RIS318401 Bijlage 3 GRIPrapportage Q4 2023

Projectbladen GRIP-rapportage Q4 2023 Inhoudsopgave Binnenhof, Renovatie De Pier 2e fase DKG Middenboulevard Dreven-Gaarden-Zichten fase 1 NvU Gebiedsontwikkeling Laakhavens Overkluizing Grotiusplaats Schedeldoekshaven e.o. gebiedsontwikkeling

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Binnenhof, Renovatie Bruines

Projectnaam: Wethouder:

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Centrum Overig Q4 2023

Beknopte omschrijving project Het Binnenhofcomplex wordt door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) grootschalig gerenoveerd. De renovatie duurt volgens planning van het RVB vanaf oktober 2021 tot eind 2028, met uitloop tot 2030. Het complex beslaat 89.000m2 en circa 650 kantoorruimtes. De kosten bedragen ruim € 700 mln. Minister de Jonge (Volkshuisvesting) is opdrachtgever voor het RVB. Het Rijk heeft de keuze gemaakt om het Binnenhof volledig te renoveren en daarmee alle huidige gebruikers tijdelijk elders te huisvesten. Ministerie Algemene Zaken (AZ) verhuist per 1 juli 2024 naar Bezuidenhoutseweg 73. De Gemeente is vertegenwoordigd in verschillende overlegstructuren. Vanuit de Gemeente zijn de volgende zaken van belang: -De Gemeente als bevoegd gezag voor o.a. archeologie en bouwvergunningen: het tijdig verlenen van vergunningen voor de renovatie en het voorbereiden van de tijdelijke locaties. -Gemeentelijke belangen zo goed mogelijk tot uiting laten komen in het eindresultaat m.b.t. kwaliteit buitenruimte, monumentenzorg, veiligheidsmaatregelen en stedenbouw. -Beperken van diverse soorten overlast voor de omgeving, waaronder de noodzakelijke tijdelijke maatregelen (bouw en bouwlogistiek). -Duidelijke en transparante communicatie richting omgeving en andere betrokkenen. Bijzondere aandacht verdienen: -De extra ruimte en entree die het RVB wil creëren op/onder de Hofplaats.

-De parkeergarage Plein en daarmee samenhangend het publieke fietsparkeren en laden en lossen. -Heldere afspraken met het RVB over risico's, kosten voor investeringen en beheer en nadeelcompensatie (geregeld in het schadeprotocol van het RVB). Daarnaast zet de Gemeente in op het realiseren van kansen in de openbare ruimte. Dit zullen aparte projecten worden met nog nader te organiseren dekking. In Q3 2023 is de raad geïnformeerd over het ontwerp van de nieuwe entree voor de Tweede Kamer op de Hofplaats (RIS316383). In Q4 zijn de vergunningaanvragen ingediend voor de nieuwe publieksentree op de Hofplaats, buitenruimte en Hofgracht. Het informatiecentrum over de Renovatie van het Binnenhof is door het RVB in november 2023 geopend. Naar verwachting volgt het uitzichtpunt op het Buitenhof medio juni 2024. Te behalen resultaat Een goede afstemming van de renovatieplannen van het RVB met de wensen/plannen van de verschillende gemeentelijke vak afdelingen (m.b.t. ontwerp in de openbare ruimte; tijdelijke logistiek, vergunningen en planning); Afstemming van de tijdelijke maatregelen (bouwlogistiek) met de omgeving en het RVB; In overleg met het RVB zorgen dat het RVB zorgt voor een goede communicatie met de omgeving; opzet van programmering om de bezoekersstromen op peil te houden.

Uitgangspunten en aannames Naast aandacht voor ontwerp, uitvoering, programmering (bezoekersstromen op peil houden) is ook omgevingsmanagement van belang. Om risico's te beheersen dienen er voldoende middelen vrijgemaakt te worden om de gemeentelijke voorwaarden onder de aandacht van het RVB te brengen en de afspraken na te komen die in het boekje "Renovatie met oog voor de omgeving" zijn opgenomen, waarbij nadrukkelijk is gekozen voor gezamenlijkheid RVB - gemeente. De gemeente dient intern het proces goed te organiseren. Samen met het RVB en Binnenstad in Bedrijf zijn de uitgangspunten van het boekje 'Renovatie met oog voor de omgeving' geevalueerd. Resultaat daarvan is dat in Q1 2024 een samenwerkingsagenda voor de programmering wordt opgesteld.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

aantal m2 m2 m2

Aanvang 0 89000 0 0

Einde 0 90700 0 0

Algemene projectstatus Renovatie werkzaamheden zijn in de buitenruimte merkbaar. De bouwterreinen worden gereed gemaakt. Afhankelijk van de afgifte Natuurvergunning door de Alg provincie, zal in het voorjaar 2024 de uitbreiding van de bouwterreinen en plaatsing van bouwketen afgerond worden. Voor de definitieve situatie na de renovatie, ontwerpen we als gemeente mee met het RVB aan de buitenruimte. Aandacht is nodig voor beperken overlast, communicatie en vastleggen afspraken met RVB. In 2026 en verder is er nog geen volledige dekking voor kosten zoals omgevingsmanagement en programmering, die niet onder leges vallen.

