’s in it for them?

3.1.4. Hoe worden beslissingen genomen? Het allermooiste is als beslissingen ontstaan op basis van gemeenschappelijke overeenkomsten. Natuurlijk is dit niet altijd het geval en wordt er op basis van de meerderheid besloten met beargumenteerde standpunten.

3.1.5. Hoe zorg je ervoor dat ook ‘tegenstanders’ de genomen besluiten accepteren? Tegenstanders in het participatieproces zijn er altijd. Het is een utopie om te enken dat je voor 100% medewerking kunt verkrijgen voor je plannen. Belang is wel om tegenstander ook mee te nemen en het proces en ze de kans te geven hun mening te delen. Door het inzetten van ambassadeurs kunnen tegenstrijdigheden worden afgevlakt waardoor er een vorm van wederzijds begrip ontstaat. Ook vanuit de gedachte van rouwcurve van Kübler-Ross is het mogelijke om tegenstanders inzicht te laten krijgen voor de beleving van anderen en het proces dat hoort bij afscheid nemen acceptatie van verandering.

3.2.

Ontwikkelen

Pagina 16 van 100

TIP: Test de opzet van je werkvorm(en)! Laat bijvoorbeeld betrokkenen meekijken tijdens het ontwerp. Doe dit vooraf, zodat er nog voldoende tijd, ruimte en geld is om aanpassingen te doen.

3.2.1. Welke werkvormen passen bij het project en de deelnemers? Op basis van het model van het BSR-model sociaal-psychologisch segmentatiemodel: belevingswerelden worden deelnemers ingedeeld naar werkvorm. Binnen deze kwadranten is er ruimte voor tegengeluiden, reacties en aansluiting. Elke wereld kent zijn eigen unieke dominante waarden, motieven en behoeften van waaruit mensen denken en handelen.

3.2.2. Welke informatie deel je vooraf, tijdens en na afloop? In de week naar aanloop van de workshop wordt het verslag van de voorgaande bijeenkomst gedeeld met daarbij de uitnodiging (flyer) voor de volgende bijeenkomst en de introductie tot de werkvorm voor de volgende workshop.

Pagina 17 van 100

3.2.3. Via welke kanalen deel je de informatie?

3.2.4. Wanneer deel je de uitkomsten? Tijdens de afronding van iedere werksessie / workshop wordt er een samenvatting gegeven van de uitkomsten, overeenkomsten en afwijkingen. De overeenkomsten worden verder ook niet ter discussie gesteld. De afwijkingen daarentegen worden in de opvolgende workshop meegenomen om verder op te werken. De afspraken die daaruit voortkomen worden in de verslagen vastgelegd.

3.2.5. Bij wie kunnen deelnemers terecht met vragen? De coach, facilitator, gids fungeert als klankboord voor alle geïnteresseerde en deelnemers aan de participatie sessies. Hij heeft zich fulltime gecommitteerd om het plan beter te maken door participatie en belanghebbende bij de planvorming te betrekken.

Pagina 18 van 100

4. Participatie-verslag De laatste stap is de evaluatie. Je kijkt tussentijds en na afloop samen met de deelnemers en het participatieprojectteam naar de effecten van het participatietraject en wat jullie hebben geleerd. Je bedenkt hoe je de opgedane kennis en ervaring borgt.

4.1.

Wanneer ga je evalueren? Denk ook aan tussentijdse evaluaties.

Als omschreven bij 3.2.4. is er tijdens iedere bijeenkomst en samenvatting van de uitkomsten, overeenkomsten en afwijkingen. Naast deze wrap-up is er ook tijd voor feedback. Wat was er goed aan de bijeenkomst, werksessie of workshop en wat valt er te verbeteren. De laatste bijeenkomst staat in het kader van samenvatten, evalueren en het benoemen hetgeen is geleerd of in vervolg trajecten beter moet.

4.2.

Wat vinden de deelnemers van het participatieproject?

