RIS318640 Bijlage 1a Definitieve Programmarekening 2023 RIS 26 april 2024

Tevens is in 2023 een onderzoek uitgevoerd met als doel een gedeeld beeld bij gemeente en partners te krijgen bij de problematiek en de maatschappelijke opgaven ten aanzien van ondermijning in onze haven. Het eindproduct van dit onderzoek is een gezamenlijke actieagenda, waarmee een gezamenlijke aanpak kan worden versterkt. Aanpak ondermijning focusgebied Weimarstraat/Beeklaan en Van Baerlestraat/Jan Luykenlaan (vergunningplicht) Het aanwijzingsbesluit (RIS306651) op grond van art 2:98 APV voor de delen Weimarstraat/Beeklaan is nu ruim drie jaar effectief. Bij brief van 9 november 2023 (RIS316930) is de raad geïnformeerd over de evaluatie. Mede op basis van de uitkomsten van de evaluatie is de vergunningplicht voor een periode van drie jaar verlengd. Het handhavingstraject in dit gebied heeft ook 2023 volop gelopen. In de Weimarstraat/Beeklaan zijn 74 controles geweest, waarna er 19 waarschuwingen zijn uitgereikt. In delen van de Jan Luykenlaan en Van Baerlestraat geldt sinds 20 februari 2023 ook een vergunningplicht in de zin van artikel 2:98 APV (RIS314549). Inmiddels zijn door alle ondernemers die onder het aanwijzingsbesluit vallen vergunningen aangevraagd. Dit betreft 30 aanvragen. In vier gevallen is de vergunning geweigerd. Momenteel hebben daarvan twee ondernemers een bezwaar ingediend en een voorlopige voorziening aangevraagd.

Eén voorlopige voorziening is toegewezen en één is afgewezen. In beide gevallen moet er nog een beslissing op bezwaar worden genomen. Een onderneming wiens vergunning is geweigerd is toch geopend geweest. Hiervoor is een waarschuwing uitgereikt. Bibob Conform de Regeling Bibob heeft het Gemeentelijk Bureau Bibob in 2023 naast de reguliere vergunningen voor horeca, slijterijen en seksinrichtingen, ook andere overheidsbeslissingen aan een Bibob-toets onderworpen: • 109 omgevingsvergunningen met bouwactiviteiten • 31 vastgoedtransacties voor de verkoop of verhuur van gemeentelijk onroerend goed • 35 terrasvergunningen • 41 bedrijfsactiviteitenvergunningen • 75 marktvergunningen • 44 standplaatsvergunningen voor oliebollen/kerstbomen • 3 vuurwerkverkoopvergunningen • 13 aanbestedingen • 8 evenementenvergunningen voor vechtsportgala’s • 1 taxivergunning Het gemeentelijk bureau bewaakt enerzijds dat de gemeente niet ongewild criminaliteit faciliteert en anderzijds dat dit ondernemers met onnodige administratieve lasten opzadelt. Er zijn 4 horecavergunningen, 4 slijterijvergunningen, 3 bedrijfsactiviteitenvergunningen en 1 vastgoedtransactie niet door de inhoudelijke Bibob-toets gekomen. In 24 gevallen werd een vergunning met bijzondere voorschriften verstrekt. De Bibob-toets ziet onder andere op onderzoek naar de herkomst van geïnvesteerde gelden.

Kort gezegd moet een aanvrager kunnen aantonen dat geïnvesteerd geld uit een legale bron komt. Resultaten in 2023: 11 vergunningaanvragen zijn om deze reden buiten verdere behandeling gelaten. In 8 gevallen trok een ondernemer de aanvraag zelf in na aanvullende vragen over de financiering van diens onderneming of na een voornemen tot weigeren van de aanvraag. In 2024 wordt de Regeling geëvalueerd.

56

Mensenhandel In 2023 is de gemeente verdergegaan met de acties uit het Actieprogramma Mensenhandel Den Haag 20202023: naar een stad zonder uitbuiting (RIS305595). De acties zijn gericht op het verkrijgen van meer zicht op de aard en omvang van mensenhandel, het voorkomen van slachtofferschap, het adequaat signaleren en melden, het opwerpen van barrières, het bieden van samenhangende hulp en ondersteuning en effectief samenwerken. Omdat het Actieprogramma in 2023 afloopt, is eind 2023 gestart met de evaluatie van het programma. In aanloop naar de Europese dag tegen Mensenhandel (18 oktober 2023) is van 9 tot en met 13 oktober de Haagse Week tegen Mensenhandel voor de derde keer georganiseerd. In 2023 was het thema ‘criminele en seksuele uitbuiting van jongeren’. De hele week zijn er verschillende activiteiten georganiseerd voor professionals en jongeren. In de verschillende stadsdelen (op de Grote Marktstraat, Johanna Westerdijkplein, Leyweg Winkelgebied, Loosduinse Hoofdplein en het Schalk Burgerplein) konden jongeren en professionals een ‘Interactieve Experience’ bezoeken. Onderdelen van deze Experience waren informatieve spellen, een stand met informatie over de gevaren van criminele en seksuele uitbuiting en een Escapetruck.

Deze Escapetruck van Reshape foundation met als thema mensenhandel is – met een ontwikkelingsbijdrage van de gemeente Den Haag – ontwikkeld door de politie. De Experience is druk bezocht door onder andere; scholen, jongeren, wijkcentra, professionals en een delegatie van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Activiteiten op het terrein van zorg en ondersteuning voor slachtoffers, voorlichting, signaleringstrainingen, weerbaarheidstrainingen en veldwerk door hulpverlening staan beschreven onder programma 8. Preventie van jonge aanwas In 2023 is de gemeente Den Haag samen met politie, OM en vele andere netwerkpartners gestart met het programma Preventie met Gezag (PmG) (RIS314852). Het programma krijgt (structurele) financiering vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en richt zich op het voorkomen dat jongeren uit Den Haag Zuidwest toetreden tot de (ondermijnende) criminaliteit of hier verder in afglijden. Preventie met gezag is onderdeel van het Nationaal Programma Zuidwest. In maart 2023 is een uitvoeringsprogramma opgeleverd en vastgesteld door zowel het College van B&W als de driehoek. Het eerste jaar van Preventie met gezag stond vooral in het teken van het opzetten van een stevige basis voor de aanpak in de komende jaren.

Voorbeelden van zichtbare resultaten in 2023 per pijler zijn: PmG - Aanpak risicojeugd Met het stadsdeel Escamp is flink geïnvesteerd in het versterken van de coördinatie op verschillende jongerenlocaties. Hierdoor is er meer aanbod voor jongeren om zich na school met de nodige ondersteuning verder te ontwikkelen. Daarnaast is er veel geïnvesteerd om de scholen in Zuidwest te betrekken. Op het Zuid-West College en het Roemer Visscher College is gestart met de inzet van schoolgebonden jongerenwerk. Hierdoor krijgen de leerlingen extra programma's aangeboden op het gebied van persoonlijkheidsvorming, burgerschap, beroepsoriëntatie en vrijetijdsbesteding. Daarnaast zijn beide scholen gestart met een jongerenrechtbank en zijn jongeren geworven om hierin zitting te nemen. In het basisonderwijs zijn de eerste brugfunctionarissen ingezet voor een betere verbinding tussen school, thuis en de wijk. PmG - Aanpak jonge aanwas, doorgroeiers en harde kern In het lokaal overleg van de “Persoonsgebonden Aanpak” (PGA), aan het politiebureau van de basisteams Zuiderpark en Beresteinlaan, worden jongeren die voldoen aan de PmG-criteria besproken met de ketenpartners en wordt een plan van aanpak opgesteld. Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in extra personele capaciteit, waardoor er meer wijkgericht gewerkt wordt.

Er kan hierdoor ook meer maatwerk aan jongeren in Zuidwest geboden worden door de verschillende interventies die zijn uitgebreid. PmG - Toegankelijke wijkrechtspraak met oplossingen voor multiproblematiek In 2023 is in overleg met gemeente en rechtbank een locatie voor de wijkrechtbank gevonden in het wijkcentrum Moerwijk. Voor de zaakstromen lichte strafzaken, leerplichtzaken en incassozaken zijn samen met de betrokken ketenpartners (rechtbank, OM, politie, gemeente, advocatuur, Zorg- en Veiligheidshuis, Reclassering, Raad voor de Kinderbescherming en woningbouwcorporaties) werkprocessen uitgewerkt. Zo kan in 2024 worden gestart met de eerste zaken wijkrechtspraak in Zuidwest. Overige kerntaken openbare orde en veiligheid Sekswerk Met het Haagse sekswerkbeleid wil de gemeente dat sekswerkers veilig, gezond en zonder stigma kunnen werken. Daarvoor is ook in 2023 ingezet op de zorg en dienstverlening van sekswerkers, een betere positie van sekswerkers en regulering, handhaving en het toezicht binnen de hele seksbranche.

