RIS318742 Zorgen om toename discriminatie bijlage 4
Tekst van het document
31
Monitor Discriminatie
2023
6 Aanknopingspunten voor interventie en beleid Inleiding
6.1
De registratiegegevens die in de monitor zijn verwerkt verschaffen inzicht in de aard en omvang van de geregistreerde discriminatie binnen de regio’s Haaglanden en Hollands Midden. Omdat de cijfers door de lage meldingsbereidheid slechts een deel van het verhaal vertellen zijn andere bronnen ontsloten om het beeld aan te scherpen. Hierdoor kunnen voorstellen worden gedaan om meer te betekenen voor personen die discriminatie ervaren. De aanknopingspunten uit de registraties, de voorbeelden uit de praktijk van de klachtbehandeling en de signalen die de ADV’s en de Politie via andere kanalen bereiken vragen om: ■
Verbreding van de toegankelijkheid van de ADV’s.
■
Een handelingskader bij discriminatie op niet-wettelijke gronden.
■
Verbetering van de informatiepositie en handelingsvaardigheden bij discriminatie op grond van herkomst/huidskleur.
■
6.2
Een verdere intensivering van de samenwerking tussen de Politie en de ADV’s.
Verbetering van de toegankelijkheid van de ADV’s Na een intensieve voorbereiding is op 9 januari 2024 het landelijk meldpunt Discriminatie.nl gelanceerd. Vanaf de lancering opereert de basisvoorziening van Stichting iDb, het onderdeel van de organisatie waarin de opvang en klachtbehandeling is ondergebracht, onder de naam Discriminatie.nl/HaaglandenHollandsMidden. De ADV Den Haag Meldt, die de wettelijke taken voor de gemeente Den Haag uitvoert, voert de betreffende taken vanaf de lancering uit onder de naam Discriminatie.nl/Den Haag. De landelijke en lokale publiciteitscampagne die rondom de lancering is gevoerd heeft inmiddels bijgedragen aan de bekendheid van de ADV’s en geleid tot toename van het aantal meldingen. Op het landelijk niveau is afgesproken om verder te werken aan vergroting van de naamsbekendheid van de ADV’s. Naast de initiatieven die op het landelijk niveau zullen worden ontplooid, zal de gewenste bekendheid en de brede toegankelijkheid van de ADV’s worden gerealiseerd door:
1. Permanente campagne zodat personen die discriminatie ervaren beter zijn geïnformeerd over het bestaan en de werking van de ADV’s. 2. Ontwikkelen van eigen informatiematerieel en gebruik maken van het materiaal dat landelijk is ontwikkeld om het aanbod van de ADV’s breed voor het voetlicht te brengen en, zodoende, de meldingsbereidheid te vergroten. 3. Het verzorgen van laagdrempelige spreekuren bij herkenbare en toegankelijke locaties binnen wijken, zoals bibliotheken, door Discriminatie.nl/Den Haag.
32
Monitor Discriminatie
2023
4. Het zo dicht mogelijk bij de burgers organiseren van onderdelen van de eerste opvang: bij dit initiatief van Stichting iDb worden sleutelfiguren binnen gemeenschappen en aandacht- en frontlijnfunctionarissen bij maatschappelijke organisaties getraind zodat zij, bij discriminatie binnen sociale verbanden waarin zij opereren, kunnen zorgdragen voor een betekenisvolle eerste opvang en, waar nodig, doorverwijzing naar de ADV.
6.3
Een handelingskader bij discriminatie op niet-wettelijke gronden De gesignaleerde toename van het aantal meldingen van ervaren discriminatie op niet-wettelijke gronden vraagt om verschillende redenen aandacht van de ADV’s. De motieven om de ervaren ongelijke behandeling te melden kunnen gebaseerd zijn op intuïtieve onrechtvaardigheidsoordelen maar er komen ook meldingen bij de ADV’s binnen die gebaseerd zijn op een weloverwogen onrechtvaardigheidsoordeel over de ervaren ongelijke behandeling (zie hoofdstuk 5 van de monitor). Beide categorieën van meldingen worden in behandeling genomen en er wordt het nodige gedaan zodat de melder de opvang en het vervolg van de verrichtingen van de ADV als betekenisvol kan ervaren. Bij meldingen over ervaren discriminatie die gebaseerd is op weloverwogen onrechtvaardigheidsoordelen ligt, zoals eerder gesteld, wel een uitdaging voor de wetgever en partijen die een bijzondere verantwoordelijkheid dragen op het gebied van discriminatiebestrijding. Het vertrouwen in de rechtsstaat en instituties kan onder druk komen te staan als er geen handelingsperspectief kan worden geboden aan personen die de ervaren ongelijke behandeling kunnen onderbouwen met weloverwogen argumenten en feiten.