De terugkoppeling die in de laatste bijeenkomst als rode draad door de avond heen ging was dat de bewoners zich gewaardeerd en betrokken hebben gevoelt. De creativiteit die aan de orde kwam en de bereidheid om ook daadwerkelijk de alternatieve in de plannen te integreren werd als zeer waardevol ervaren

4.3.

Wat vindt het participatieprojectteam van het participatietraject?

Wat heeft het team geleerd? Het team heeft met name geleerd dat participeren leuk moet zijn om een goede sfeer te creëren. Je moet er vol voor gaan en dan kunnen mensen elkaar verrassen met out of the box ideeën en concepten. Ook zijn er kritische kanttekeningen. Betrek een groter verspreidingsgebied, flyers in verschillende talen en betrek ook jongeren in participatie! Ondanks deze participatie in Corona-tijd is gestart is het merendeel van de betrokkenen tevreden met de resultaten.

4.4.

Hoe zorg je ervoor dat collega’s gebruik maken opgedane kennis en ervaring?

Alle informatie die is verzameld en vastgelegd is gedocumenteerd in onze kennisbank. Tijdens het 3maandelijks overleg wordt er een update gegeven over de stand van zaken.

Pagina 19 van 100

Verzamelde werken participatie Loevesteinlaan 355 Stap 1. – de informatiebijeenkomst (22-02-2022)

Pagina 20 van 100

Verslag informatiebijeenkomst 22-02-2022 Verslag opgesteld door: .............................. Slimme Secretaresse

18.30 uur Introductie, door ............................ .............. opent de bijeenkomst en licht toe waarom iedereen vandaag bijeen is. Namens de organisatie zijn de volgende deelnemers aanwezig: - Gemeente Den haag: ................................ - Stebru: ........................................... - Bureau Kroner Architecten: ............................. - Florence: ............................................ - Bouwinvest: ..............................................

Pagina 21 van 100

18.45 uur Randvoorwaarden, door ................ ....................... van Bureau Kroner Architecten presenteert het plan aan de hand van een presentatie. Zie bijlage 1. De deelnemers krijgen de gelegenheid om tussentijds vragen te stellen. Bomen ................: Waarom wordt er in het plan voor gekozen om de bestaande bomen te laten staan? Er is veel overlast voor geparkeerde auto’s door de hars die de bestaande bomen afgeven. ...............: Daarnaast geven de bomen nagenoeg het hele jaar overlast door de vele bladeren die ze verliezen. Andere bomen zouden fijn zijn. ..........(architect): In Den Haag zijn bomen heilig en deze input is verrassend. Het is goed om te weten wat er speelt omtrent de bomen, want de inrichting van groen is essentieel voor het plan. Hier zullen we het in de workshop verder met elkaar over hebben. Deze bomen zijn echter van de gemeente Den Haag en blijven staan. Afscheiding kan een natuurlijke eigenschap van de bomen zijn of anders van bladluis. Kosten nieuwe woningen ..............: Wat kosten midden huurwoningen? ...........(Bouwinvest): Den Haag heeft beleid op de kosten voor midden huur. De midden huur woningen voor 2022 voor Haaglanden hebben een huur tussen € 763,47 en € 988,61 per maand. Parkeerprobleem Dhr. ...................: Er is sprake van 298 woningen en slechts 160 parkeerplaatsen. Hoe kan dat? ...........