57

De Prostitutienota Den Haag 2020-2022 (RIS304625) is in 2023 geëvalueerd samen met de betrokken partners en partijen uit het veld, waaronder de exploitanten van seksbedrijven. Ervaringen en opbrengsten worden gebruikt bij het opstellen van een nieuw beleidskader. De voorbereidingen daarvoor zijn in 2023 gestart. Vergunde branche In 2023 hadden 61 seks- en escortbedrijven een exploitatievergunning inclusief een bedrijfsplan. Alle vergunningaanvragen waarvan de vierjarentermijn was verstreken, zijn getoetst op grond van de Wet Bibob. Daarnaast zijn in totaal 16 bestuurlijke maatregelen opgelegd: 10 in de vergunde branche en 6 in de nietvergunde branche. Niet-vergunde branche Onder de niet vergunde seksbranche vallen onder andere niet vergunde erotische massagesalons, sekswerk vanuit huis en hotels en niet vergunde escort. Ook in 2023 is er prioriteit gegeven aan het toezicht en de handhaving in dit deel van de seksbranche. Zo heeft het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) doorlopend toezicht gehouden op onlineadvertenties van sekswerkers en is op zorgelijke signalen en meldingen geacteerd. Daarnaast heeft het HEIT het afgelopen jaar weer meer controles gedaan bij niet vergunde erotische massagesalons. Deze controles hebben in 2023 geleid tot 5 tijdelijke sluitingen van niet vergunde erotische massagesalons.

Daarbij is van belang dat door de strenge privacyregelgeving het toezicht en de handhaving nog steeds sterk beperkt is. Landelijke wetgeving Het wetsvoorstel Wet regulering sekswerk (Wrs) kent een lange voorgeschiedenis. In 2023 is de nota van wijziging van het wetsvoorstel in consultatie gegaan. In G4 verband is gereageerd op deze consultatie. De nota van wijziging moet nog naar de Raad van State worden gestuurd voor advies. De Wrs regelt naast een landelijke vergunningplicht voor sekswerkers en voor exploitanten van seksbedrijven, ook een grondslag om gegevens van sekswerkers te kunnen verwerken. Deze grondslag is nodig om goed toezicht te kunnen houden op de hele seksbranche. Verder is in 2023 het wetvoorstel Wet gemeentelijk toezicht seksbedrijven in consultatie gegaan. Dit wetsvoorstel maakt de verwerking van bepaalde persoonsgegevens van sekswerkers mogelijk, zodat de voorschriften die gemeenten kunnen stellen aan exploitanten van seksbedrijven kunnen worden nageleefd en gemeenten hierop toezicht kunnen houden. Ook op dit wetsvoorstel is in G4 verband gereageerd. Het wetsvoorstel wordt op korte termijn naar de Raad van State gestuurd voor advies. Veilig uitgaan De gemeente werkte ook in 2023 aan een veilig uitgaansklimaat zonder agressie en geweld en zonder uitsluiting. De gemeente gebruikte hiervoor horecastewards in de binnenstad.

In gebieden waar de leefbaarheid niet op het gewenste niveau is, is toezicht gerichter ingezet. Daarbij kiest de gemeente voor informatiegestuurd toezicht. Dat wil zeggen dat de gemeente kijkt naar de informatie uit de stadsdelen, de politie en overige signalen uit het veld. Bij incidenten en overlast neemt de gemeente passende bestuurlijke maatregelen, zoals vastgelegd in het handhavingsbeleid. De gemeente beoordeelt iedere casus daarbij op zijn eigen merites. Dit versterkt de balans tussen enerzijds een prettig woon-en leefklimaat van de buurt en anderzijds optimale ruimte voor ondernemers. Ondernemers, bewoners en partners, zoals de Koninklijke Horeca Nederland en de politie, dachten ook in 2023 mee met de gemeente over de stedelijke kaders. Bij dat samenspel horen gedeelde verantwoordelijkheden. Ondernemers en bezoekers hebben respect voor toezichthouders. De gemeente geeft ruimte aan ondernemers die op een vernieuwende manier om willen gaan met de veiligheid in en om hun zaak. Bij problemen of klachten werken ondernemers en bewoners gezamenlijk aan oplossingen. Daarnaast verwacht de gemeente dat niemand mensen uitsluit: iedereen is welkom in Den Haag. Coffeeshops In 2023 telde Den Haag 36 coffeeshops. De coffeeshopbranche kenmerkt zich door kleinschaligheid, beheersbaarheid en transparantie.

Dat is mede te danken aan het Haagse coffeeshopbeleid met strikte handhaving van de AHOJG-criteria: geen affichering, geen harddrugs, geen overlast, geen verkoop aan jeugdigen onder de 18 jaar, geen grote hoeveelheden (Haagse gedoogbeleid). Daarnaast stelt de gemeente lokale voorwaarden aan de ligging van de coffeeshops ten opzichte van scholen en aan de kwaliteit. Aanpak overconcentratie coffeeshops De overconcentratie van coffeeshops in het Zeeheldenkwartier en in de Weimarstraat en omgeving blijft een aandachtspunt. Exploitanten hebben de mogelijkheid om hun bedrijf te verplaatsen naar een passende locatie buiten deze gebieden. Passende locaties zijn echter lastig te vinden. In 2023 stond de aanpak van de overconcentratie aan coffeeshops hoog op de politieke agenda. De gemeente doet juridisch het maximale om tot een verplaatsing te komen. Op voorhand niet onhaalbare locaties worden aan de raad voorgelegd.

58

Vanuit de gemeente is nauw contact met de coffeeshopbranche. Daarbij komt ook de urgentie om tot verplaatsing te komen aan de orde en wordt actief meegedacht over initiatieven vanuit de branche. Hetzelfde geldt voor het waarborgen van de leefbaarheid rond de coffeeshops. Heling Het afgelopen jaar hebben de gemeentelijke handhavers samen met de politie circa 130 registercontroles uitgevoerd bij opkopers van tweedehands fietsen, juwelen, elektronica en voertuigen. Gebaseerd op de tot nu toe ontvangen rapportages zijn er in 2023 45 bestuurlijke waarschuwingen opgesteld en overhandigd aan opkopers die het register niet (correct) bijhielden. Verder is er, naar aanleiding van een rapportage in december, een voornemen tot sluiting uitgedaan richting een opkoper waar gestolen goederen zijn aangetroffen. Evenementen In 2023 was er voor het eerst na corona sprake van een volledig uitgevoerde evenementenagenda. Door de na-ijlende effecten van corona (krapte op de markt qua personeel en materiaal) en de inflatie zijn de kosten van het organiseren fors toegenomen, waardoor er in sommige gevallen is gezocht naar creatieve oplossingen zoals het samenvoegen van producties om de kosten te delen. Ook heeft de schaarse politiecapaciteit een rol gespeeld in de gevoerde evenementenprocedures en moesten organisatoren zich zeer tijdig melden voor een plekje op het regionale evenementenoverzicht.

Desondanks zijn in 2023 op succesvolle wijze 29 grootschalige publieksevenementen georganiseerd, waaronder het WK Zeilen, The Ocean Race, Pal Mundo, Muse op het Malieveld en Live on the Beach. De vreugdevuren van Duindorp, Scheveningen en Laak zijn door de slechte weersomstandigheden één dag vervroegd, maar konden daardoor op een verantwoorde wijze plaatsvinden. De organisator van het vreugdevuur van Escamp hebben een alternatief voor het vreugdevuur geïnitieerd, namelijk een livestream via de social media. Hiernaast zijn in 2023 circa 750 kleinschalige (buurt)evenementen georganiseerd, waarvan er ruim 250 met een simpele melding zijn afgedaan. Demonstraties Het gesprek over demonstratierecht is volop in beweging. In 2023 zijn ruim 1.537 (on)aangekondigde demonstraties gefaciliteerd. Daarbij past de kanttekening dat niet alle onaangekondigde demonstraties bij de politie of gemeente bekend zijn en dus geregistreerd worden, waardoor het daadwerkelijke aantal demonstraties hoger uitvalt. Nog eens 143 demonstraties zijn weliswaar aangemeld, maar vonden (ondanks de voorbereiding om deze te faciliteren) uiteindelijk geen doorgang. Hoewel de meeste demonstraties tijdig worden aangemeld en zonder problemen verlopen, zijn er ook zorgelijke ontwikkelingen. Er tekent zich een tendens af dat steeds meer demonstraties niet worden aangemeld.