Stichting iDb heeft de landelijke organisatie voorgesteld om gezamenlijk te werken een wenkend perspectief bij meldingen waarbij sprake is van discriminatie op niet-wettelijke gronden. Het voorstel zal worden uitgewerkt door Stichting iDb en moet resulteren in:
1. Een handelingskader voor een adequate opvang en behandeling van de betreffende meldingen. 2. Het opbouwen van netwerken van belangenorganisaties en pleitbezorgers zodat thema’s en signalen die bij de betreffende meldingen aan de orde komen kunnen worden opgepakt.
6.4
Verbetering van de informatiepositie en handelingsvaardigheden bij discriminatie op grond van herkomst/huidskleur In hoofdstuk 5 is gewezen op de imperfectie van de registratiegegevens die betrekking hebben op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur. Omdat er in de huidige situatie geen onderscheid wordt gemaakt tussen bijvoorbeeld risicomijdende discriminatie en aversieve discriminatie. Omdat deze vormen van discriminatie verschillende oorzaken en effecten kennen en daardoor invloed kunnen hebben op de specifieke ondersteuningsbehoefte van de melder, zullen de volgende stappen worden ondernomen:
1. Het uitvoeren van een verkennend onderzoek om beter inzicht te krijgen in de ondersteuningsbehoefte van de verschillende subgroepen waarvan meldingen worden geregistreerd onder discriminatiegrond herkomst/huidskleur.
33
Monitor Discriminatie
2023
2. Mede op basis van gegevens uit het verkennend onderzoek zal worden gekeken naar de wijze waarop beter kan worden ingespeeld op de ondersteuningsbehoefte van de betreffende melders en externe bronnen die kunnen worden aangeboord om de effectiviteit van het aanbod van de ADV’s te vergroten.
6.5
Een verdere intensivering van de samenwerking tussen Politie en de ADV’s Voor een goede samenwerking tussen Politie en de ADV’s zal het netwerk van politiefunctio narissen uit de basisteams, die aanspreekpunt zijn voor het aanpakken van discriminatie, worden geoptimaliseerd. Hierdoor zal nog sneller en makkelijker kunnen worden opgetreden bij discriminatie incidenten, vooral binnen de openbare ruimte en de directe woonomgeving. De korte lijnen en de mogelijkheid om snel te handelen zijn belangrijk omdat bij deze incidenten vaak de veiligheid van de melder in het geding is. De aansturing van dit netwerk is door de Politie geregeld en er zijn momenten ingebouwd voor afstemming en coördinatie. In 2023 heeft de Politie een netwerkbijeenkomst georganiseerd om, binnen de wettelijke mogelijkheden daartoe, informatie uit te wisselen en te delen met maatschappelijke organisaties die direct of indirect betrokken zijn bij het bestrijden van discriminatie. In samenwerking met de ADV’s zijn voorlichtingsbijeenkomsten voor politiefunctionarissen georganiseerd over de werking van de ADV’s en over mogelijkheden om gezamenlijk meer te betekenen voor slachtoffers van discriminatie. Met het oog hierop zijn de volgende stappen van belang:
1. Vergroting van de kennis van medewerkers van het Regionaal Service Centrum (RSC), het onderdeel van politie-Eenheid Den Haag waar burgers niet spoedeisende meldingen kunnen doen, zodat er bij meldingen van discriminatie adequaat en sensitief kan worden opgetreden. Door kennis van het krachtenveld dat van belang is voor het aanpakken van discriminatie zullen de betreffende medewerkers beter in staat zijn een goede afweging te maken over vervolgstappen na de eerste opvang, zoals het leggen van contact met het politiebureau waar aangifte kan worden gedaan of doorverwijzen naar een ADV. Tijdens de vakmanschapsdagen van het RSC in januari 2024 hebben de ADV’s trainingen verzorgd voor de medewerkers van die afdeling. 2. In het kader van het programma ‘Politie voor iedereen’ zal de Politie in de zomer van 2024 voor zo’n 160 hulpofficieren in opleiding themadagen organiseren over de aanpak van discriminatie. De functie en de positie van de betreffende hulpofficieren is belangrijk voor het werkproces en doorzettingsvermogen bij het aanpakken van discriminatie. Tijdens de themadagen zal worden uitgelicht hoe de hulpofficieren hun rol als “waakhond” kunnen inzetten om de proceskant te verbeteren en de samenwerking binnen de strafrechtelijke keten te optimaliseren. 3.
De projectleider Professioneel Controleren van het programma ‘Politie voor iedereen’ organiseert ieder kwartaal expertmeetings waaraan de ADV’s ook deelnemen. In 2023 is de inhoud van de trainingen binnen dit project besproken en voorzien van input en in 2024 zal het nieuwe handelingskader professioneel controleren worden gedeeld en besproken.
