RIS318503 Bijlage STUDIE Scheveningen vergroening DEF
Tekst van het document
Impressie van mogelijke vergroening van het Radio Holland in studie Lindeloof: Boomloze straten 2022. Ontwerp Beplanting Radio Hollandplein
Door IBDH is in 2018 een alternatieve inrichting uitgewerkt. Deze is uiteindelijk niet uitgevoerd omdat de bomen op het plein in 2019 enige verbetering vertoonden. Daarop is door een extern bureau (Terra Nostra) een groeiplaatsonderzoek verricht. De conclusie was dat de bomen duurzaam behouden konden worden als groeiplaatsaanpassing zou worden uitgevoerd. Dit is voorjaar 2020 gebeurd.
Verdeelde wensen (bewonersonderzoek uit Wijkagenda 2022)
Hier liggen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
Studie vergroening wijk Scheveningen
Plan Lindeloof (2019): Visie op de 2e Haven, versie 27 juni 2019.
Beplantingsplan Ingenieursbureau Den Haag (2018)
41
3. Pi eter m an s t r a a t
C ontext De Pietermanstraat ligt aan de Westduinweg, net ‘achter’ de haven van Scheveningen. Het is nu een groot open plein, waar de wind vrij spel heeft. De omliggende bebouwing is 4 tot 6 lagen en heeft een vrij anonieme plint met maar op 1 a 2 plekken een ‘voortuin’. Centraal aan het plein liggen de opgangen naar de woningen. Verder liggen aan het plein enkele voordeuren en deuren naar bergingen. Aan de kant van de Scholstraat zitten in de zijgevel vooral deuren naar bergingen. De Scholstraat heeft een boomstructuur van iepen, maar deze stopt ter hoogte van de Pietermanstraat.
locatie
Pietermanstraat vanaf de Scholstraat, zicht op de haven van Scheveningen
Op het plein staan in een rij een aantal paaltjes (oorspronkelijk 22 stuks) van kunstenaar Jan Snoeck. ‘Elk paaltje verbeeldt een sterk gestileerde menselijke gestalte met het versimpelde uiterlijk van een stripfiguur. De sculpturen van beton en keramiek zijn zó ver uit elkaar geplaatst, dat ze nauwelijks een interactie met elkaar aangaan. Elk paaltje verbeeldt in feite een geïsoleerd mannetje. De sterk vereenvoudigde mensfiguren zijn karakteristiek voor de Haagse kunstenaar Snoeck. In tegenstelling tot de samenhangende beeldengroepen die scènes uit een theaterstuk lijken te verbeelden, gaat het hier om eigengereide individuen die hun eigen solostukje opvoeren’. Het andere kunstwerk op het plein is ‘de paalzitter’ van Ingrid Rollema. ‘Een breed glimlachende paalzitter met in zijn armen geklemt een vis die dezelfde ‘big smile’ laat zien als de man die het dier vasthoudt. Het meer dan manshoge beeld onderstreept dat de beeldhouwer de werkelijkheid graag mengt met een scheutje fantasie, relativeringsvermogen, bevrijdende humor, ongebruikelijke transformaties of onverwachte wendingen’.
zicht vanaf de Westduinweg op de aanwezige kunstwerken op het plein
42
boomstructuur Scholstraat stopt ter hoogte van de Pietermanstraat
Visie De ambitie om te vergroenen wordt waargemaakt door 3 grote vakken met beplanting. Bomen worden toegevoegd voor schaduw en verkoeling. Ze worden geplaatst in clusters en er worden soorten gekozen die goed bestand zijn tegen de (harde) zeewind. Door reliëf ana te brengen in de groenvakken zelf staan deze enigszins beschut. Het beeld is vergelijkbaar met het Palaceplein. Het plein wordt vergroend, maar er blijft ook ruimte voor activiteiten (kleine bijeenkomst, borrel, speelaanleiding etc) centraal op het plein. Een centrale ruimte in de luwte tussen de groenvakken bij de hoofdentrees van de tegenoverliggende appartementencomplexen. Hier wordt ook een boom geplant voor schaduw en kan ook het kunstwerk ‘de paalzitter’ ingepast worden. Langs de groenvakken en het centrale pleindeel kunnen in een lijn de paaltjes van Jan Snoeck ingepast worden. De boomstructuur komende vanuit de Scholstraat wordt waar mogelijk verder doorgezet. De 3 nieuwe bomen krijgen een ruime standplaats van 2x2 m. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wel wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras.