Net als de voorgaande jaren is een toename zichtbaar van demonstraties die complexer worden waarbij de aanhoudingsbereidheid onder bepaalde groepen demonstranten groot is en het plegen van strafbare feiten niet wordt geschuwd. In toenemende mate worden sociale media ingezet om protesten te organiseren. Deze ontwikkelingen versterken de complexiteit. Actuele maatschappelijke thema’s maken dat demonstraties (sterke) tegenreacties oproepen, waardoor demonstranten vaak tegenover elkaar komen te staan. Dit stelt politie en gemeente steeds vaker voor grote uitdagingen. Bij het faciliteren van demonstraties is er in toenemende mate sprake van spanning tussen het recht om te demonstreren en het garanderen van de (bewegings)vrijheid en veiligheid van anderen in onze stad. Dit heeft in 2023, onder meer door het grote aantal blokkades, geresulteerd in een uitholling van onder meer de beschikbare politiecapaciteit. Bewaken en beveiligen De renovatie van het Binnenhof is in 2023 voortgezet. Het Rijksvastgoedbedrijf is in overleg met de gemeente over de inrichting van de publieksentree, gelegen aan de Hofplaats. De inrichting van de publieksentree is tevens besproken in de driehoek. De driehoek is akkoord gegaan met de uitgangspunten van het Rijksvastgoedbedrijf voor het ontwerp. Bij het ontwerp wordt zoveel mogelijk uitgegaan van gecertificeerd materiaal.

Zoals altijd geldt risicobeheersing als uitgangspunt en geen risico-uitsluiting. Inmiddels is op grond van deze uitgangspunten een omgevingsvergunning bij de gemeente aangevraagd. Naar aanleiding van de aanslag op 7 oktober in Israël is het contact met de vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap geïntensiveerd. Dit om signalen vroegtijdig op te vangen en te kunnen duiden. Vooralsnog heeft dit niet geleid tot extra veiligheidsmaatregelen vanuit Bewaken en Beveiligen. Wel vindt op initiatief van de gemeente intensief contact plaats tussen de Joodse instellingen, de NCTV en de politie over de zorgen van de Joodse gemeenschap en het bewaken en beveiligen van de Joodse instellingen. Verder heeft over dit onderwerp veel contact plaatsgevonden tussen de G4-steden teneinde zoveel mogelijk te komen tot uniforme handelwijze. Jaarwisseling De jaarwisseling 2023/2024 was druk voor de hulpdiensten. Gelukkig is de jaarwisseling zonder grote incidenten verlopen. Het ontsteken van de vreugdevuren van Duindorp, Scheveningen en ook de Paets van Troostwijkstraat was een dag vervroegd, vanwege de weersverwachting van het KNMI van een te harde 59

windkracht op oudjaarsnacht. Het vuur kan op basis van de veiligheidsvoorschriften in de vergunning niet ontstoken worden als het harder waait dan 8.3 m/s. De vuurwerk- licht/lasershow op de Hofvijver kon dit jaar wel doorgaan op 31 december 24.00 uur. De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) heeft, als bevoegd gezag ten aanzien van het afsteken van vuurwerk, tot kort voor het evenement metingen verricht. Hieruit bleek dat de wind onder de door de ODH gestelde norm van 9 m/s bleef. De ODH heeft de exploitant daarom toestemming gegeven het vuurwerk af te steken. Mocht dat niet het geval zijn geweest dan zou het evenement alleen uit een licht/lasershow en aftelmoment hebben bestaan. Den Haag spant zich elk jaar in om de jaarwisseling feestelijk en veilig te laten verlopen. In samenwerking met de hulpdiensten, gemeentelijke diensten en jeugdwerkers wordt de jaarwisseling voorbereid. Wijkgerichte activiteiten van Haagse bewoners ondersteund de gemeente. Met een mix van preventiemaatregelen, voorlichting en lik-op-stukbeleid wordt ingezet om overlast, letsel en schade zoveel mogelijk te voorkomen. Dit jaar waren er 52 vuurwerkvrije zones (o.a. rond ziekenhuizen, maneges en dierenopvang). Eveneens waren er als wijze van proef 6 vuurwerkvrije woonwijken.

Momenteel vindt er een evaluatie plaats van de woonwijken en komen de resultaten terug in de uitgebreide evaluatie van de Jaarwisseling 2023/2024, die u zoals gebruikelijk in het eerste kwartaal van 2024 zult ontvangen. Voetbal Vanwege de ongeregeldheden na afloop van de play-off wedstrijd ADO Den Haag tegen Excelsior van 29 mei 2022 is de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag tegen het licht gehouden. De aanbevelingen betroffen primair de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag, de wijze waarop de gemeente ervoor zorgt dat de afspraken worden nageleefd en enkele fysieke aanpassingen. De belangrijkste ambitie voor 2023 was om deze het garanderen van een veilig en ordelijk verloop van wedstrijden van ADO Den Haag in het eigen stadion. Hiernaast stond het invoeren van een vergunningsplicht voor het mogen spelen van wedstrijden hoog op de agenda. Om beiden uitgangspunten te realiseren heeft ADO Den Haag geïnvesteerd in de veiligheidsorganisatie. De eigen stewardorganisatie is kwalitatief en kwantitatief op niveau gebracht. Om de operationele aansturing te borgen is een veiligheidsmanager (met een achtergrond bij de politie) aangesteld. Deze functionaris valt, samen met de veiligheidscoördinator, direct onder de algemeen directeur en fungeert als eerste aanspreekpunt voor de gemeente en hulpdiensten.

Op 14 augustus 2023 is de vergunning na positieve advisering vanuit de hulpdiensten verleend. De vergunning geldt voor één seizoen met een evaluatie in de winterstop. Deze evaluatie heeft inmiddels plaatsgevonden. Op 21 augustus 2023 is in de driehoek het convenant veiligheid betaald voetbal Den Haag 2023-2024 getekend. Het convenant is getekend door de burgemeester, de hoofdofficier, de politiechef van de eenheid Den Haag, de algemeen directeur van ADO Den Haag en de supporterscoördinator. In het convenant zijn de taken en verantwoordelijkheden van de lokale voetbalpartners neergelegd. De samenwerking met de veiligheidsorganisatie van ADO Den Haag was in 2023 constructief. Elke week was er intensief contact. Wedstrijden zijn van tevoren ter accordering geagendeerd voor de driehoek en achteraf door de ketenpartners geëvalueerd. Regionaal Informatie en Expertise Centrum Den Haag (RIEC DH) Het RIEC DH is een samenwerkingsverband bestaande uit een flink aantal overheidsorganisaties. De Politie, het Openbaar Ministerie, Belastingdienst, FIOD, Douane, Kmar, NLA, IND en de NVWA Provincie en de gemeenten in de regio Den Haag werken samen onder de noemer ‘Eén coalitie tegen ondermijning’. Het RIEC DH richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Het RIEC DH verbindt informatie, expertise en krachten van de verschillende overheidsinstanties.