34
Bijlagen
BIJLAGE 1:
DE DOOR DE ADV’S GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023, 2022 EN 2021 NAAR GEMEENTE VAN DE MELDER EN NAAR HET AANTAL INCIDENTEN EN VOORVALLEN PER 1.000 INWONERS
GEMEENTE
INWONERS, OP 31 DECEMBER 2023
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN EN KLACHTEN PER 1.000 INWONERS (%)
2023
2022
2021
2023
2022
2021
ALPHEN AAN DEN RIJN
114.182
25
30
34
0,21
0,27
0,30
BODEGRAVEN-REEUWIJK
36.308
1
6
9
0,03
0,17
0,26
DELFT
106.086
43
50
38
0,42
0,48
0,37
DEN HAAG
562.839
228
213
220
0,41
0,38
0,40
GOUDA
75.316
35
25
47
0,48
0,34
0,60
HILLEGOM
22.453
5
2
3
0,22
0,09
0,14
KAAG EN BRAASSEM
28.573
13
6
9
0,45
0,22
0,33
KATWIJK
66.607
14
8
21
0,21
0,12
0,32
KRIMPENERWAARD
57.700
9
9
14
0,16
0,16
0,25
LEIDEN
127.089
51
46
48
0,40
0,37
0,38
LEIDERDORP
27.657
7
5
9
0,25
0,18
0,33
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
77.703
25
22
30
0,32
0,29
0,39
LISSE
23.390
5
1
8
0,21
0,04
0,35
MIDDEN-DELFLAND
19.472
6
5
3
0,31
0,26
0,16
NIEUWKOOP
29.463
6
3
8
0,20
0,10
0,28
NOORDWIJK
45.179
9
9
11
0,20
0,20
0,25
OEGSTGEEST
25.746
8
13
12
0,31
0,52
0,48
PIJNACKER-NOOTDORP
57.672
20
11
17
0,35
0,20
0,31
RIJSWIJK
57.997
34
21
25
0,59
0,38
0,46
TEYLINGEN
38.510
2
9
8
0,05
0,24
0,21
VOORSCHOTEN
25.665
5
6
5
0,19
0,23
0,20
WADDINXVEEN
32.601
11
5
5
0,34
0,16
0,17
WASSENAAR
27.093
3
4
10
0,11
0,15
0,38
WESTLAND
114.887
11
13
23
0,10
0,12
0,21
ZOETERMEER
126.998
52
42
66
0,41
0,34
0,53
ZOETERWOUDE
9.443
2
0
2
0,21
0,00
0,23
ZUIDPLAS
46.981
5
10
16
0,11
0,22
0,36
1.985.190
635
574
701
0,32
0,30
0,36
TOTAAL
35
Bijlagen
BIJLAGE 2:
DE DOOR DE ADV’S GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023 NAAR DISCRIMINATIEGROND PER GEMEENTE DISCRIMINATIEGROND
SEKSUELE GERICHTHEID
3
5
2
GOUDA
4
5
3
25
24
24
9
85
6
3
2
25
1
4
1
10
HILLEGOM KAAG EN BRAASSEM
1
KATWIJK
3
3
15
1
1
6
3
15
18
1
2
5
7
3
4
1
7
26
LEIDERDORP
1
1
2
1
3
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
3
2
16
1
3
LEIDEN
5
LISSE
2
MIDDEN-DELFLAND
2
NIEUWKOOP
1
3
OEGSTGEEST
2 1
PIJNACKER-NOOTDORP
4
RIJSWIJK
3
TEYLINGEN 2
WADDINXVEEN
1
1
2
8 4
1 11
5
1 1
2
1
2
3
2
1
1
12
4
23
2 2
1
1
3
2
1
1 2
1
1
5
1
2
2
2
5
1
1
5
4
31
7
1
WASSENAAR WESTLAND
2
8
1
VOORSCHOTEN
3
3
1 1
20
1
1
1
KRIMPENERWAARD
ZOETERMEER
3
1
DELFT
NOORDWIJK
POLITIEKE GEZINDHEID
5
BODEGRAVEN-REEUWIJK
DEN HAAG
ONBEKEND
1
NIET-WETTELIJKE GRONDEN
10
NATIONALITEIT
LEEFTIJD
4
LEVENSOVERTUIGING
HERKOMST/HUIDSKLEUR
1
HANDICAP/CHRONISCHE ZIEKTE
GESLACHT
1
GODSDIENST
BURGERLIJKE STAAT
ALPHEN AAN DEN RIJN
ARBEIDSDUUR
ARBEIDSCONTRACT
ANTI-SEMITISME
GEMEENTE
ZOETERWOUDE
1
ZUIDPLAS
4
2
2
1
1 1
1 1
36
6
Bijlagen
BIJLAGE 3:
DE DOOR DE ADV’S GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023 PER GEMEENTE, NAAR MAATSCHAPPELIJK TERREIN TERREIN
4
1
5
1
3
KRIMPENERWAARD