(architect): Dat klopt inderdaad. We zijn daar nog niet helemaal uit door de verscheidenheid aan gebruikers van het pand. Florence heeft zorgwoningen voor zware zorg / dementie, die bewoners zullen geen auto hebben. Wel is er een parkeerbehoefte van het personeel. Er zullen ook commerciële ruimtes in het pand komen met een parkeerbehoefte. Die parkeerplaatsen worden echter op andere momenten gebruikt dan de parkeerplaatsen van de bewoners van de woongebouwen. Er is dus sprake van zogenaamd dubbel gebruik. De parkeernorm wordt op basis van deze gegevens getoetst. Verkeer en parkeren is een belangrijk aandachtspunt voor het plan. Dhr. ..................: Erachter parkeren nu al mensen. Kunnen bezoekers aan het pand daar ook plek krijgen? Of kan er een parkeergarage onder het gebouw worden gerealiseerd? ........... (architect): Er komt geen parkeergarage onder het gebouw. Dhr. ...................: 298 woningen en 160 parkeerplaatsen is een groot verschil. En er is nu al een tekort aan parkeerplaatsen. Dat betekent dat het straks dus nog lastiger wordt om te parkeren. Het is belangrijk dat er met de bestaande bewoners rekening gehouden wordt. .............(architect): Dat punt is duidelijk en het is een bekend probleem in de stad. De wijk Morgenstond wordt aangepakt en er wordt een parkeerparagraaf opgemaakt.

Daarbij wordt gekeken naar de opnamecapaciteit, maar ook naar nieuwe vormen van mobiliteit zoals deelauto’s. Dat vormt onderdeel van de beoogde mobiliteitstransitie. De inzet is er namelijk op gericht om het autobezit en gebruik te verminderen ten faveure van langzaam verkeer, OV en deelmobiliteit. Er wordt een structuurvisie opgesteld voor Den Haag Zuidwest, waar Morgenstond ook deel van uit maakt. Dat is een integrale opgave op het gebied van woningbouw, openbare ruimte en groen, voorzieningen en een mobiliteitstransitie en energietransitie Dhr. ..................: Bewoners uit andere wijken komen hier ook parkeren en pakken dan vervolgens hun fiets om verder te reizen. Eerder is bij het bestemmingsplan aangegeven dat er geen betaald parkeren zou komen. ......... (architect): Er wordt naar verwachting vergunning parkeren ingevoerd. Hoe en wanneer is nog niet bekend. Dhr. ..................: Er zijn vele valse beloften gedaan aan de bewoners. Andere deelnemers, tevens bewoners, sluiten zich aan bij wat dhr. ................ zegt. Pagina 22 van 100

............. (architect): Er komt een aparte workshop over dit onderwerp. En de gemeente Den Haag is hier vandaag ook aanwezig en luistert ook mee. ........... (Gemeente Den Haag): We komen hier later op terug.

Dhr. ..................: Als er in de commerciële ruimte van het gebouw een artsenpraktijk komt, dan betekent het dat er nog meer auto’s in de wijk moeten parkeren. .......... (architect): Dat wordt zeker meegeteld. Parkeren en verkeer worden een apart thema om nader te bespreken.

19.00 uur Ontwerp, door .................. Berging Mw................: Waar zitten de bergingen van het gebouw? ........... (architect): De bergingen zitten niet beneden, maar in de woningen. Er is een enorme fietsenstalling beneden met een capaciteit van 3 – 5 fietsen per woning. Mw. .............: Houd er wel rekening mee dat iedereen koffers heeft en het niet alleen gaat om fietsen stallen. Veiligheid Dhr. .............: (reageert op een opmerking van ........ dat er geen overlast is in de wijk) Er is geen overlast? Er worden overvallen gepleegd in het Zuiderpark. Er moet juist iets aan veiligheid gedaan worden in de wijk! ......... (architect): Er moet inderdaad een betere verbinding komen tussen het Zuiderpark en de wijk. Daar wordt binnen het plan ook aandacht aan besteed. Over het algemeen geldt: hoe meer mensen eromheen wonen, hoe meer het park wordt gebruikt en hoe veiliger het dan wordt. Een deelnemer uit de zaal roept dat handhaving beter geregeld zou moeten worden. Laden en lossen Dhr. .........: Ik woon al heel lang in de Dalerveenstraat en er is altijd gedoe geweest met halen en brengen van voedsel, het laden en lossen. Het is goed om daar in het plan rekening mee te houden. ........(architect): Dat is een goed punt en daar wordt erg goed naar gekeken. Inrichting buitenterrein Mw. ......... : Er komt een andere inrichting voor het buitenterrein.