Aandachtspunten vervolg Voor het kerkje van de oud gereformeerde Gemeente Scheveningen ligt nu ook een verhard plein. Hiervoor is eerder een schets gemaakt door het IbDH. De kansen voor vergroening van deze beide plekken kunnen elkaar versterken en zorgen voor enorme winst in leefbaarheid van dit gebied. Integraal oppakken (ruimtelijk en gebruik) van deze twee gebieden geniet de voorkeur bij vervolg. Belangrijk is ook de specifieke inpassing van de aanwezige kunstwerken op het plein. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
Studie vergroening wijk Scheveningen
43
huidige situatie
44
visualisatie
Studie vergroening wijk Scheveningen
45
4. Tr ei l er w eg Con text De Treilerweg is volledig versteend. De ruimte in de straat is momenteel optimaal benut voor ladenen lossen, autoverkeer en parkeervakken. Aan de zijde van de boulevard bevind zich een wat grotere parkeerruimte. De straat lijkt ingericht voor een 50 km per uur verkeersregime, terwijl dit 30 km is.
oud SO
46
locatie
Zicht op straat
zicht op parkeerplaats
zicht op wegprofiel
Vi si e Door de breedte van het huidige profiel is een substantiële vergroening alleen denkbaar bij een totale herprofilering. Hiervoor worden twee varianten voorgesteld die als basis kunnen dienen voor een schetsontwerp. Bij beide varianten is het uitgangspunt om de straat in te richten als woonstraat met 30km per uur regime (HOR). Hiermee wordt de rijwegbreedte gereduceerd en ontstaat er ruimte voor groen. De realisatie hiervan is mede afhankelijk van de planning van het programma Wegonderhoud en Rioolvervanging en de mate van draagvlak er ligt om parkeerplaatsen op te heffen.
Riool 3m
2m
4,1m
5,8m
4,1m
2m
3m
24m
Variant 1 Een klassieke groene middenberm en aan weerszijden een rijweg met parkeerstroken aan de gevelzijde. Met behoudt van de huidige riolering is het mogelijk om aan één zijde bomen aan te planten. Variant 2 Door één rijweg te maken ontstaat ruimte voor brede trottoirs en groenstroken aan weerszijden, waar met behoudt van de huidige riolering aan één zijde bomen kunnen worden aangeplant. Het groen wordt gecombineerd met de inritten (tevens parkeerplaatsen).
Riool 3m
2m
4,1m
Hier liggen grote kansen voor de huismus. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
5,8m
4,1m
2m
4,1m
5,8m
4,1m
Riool 3m
3m
2m
3,5m
24m
7,0m
3,5m
2m
3m
24m
Visualisatie variant 1
Riool
Riool 3m
2m
2m
3m
24m
bestaande situatie
Studie vergroening wijk Scheveningen
3m
2m
3,5m
7,0m
3,5m
2m
Riool 3m
24m
4m
5m
5,5m
5m
4m
24m
Treilerweg variant 1
variant 2
47
5. Kor bootst r a a t Con text De Korbootstraat is volledig versteend. De ruimte in de straat is momenteel optimaal benut voor autoverkeer en parkeervakken. De straat lijkt dan ook ingericht voor een 50 km per uur verkeersregime, terwijl dit 30 km is.
oud SO
48
locatie
Zicht op straat
zicht op entree straat
zicht op wegprofiel
Vi si e Door de breedte van het huidige profiel is een substantiële vergroening alleen denkbaar bij een totale herprofilering. Hiervoor worden twee varianten voorgesteld die als basis kunnen dienen voor een schetsontwerp. Bij beide varianten is het uitgangspunt om de straat in te richten als woonstraat met 30km per uur regime (HOR). Hiermee wordt de rijwegbreedte gereduceerd en ontstaat er ruimte voor groen. De realisatie hiervan is mede afhankelijk van de planning van het programma Wegonderhoud en Rioolvervanging en de mate van draagvlak er ligt om parkeerplaatsen op te heffen.