3
2
1
1
LEIDEN
13
3
8
6
1
4
2
6
2
6
4
HILLEGOM
2
2
KAAG EN BRAASSEM
2
KATWIJK
LEIDSCHENDAM-VOORBURG LISSE
1
MIDDEN-DELFLAND
3
NIEUWKOOP
1
3
OEGSTGEEST
2
PIJNACKER-NOOTDORP
1
RIJSWIJK
5
TEYLINGEN
1
VOORSCHOTEN
15
15
2
14
1
2
1
3
1
4
2
2
4
43
10
9
9
12
235 35
1
5
1
1
1
13
1
14
2
51
9
1
5
1
1
1
1
1
4
6
1
1
1
1
1 1
7
1
25 5
4
1
1
2 2
5
2
6
1
6
2 1
1
2
1
3
2
1
1
1
1
5
1
3
6
1
1
1
3
5
1
1
1
9
1
1
20
2
1
34
1
2
8
1 2
5
3
3
1
WESTLAND
2
3
2
1
ZOETERMEER
5
6
12
4
ZOETERWOUDE
1
WASSENAAR
10
1
1
2 2
NOORDWIJK
WADDINXVEEN
25
3
1
LEIDERDORP
4
1
1
1
11
1
1
3
1
3
1
1
2
5
4
3
2
2
1
11
4
52 2
1
ZUIDPLAS
TOTAAL
1
SPORT/RECREATIE
8
1
6
2
PUBLIEKE POLITIEKE OPINIE
6
5
3
PRIVÉSFEER
38
3
7
1
POLITIE/OM/VREEMDELINGENPOLITIE
17
1
71
GOUDA
3
OVERIG
15
DEN HAAG
OPENBARE RUIMTE/PUBLIEK DOMEIN
1
1
1
ONDERWIJS
1
5
ONBEKEND
HORECA/AMUSEMENT
5
DELFT
BODEGRAVEN-REEUWIJK
MEDIA/RECLAME
COMMERCIËLE DIENSTVERLENING
8
2
ALPHEN AAN DEN RIJN
HUISVESTING
COLLECTIEVE VOORZIENINGEN
2
BUURT/WIJK
4
ARBEIDSMARKT
3
4
GEMEENTE
2
3
90
93
5
ONBEKEND TOTAAL
145
58
22
18
5
10
42
60
3
24
18
25
29
642
37
Bijlagen
BIJLAGE 4:
DE DOOR DE ADV’S GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023 PER GEMEENTE, NAAR DE AARD VAN DE DISCRIMINATIE
GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN
BEDREIGING
GEWELD
3
OMSTREDEN BEHANDELING
OVERIG
12
VIJANDIGE BEJEGENING 15
1
BODEGRAVEN-REEUWIJK DELFT
3
3
24
DEN HAAG
14
10
85
80
2
8
26
1
4
GOUDA HILLEGOM
1
20
KAAG EN BRAASSEM
2
1
4
7
KATWIJK
2
1
9
7
KRIMPENERWAARD
1
6
3
LEIDEN
2
6
26
1
25
LEIDERDORP
5
2
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
14
10
LISSE
5
MIDDEN-DELFLAND
4
3
NIEUWKOOP
2
4
NOORDWIJK
7
1
1
OEGSTGEEST
1
1
6
PIJNACKER-NOOTDORP
1
2
10
11
RIJSWIJK
2
1
17
20
TEYLINGEN
1
1
VOORSCHOTEN
3
2
WADDINXVEEN
8
3
WASSENAAR
1
3
WESTLAND
1
2
5
1
6
ZOETERMEER
4
4
26
1
20
ZOETERWOUDE
2
ZUIDPLAS
5
ONBEKEND
38
Bijlagen
BIJLAGE 5:
DE DOOR DE ADV’S GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023, NAAR DISCRIMINATIEGROND EN MAATSCHAPPELIJK TERREIN
SPORT RECREATIE
PUBLIEKE POLITIEKE OPINIE
POLITIEKE GEZINDHEID
PRIVÉSFEER
POLITIE/OM/VD*
OVERIG
2
ANTISEMITISME ARBEIDSCONTRACT
OPENBARE RUIMTE / PUBLIEK DOMEIN
ONDERWIJS
ONBEKEND
MEDIA / RECLAME
HUISVESTAING
HORECA AMUSEMENT
COMMERCIËLE DIENSTVERLENING
COLLECTIEVE VOORZIENINGEN
BUURT/WIJK
ARBEIDSMARKT
TERREIN
1
5
ARBEIDSDUUR BURGERLIJKE STAAT
1
2
1
GESLACHT
22
1
7
1
GODSDIENST
13
4
5
3
HANDICAP/CHRONISCHE ZIEKTE
16
1
21
7
2
2
1
HERKOMST/HUIDSKLEUR
52
45
28
48
14
10
3
LEEFTIJD
12
3
3
LEVENSOVERTUIGING
2
1
NATIONALITEIT
2
1
6
8
NIET-WETTELIJKE GRONDEN
13
2
13
23
ONBEKEND
5
4
5
1
2
1
5
POLITIEKE GEZINDHEID SEKSUELE GERICHTHEID
6
3
1
1
1
2
3
11
1
4
8
5
2
20
34
1
2
2 2
6
3
4
7 2
1
4
13
12
14
1 1
1
1
2 2
2
1
1
1
6
1 1
6
2
1 1
2
3
1 1
5
13
14
1
4
1