Het RIEC DH ontvangt voornamelijk vanuit het ministerie van Justitie & Veiligheid bijdragen voor de bestrijding van de ondermijnende criminaliteit. De gemeente Den Haag faciliteert als centrumgemeente het RIEC DH met onder andere de financiële administratie en inkoop. Het RIEC Den Haag wordt bestuurd door een Regionale Stuurgroep RIEC, die bestuurlijk verantwoordelijk is voor het betreffende samenwerkingsverband RIEC. Onderstaand de overall baten en lasten opgesplitst naar de 3 verschillende financieringsstromen. Baten en lasten 2023 Bijdrage RIEC

Baten

Lasten

Overheveling 2023

RIEC regulier

3.218.351

2.720.232

498.119

RIEC versterkingsgelden

3.638.800

2.625.576

1.013.224

286.329

286.329

-

7.143.480

5.632.137

1.511.343

RIEC Inzet additionele incidentele bijdrage 2021/2022 Totaal

60

De verschillen tussen de baten en lasten in 2023 komen terug als baten in het jaar 2024. Het grootste gedeelte hiervan was al gepland over te hevelen naar 2024 om de verschillende werkzaamheden te kunnen voortzetten en nieuwe activiteiten te kunnen oppakken. Brandweer en rampenbestrijding Brandweerzaken Brandweer Haaglanden verzorgt de brandweerzorg in de regio Haaglanden en daarmee ook voor de gemeente Den Haag. In 2023 had Brandweer Haaglanden 13.843 uitrukken, waarvan 7.732 in Den Haag. Het beeld van de afgelopen jaren is dat het niet alleen drukker wordt in de regio, maar dat het werk door o.a. de energietransitie en de toenemende verdichting steeds complexer wordt. Deze (combinatie van) ontwikkelingen vragen aandacht op het gebied van zowel incidentbestrijding als risicobeheersing, maar ook op het gebied van duurzame inzetbaarheid van personeel. Deze speerpunten zijn opgenomen in het (bestuurlijk vastgestelde) meerjarenbeleidsplan van de brandweer. Op het gebied van risicobeheersing geldt daarnaast dat is toegewerkt naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Strandveiligheid Van 1 mei tot en met 30 september heeft de Veiligheidsregio Haaglanden gezorgd voor de strandbewaking van 11 kilometer Haags strand. Naast de inzet van lifeguards uit de eigen organisatie werkt de VRH samen met de Haagse Vrijwillige Reddingsbrigade.

Het overgrote deel van de werktijd op het strand omvat preventief toezicht (o.a. het waarschuwen en informeren van strandbezoekers). Uiteraard zijn de lifeguards ook repressief inzetbaar: In het bewakingsseizoen zijn in totaal 168 reddingen uitgevoerd waarbij 285 drenkelingen betrokken waren. Daarnaast is 444 keer eerste hulp verleend. Crisisbeheersing in de regio Binnen de regio Haaglanden werken de hulpdiensten en gemeenten (waaronder Den Haag) samen op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. In 2023 heeft het algemeen bestuur van de VRH het Regionaal Risicoprofiel en het Regionaal Beleidsplan Rampenbestrijding en Crisisbeheersing vastgesteld. De reacties van de gemeenteraden op deze planfiguren zijn bij de vaststelling betrokken. Mede op basis van deze planvormen is in 2023 gewerkt aan de voorbereiding op het bestrijden van de gevolgen van extreem weer. Samenwerking in de regio Goede samenwerking kan het effect van een ramp of crisis beperken. Daarom heeft de veiligheidsregio samenwerking vanuit ieders verantwoordelijkheid hoog in het vaandel staan. De regionale gemeentelijke samenwerking zorgt er daarnaast voor dat de voorbereiding blijft aansluiten op het reguliere werk van de hulpdiensten. Wanneer de situatie daarom vraagt, wordt de samenwerking uitgebreid naar andere crisispartners.

Zo is in 2023 landelijk het eindvoorstel Uniform Kwaliteitsniveau bevolkingszorg opgeleverd. Samen met de negen gemeenten in Haaglanden is een voorstel geschreven op welke wijze gemeenten de gemeentelijke crisisbeheersing georganiseerd heeft. In 2024 volgt het implementatietraject. In navolging van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s maakt het kabinet een toekomstbestendig, samenhangend stelsel voor de crisisbeheersing en brandweerzorg. De gemeente volgt deze ontwikkelingen op de voet. Crisisorganisatie gemeente Den Haag In 2023 is de crisisorganisatie 101 keer gealarmeerd, waarbij in 31 gevallen daadwerkelijk sprake is geweest van een inzet voor de gemeentelijke crisisorganisatie. Diverse malen heeft de gemeente voorzien in opvang van getroffen of is het nodig geweest om een pand bouwkundig te beoordelen. Het aantal inzetten van de crisisorganisatie nam met 8 inzetten af ten opzichte van 2022. Gemeentelijke crisisfunctionarissen volgen ieder jaar trainingen en oefeningen om vakbekwaam te blijven. Cybercrisis Op basis van de Agenda Digitaal Veilig Den Haag (RIS311498) is een uitvoeringsprogramma 2023-2024 gestart om de digitale veiligheid van de stad te verhogen. De focus ligt daarbij op de digitale weerbaarheid van de lokale vitale processen en het unieke risicoprofiel van Den Haag als internationale stad van vrede & recht en de digitale dreiging die daarbij hoort.

Er zijn in 2023 verschillende projecten gestart die in 2024 doorlopen, zoals een ondersteuningsprogramma voor NGO's, onderzoek naar specifieke risico's en dreigingen, verschillende trainingen, en de 'Haagse cyberdialoog' die in Q1 2024 op bestuurlijk niveau met partijen in de stad plaatsvindt.

61

Wat heeft het gekost?

Dit programma bestaat uit drie activiteiten: Brandweer en rampenbestrijding (79%), Bestrijding onveiligheid (20%) en strandveiligheid (1%). deze activiteiten worden gedekt uit verschillende bronnen: Algemene middelen (84%), Inkomensoverdrachten (9%), onttrekkingen reserves (6%) en overige (1%).

Rekening 2022

Begroting 2023 voor wijziging

Begroting 2023 na wijziging

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2023 2023

Lasten Baten Saldo exclusief reserves

71.233 9.318 61.915 N

68.390 5.268 63.122 N

84.201 19.654 64.547 N

68.024 7.358 60.667 N

Toevoegingen aan reserves

3.389

2.993

4.008

4.008

Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

5.805 59.499 N

3.252 62.863 N

3.252 65.303 N

4.008 60.667 N

16.177 V 12.296 N 3.881 V 0756 V 4.637 V

Resultaat Binnen dit programma is een voordeel ontstaan op de lasten van € 16,2 mln. en een nadeel op de baten van € 12,3 mln. Samen met een voordeel op de onttrekkingen aan de reserves van € 0,8 mln. leidt dit uiteindelijk tot een programmaresultaat van € 4,6 mln. voordelig, deze afwijkingen worden hieronder toegelicht. Wat zijn de verschillen met 2022? Het grootste verschil in de lasten en baten tussen 2022 en 2023 zit in de verschillen in de jaarlijkse rijksbijdrage welke een afwijking tussen beide jaren op zowel de baten als de lasten veroorzaakt. Brandweer en rampenbestrijding Rekening 2023

Lasten 56.816

Baten 4.977

Begroting 2023

56.067

4.131

749

Resultaat

62

N

846

Bedragen x €1.000 Saldo 51.839 N V

51.936

N

97

V

Toelichting op financieel resultaat Lasten

€ 0,7 mln. N

FLO regeling € 0,8 mln. N Dit nadeel is ontstaan door de hogere lasten voor de FLO regeling. Deze lasten voor Functioneel Leeftijd Ontslag van brandweerpersoneel, zijn gestegen door zowel de aangepaste CAO als wijzigingen in de regelgeving (pensioenpremies, belastingen). Diversen

€ 0,1 mln. V

Baten € 0,8 mln. V Bestemmingsreserve FLO regeling € 0,8 mln. V Om de gestegen lasten van de FLO regeling te dekking is een extra onttrekking gedaan vanuit de bestemmingsreserve FLO regeling.

Bestrijding Onveiligheid Lasten 14.122

Rekening 2023 Begroting 2023

31.047

Resultaat

16.926

Baten 6.389

Bedragen x €1.000 Saldo 7.733 N

18.775 V

12.386

N

12.272

N

4.540

V

Toelichting op financieel resultaat Lasten € 16,9 mln. V Apparaatslasten € 4,1 mln. V Het voordeel is technisch van aard. Binnen de directie veiligheid is in 2023, vooruitlopend op de structurele dekking (van o.a. het Rijk) formatie die in voorgaande jaren werd ingehuurd, in de vaste formatie opgenomen. De kosten zijn op programma 16 geland, terwijl de baten op programma 4 staan. Hierdoor is binnen dit programma een voordeel van € 4,1 mln. Hier tegenover staat een nadeel op programma 16 overhead van € 4,1 mln. Per saldo is het effect neutraal. Onderbezetting personeel € 0,7 mln. V Door onderbezetting op personeel gedurende het jaar is er een voordeel ontstaan van € 0,7 mln. Rijksbijdragen € 5,4 mln. V Voor verschillende onderwerpen (o.a. aanpakjeugdcriminaliteit, ondermijning) wordt vanuit het rijk financiering beschikbaar gesteld. Deze bijdragen gelden vaak voor meerdere jaren en worden niet altijd conform de door het door het rijk opgelegde fasering gerealiseerd, terwijl deze wel op die manier in de begroting worden opgenomen. Dit leidt tot een voordeel op de lasten en een nadeel op de baten. Rijksbijdrage in overhead € 6,8 mln.