Wordt de bewonersingang naar achteren geplaatst? Daardoor ontstaat er wellicht een mogelijkheid die er nu niet is om busjes en taxi’s die nu moeilijk naar de ingang kunnen komen, wél voor de ingang te laten stoppen. ........ (architect): Er wordt samengewerkt met een apart bureau om dit goed in te richten en ook dit soort vragen te beantwoorden. Er ontstaat in het plan in ieder geval een voetgangersroute tussen beide gebouwen. Daardoor kunnen busjes en taxi’s dichterbij komen. Andere deelnemers vragen daarbij ook aandacht voor toegankelijkheid van Hulpdiensten of het plaatsen van een bankje zodat de bewoners daar kunnen plaatsnemen en ook even kunnen wachten op vervoer. Vuil Dhr. ............: Er is een probleem met huisvuil. De orac’s zijn vaak vol. Nu komen er door dit gebouw nog meer mensen bij die ook hun vuil kwijt moeten. Dat moet ergens gedeponeerd kunnen worden. ........(architect): Er wordt op 1 plek iets gerealiseerd voor aan- en afvoer voor Florence. Er worden aparte ruimtes in het gebouw gerealiseerd voor afval. ......... (gemeente Den Haag): Het nieuwe beleid is om afval inpandig te regelen. Voor dit plan komen er geen extra orac’s en wordt het afval inpandig opgeslagen. Andere deelnemers geven aan dat ook inpandig goed geregeld moet worden. Pagina 23 van 100

Bijvoorbeeld met ventilatie, zodat de deuren niet opengezet worden. Er zijn al ratten en dat moet niet verergeren door nieuwe plekken met afval.

Pauze 19.45 uur Participatieproces en workshops, door ........... ............... licht het participatieproces toe aan de hand van een presentatie. Zie hfd 1 t/m 4. De deelnemers krijgen de gelegenheid om tussentijds vragen te stellen.

Ontmoetingsfunctie Mw. ............ (opbouwwerker): In de buurt wonen veel senioren en ik weet vanuit mijn werk goed wat er speelt in de wijk. Eenzaamheid van de senioren is een zorgpunt. Ik zou graag willen mee denken over hoe ervoor gezorgd kan worden dat er een project met een buurtfunctie komt. Het zou mooi zijn als het gebouw van Florence opengesteld kan worden voor de bewoners van de wijk om daar activiteiten kunnen ontplooien. Die behoefte is erg groot in de wijk. ........ (Stebru): Ik nodig je van harte uit bij de thema werkgroepen om hierover in gesprek te gaan. Mw. ............. (opbouwwerker): Ik zeg dat graag toe. Dhr. ............. (Tamarschool): Ik zou graag willen bekijken wat wij als school kunnen doen in het ontmoeten van jong en oud. Ik zou daarvoor graag in de plint een plekje krijgen. ............. (Florence): Naast de zwaardere zorg die wij gaan bieden in het pand dat hier wordt gebouwd, biedt Florence ook extramurale zorg en heeft het ontmoetingscentra. Ook voor dit project wordt bekeken of dat opgestart kan worden. Dat is wel afhankelijk van geld en subsidies. Mw. ..........: Florence had de functie om extramurale en intramurale zorg te verlenen aan de buurt voor de senioren. Ouderen kon daar ook eten. Vervolgens ging de instelling dicht en is er een leegte ontstaan. In de toekomst zouden er veel ouderen weer gebruik van willen maken.