* Politie / Openbaar Ministerie / Vreemdelingenpolitie
39
Bijlagen
BIJLAGE 6:
DE WIJZE WAAROP DE ADV’S DE GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023 HEBBEN BEHANDELD, PER GEMEENTE 2023 GEKOZEN KLACHTBEHANDELING
31
12
GOUDA
28
6
HILLEGOM
5
KAAG EN BRAASSEM
6
7
KATWIJK
11
3
KRIMPENERWAARD
6
3
LEIDEN
36
15
3 2
OVERIG
DELFT
EIGEN ONDERZOEK ADV
1
DOORVERWIJZING
BODEGRAVEN-REEUWIJK
BIJSTAAN IN PROCEDURES
4
BEMIDDELING
ALLEEN REGISTRATIE
21
BEÏNVLOEDING BELEID
ADVIES EN INFORMATIE
ALPHEN AAN DEN RIJN
GEMEENTE
10 1 1
1
17
3
10
DEN HAAG 2
2 3 1
1
3 5 14
LEIDERDORP
5
2
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
22
4
1
LISSE
2
2
1
MIDDEN-DELFLAND
4
2
NIEUWKOOP
5
1
NOORDWIJK
5
3
1
4 10
3 4
1
4
OEGSTGEEST
7
1
PIJNACKER-NOOTDORP
15
5
1
9
RIJSWIJK
27
6
2
17
TEYLINGEN
2
VOORSCHOTEN
4
1
WADDINXVEEN
8
3
WASSENAAR
2
1
WESTLAND
10
1
ZOETERMEER
37
14
ZOETERWOUDE
2
ZUIDPLAS
3
1
1
1
1 1 1
3
3
6
1
2
18 1
2
2
1
40
Bijlagen
BIJLAGE 7:
DE DOOR DE POLITIE GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN VOORVALLEN IN 2023, 2022 EN 2021, NAAR GEMEENTE EN NAAR HET AANTAL INCIDENTEN EN VOORVALLEN PER 1.000 INWONERS AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN PER 1.000 I NWONERS
INWONERS, OP 31 DECEMBER 2023
2023
2022
2021
2023
2022
2021
ALPHEN AAN DEN RIJN
114.182
53
30
49
0,46
0,27
0,44
BODEGRAVEN-REEUWIJK
36.308
6
6
8
0,17
0,17
0,23
DELFT
106.086
73
47
53
0,69
0,45
0,51
DEN HAAG
562.839
498
418
404
0,88
0,76
0,74
GOUDA
75.316
75
43
38
1,00
0,58
0,52
HILLEGOM
22.453
10
6
2
0,45
0,27
0,09
KAAG EN BRAASSEM
28.573
11
12
12
0,38
0,44
0,44
KATWIJK
66.607
15
11
15
0,23
0,17
0,23
KRIMPENERWAARD
57.700
23
17
16
0,40
0,30
0,28
LEIDEN
127.089
82
75
65
0,65
0,60
0,52
LEIDERDORP
27.657
7
2
8
0,25
0,07
0,30
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
77.703
31
24
29
0,40
0,31
0,38
LISSE
23.390
7
3
4
0,30
0,13
0,17
MIDDEN-DELFLAND
19.472
3
4
0
0,15
0,21
0
NIEUWKOOP
29.463
9
4
10
0,31
0,14
0,35
NOORDWIJK
45.179
10
15
12
0,22
0,34
0,28
OEGSTGEEST
25.746
4
2
7
0,16
0,08
0,28
PIJNACKER-NOOTDORP
57.672
18
8
13
0,31
0,14
0,24
RIJSWIJK
57.997
39
28
25
0,67
0,51
0,46
TEYLINGEN
38.510
12
4
5
0,31
0,11
0,13
VOORSCHOTEN
25.665
5
3
8
0,19
0,12
0,31
WADDINXVEEN
32.601
19
4
9
0,58
0,13
0,31
WASSENAAR
27.093
10
15
8
0,37
0,56
0,30
WESTLAND
114.887
40
29
35
0,35
0,26
0,32
ZOETERMEER
126.998
71
45
62
0,56
0,36
0,49
ZOETERWOUDE
9.443
1
2
4
0,11
0,23
0,46
ZUIDPLAS
46.981
8
17
18
0,17
0,38
0,41
TOTAAL
1.985.190
1.140
874
919
0,57
0,45
0,48
GEMEENTE
41
Bijlagen
BIJLAGE 8: DE DOOR DE POLITIE GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN
VOORVALLEN IN 2023 PER GEMEENTE, NAAR DISCRIMINATIEGROND
ONBEKEND/OVERIG
TOTAAL
BODEGRAVEN-REEUWIJK
SEKSUELE GERICHTHEID
3
HERKOMST/HUIDSKLEUR
HANDICAP
4
GODSDIENST
GESLACHT