V De rijksbijdragen met name ten behoeve van het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Den Haag) zijn onverhoopt begroot op het programma Openbare Orde en Veiligheid terwijl de activiteiten in 2023 vallen onder het programma Overhead alwaar de lasten zijn gerealiseerd. Hierdoor is op programmaniveau een voordeel ontstaan van € 6,8 mln. POK middelen Zorg en veiligheidshuis € 0,3 mln. N Het Zorg en veiligheidshuis heeft uit het rijk naar aanleiding van de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (POK) extra middelen gekregen. Deze mogen tot en met 2027 worden ingezet. Dit jaar heeft er een extra inspanning plaatsgevonden waardoor er € 0,3 mln. meer lasten zijn gemaakt dan begroot. Hiertegen over staat een voordeel in programma 15 financiën als gevolg van de extra onttrekking uit de reserve POK van € 0,3 mln. Huisvestingslasten vanuit DBV € 0,3 mln. V De begroting voor de huisvestingslasten van het programma veiligheid kon niet geactualiseerd worden. Hierdoor ontstaat een voordeel op programma openbare orde en veiligheid, en een daarmee samenhangend nadeel in programma overhead van € 0,3 mln. Diversen

€ 0,1 mln. N 63

Baten

€ 12,4 mln. N

Rijksbijdragen € 5,4 mln. N Voor verschillende onderwerpen (o.a. aanpakjeugdcriminaliteit, ondermijning) wordt vanuit het rijk financiering beschikbaar gesteld. Deze bijdragen gelden vaak voor meerdere jaren en worden niet altijd conform de door het door het rijk opgelegde fasering gerealiseerd, terwijl deze wel op die manier in de begroting worden opgenomen. Dit leidt dat tot een voordeel op de lasten en een nadeel op de baten. Rijksbijdrage in overhead € 6,8 mln. N De rijksbijdragen met name ten behoeve van het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Den Haag) zijn onverhoopt begroot op het programma Openbare Orde en Veiligheid terwijl de activiteiten in 2023 vallen onder het programma Overhead alwaar de baten zijn gerealiseerd. Hierdoor is op programmaniveau een nadeel ontstaan van € 6,8 mln. Diversen

€ 0,2 mln. N

Strandveiligheid Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 1.095 N

Rekening 2023

Lasten 1.095

Begroting 2023

1.095

0

1.095

0

0

0

Resultaat

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2023

Rekening 2023

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Overgangsregeling FLO Brandweer Totaal

4.008

3.252

0

4.008

4.008

0

-756

4.008

3.252

0

4.008

4.008

0

-756

De lasten van de FLO-regeling waren hoger dan initieel begroot. Deze hogere lasten werden veroorzaakt door aanpassingen in de regelgeving en gestegen CAO. Hierdoor heeft er een hogere onttrekking plaatsgevonden dan begroot.

64

N

2.5 Cultuur en bibliotheek Portefeuillehouders: Robert van Asten en Saskia Bruines Wat is het doel? Doel van het cultuurbeleid is het stimuleren van een kwalitatief hoogstaand en veelzijdig cultuuraanbod van en voor iedereen in Den Haag. Daarnaast investeert Den Haag in een volwaardige culturele infrastructuur van lokale, regionale en (inter)nationale betekenis. Bibliotheek Den Haag is dé plek in onze stad voor ontmoeting, persoonlijke ontwikkeling en informatie. Ontdek de collectie of zoek een plekje in de bibliotheek om te werken of studeren. Er worden allerlei activiteiten georganiseerd om van te leren, geïnspireerd te worden of om je te vermaken. Muziek, lezingen, debatten, workshops en nog veel meer. Je vindt het in de Bieb! We ontmoeten je graag in een Bieb bij jou in de buurt. In het Haags Gemeentearchief (HGA) worden miljoenen documenten verzameld, beheerd, ontsloten en gepresenteerd. Inwoners kunnen hier de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren. Als bijzondere opdracht beheert het archief de historische archieven en collecties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de muziekarchieven en -collecties van het voormalig Nederlands Muziek Instituut. Het doel van Mediabeleid is de onafhankelijke lokale journalistieke sector te versterken en als internationale stad van vrede en recht, op te komen voor de persvrijheid wereldwijd.

Wat is beoogd en wat is behaald? Naweeën corona en energiecrisis 2023 stond in het teken van de laatste naweeën van corona, zoals het veranderde publieksgedrag en tekorten aan personeel, en de energiecrisis aan het begin van het jaar. Voor zover nodig is er noodsteun verleend aan (culturele) instellingen die door deze omstandigheden op omvallen stonden. Resultaten 2023 • 2023 kan in vele opzichten worden gezien als het eerste ‘normale jaar’ van de beleidsperiode van het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS 306137). • De Cultuurvisie 2033 is vastgesteld, die de gemeentelijke ambities op het gebied van cultuur vastlegt. • Het Beleidskader 2025-2028, dat daarvan de korte-termijnuitwerking vormt, is ook vastgesteld. • Op basis van de Visie op wijkbibliotheken (RIS311329_bijlage) wordt gewerkt aan uitbreiding van het netwerk van bibliotheekvestigingen. Op 14 december 2023 is de tijdelijke vestiging in Benoordenhout geopend. • In het kader van het Actieplan Taal (RIS316363) is Bibliotheek Den Haag aangesloten op het programma de Bibliotheek op School. • De raad heeft ingestemd met het voorstel tot herontwikkeling van de Noodzetel, waardoor uitbreiding van het HGA op die locatie mogelijk wordt. Indicatoren en kengetallen Prestatie indicator

Nulmeting 2017

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Begroting 2023

Rapportcijfer cultuuraanbod* in Den 7,6 7,2 7,3 Haag * Cultuuraanbod is het aanbod van o.a. musea, theaters, bioscoop/filmhuis, muziekpodium of festival. Kengetallen

7,6

Nulmeting Realisatie Realisatie Realisatie Begroting 2021 2022 2023 2023

Aantal deelnemende leerlingen PO aan cultuureducatie

103.431

80.821

94.526

nnb

138.019

Aantal deelnemende leerlingen VO aan cultuureducatie

54.436

53.516

61.688

nnb

70.985

65

Effectindicator: aantal bezoekers aan kunst- en cultuurinstellingen

Nulmeting Realisatie Realisatie Realisatie Begroting 2021 2022 2023 2023

Podiumkunsten - Klassieke muziek (oud/nieuw) Podiumkunsten - Pop, jazz, urban, wereldmuziek

123.184

55.976

322.741

nnb

453.177

567.317

152.111

398.482

nnb

340.882

Podiumkunsten - Theater, toneel, dans

534.417

122.859

347.708

nnb

463.835

Podiumkunsten – Participatie

87.641

20.442

48.108

Podiumkunsten - Film & letterkunde

187.112

69.588

113.163

nnb

245.955

Beeldende kunst en vormgeving

53.052

31.146

33.617

nnb

97.250

Musea

774.183

256.138

629.383

nnb

881.610

84%

83%

83%

84%

80%

% deelname aan cultuur voor heel Den Haag *

120.044

* Het percentage respondenten van de Stadsenquête dat aangeeft in het afgelopen jaar een bezoek te hebben gebracht aan bijvoorbeeld een museum, theater, bioscoop/filmhuis, muziekpodium of festival. Effectindicator:

Nulmeting

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Begroting 2023

Bezoekers aan de website

1.269.000

768.000

364.000

875.000

Bezoekers aan de bibliotheek

2.578.000

1.699.524

1.939.899

1.736.000

aantal bezoekers van de bibliotheek uitgesplitst naar digitale en fysieke bezoekers

Toelichting op kengetallen en indicatoren De realisatie van de aantallen deelnemende leerlingen en aantallen bezoekers over 2022 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen 2022 van de instellingen die subsidie ontvangen vanuit het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024. De prestatiegegevens over 2023 worden in april 2024 verantwoord aan de gemeente en opgenomen in de jaarrekening 2024. Over het jaar 2022 is het effect van corona nog merkbaar. Na het aflopen van de pandemie in het begin van het jaar kwamen veel activiteiten weer op gang. Van sommige evenementen was echter al besloten dat zij niet in normale vorm zouden plaatsvinden. In 2023 waren er geen beperkingen meer. Het jaar begon met beperkte openingstijden voor de bibliotheken, die 26 januari werden losgelaten.