Commerciële ruimtes Mw. .............: Kan er ruimte gecreëerd worden voor de mensen die in het weekend hier in de school de gymzaal gebruiken? We hebben nu veel overlast van het parkeren. Dhr. ...........: In het weekend is hier op zondagmiddag een kerkdienst. Zondagavond maakt een Bulgaarse organisatie gebruik van de gymzaal. ..... (Stebru): Er zijn commerciële ruimtes en voorzieningen binnen het project die benut kunnen worden. Voorzieningen en openbare ruimte E........ vraagt in het kader van de verschillende rollen die deelnemers hebben bij participatie aan een deelnemer in de zaal of hij een meedenker is. De deelnemer antwoordt dat dat zo is. Hij zou graag willen meedenken over voorzieningen en de openbare ruimte in dit project. Eén en ander moet intelligent op elkaar worden afgestemd. Zo moet de brede ingang blijven bestaan. En zijn er irritaties over plekken waar mensen hun auto’s parkeren op plekken die daar niet voor bedoeld zijn. Maar ook bijvoorbeeld dat als er gesloopt moet worden, dat de aanrijroutes voor het bouwverkeer goed moeten zijn. Over de logistieke routes moet goed nagedacht worden en op elkaar afgestemd.

20.00 uur Workshops, door .........

Pagina 24 van 100

........ vertelt dat er oorspronkelijk werd gedacht aan workshop op de donderdagmiddag. Omdat potentiële deelnemers moeten werken op donderdagmiddag worden de workshops verplaatst naar de avond. Met goedkeuring van .........., die ruimtes beschikbaar stelt voor de workshops. Een deelnemer vraagt of er een tijdslijn beschikbaar is voor het participatietraject. Er is een participatiekalender waar alle relevante momenten op beschreven staan. Eén van de workshops is ingepland op 28 april en dan is het meivakantie. I.v.m. de structuur wordt er na enige discussie toch besloten om dit moment te laten staan. In de participatiekalender staan de Kennistafel en het Ontwerpatelier omgedraaid in de tijd. Correct is: Ontwerpatelier 7 april, Kennistafel 28 april.

Participatiekalender: Algemene informatiebijeenkomst 22 februari 2022 Thematafels 17 maart 2022 Ontwerpatelier 7 april 2022 Kennistafels 28 april 2022 Afronding en evaluatie 19 mei 2022 Indienen omgevingsvergunning 1 juni 2022

20.15 uur Vragen? Folders Mw. ................: In de folder die is verspreid over deze bijeenkomst staat het woord ‘participatie’. Die term is niet handig omdat een groot deel van de ontvangers van de folder niet weet wat participatie betekent. Hou daar voor een volgende keer rekening mee. Een alternatieve term kan zijn ‘meedenken’. ......... (Stebru): Bedankt voor de feedback. Een deelnemer biedt zich aan om de folders te verspreiden in haar eigen appartementencomplex zodat ....... dat een volgende keer niet hoeft te doen. Het Wijknetwerk kan gebruikt worden. Alleen voor de bijeenkomst van 19 mei worden nog een keer folders verspreid. Deelnemers workshops Er wordt gevraagd waarom er aan de workshops minder mensen mogen deelnemen dan aan deze participatiebijeenkomst. ........ legt uit dat de deelnemers aan de workshops vertegenwoordigers zijn van hun achterban in de wijk. Met een kleiner groepje kun je makkelijker in een workshop-setting aan de slag. De achterban krijgt de informatie terug en er wordt een fotorapportage van de workshops verstuurd naar iedereen die zijn of haar emailadres vanavond achterlaat op de deelnemerslijst. Start bouw Er wordt gevraagd wanneer de bouw start. ...... geeft aan dat er op zijn vroegst in september 2023 wordt gestart. Als er geen vergunning is verkregen dan gaat het nog erg lang duren.