ALPHEN AAN DEN RIJN
ANTISEMITISME
GEMEENTE
23
9
14
53
4
DELFT
11
1
DEN HAAG
102
5
GOUDA
12
2
KATWIJK
1
KRIMPENERWAARD
4
LEIDEN
11
34
17
8
73
14
7
184
143
43
498
4
2
22
20
15
75
2
8
10
7
1
11
LEIDERDORP
1
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
5
1 1 1 2
6
2
HILLEGOM KAAG EN BRAASSEM
2
3
1
3
5
5
3
15
9
4
5
23
37
26
2
82
1
2
3
7
14
7
2
31
5
2
7
LISSE
3
MIDDEN-DELFLAND
2
1
NIEUWKOOP
6
2
1
9
4
2
2
10
NOORDWIJK
2
OEGSTGEEST
4
4
PIJNACKER-NOOTDORP
3
RIJSWIJK
6
TEYLINGEN
3
2
VOORSCHOTEN
1
9
1
5
18
21
6
3
39
5
2
2
12
3
5
2
WADDINXVEEN
4
WASSENAAR
4
WESTLAND
4
ZOETERMEER
10
1
8
4
3
19
1
2
2
1
10
2
18
8
7
40
3
34
20
4
71
ZOETERWOUDE
1
ZUIDPLAS
6
1 1
1
8
42
Bijlagen
BIJLAGE 9: DE DOOR DE POLITIE GEREGISTREERDE INCIDENTEN EN
VOORVALLEN IN 2023 PER GEMEENTE, NAAR DE AARD VAN DE DISCRIMINATIE
48
20
7
51
GOUDA
7
11
1
7
2
1
4
8
LEIDEN
2
2
53
1
2
3
1 14
1
6
1
73
8
498
3
1
349
11
1
41
7
75
3
2
10
9
1
1
7
LEIDERDORP
2
50
KAAG EN BRAASSEM
KRIMPENERWAARD
TOTAAL
DEN HAAG
2
ONBEKEND/OVERIG
8
KATWIJK
29 4
DELFT
HILLEGOM
WEIGERING
1
VERNIELING
3
UITLATING
PESTERIJ
BODEGRAVEN-REEUWIJK
GEWELD ICM UITLATING
9
GEWELD
6
BESPUGEN
BEKLADDING
ALPHEN AAN DEN RIJN
BEDREIGING
GEMEENTE
1
1
1
3
1
11 15
9
23
17
2
55
3
5
1
7
4
31
1
1
82
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
5
22
LISSE
1
6
7
3
3
4
9
7
10
MIDDEN-DELFLAND NIEUWKOOP
2
1
NOORDWIJK
2
OEGSTGEEST
2
1
1
1
1
4
1
1
1
RIJSWIJK
6
1
TEYLINGEN
3
1
8
12
1
4
5
VOORSCHOTEN WADDINXVEEN
2
WASSENAAR
1
3
9
4
4
25
1
18
PIJNACKER-NOOTDORP
1
2
12
1
1
7
6
25
2
44
1
WESTLAND
4
2
ZOETERMEER
8
5
3
7
ZOETERWOUDE ZUIDPLAS
1
1
2
2
1
1
1
19 10
1 1 1
39
40 71
1
1
4
8
43
Bijlagen
BIJLAGE 10: TOELICHTING OP DE GEBRUIKTE BRONNEN EN
REGISTRATIEGEGEVENS Deze bijlage bevat een toelichting op de bronnen die ten behoeve van de monitor 2023 zijn gebruikt. Er wordt ook inzicht verschaft in de aard van de informatie en de interpretatie van de registratiegegevens.1
1 Klacht- en incidentregistraties In Nederland zijn er diverse officiële instanties die de taak hebben om meldingen, klachten, incidenten of zaken van discriminatie te registreren, zoals de politie, het Openbaar Ministerie (OM), het College voor de Rechten van de Mens, antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) en Meldpunt Internet Discriminatie (MiND). Daarnaast zijn er belangenorganisaties die discriminatieklachten registreren (bijv. COC, Transgender Netwerk Nederland, CIDI), organisaties die zich op een specifiek terrein richten (Meldpunt Discriminatie Internet ) en meer generieke klachtinstanties zoals de Nationale Ombudsman of de klachtcommissie van een instelling. In dit rapport zijn klacht- en incidentregistraties, voor zover regionaal beschikbaar, kwantitatief opgenomen. Daarnaast zijn enkele casusbeschrijvingen toegevoegd.