Wat hebben we gedaan? Activiteiten in 2023 Cultuur Beeldende kunst Accommodaties voor kunstbeoefening Musea Archeologie Gemeente archief Monumentenzorg Openbare bibliotheek Media Totaal

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2023 Resultaat saldo 2023 Lasten Baten Saldo 2023 59.540 N 59.916 939 58.978 N 562 V 353 N 335 0 335 N 18 V 14.305 N 19.423 6.850 12.573 N 1.732 V 23.246 N 24.429 1.915 22.514 N 732 V 1.572 N 1.751 411 1.340 N 232 V 3.454 N 3.644 669 2.975 N 479 V 1.347 N 1.385 40 1.345 N 1 V 23.238 N 24.795 2.658 22.137 N 1.101 V 1.833 N 1.728 23 1.705 N 128 V 128.887 N 137.405 13.504 123.901 N 4.986 V

66

Cultuur De gemeente wil een breed aanbod aan cultuur dat een divers publiek trekt. Den Haag is een cultuurstad van formaat. Er is een gevarieerd aanbod op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. Met dit programma willen we zorgen dat Den Haag een cultuurstad is en blijft. Ambities In het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS 306137) staan de 6 beleidsthema’s: • De artistieke en intrinsieke waarde van kunst en cultuur: dé basis van het Haagse cultuurbeleid. • Inclusie en het brede bereik van cultuur. • Bedrijfsvoering. • Cultuureducatie. • Samenwerken. • Makersklimaat en talentontwikkeling. Cultuurvisie Den Haag 2033 De Cultuurvisie Den Haag 2033 is op 5 juli 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze visie geeft richting aan het cultuurbeleid voor de komende 10 jaar. De visie is de basis voor het beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028. De Cultuurvisie Den Haag 2033 (raadsinformatie.nl) (RIS 315949) is tot stand gekomen met input uit gesprekken met de culturele sector, Haagse instellingen en bedrijven, ambtenaren en bewoners van Den Haag middels een uitgebreid participatietraject. Wat heeft de gemeente in 2023 gedaan? • We hebben het cultuurbudget met € 1,4 mln. verhoogd (voor het verbeteren van de bedrijfsvoering van culturele instellingen en om de eerste stappen te zetten richting ‘fair pay’).

Deze middelen zijn toegevoegd aan de cultuurbegroting na het coalitieakkoord 2022-2026. • Vanaf 2025 zijn deze middelen toegevoegd aan het structurele subsidiebudget van het Meerjarenbeleidsplan 2025-2028. Tot die tijd worden de middelen ingezet met het doel van de middelen in het achterhoofd. In 2023 zijn de middelen onder meer ingezet voor het ondersteunen van culturele organisaties die in financiële problemen zijn geraakt. • Er is gestart met een onderzoek naar de voor- en nadelen van een kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad 2033. Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur In het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (raadsinformatie.nl) (MJB 2021-2024) wordt de verdeling van de subsidies aan de verschillende culturele instellingen vastgelegd voor de volgende beleidsperiode. Hiermee wordt de basis gelegd voor de culturele infrastructuur van Den Haag. Het MJB 2021-2024 is gebaseerd op het eerder vastgestelde Beleidskader Kunst en Cultuur 2021-2024 waarin de beleidsdoelstellingen, algemene beoordelingsrichtlijnen voor de Adviescommissie en het financieel kader staan beschreven. Wat heeft de gemeente in 2023 gedaan? • In 2023 is uitvoering gegeven aan het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024. Dit is de belangrijkste culturele subsidieregeling van de gemeente Den Haag. Hiermee wordt de structurele ondersteuning van culturele organisaties geregeld.

• Op 7 september 2023 is het Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 vastgesteld door de gemeenteraad en daarmee ook het vernieuwde meerjarig subsidiestelsel met daarin de wijze van subsidieverdeling van het cultuurbudget van het MJB 2025-2028. • In oktober 2023 zijn twee subsidieregelingen Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 categorie B en C vastgesteld door het college. • De Adviescommissie MJB Kunst en Cultuur 2025-2028 die de subsidieaanvragen op basis van de subsidieregelingen gaan beoordelen is al in het eerste kwartaal van 2023 geïnstalleerd zodat zij voldoende tijd hebben om kennis te maken met de cultuursector. De commissie bestaat uit 13 kernleden en 20 disciplineleden. • Gedurende het hele jaar hebben alle commissieleden culturele activiteiten bezocht en in december kennismakingsgesprekken met de aanvragende instellingen gevoerd. Subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten De subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten (RIS 307362) is voor professionele projecten van culturele instellingen, broedplaatsen en kunstenaars. Voor deze regeling was in 2023 € 1,13 mln. beschikbaar.

67

Wat heeft de gemeente in 2023 gedaan? • De regeling is drie keer opengesteld voor subsidieaanvragen voor publieksgerichte activiteiten. • Daarnaast is er een snelloket voor activiteiten op het gebied van onderzoek en experiment. Dit snelloket is vijf keer opengesteld. De aanvragen worden binnen zes weken ambtelijk afgehandeld (zonder adviescommissie) • Het budget is volledig besteed. Subsidieregeling stimulering Cultureel Ondernemerschap De stimuleringsregeling Cultureel Ondernemerschap (RIS 304586) versterkt het cultureel ondernemerschap van Haagse cultuurinstellingen. De gemeente verstrekt subsidie voor activiteiten die bijdragen aan betere bedrijfsvoering van culturele instellingen. In 2023 zijn er 18 aanvragen ontvangen en is voor circa € 0,55 mln. aangevraagd. Van deze aanvragen zijn er 7 gehonoreerd voor in totaal een bedrag van circa € 0,23 mln. De overige aanvragen voldeden niet aan de voorwaarden van de regeling, zoals ‘capacity building’. De toegekende aanvragen hebben o.a. betrekking op een haalbaarheidsonderzoek ten behoeve van cultuurpark INTER-CITY in de Binckhorst, een bijdrage voor de inrichting van een horeca-uitbreiding, het digitaliseren van een ticketsysteem en het ontwikkelen van een nieuwe visuele identiteit van een culturele instelling. Voordekunst In 2023 is de samenwerking met crowdfundingplatform Voordekunst gecontinueerd.

Wanneer een activiteit 75% van het doelbedrag binnen heeft, legt de gemeente 25% bij. Dit wordt ook wel ‘matchfunding’ genoemd. Op moment van schrijven hebben 26 initiatiefnemers een matchingsbijdrage ontvangen, voor in totaal € 40.000. Het beschikbare budget voor dit platform is in 2023 niet volledig besteed. Voordekunst heeft dit budget gereserveerd op haar balans en kan dit in overleg met de gemeente in een ander jaar inzetten. Campagnes die o.a. een matchingsbijdrage hebben ontvangen waren voor een samenwerking van een klassiek strijktrio met een digitaal kunstenaar, een circulair operadecor, een afstudeerproject van beeldende kunststudenten en een film over een donker sprookje met als doel het bespreekbaar maken van depressie. Broedplaatsen Kern van het broedplaatsenbeleid (RIS 306133) is ruimte voor initiatieven van kunstenaarscollectieven die het culturele aanbod kunnen verrijken. Door de inzet van de broedplaatsmakelaar worden vraag en aanbod van betaalbare werkruimten voor broedplaatsen op elkaar afgestemd. Met de Subsidieregeling culturele broedplaatsen zijn broedplaatsen geholpen bij de inrichting van hun organisatie. In 2023 was hiervoor € 0,1 mln. beschikbaar. Voor onderzoek/experiment en voor culturele activiteiten kunnen broedplaatsen daarnaast een aanvraag doen bij de Subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten.