Voordat er gestart kan worden met slopen, moet ook eerst worden bekeken wat er met de locatie gedaan moet worden op gebieden zoals asbestsanering. Inschrijven op de nieuwe woningen Mw. ..................: Hoe gaat Bouwinvest deze woningen aanbieden aan geïnteresseerden? Via welk platform? ............ (Bouwinvest): Bouwinvest heeft een website wonenbijbouwinvest.nl. Daarop wordt Pagina 25 van 100

doorgaans 6 maanden voor oplevering gepubliceerd. Er komen ook bouwdoeken om de bouwplaats heen, waarop de website wordt genoemd zodat geïnteresseerden zich kunnen inschrijven. Commerciële ruimtes Mw. ................: Zijn er binnen het commerciële deel ook speciale voorzieningen voor de dementerende ouderen? Dhr. ..................: Wat komt er in de commerciële ruimtes? ............. (Stebru): Dat is nog niet bekend, maar we kunnen wel met elkaar nadenken over de mogelijkheden. ...............: Voor die units moet huur betaald worden. Wat erin komt moet wel versterkend werken voor de wijk. We hopen dat Florence een ontmoetingsfunctie terugplaatst. Maar er moet huur betaald worden voor de ruimtes. .............(architect): Er komen dienstverleners in die ruimtes. Bij de thema-avonden over voorzieningen kan nagedacht worden over de invulling van die dienstverleners. Er wordt tot slot een tip gegeven over parkeren op het nieuwe terrein. Daar zou een slagboom geplaats kunnen worden waarbij toegang alleen mogelijk is met een pasje. Mw. ..................... vraagt de architect om te tonen hoe de woningen en de commerciële ruimtes eruit zien. Aan dat verzoek wordt gehoor gegeven. Op de workshops kan worden ingeschreven middels de lijsten die achter in de ruimte klaarliggen.

De workshops worden gegeven op donderdagavonden aan de Genemuidenstraat 208, er is een parkeerterrein aanwezig waarop gratis geparkeerd kan worden.

Pagina 26 van 100

Pagina 27 van 100

Pagina 28 van 100

Ontwerppresentatie Loevesteinlaan door bureau Kroner

Pagina 29 van 100

Pagina 30 van 100

Pagina 31 van 100

Pagina 32 van 100

Pagina 33 van 100

Pagina 34 van 100

Pagina 35 van 100

Pagina 36 van 100

Pagina 37 van 100

Stap 2. – Workshop I (17-03-2022)

Pagina 38 van 100

Toelichting vooraf aan de themabijeenkomst 17-03-2022 Van: .............. Verzonden: woensdag 16 maart 2022 10:03 Aan: thhoeven@telfort.nl; josstraver@ziggo.nl; lennykok1950@gmail.com; hensky@kpnmail.nl; nelriet@gmail.com; ingrid.bosboom@gmail.com; b.schwanke@kpnmail.nl; y.akachar@wykz.nl; Kittykok38@gmail.com; brunhildelemmers@yahoo.com.br; fatimazeg15@gmail.com; djamilla6@hotmail.com; henrylijde@hotmail.com; Mark Graafland <mg@bureaukroner.nl>; R. van der Ploeg <r.vander.ploeg@stebru.nl>; Jaap van Heest <jaap.vanheest@denhaag.nl>; stef.katwijk@denhaag.nl; Matthijs Stinissen <ms@bureaukroner.nl>; Alet Cadee <A.Cadee@haagwonen.nl>; Mitchell Oosterwolde <Mitchell.Oosterwolde@Florence.nl>; y.akachar@stichtingmooi.nl CC: Joep van Ool <joep.vanool@denhaag.nl>; jatollenaar@gmail.com; Post, Huub van der <h.vanderpost@bouwinvest.nl>; Michel van Koppen <Michel.van.Koppen@Florence.nl>; Yamina Akachar <Y.Akachar@wijkz.nl>; Marian Hoppenbrouwer <M.Hoppenbrouwer@haagwonen.nl>; Nora Kooijmans <nora@echo-urbandesign.com>; Tim Tutert <tim@echo-urbandesign.com> Onderwerp: Workshop: thematafel Loevesteinlaan 355 Goedemorgen Participatieleden, Morgen staat de 1ste workshop, de thematafel, op het programma. Tijdens de workshop behandelen we onze 3 participatiethema’s; voorzieningen, buitenruimte en parkeren.