Riool 2,40m
2m
5,40m
2m
2m
2m
4,80m
2m
2,40m
2m
2,40m
25m
Variant 1 Een klassieke groene middenberm met aan weerszijden een rijweg met parkeerstroken aan de gevelzijde. In de parkeerstroken is onder- en bovengronds ruimte voor de aanplant van een bomenlaan. Met behoudt van de huidige riolering is het niet mogelijk om bomen aan te planten in de middenberm, maar wel te vergroenen. Variant 2 Door één rijweg in twee richtingen te maken ontstaat ruimte voor brede trottoirs en groenstroken. In deze groenstroken kunnen ook bomen worden aangeplant. Dit groen wordt gecombineerd met de inritten (tevens parkeerplaatsen).
Riool Riool 2,40m
2m
5,40m
2m
2m
2m
4,80m
2m
2,40m
25m
9,2m 2,40m
Hier liggen grote kansen voor de huismus. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
2m
3,50m
3,50m 25m
Visualisatie variant 1
Riool
Riool Riool 9,2m 2,40m
2m
5,40m
2m
2m
2m
4,80m
2m
2,40m
2,40m
2m
3,50m
3,50m
2m
2,40m
3,75m
5m
5,5m
5m
3,75m
25m
25m
25m
Korbootstraat
bestaande situatie
variant 1
Studie vergroening wijk Scheveningen
variant 2
49 Riool
6. Vi sser sha v e n s t r a a t - K o mp a s s t ra a t Con text In 2020 is een SO opgesteld voor het verbeteren van de verkeerssituatie, het tegengaan van sluipverkeer en het vergroenen van de Vissershavenstraat en omgeving. Ook ligt er een bouwplan voor de vestiging van het Haags veegbedrijf. Ook zijn de bovengrondse containers ondergronds gebracht in de naastgelegen parkeerstrook. In het SO zijn verschillende plekken en straten vergroend die in deze studie apart zullen worden benoemd.
locatie
50
Kruising Kompasstraat met de overhoeken
zicht op de inrit van het Haags Veegbedrijf
zicht op overhoeken
Vi si e Ter hoogte van de kruising KompasstraatVissershavenstraat ligt een vergroeningskans. Hier bevindt zich een overmaat in het kruispunt. Door de overbodige verharding te reduceren wordt de overhoek en straatoren vergroot, waarbij ruimte voor nieuw groen ontstaat. De inrit van het Haags Veegbedrijf is hierbij behouden gebleven. In het SO zijn de containers op deze overhoek teruggekomen. Hier liggen grote kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
Studie vergroening wijk Scheveningen
51
7. Dr. de Vi s s e r p l e i n Con text Sant en CO In een oude situatie was er te weinig groen.
52
locatie
overzicht
profiel noordzijde
profiel zuidzijde
Vi si e Deels uitgevoerd deels niet. Hier liggen grote kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
vergroeningsvoorstel Sant en CO
Studie vergroening wijk Scheveningen
53
8. Badhui sk a d e s t e n e n d i j k Con text De stenen dijk aan het einde van de Badhuiskade is een verwijzing naar de oude contouren van de haven. Het is een restant van de overslagplek voor vis. Dit gedeelte van de Jurriaan Kokstraat is vrij versteend. Dit komt door het ontbreken van groen in het profiel en door het stenen talud dat hoog boven het maaiveld verrijst. Hierboven ligt een park (onderdeel van de parkstrook Badhuiskade). Het is een uitzichtpunt.
54
locatie
zicht op park en dijk
zicht op stenen dijk
Zicht op straat
Vi si e Buro Sant en CO heeft hiervoor een ontwerp gemaakt. Hier wordt de gehele dijk ontsteend en vergroend. Bomen en struiken worden aangeplant. Het uitgangspunt is de huidige maaiveldhoogte. De trappen worden behouden. Hier liggen weinig kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden. Door de mogelijke historische waarde van het stenen talud (overslagplek vis) moet monumentenzorg worden benaderd.
Aandachtspunten vervolg
De stenen dijk is een verwijzing naar de oude contouren van de haven. Hiermee zal in het ontwerp rekening gehouden moeten worden. Advies hierbij is om hier Haags Monumentenzorg bij te betrekken. Dit kan leiden tot minder vergroening dan op de tekening wordt gesuggereerd.