Projectstatus: Geld

Interne inzet kan deels worden gedekt door leges. Inzet op programmering, communicatie en omgevingsmanagement wordt vanaf ’24 deels gedekt door middelen uit het Cofinancieringsfonds en deels door bijdrage RVB. In 2024 worden voorbereidingskosten voor de planvorming van de publieksentree Hofplaats verhaald op basis van een anterieure overeenkomst. Vanaf 2026 dienen de benodigde inzet/kosten en dekking voor programmering, communicatie en omgevingsmanagement nog nader onderzocht te worden.

Risico

De eerder benoemde risico's en beheersmaatregelen zijn nog steeds actueel. Binnen de gemeentelijke projectgroep wordt regelmatig getoetst of het noodzakelijk is om het handelen op de beheersmaatregelen bij te stellen. De beheersmaatregelen worden wel concreter nu er meer duidelijkheid is over de wijze van uitvoering van de renovatie

Org

Er zijn meerdere diensten binnen de gemeente betrokken. Project vergt veel afstemming met RVB en omgeving.

Tijd

In Q2 2023 heeft RVB aangekondigd dat renovatie minimaal twee jaar langer gaat duren (Ciebrief Gewijzigde planning renovatie Binnenhof RIS315048). Sinds 2021 zijn de gebruikers van het Binnenhof vertrokken en naar verwachting zullen de eerste complexdelen eind 2028 opgeleverd worden. Het Ministerie van Algemene Zaken zal in juli 2024 vanaf het Binnenhof naar een tijdelijke locatie verhuizen.

Info

Gemeente is voor de informatie voorziening zowel intern als naar de omgeving toe afhankelijk van het RVB. Een deel van de informatie over de planvorming is vertrouwelijk en kan niet openbaar gedeeld worden. Dat maakt transparante communicatie met de omgeving lastig.

Kwal

Kwaliteit van de tijdelijke situatie heeft een grote impact op de omgeving. Omgeving denkt mee over de invulling Lange Poten gedurende de renovatie. Aandacht voor de omgeving wordt door de gemeente continu geagendeerd bij het RVB. Gemeente is blijvend aangesloten bij de definitieve ontwerpen voor entree en de buitenruimte en de aansluitingen op het openbaar gebied.

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 2 van 18

Projectrapportage Projecten M.eff

Actieve inzet op omgevingsmanagement om de zorgen van de omgeving te beheersen. Dit betekent dat we als gemeente samen met het Rijksvastgoedbedrijf in nauw contact met ondernemers en omwonenden staan, zonder daarbij de verantwoordelijkheid over te nemen van het Rijksvastgoedbedrijf voor goede en tijdige communicatie over de werkzaamheden. Daarnaast wordt samen met ondernemers en RVB aanvullende programmering verzorgd om de bezoekersstromen in het gebied op peil te houden. Daarbij is bijzondere aandacht voor de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte en bereikbaarheid van het gebied. Continue focus op omgevingsmanagement is dan ook een vereiste.

Terugblik afgelopen periode: RVB communiceert met omgeving via website en nieuwsbrieven. In november 2023 is een brede informatiebijeenkomst georganiseerd waar de ontwerpen voor de nieuwe entree op de Hofplaats zijn getoond. De vergunningaanvragen voor entree, buitenruimte en Hofgracht zijn in december 2023 ingediend. Gemeentelijke inzet was gericht op onder andere omgevingsmanagement, BVC plan (Bereikbaarheid Veiligheid en Communicatie) volgende fase en omgevingscommunicatie en participatie. Er is bijzondere aandacht voor buitenruimte en programmering om de overlast te beperken. Herijking van de afspraken uit het boekjes 'Renovatie Binnenhof met oog voor de omgeving'. Er is ook veel media aandacht geweest voor de archeologische vondsten.