Vergelijkbaarheid van klacht- en incidentregistraties De gegevens van instanties die klacht- en incidentregistraties over discriminatie bijhouden zijn niet gelijksoortig en kunnen daarom niet bij elkaar worden opgeteld. Instanties hebben verschillende uitgangspunten, taken en procedures en hun registraties zijn hierop ingericht. Dit betekent dat zij andere typen situaties registreren en andere categorieën hanteren in hun registratiesystemen. Daarnaast zijn er verschillen tussen de gebruikte definities van bepaalde termen en tussen registratieprotocollen. De informatie uit de verschillende hier gebruikte bronnen dient daarom als complementair te worden gezien.
1 Voor een uitgebreidere toelichting op discriminatiegegevens zie: Dinsbach, W. en Van Bon, S. (2012) Gegevens en informatie over discrimi-
natie: Onderzoekmethodes en beschikbare bronnen in Nederland, Rotterdam: Art.1, kenniscentrum discriminatie Nederland.
44
Bijlagen
1.1
Meldingen en klachten bij een antidiscriminatievoorziening (ADV) Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben waargenomen kunnen hiervan melding maken of een klacht indienen bij een ADV. Sinds de introductie van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in 2009 dient elke gemeente zijn burgers toegang te bieden tot een ADV en de ontvangen meldingen jaarlijks te rapporteren aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Meldingen en klachten bij ADV’s betreffen allerlei discriminatiegronden. Daarbij kan het zowel om gronden gaan die wettelijk zijn vastgelegd in het strafrecht of de gelijkebehandelingswetgeving (bijvoorbeeld ras of seksuele gerichtheid), als om gronden die niet in de wet zijn opgenomen (zoals uiterlijk). Meldingen kunnen betrekking hebben op een incident of situatie die tegen een persoon is gericht (de melder of iemand anders). Maar ook op een gebeurtenis die niet tegen specifieke personen is gericht, zoals een artikel in de media of een regeling die voor een bepaalde groep nadelig uitpakt. Bij de registratie van meldingen en klachten bij ADV’s staat het perspectief van de melder centraal. Van de geregistreerde meldingen en klachten bij een ADV is niet per definitie juridisch of objectief aangetoond dat er sprake was van discriminatie.
Alle klachten en meldingen worden geregistreerd, tenzij onvoldoende gegevens beschikbaar zijn of de melding geen betrekking heeft op (ervaren) discriminatie. Klachten en meldingen bij de ADV’s (in dit geval Stichting iDb en Discriminatie.nl/Den Haag, voorheen Den Haag Meldt) zijn in dit rapport opgeteld en onder de verzamelnaam ‘meldingen’ gebruikt in tabellen en grafieken. Stichting iDb screent ook personeelsadvertenties op mogelijke discriminatie op grond van leeftijd of geslacht. Indien een dergelijke advertentie discriminerende eisen bevat, wordt dit geregistreerd en worden, waar mogelijk, vervolgstappen ondernomen. Hiertoe behoren het benaderen van ondernemingen die de betreffende advertenties hebben geplaatst en het verstrekken van informatie zodat men in het vervolg conform de gelijke behandelingswetgeving kan handelen. Over deze registraties wordt niet in dit rapport gerapporteerd.