Studie vergroening wijk Scheveningen
55
9. Neptunus s t r a a t / S t e v i n s tra a t ( M u ze e )
C ontext Muzee Scheveningen is een cultuur- en natuurhistorisch museum dat de geschiedenis, cultuur en het dagelijks leven van Scheveningen in beeld brengt, vooral in relatie tot de zee en de visserij. Het ligt midden in de wijk Scheveningen Badplaats. Het Muzee is een symmetrisch gebouw en kent twee ingangen, de zuidelijke ingang is de entree van het Muzee. Het gebouw kent geen monumentale status. In het verleden liep de Neptunusstraat vlak voor Muzee langs. Enkele jaren geleden heeft een herinrichting plaats gevonden waardoor Muzee nu aan een driehoekig pleintje is komen te liggen, met een breed trottoir voorlangs. Muzee heeft bij deze herinrichting ‘tuintjes’ gekregen bij de entrees. Ondanks deze herinrichting is het plein nog erg versteend gebleven. Aan de zuidoostzijde staat een groep bomen met daaronder een houten kiosk met een klein terras. Dit brengt levendigheid op de plek.
56
locatie
entree Muzee, een van de twee ingangen
troittoir voor de entree van Muzee met verhard driehoekig plein
kiosk met terras onder de bomen
Visie Hiernaast en hieronder zijn vanuit IBDH en Muzee inspiratieschetsen gemaakt die als voorbeeld kunnen dienen voor een startpunt en dialoog. De ambitie is om een groot deel van de verharding te vergroenen met grassen en vaste planten. Dit is in aansluiting op de beplanting bij de entree van Muzee, maar wel met een rustigere basis van grassen. Daarnaast moet worden bekeken hoeveel bomen kunnen worden geplaatst in samenhang met de beleidswensen zoals ruimtelijke inpassing (ook in relatie met de architectuur van het museumgebouw), klimaatadaptatie en natuurwaarden. Ruimte voor de kiosk en het terras moeten worden afgestemd en ingepast. Dit zorgt voor levendigheid op het plein. Voor het Muzee moet genoeg vrije ruimte blijven voor bezoekers en passanten. Hier liggen weinig kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras.
Aandachtspunten vervolg inspiratieschets IbDH
In een vervolgtraject zal overleg moeten plaatsvinden over alle eisen en wensen. Zoals logistiek. bevoorrading, kiosk en ruimte om fietsen te stallen. De bewoners hebben specifieke behoefte (o.a. spelen). Om de dialoog te starten liggen er twee schetsen met ideëen (van Muzee en IbDH). Binnen het programma Groot Onderhoud Asfalt is de Stevinstraat en Neptunusstraat nu een lopend project. Hiermee is afstemming noodzakelijk. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
schets met ideëen van Muzee
Studie vergroening wijk Scheveningen
reactie Muzee op inspiratieschets IbDH
57
huidige situatie
58
visualisatie
Studie vergroening wijk Scheveningen
59
60
Quick wins blok-, straatniveau
Studie vergroening wijk Scheveningen
61
1. Kr anenbu r g w e g Con text/ ont w e r p
Op het Noordelijke deel van de Kranenburgweg (het deel dat geen lopend project is) zijn enkele overhoeken en straatoren die vergroend kunnen worden. Hieronder volgt eerst een overzicht en vervolgens wordt per plek ingezoomd. Hier liggen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden. Afstemming lopend project Duindorpdam Het lopende project Duindorpdam is momenteel op SO fase uitgewerkt waaronder dit deel van de Kranenburgweg. Deze vergroeningen bijten het schetsontwerp niet.
62
luchtfoto
obliek
huidige profiel naastgelegen rijweg
1. 1 Kr a n e n b u r g w e g - We s t d u in we g Context / o n t w e r p Deze overhoek wordt nu vooral gebruikt voor het stallen van fietsen. Er is ruimte voor substantiële vergroening. Het duurzaam planten van bomen is door het ontbreken van beschutting niet mogelijk. De vormgeving van het plantvak sluit aan bij andere overhoeken op dit stuk van de Kranenburgweg. Hier is kennis genomen van het SO van de Duindorpdam en Kranenburgweg. De conclusie hierbij is dat deze plantvakken passen binnen dit huidige ontwerp en kunnen worden gerealiseerd zonder een desinvestering te zijn. luchtfoto
obliek
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 5 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
maaiveld
Studie vergroening wijk Scheveningen
1:200
63
1 . 2 Menni ck s t r a a t Con text / on t w e r p Op de kruising Kranenburgweg - Mennickstraat bevinden zich aan weerszijden brede trottoirs en grote straatoren. Naast enkele inritten lijkt het brede trottoir geen specifieke functie te dienen. De huidige bomen vormen een soort poort naar de straat. De brede trottoirs en de straatoren kunnen worden vergroend. Met enkele functionaliteiten moet rekening worden gehouden, zoals inritten, een uitstapstrook bij het langsparkeren, een parkeerautomaat en afvalbakken. Hier is kennis genomen van het SO van de Duindorpdam en Kranenburgweg. De conclusie hierbij is dat deze plantvakken passen binnen dit huidige ontwerp en kunnen worden gerealiseerd zonder een desinvestering te zijn.