In 2023 was er twee keer een bijeenkomst voor alle culturele broedplaatsen waar ontmoeting en uitwisseling van kennis en ervaring centraal stonden. Het digitale informatiepunt is online gezet, maar moet nog worden gevuld met informatie. Makersregeling Met de Makersregeling (RIS 315945) worden circa 30 individuele makers per jaar ondersteund bij hun artistieke ontwikkeling. In 2023 is de regeling geactualiseerd en opnieuw vastgesteld. Het budget is verhoogd tot € 0,27 mln, en de maximale subsidie is van € 8.000 naar € 9.000 verhoogd, in verband met de inflatie. Zo kunnen nog steeds 30 makers per jaar worden ondersteund. Aanvragen zijn beoordeeld op volgorde van binnenkomst. In november was het volledige budget besteed en zijn nieuwe aanvragers verwezen naar 2024. De subsidieontvangers van de Makersregeling zijn afkomstig uit de volle breedte van het Haagse culturele veld en vormen een goede afspiegeling van de makers in Den Haag. Verduurzaming Theater aan het Spui In 2023 zijn de nieuwe klimaatinstallaties van Theater aan het Spui opgeleverd. Daarmee is het pand, dat gemeentelijk eigendom is, aanzienlijk verduurzaamd. De vervanging van de installaties was een ingrijpende operatie, waardoor het theater enkele maanden moest sluiten.

De gemeente heeft de misgelopen inkomsten en extra kosten die Het Nationale Theater (exploitant TahS) hiervoor heeft gemaakt gecompenseerd met een bedrag van € 0,45 mln. Kunst in de openbare ruimte Kunst in de openbare ruimte helpt de stad aantrekkelijk te maken. Den Haag heeft ruim 500 kunstwerken en monumenten in de publieke ruimte. De website www.bkdh.nl geeft informatie over deze kunstwerken en makers. Ook zijn er fiets- en wandelroutes op te vinden. De stad wordt ook verrijkt met ‘streetart’, zoals muurschilderingen, waarmee de toegankelijkheid van kunst en de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte verder worden versterkt.

68

Wat heeft de gemeente in 2023 gedaan? • Extra kunstwerken, waaronder muurschilderingen, en routes langs kunstwerken zijn op de website www.bkdh.nl gezet, zodat de waardering voor en het begrip van kunst in de openbare ruimte worden versterkt. • Beleid is ontwikkeld en verbeterd ten aanzien van beheer en onderhoud van kunst in de openbare ruimte. Hierdoor kunnen we in de toekomst nog slagvaardiger en efficiënter zorgdragen voor onze kunstcollectie in de openbare ruimte. • Er is een procedure gepubliceerd op de gemeentelijke website voor inwoners die een aanvraag willen doen voor initiatieven voor kunst in de openbare ruimte. Hiermee wordt transparant gemaakt voor burgers hoe hun vragen en verzoeken worden behandeld. Stadstekenaar Sinds februari 2023 heeft Den Haag een stadstekenaar (RIS 310596). De stadstekenaar observeert de stad en tekent gebeurtenissen en situaties in hedendaags Den Haag. De stadstekenaar geeft een eigen perspectief op de stad in tekeningen vol verhalen en gezichten, op onbekende en bekende plekken van Den Haag. Elke maand is een stadstekening opgenomen in het Haagse deel van de zaterdageditie van het AD. In deze krant en met flyers verspreid over de stad worden mensen opgeroepen om de Stadstekenaar uit te nodigen bij een samenkomst. De stadstekeningen worden opgenomen in het Haags Gemeentearchief en zijn daar toegankelijk voor iedereen.

Zo ontstaat er een tijdsdocument van Den Haag voor nu en de toekomst. Het Haags stadstekenaarschap is een initiatief van Gemeente Den Haag (OCW en het Haags Gemeentearchief) en kunstruimte Nest. Jonge stadsdichter Vanaf januari 2023 heeft Den Haag voor het eerst een jonge stadsdichter. Het jonge stadsdichterschap is een samenwerkingsverband van de gemeente, de bibliotheek, het Literatuurmuseum en het Huis van gedichten. Toegankelijkheid in de cultuursector Er wordt in 2023 tot en met 2026 € 0,1 mln. per jaar beschikbaar gesteld voor projecten die bijdragen aan de toegankelijkheid van de cultuursector. In 2023 is dit bedrag toegevoegd aan de Subsidieregeling Toegankelijke Stad voor iedereen waarmee instellingen worden ondersteund om fysieke, digitale en sociale toegankelijkheid te vergroten. Cultuureducatie Ook in 2023 geldt de door het college vastgestelde nota Cultuureducatie 2021 (RIS308967_bijlage_Nota_Cultuureducatie_2021.pdf) als uitgangspunt voor de verschillende bijdragen voor cultuureducatie. Wat heeft de gemeente in 2023 gedaan? Vanuit onderwijs en cultuur is jaarlijks (2021-2024) een extra bedrag van € 0,2 mln. beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van deze nota. Uitgangspunten: uitbreiding van cultuureducatie in het voortgezet onderwijs en ontwikkeling van cultuureducatie in het middelbaar beroepsonderwijs en de voorschoolse educatie.

Dit is onder andere verstrekt aan CultuurSchakel voor het continueren van de regeling m.b.t. cultuureducatie in de voorschoolse educatie en voor de extra inzet van de cultuurcoach voorschoolse educatie. • Het bedrag voor het mbo werd deels belegd binnen de Subsidieregeling cultuurparticipatie jong Den Haag voor cultuureducatie binnen het mbo. Ook is er extra geïnvesteerd in de cultuurcoach mbo bij CultuurSchakel. • In 2023 was een nieuwe tranche voor de landelijke regeling ‘Cultuureducatie met kwaliteit betreffende het primair onderwijs’. Hiervoor is jaarlijks (2021-2024) ruim € 0,8 mln. beschikbaar: € 0,4 mln. van de gemeente die wordt ‘gematcht’ door € 0,4 mln. van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Hiermee worden de scholen in het primair en voortgezet onderwijs in staat gesteld om cultuuronderwijs te integreren in het reguliere lesprogramma van de school. Ook wordt de verbinding gemaakt tussen scholen en de directe culturele omgeving van de school. Deze subsidie is volledig gebruikt. • In 2023 hebben 140 scholen deelgenomen aan de basis in cultuuronderwijs en kregen zij advies over afname van aanbod uit Vonk. - Met 58 po-scholen is actief contact, waarvan 35 scholen actief worden begeleiden met het verdiepen en verankeren van hun cultuuronderwijs.

- Er zijn in 2023 10 nieuwe po-scholen bereikt door CultuurSchakel waarbij cultuureducatie binnen het curriculum is gestimuleerd. - Er zijn in 2023 5 nieuwe vo-scholen bereikt door CultuurSchakel waarbij cultuureducatie binnen het curriculum is gestimuleerd. 69

• Aanvullend op dit onderwijsprogramma heeft de gemeente ook in 2023 € 0,5 mln. beschikbaar gesteld

voor basisscholen voor het inkopen van culturele activiteiten via VONK uit het onderwijsloket. Ook deze subsidie is volledig gebruikt, er zijn 95.575 cultuurbezoeken ingekocht verspreid over meer dan 140 basisscholen. • In 2023 heeft Den Haag € 0,37 mln. beschikbaar gesteld aan CultuurSchakel vanuit de middelen van de Brede Regeling Combinatiefuncties om de verbinding van cultuuronderwijs met cultuurbeoefening in de vrije tijd te verstevigen. CultuurSchakel heeft o.a. geïnvesteerd in het programma BinnenBuiten. In het programma brengt CultuurSchakel, per stadsdeel in één óf twee wijken, het perspectief van het kind in beeld en dagen lokale culturele aanbieders uit om hierop activiteiten te ontplooien. CultuurSchakel heeft zich in 2023 geconcentreerd op meerdere wijken uit stadsdeel Escamp en Haagse Hout. • Voor de periode 2023-2026 heeft Den Haag extra rijksbudget ontvangen voor de inzet van combinatiefunctionarissen sport en cultuur. In 2023 is een bedrag van € 0,15 mln. incidenteel ter beschikking gesteld aan de Cultuurankers om de cultuurparticipatie van bewoners met een afstand tot kunst en cultuur te vergroten, gekoppeld aan een specifiek project en specifieke doelgroep. Daarmee zijn ca. 450 extra bewoners bereikt. Het project ‘Kinderen, Cultuur en Kansen’ om het bestaande succesvolle project m.b.t.