Om de deelnemers al een klein beetje een inkijk te geven in het programma ontvangt u deze mail ter begeleiding. De workshop worden gehouden in Keu’s Genoeg aan de Genemuidenstraat 208. De inloop is vanaf 18:00 uur en het programma start om 18:30 met een korte introductie. Programma De thematafel wordt ingevuld vanuit de theorie die wordt genoemd de SWOT-analyse. Het betreft het opzetten van een interne en externe analyse voor het project en bestaat uit interne sterktes en zwaktes van het huidige gebouw afgezet tegen de kansen en bedreigingen van het nieuwe project.

Pagina 39 van 100

Om 18:45 uur starten we met Ronde 1 (interne analyse) In ronde 1 starten we met het in kaart brengen van de sterktes (Strengths) en zwaktes (Weaknesses) van het huidige gebouw in haar omgeving. Kijk objectief naar de effecten van bijvoorbeeld het gebouw in zijn omgeving, de invloed op de sociale samenhang en bereikbaarheid (van bestemmingsverkeer) ed. Om 19:15 uur starten we met Ronde 2 (externe analyse) In ronde 2 starten we met het in kaart brengen van de omgevingsfactoren kansen (Opportunities) of bedreigingen (Threats) zijn voor het nieuwe project. Kijk goed naar de nieuwe ontwikkelingen in het gebied en betrek daar ook de sociale, maatschappelijke en economische aspecten in die effect hebben op het project en haar omgeving. Om 20:00 uur starten we met Ronde 3 (confrontatie) In ronde 3 gaan we de uitkomsten van ronde 1 en ronde 2 clusteren. Per participatieonderdeel gaan we de voor- en nadelen bepalen door alle uitkomsten met elkaar in verbinding te brengen. Op basis van die uitkomsten gaan we een zwaarte toekennen aan de clusters die zijn ontstaan en bepalend worden voor het vervolgtraject. Om 20:30 uur starten we de laatste ronde (advies ontwerpatelier) In ronde 4 gaan we op basis van de clusters en die zijn voortgekomen uit de confrontatie, adviezen opstellen om mee te geven richting de volgende workshop; het ontwerpatelier.

Ik heb er zin in. Tot morgen

.

Ps. mochten er nog mensen zijn die zich niet hebben aangemeld maar wel willen komen er zijn wat afvallers dus er is ruimte voor 2 extra deelnemers. Met vriendelijke groet, ........................

Pagina 40 van 100

Foto’s themabijeenkomst 17-03-2022

Pagina 41 van 100

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 .. .. .. .. 15 16 17 18 19 20 21 22 .. .. 23 24 25 26 27

Pagina 42 van 100

Verslag themabijeenkomst 17-03-2022

Pagina 43 van 100

Belangrijke kansen en bedreigingen

Pagina 44 van 100

Stap 3 – Workshop 2 ( 07-04-2022)

Pagina 45 van 100

Toelichting ontwerpatelier

HANDLEIDING ONTWERPATELIER Een ontwerpatelier is een werkvorm waarin een team van mensen samen aan de slag gaat om een (deel) ontwerp voor een plangebied of project te realiseren.

THINK OUTSIDE THE BOX Een ontwerpatelier is een werkvorm die enthousiasmeert. Deelnemers worden uitgedaagd na te denken over wat de beste manier is om een opgave te realiseren en deze ook in een ontwerp vorm te geven. Dit doet een beroep op de creativiteit, maar ook op de vaardigheid om goed naar elkaar te luisteren en meerdere belangen met elkaar te verenigen in het eindresultaat. Doordat er een gezamenlijk eindbeeld gevisualiseerd wordt zien deelnemers hun eigen inbreng in het proces daadwerkelijk terug.