luchtfoto
brede trottoirs
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 5 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
1:200 ruime straatoren
64
1. 3 Kr a n e n b u r g w e g - D r. L e ly k a d e Context / o n t w e r p Deze overhoek wordt nu vooral gebruikt voor het stallen van fietsen. Tevens maakt het onderdeel uit van de looproute vanaf de naastgelegen bushalte naar het havengebied. Op deze overhoek is ruimte voor substantiële vergroening. Het duurzaam planten van bomen is door het ontbreken van beschutting niet mogelijk. De vormgeving van het plantvak sluit aan bij andere overhoeken op dit stuk van de Kranenburgweg. Speciale aandacht is nodig voor het terugbrengen van de blindegeleidelijn. Hier is kennis genomen van het SO van de Duindorpdam en Kranenburgweg. De conclusie hierbij is dat deze plantvakken passen binnen dit huidige ontwerp en kunnen worden gerealiseerd zonder een desinvestering te zijn.
luchtfoto
obliek
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 5 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
1:200 maaiveld
Studie vergroening wijk Scheveningen
65
4. Vissershof - Scholstraat
C ontext In de hudidige situatie ligt er bij de zuidelijke entree van het Vissershof een zeer brede stoep van 30x30 betontegels. De overruimte grenst aan 4 parkeerplaatsen richting de Scholstraat en richting de trambaan aan een transformatorruimte omsloten door een schutting en een groenvak. In het aanwezige groenvak staat wat opschot en een vlinderstruik.
66
locatie
luchtfoto locatie
versteend trottoir in aansluiting op trambaan
versteend trottoir
Ontwerp Idee is het bestaande groenvak te verruimen. Het groenvak wordt zo vegroot en ingepast dat er voldoende ruimte blijft om uit te stappen (p vakken). Ook blijft de bereikbaarheid naar het Vissershof en het hek in de schutting naar de traforuimte geborgd. Het bestaande groenvak wordt meegenomen in de herplant. Het groenvak staat enigszins in de luwte van de omliggende bouwblokken. Gezien deze luwere ligging wordt een boom ingepast. De overruimte ligt in de belevingszone kust. Gekozen wordt voor een invulling met grassen en heesters. Ook is er nog ruimte voor een heestergroep. Dit zou een vlinderstruik kunnen zijn in aansluiting op de reeds aanwezige vlinderstruik. Hier liggen weinig kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 2 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) één boom (hoogstam 2e of 3e orde) en 2 solitaire heesters zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
1:200 Studie vergroening wijk Scheveningen
ontwerp
67
5. S chol str a a t Con text/ ont w e r p Ondanks dat dit pleintje lommerrijk is, voelt het vrij versteend aan. Het wordt nu voornamelijk gebruikt voor het stallen van fietsen. Ook staat er een bronzen kunstwerk genaamd ‘Stokvis’ (Ingrid Rollema - 1985). ‘Stokvis’ is het beeld van een straatschoffie. Hij staat met één hand in het haar, terwijl hij de andere arm stevig om zijn frommelig verpakte visvoorraadje klemt Hier is ruimte voor substantiële vergroening en verblijfsruimte. De meeste bestaande bomen worden opgenomen in de groenvakken, wat ook bijdraagt aan een betere standplaats. Tevens is er ruimte voor het bijplaatsen van twee bomen (bijv. U. laevis). De verblijfsplek is bescheiden gehouden met behoudt van het kunstwerk en de locatie. Wel worden er twee zitbanken bijgeplaatst (Van Alff). Op de hoek van het plein worden fietsbeugels geplaatst.