talentontwikkeling voor kinderen en jongeren uit gezinnen in armoede voort te zetten, is doorgeschoven naar 2024. • In samenwerking met Stichting Leergeld Den Haag, Art-S-Cool, Muziekcentrum 1001 Nachten, Haags Theaterhuis en Beweigi stelde de gemeente in 2023 € 0,1 mln. beschikbaar om middels het project ‘Kinderen, Cultuur en Kansen’ vanuit gelijke kansen meer kinderen en jongeren in aanraking te brengen met kunst en cultuur buiten schooltijd. In 2023 werden met het project ca. 500 deelnemers bereikt, waarbij het grootste deel van de deelnemers meerdere keren aan een activiteit deelnam. Cultuurparticipatie • In 2023 was € 0,1 mln. beschikbaar voor een stevige cultuuranker- en openluchttheaterfunctie. Tweederde hiervan is ingezet ter versteviging van het Cultuuranker van Haagse Hout en Scheveningen. Een derde is bedoeld voor het verstevigen van de onderlinge samenwerking tussen de cultuurankers (RIS306695). • In 2023 continueerden we de Subsidieregeling Haagse Amateurkunst via CultuurSchakel. Deze regeling draagt tevens bij aan huisvesting, opslag van instrumenten en kostuums en oefenruimtes van het amateurveld. • Voor 2022, 2023 en 2024 stelde het Rijk gelden beschikbaar via de Specifieke Uitkering Impuls Jongerencultuur.

Aan de hand van die gelden werd in 2023 de Subsidieregeling cultuurparticipatie jong Den Haag opgesteld en uitgevoerd, werd een ondersteuningsstructuur met jongerencoaches opgezet om jongeren te begeleiden bij het doen van een aanvraag, werd een uitgebreide communicatiecampagne in gang gezet om jongeren te bereiken, werd een impactmeting ontwikkeld om de effecten van de regeling te meten en werd een aantal (culturele) locaties ingericht om deze geschikt te maken voor activiteiten voor jongeren. In totaal werd, verspreid over drie categorieën, € 1,3 mln. aangevraagd voor activiteiten gericht op jongeren. Hiervan werden 26 aanvragen van natuurlijke personen en 23 aanvragen van rechtspersonen gehonoreerd voor in totaal € 0,72 mln. De regeling werd met name overvraagd in de categorieën natuurlijke personen en rechtspersonen die activiteiten voor jongeren organiseren. De categorie mbo had een onderuitputting i.v.m. de late openstelling (april 2023) van de regeling en de verplichting tot een intensieve samenwerking op maat met het mbo. Dit was voor veel culturele instellingen te laat in het schooljaar om nog voor elkaar te krijgen voor een uitvoering in de periode september-december 2023. De categorie kinderen, met middelen vanuit Haagse Preventieaanpak (HPA), had een overvraging, maar een onderuitputting in de toekenningen.

In overleg met het team van de HPA is een opdracht verleend aan Art-S-Cool voor de verbouwing van het lesatelier in het Talentenhuis aan de Ferdinand Bolstraat. Met de verbouwing bieden ze een nog veiliger, gezonde en stimulerende omgeving voor kinderen uit de Schilderswijk in de leeftijd van 4-12 jaar die willen deelnemen aan kunstlessen. Cultuurmarketing Jaarlijks is er €0,8 mln. beschikbaar voor Cultuurmarketing. Het rijke kunst- en cultuuraanbod van Den Haag vormt vaak een aanleiding voor een stadsbezoek, zowel vanuit de regio, Nederland als vanuit het buitenland. Het zichtbaar maken van dit aanbod voor zowel de bezoeker als voor de inwoners van de stad, is de basis van (cultuur)marketing. We willen daarbij niet alleen de focus op de grote musea en podiuminstellingen leggen, maar ook op het exclusieve en meer verborgen culturele aanbod.

70

Wat heeft de gemeente gedaan in 2023? • We verstrekken jaarlijks een bijdrage aan The Hague & Partners om het culturele aanbod bij mensen binnen en buiten Den Haag bekend te maken. • Met de Cultuurvisie als basis werken we samen met de afdeling Economie (Toerisme), Citybranding, de culturele sector en The Hague & Partners aan een cultuurmarketingstrategie waarmee we diverse doelgroepen in de stad willen bereiken. • Aanvullende middelen zijn verstrekt aan cultuurfestivals die bijdragen aan de zichtbaarheid van de kunsten onder bewoners en bezoekers zoals de eerste editie van het Spotlight Festival (Nieuw concept Uitfestival) en de Museumnacht en Hoogtij. • De tweede editie van het Publieksonderzoek Cultuursector dat The Hague & Partners in samenwerking met de gemeente en de culturele sector uitvoert, is in 2023 gepresenteerd aan de culturele sector. • In 2023 is verder gewerkt aan een Nachtvisie om de sector een aantrekkelijke plek te laten zijn voor jongere doelgroepen en makers. In Q1 2024 wordt de Nachtvisie gepresenteerd. Hiermee werken we aan de ambities zoals deze zijn opgenomen in hoofdstuk 7 - Aantrekkingskracht 365 dagen en nachten per jaar in de Cultuurvisie Den Haag 2033 Grote projecten Met de realisatie van Noodzetel wordt het Haags Gemeentearchief (HGA) op loopafstand van het stadhuis uitgebreid, waarmee de gemeente blijft voldoen aan de eisen van de Archiefwet.

Ook wordt er een culturele broedplaats voor popmuziek gerealiseerd, waarmee wordt bijgedragen aan de versterking van het makersklimaat en de nachtcultuur. In 2023 is op basis van het Definitief Ontwerp een raadsvoorstel vastgesteld (RIS317028) en is de aanbesteding gegund. Voor het verbouwen van de Noodzetel en de inrichting ten behoeve van het HGA is € 4,2 mln. beschikbaar. De inrichting zal in 2024 door HGA worden aanbesteed en begin 2025 zal de Noodzetel in gebruik worden genomen. Musea Museumkwartier In aansluiting op het Haags akkoord 2023 – 2026 (RIS 316672) wordt samen met Escher in het Paleis verder gewerkt aan de ambitie om dit museum in vernieuwde vorm te verplaatsen naar het voormalige Amerikaanse ambassadepand Lange Voorhout 102. Ook op andere wijze wordt gewerkt aan versterking van het Museumkwartier. Voor de noodzakelijke verbouwing van het Haags Historisch Museum is inmiddels de omgevingsvergunning aangevraagd en is de Europese aanbesteding voor de aannemer gestart. Collectiezaken Bij de verzelfstandiging van de Haagse musea is tussen de gemeente en musea vastgelegd dat een deskundige externe partij periodiek (momenteel eens in de 4 jaar) het collectiebeheer meet. Het Erfgoedhuis Zuid-Holland kijkt hierbij naar registratie, conservering en risicobeheer/veiligheidszorg voor de collectie. • Museon-Omniversum opende in 2023 in Zuid-West het MuseumLAB aan Het Zicht.

Dit initiatief is gestart met creatieve en educatieve programma’s voor families met kinderen, waarbij samenwerking wordt gezocht met de bewoners en een verbinding wordt gelegd met bestaande initiatieven in de wijk. Zo bestond de opening uit een LEGO-workshop waarbij kinderen maquettes maakten van wat zij belangrijk vinden en graag willen terugzien in de openbare ruimte van hun Wijk van de Toekomst. • De grootste tentoonstelling in het Haags Historisch Museum dit jaar was gewijd aan Koloniaal Den Haag - een onvoltooid verleden. Hier ging een intensief traject aan vooraf van bijna twee jaar waarin het museum met vele partners in Verhalensalons de verhalen optekende van stadsgenoten hun over familiegeschiedenissen, tradities, rituelen, religie, leef- en eetcultuur. Uit ruim honderd ingezonden voorwerpen en verhalen maakte een adviespanel een selectie die werd opgenomen in de tentoonstelling. • In 2023 werd stadsbreed gevierd dat 125 jaar geleden Maurits Cornelis Escher werd geboren. Meerdere exposities werden gewijd aan Escher zelf en aan zijn ontdekker Samuel Jessurun de Mesquita. Hoe hedendaagse kunstenaars zich laten inspireren door optische illusie, natuur en architectuur toonde de expositie Net als Escher in het paleis. In het Atrium was de zogeheten Megamorfose te zien.