SLIMME TIPS & TRICKS Bij het opzetten en uitvoeren van een ontwerpatelier is het belangrijk met een aantal zaken rekening te houden: • •

Ontwerpprincipes met betrekking tot sociale veiligheid en externe veiligheid kunnen fijne handvaten zijn om tot een ontwerp te komen. De ontwerpopgave moet herkenbaar en duidelijk zijn en passen bij het plangebied. Pagina 46 van 100

• • • •

Er moet iemand aanwezig zijn die een goede toelichting kan geven op de ontwerpopgave en het plangebied. Het belangrijk een duidelijke rolverdeling te hanteren binnen het ontwerpteam. Er moet iemand aanwezig zijn die de tijdsindeling van het ontwerpatelier bewaakt Het gemiddelde aantal deelnemers voor het ontwerpatelier is 15.

PRAKTISCHE AANDACHTSPUNTEN Voor een ontwerpatelier wordt een kaart van het plangebied en driedimensionaal ontwerpmateriaal ter beschikking gesteld door de organisator. • • •

Ontwerp voorzieningen: maken van een MOODBOARD. Begeleiding door Florence Ontwerp mobiliteit en parkeren: maken van een maquette. Begeleiding door Architect Ontwerp buitenruimte: maken van gezellige handschetsen. Begeleiding door ECHO

PLANNING ONTWERPATELIER Inloop Inleiding en problemen in kaart brengen Ontwerpen per thema. Terugkoppeling

18.00 - 18.30 18.30 - 19.00 19.00 – 20.00 20.00 – 21.00

Pagina 47 van 100

Foto’s ontwerpatelier 07-04-2022

Pagina 48 van 100

Pagina 49 van 100

Verslag ontwerpatelier 07-04-2022

Pagina 50 van 100

Pagina 51 van 100

Pagina 52 van 100

Pagina 53 van 100

Pagina 54 van 100

Pagina 55 van 100

Stap 4 – Workshop 3 ( 28-04-2022) Van: ........ Verzonden: dinsdag 26 april 2022 11:55 Aan: dvervaart@hotmail.com; mzhaluboellah@gmail.com; kittykok38@gmail.com; lennykok1950@gmail.com; nelriet@gmail.com; Jos Straver <josstraver@ziggo.nl>; y.akachar@wykz.nl; b.schwanke@kpnmail.nl; ingrid.bosboom@gmail.com; henrylijde@hotmail.com; dalerveenstraat12@gmail.com; djamilla6@hotmail.com; fatimazeg15@gmail.com; Charles Crown <jasas@ziggo.nl>; jboer@tamarschool.nl; Lucia Dokkum <luciadokkum@gmail.com>; bussemaker.charles@gmail.com; brun hilde <brunhildelemmers@yahoo.com.br>; hensky@kpnmail.nl CC: Alet Cadee <A.Cadee@haagwonen.nl>; Joep van Ool <joep.vanool@denhaag.nl>; stef.katwijk@denhaag.nl; Post, Huub van der <h.vanderpost@bouwinvest.nl>; Mitchell Oosterwolde <Mitchell.Oosterwolde@Florence.nl>; jatollenaar@gmail.com; Mark Graafland <mg@bureaukroner.nl>; Jaap van Heest <jaap.vanheest@denhaag.nl>; R. van der Ploeg <r.vander.ploeg@stebru.nl>; Matthijs Stinissen <ms@bureaukroner.nl>; Marian Hoppenbrouwer <M.Hoppenbrouwer@haagwonen.nl>; ellen.maat@florence.nl; aiko.van.der.lem@florence.nl; Sanna Schuiling <sanna.schuiling@denhaag.nl>; Willy van Rossum <willy.vanrossum@denhaag.nl> Onderwerp: Participatie: Loevesteinlaan ontwerp atelier (3) Goedemorgen, Hierbij ontvangt u het verslag van de derde bijeenkomst in het kader van de participatie Loevesteinlaan 355.