1.2
Incidenten geregistreerd door de politie Discriminatie kan strafbaar zijn. In het strafrecht komt discriminatie op twee manieren voor: enerzijds zijn er de specifieke discriminatieartikelen, waarin discriminatoire uitlatingen (137c t/m e Sr) en discriminerende uitsluiting strafbaar zijn gesteld (137g en 429quater Sr). Anderzijds kan er bij commune (‘gewone’) delicten (zoals mishandeling, brandstichting of bedreiging) sprake zijn van een discriminatoir aspect. Een mishandeling of brandstichting kan bijvoorbeeld gepleegd zijn met een discriminatoir motief. Slachtoffers, getuigen of mensen die weet hebben van een incident waarbij discriminatie in het spel was, kunnen hiervan melding of aangifte doen bij de Politie. Ook kunnen politie functionarissen uit eigen beweging proces-verbaal opmaken, wanneer zij getuige of zelf slachtoffer van discriminatie zijn.
45
Bijlagen
Alle meldingen en aangiften die de Politie ontvangt en die mogelijk discriminatie betreffen zoals vastgelegd in het strafrecht, worden in principe geregistreerd. De Aanwijzing Discriminatie van het Openbaar Ministerie verplicht de politie bovendien om alert te zijn op eventuele discriminatoire aspecten bij commune delicten en ook deze te registreren.2 Politieagenten registreren meldingen en aangiften in het bedrijfsprocessensysteem BVH. Sinds 2014 doorzoekt de Nationale Politie de BVH landelijk naar incidenten met een (mogelijk) discriminatoir karakter, zodat hierover gerapporteerd kan worden. Dit wordt gedaan met behulp van een zoekprogramma dat, aan de hand een query (zoekopdracht), mogelijk relevante aangiften en meldingen uit de BVH haalt. Materiedeskundigen van de Nationale Politie screenen het resultaat van deze query, om het kaf van het koren te scheiden. Niet elke zaak die met de query wordt gevonden heeft namelijk daadwerkelijk met discriminatie te m aken. De discriminatiezaken worden door de materiedeskundigen van aanvullende informatie voorzien over de discriminatiegrond, de wijze van discriminatie en of het doelwit een werk nemer met een publieke functie betrof. In 2016 zijn ten opzichte van 2015 enkele verbeteringen doorgevoerd, zo was er over de incidenten van 2015 nog geen locatie bekend.
In 2019 is de locatie van incidenten niet meer geregistreerd, evenals of het incident betrekking had op werknemers met een publieke taak.
1.3
Verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens Mensen die discriminatie hebben ervaren op school of bijvoorbeeld op hun werk, kunnen het College voor de Rechten van de Mens verzoeken om een oordeel uit te spreken over de kwestie. Het College is bevoegd om situaties te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving. Dit betekent dat de situatie waarover een oordeel wordt gevraagd betrekking moet hebben op de discriminatieterreinen en -gronden die in deze wetgeving zijn opgenomen. Als het College de klacht mag behandelen wordt een onderzoek gestart, waarna een zitting volgt en het College uitspraak doet en bepaalt of er al dan niet sprake is van discriminatie (zie ook paragraaf 2 van deze bijlage). Soms komt het niet tot een zitting, bijvoorbeeld omdat er bemiddeling plaatsvindt of omdat een verzoeker het verzoek intrekt. Alle verzoeken die het College ontvangt worden geregistreerd. Het College rapporteert hierover in het jaarverslag. Overzichten van de instroom van verzoeken om een oordeel, die zijn ingediend door bewoners van gemeenten in de regio’s Haaglanden en Hollands Midden, en de daarbij door het College uitgesproken oordelen zijn door het College ter beschikking gesteld voor dit rapport. Stichting iDb is verantwoordelijk voor de interpretatie van de teksten over de regionale data die door het College zijn aangeleverd.
2 Openbaar Ministerie (2007, 2011) Aanwijzing Discriminatie, zie: www.om.nl/algemene_onderdelen/uitgebreid_zoeken/@155214/aanwij-
zing/.
46
Bijlagen
2 Juridisch getoetste situaties Een klein deel van alle discriminatie-ervaringen die ergens zijn gemeld wordt juridisch getoetst. Dat wil zeggen dat door een bevoegde instantie wordt vastgesteld of discriminatie in juridische zin heeft plaatsgevonden. In Nederland is het College voor de Rechten van de Mens bevoegd om te toetsen of er sprake is van wettelijk verboden onderscheid op basis van de gelijkebehandelingswetgeving. In zijn jaarverslag rapporteert het College over de oor delen die in het voorliggende jaar zijn uitgesproken. Ten behoeve van deze monitor heeft het College een overzicht beschikbaar gesteld van uitgesproken oordelen ten aanzien van verzoeken die waren ingediend door personen uit de regio’s Haaglanden en Hollands Midden. Ook rechters kunnen zaken toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving of het strafrecht en beoordelen of discriminatie in juridische zin heeft plaatsgevonden. Gegevens hierover zijn vooralsnog echter niet regionaal beschikbaar.
47