luchtfoto
Het hemelwater watert af in het groenvak. De bestaande kolken worden in principe verwijderd. Mocht er wateroverlast worden verwacht, kunnen de kolken worden verplaatst naar de rand van het plantvak. De lichtmast wordt verplaatst en dichter naar het trottoir gebracht. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk.
obliek
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 2 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) 2 st nieuwe boom (hoogstam 1e grootte) en een aantal solitaire heesters zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
maaiveld
68
6. Lindoduin
C ontext Lindoduin is een groot wooncomplex met eigen binnenterrein, ingeklemd tussen de Westduinweg en het tramspoor. Het gebied is erg verhard en heeft een versteende uitstraling. Vooral rondom het gebouw Lindo Beach is veel overbodige trottoirruimte met ruimte voor vergroening. Aan de oostkant van het complex ligt een driehoekig groenvak waarvan de beplanting tijdens de recente renovatie van de wooncomplexen is gesneuveld.
Studie vergroening wijk Scheveningen
locatie
overmaat trottoir
kale gevel
overwoekerd plantvak
69
Ontwerp Langs het gebouw is ruimte voor substantiële vergroening. Hier is ruimte om bomen van de eerste en/of tweede grootte aan te planten en een onderbeplanting van heesters, grassen en vaste planten. Op deze wijze wordt de massa van het gebouw verzacht en wordt het gebouw meer opgenomen in zijn groene omgeving. Op het parkeerterrein aan de oostzijde, tussen de haakse parkeervakken en het gebouw, kan de stoep worden versmald en kunnen de parkeervakken worden ingekort. Groenstroken van twee meter breed worden ingepast (1 meter van de stoep en 1 meter van de parkeerplaats). Er blijft voldoende maat over voor haaks parkeren alsmede het stallen van fietsen langs de gevel. De groenstrook kan worden beplant met bomen en fijne heesters. De sfeer op het parkeerterrein wordt verzacht en Lindo Beach krijgt een veel aantrekkelijkere entree. De driehoek achter het gebouw kan worden ingeplant met heesters, aansluitend op het bosplantsoen langs de rijweg. Ecologisch is dit een verrijking. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk, tesamen met (>20 m2 en minimaal 2 meter breed) bloemrijk gras. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
mengwijze beplanting per plantvak 50% grassen (max 3 soorten) 20% heesters (max 5 soorten) 30% vaste planten (max 6 soorten) bomen (hoogstam 2e of 3e orde) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
ontwerp
70
7. Tr ei l e r d w a r s w e g Context / o n t w e r p De Treilerdwarsweg is een belangrijke wijkontsluitingsweg van de Vissershaven. Aan weerszijden van de rijweg en de middenberm kan worden langsgeparkeerd. De middenberm is vrij versteend. In een recent verleden is de middenberm deels vergroend met duinvegetatie. In de middenberm ligt ruimte om verder te vergroenen op dezelfde wijze die eerder is ingezet. Het gebied valt binnen de technische bomengrens, waardoor toevoeging van kleine bomen overwogen is. Als voorbeeld worden de bomen in de groenvakken in de naastgelegen speeltuin genomen.
luchtfoto
overzicht
verharde middenberm
Aandachtspunten vervolg
Door de bouw van een nieuw wooncomplex is een tijdelijke voetgangersoversteekplaats (VOP) aangelegd. Zodra de bouw is voltooid wordt deze VOP weggehaald en wordt het oversteken zoals in de oude situatie. Het middeneiland kan hierdoor vrijwel volledig worden vergroend. Advies is om een doorsteekmogelijkheid te behouden.
mengwijze beplanting 80% grassen (max 3 soorten) 20% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone) bomen (hoogstam 1e of 2e grootte )
Studie vergroening wijk Scheveningen
71
8. Kol enw ag e n s l a g - D r. d e Vis s e rp le in Con text / on t w e r p Aan de zuidkant van het Dr. de Visserplein zit een overmaat in het trottoir. Door het bestaande groenvak dieper te maken ontstaat een robuustere groene rand van het plein. Aandachtspunt is het aanvullen met hetzelfde type beplanting, of het gehele vak opnieuw inrichten met het type beplanting ‘belevingszone kust’. Hier liggen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk. Voor deze plek is een integraal beplantingsplan nodig, die ruimtelijk en ecologisch passend is. Dit kan een gezamelijk product van een ontwerper, ecoloog en beheerder worden.
luchtfoto
obliek
maaiveld
72
9.Stuurmanstraat parkeerplaats
C ontext / ontwe r p In de huidige situatie ligt midden op het parkeerterrein tussen de bouwblokken, garages, garageboxen en parkeerplekken een klein verkeerseiland verhoogd en dichtgestraat met gele en grijze betontegels. De tegels kunnen eruit voor een groen beplantingsvak met een mengsel belevingszone kust. Gezien de luwte tussen de bebouwing kan geprobeert worden hier een boom toe te passen bijv Pyrus salicifolia of Tamarix tetrandra. Een kleine boom (3e grootte) in verband met de afstand tot kabels en leidingen op 1,5m.
locatie
huidige situatie
mengwijze beplanting 80% grassen (max 3 soorten) 20% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
ontwerp
Studie vergroening wijk Scheveningen
73
10. Har tevel d s t r a a t Con text / on t w e r p Tussen deze woonstraat en boulevard ligt een hellende voetgangerszone als overgang van- en naar de boulevard. In de huidige inrichting ligt er een verhoogde elipsvorm bedoeld als zitelement (zand uit de schoenen). Het midden van het element is verhard, terwijl dit geen functie heeft. Het vak kan worden ingevuld met laag groen (ca. 60 cm), waarmee het zicht richting de openheid van de boulevard en strand niet wordt belemmerd. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle heesters en vaste planten zijn wenselijk. luchtfoto
voorstel vergroening Harteveldstraat
obliek
mengwijze beplanting 80% grassen (max 3 soorten) 20% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
maaiveld
74
voorstel vergroening Harteveldstraat
11. Jon g e n e e l s t r a a t Context / o n t w e r p Tussen deze woonstraat en boulevard ligt een hellende voetgangerszone als overgang van- en naar de boulevard. In de huidige inrichting ligt er een verhoogde elipsvorm bedoeld als zitelement (zand uit de schoenen). Het midden van het element is verhard, terwijl dit geen functie heeft. Het vak kan worden ingevuld met laag groen (ca. 60 cm), waarmee het zicht richting de openheid van de boulevard en strand niet wordt belemmerd. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle heesters en vaste planten zijn wenselijk. luchtfoto
voorstel vergroening Jongeneelstraat
obliek
mengwijze beplanting 80% grassen (max 3 soorten) 20% vaste planten (max 6 soorten) zie soortenlijst belevingszone kust (duinzone)
maaiveld
Studie vergroening wijk Scheveningen
voorstel vergroening Jongeneelstraat
75
12. I Jsbr ant s z s t r a a t C on text / on t w e r p Ontwerp Sant en CO Vanuit het paviljoen van het museum Beelden aan Zee ligt er een prachtige zichtlijn en trappartij naar de lager gelegen Gevers Deynootweg. Deze oude duinhelling is zeer geschikt om opnieuw in te planten met duingras, heesters en enkele bomen. Zo ontstaat er een uitnodigende route naar het museum. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle bomen, heesters en vaste planten zijn wenselijk. luchtfoto
voorstel vergroening (beeld Sant en CO)
obliek
maaiveld
76
sfeerbeeld (beeld Sant en CO)
13. Bad h u i s w e g / U t r e c h ts e s t ra a t Context / o n t w e r p Ontwerp Sant en CO Op deze overhoek ligt ruimte voor een groenvak en voor het plaatsen van een boom. De loopbreedte van de Badhuisweg wordt als belangrijkste uitgangspunt genomen. Hier liggen geen kansen voor de huismus. Ecologisch waardevolle vaste planten zijn wenselijk.
luchtfoto
schets
obliek
maaiveld
Studie vergroening wijk Scheveningen
77
Con cl usi e Deze studie toont aan dat er mogelijkheden zijn om de wijk significant te vergroenen en zo de leefkwaliteit te vergroten. Door actie te ondernemen kan er een bijdrage worden geleverd aan leefbaarheid, biodiversiteit, verkoeling, klimaatadaptatie en gezondheid. De grootste resultaten kunnen enerzijds worden bereikt door plantvakken te maken, de ecologische kansen te verkennen en de hierop bedachte beplantingstypologie toe te passen. Anderzijds door het aanplanten van extra bomen waarbij de beste groeiplaatsen in de open grond zijn met gegroepeerde aanplant. Het aantal mogelijke groeiplaatsen voor bomen is bepaald door zowel de technische haalbaarheid in de boven- en ondergrond, alsmede de ruimtelijke inpasbaarheid. Uit het ontwerpend onderzoek blijkt dat er in het meest optimistische scenario ca 687 nieuwe bomen aangeplant kunnen worden. Hiervan zijn er voor 364 bomen ondergronds geen obstakels. Bij circa 66 plekken kunnen de bomen niet direct aangeplant worden doordat er nader onderzoek nodig is. Hiervoor moet bijvoorbeeld een lichtmast of verkeersbord verplaatst worden of is een herschikking van parkeerplaatsen nodig zodat dit niet ten koste gaat van parkeerplekken. Bij de plaatsing van 257 bomen in een parkeerstrook heeft dit nadelige consequenties voor het aantal parkeerplekken.
De vrijgekomen ruimte van een parkeerplek (5,5m x 2m) is meer dan de ruimte die nodig is voor een boom. De overige ruimte kan efficiënt worden ingezet door de combinatie van een boom met 3 fietsbeugels. Of 2 bomen anders verdeeld over de parkeerstrook. Het ontharden van oppervlaktes maakt de wijk groener en zorgt ervoor dat regenwater in de bodem kan infiltreren. In het meest optimistische scenario kan ruim 8300 m2 verharding vervangen worden door groen. Vergroening kan ook plaatsvinden door bewoners te stimuleren om een geveltuin aan te leggen of door het ontstenen van de tuin. Het toevoegen van groen heeft een ruimtebeslag, voldoende ruime loopzones moeten altijd behouden blijven.
78
Raming De kosten van het aanplanten van een boom (incl. ardbeidskosten) zijn circa € 2200,- per stuk. Het aanplanten van de beoogde 364 bomen kost € 800.000,-. De kosten voor de overige 323 bomen is nog niet in te schatten. Er is in de wijk sprake van veel kleinschalige kansen voor wijk en buurtgroen. Er zijn minder kansen voor het ontstenen van bermen en maken van grote stukken bloemrijk gras. Hierdoor ligt de gemiddelde prijs voor onstenen hoger dan in andere wijken. Het gemiddelde prijspeil voor 2021 was circa €90 en ligt in verband met prijsstijgingen in 2023 nu rond de €115,-. Uitgaande van 8300m2 zijn de kosten geraamd op ca € 954.000,De beheerkosten zijn nog niet aan de orde en derhalve in deze studie niet meegenomen. Deze studie toont overtuigend aan dat er nog mogelijkheden zijn om Scheveningen te vergroenen. Door nu actie te nemen kan er een extra bijdrage worden geleverd aan leefbaarheid, biodiversiteit, verkoeling, klimaatadaptatie, bewegen en gezondheid. Dit zal in Scheveningen een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid.
364 66 257 8300
nieuwe bomen (waarvan 156 in Specials en 70 in Quick Wins)
nieuwe bomen (nader onderzoek)
nieuwe bomen met gevolgen voor circa 143 parkeerplekken
vierkante meter nieuwe groenvakken (waarvan 6750 m2 in de Specials en 1550 m2 in de Quickwins)
Concl us i e : v e r b e t e r d e gro e n k wa lit e it Door de ingrepen die voorgesteld worden verschiet de wijk van kleur. In veel straten is vergroening mogelijk. In enkele straten is dit niet mogelijk door de ondergrondse inrichting van kabels en leidingen. In de meeste gevallen zullen er in de ondergrond aanpassingen moeten worden gedaan om ruimte voor bomen te maken. Voor de straten die oranje zijn aangegeven geldt doorgaans dat het profiel te smal is om voldoende groen toe te voegen. Het vergroenen van deze plekken lukt alleen door andere keuzes te maken op het gebied van mobiliteit en parkeren.
Verklaring: groenkwaliteit goed groenkwaliteit redelijk groenkwaliteit slecht huidige groenkwaliteit openbare ruimte Oud Scheveningen
Vissershaven
Studie vergroening wijk Scheveningen
Scheveningen Badplaats
Visserijbuurt
Rijslag
potentiële groenkwaliteit openbare ruimte
79