Vooruitblik komende periode: Inzetten op het zo goed mogelijk laten verlopen van de renovatie met kwalitatief het beste resultaat voor de gemeente; Toetsing van de vergunningen voor de Hofplaats, buitenruimte en Hofgracht; Inzet voor programmering, omgevingsmanagement, wegbeheer en stadsadviseur afstemmen op beschikbare dekking voor 2025 en 2026; Scope RVB Pleingarage incl. publiek fietsparkeren verder brengen. Overige acties zijn vergelijkbaar met afgelopen jaar. Overleg met RVB inzake planning en acties vanuit RVB begeleiden. Vooral aandacht voor begeleiden vergunningtraject communicatie en omgevingsmanagement, programmering (vervolg in samenwerkingsagenda), bezoekersstromen en verdere planontwikkeling. Impact stikstof: RVB heeft natuurvergunning aangevraagd bij Provincie, voor het gehele renovatie-programma. Besluit wordt in Q1 2024 verwacht. Bestuurlijke planning RIS 315048 316383 ntb

Soort Commissiebrief Commissiebrief Commissiebrief

Naam Gewijzigde planning Renovatie Binnenhof Update incl ontwerp entree Hofplaats stand van zaken

Status Verzonden Verzonden ntb

Planning Q2 2023 Q3 2023 Q1 2024

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

Score

Toelichting scoring

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

1. Financiering (Geld)

Project heeft beperkt budget uit leges voor ureninzet. Financiering niet structureel geregeld. Middelen beschikbaar gesteld uit Cofinancieringsfonds voor '24-'25-'26. Er wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor verdere financiering.

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie)

c. Het project maakt gebruik van externe financiering d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen 2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

x

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn) 3. Complexiteit (Risico)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten

Gemeente wil kosten voor vergoedingen nadeelcompensatie kunnen verhalen op RVB. Afspraken worden in '24 vastgelegd, incl anterieure overeenkomst. Gemeente is project ontwerp buitenruimte/vervolg Kern Bijzonder gestart

x

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) 4. Complexiteit (Organisatie)

a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt)

x

a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. 6. Compliance (Risico)

b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden. c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

Voor nieuwe publieksentree op Hofplaats is ontheffing bestemmingsplan nodig x

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

x

x b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

9. Imago (Risico)

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt media-aandacht.

RVB verwacht dat renovatie langer dan eerder gemelde 5,5 jaar zal duren. Vanaf 2028 - 20230 komen gebruikers terug naar het Binnenhof. Ministerie AZ verhuist in juli '24 vanaf Binnenhof Vertraging heeft gevolgen voor de impact op de binnenstad

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken 8. Governance (Informatie)

Project is van het RVB, gemeente heeft faciliterende rol maar wel grote belangen

Wethouder Binnenstad-Economie is coordinerend wethouder. Andere portefeuilles zijn Openbare Ruimte, Mobiliteit, Stadsontwikkeling Meerdere Diensten zijn betrokken

x

Landelijke aandacht en politieke aandacht

Projectrapportage PmDH Pagina 3 van 18

Projectrapportage Projecten 10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

Ondernemers omgeving Binnenhof zijn bezorgd over de leefbaarheid en bereikbaarheid gedurende de renovatie

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

x

Gemeente staat voor de belangen van de inwoners en ondernemers, maar is afhankelijk van de informatie en planvorming van het RVB

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Hoog, met name de attractieve binnenstad en belangen ondernemers

Totaalscore

10

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 4 van 18

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Projectnaam: Wethouder:

De Pier 2e fase Van Asten

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Scheveningen Locatie-ontwikkeling Q4 2023

Beknopte omschrijving project Na de uitkomsten over respectievelijk de onderzoeken naar de bouwtechnische staat van de Pier en de enquêtes en interviews onder belanghebbenden/belangstellenden over de (toekomst van de) Pier, hebben in september een werkbespreking en een debat over de Pier plaats gehad in de commissie Ruimte. Dit was het startsein voor het opstellen van een Uitgangspuntenbrief voor herontwikkeling van de Pier, met daarbij scenario's voor een vernieuwde Pier.

Te behalen resultaat * Uitgangspuntenbrief voor herontwikkeling van de Pier, inclusief scenario's vernieuwde Pier, 2023 - 2024 * Opstellen planuitwerkingskader herontwikkeling de Pier, 2024 - 2025

Uitgangspunten en aannames Een iconisch bouwwerk als de Pier vraagt om een structurele inzet van het ambtenaren apparaat (met bijbehorende kosten) om dit project te kunnen faciliteren. Het gaat hier om een langlopende ontwikkeling. Een vernieuwde Pier laat zeker nog 3 à 4 jaar op zich wachten vanwege de iconiteit van het object, de complexe ontwikkeling en de maatschappelijke discussie. Uit onderzoek is gebleken dat de in het werk gestorte delen nog maximaal mee gaan tot 2025/2026. De veiligheid van de Pier wordt gemonitord door RHKDHV in opdracht van de Pier BV.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

Aanvang aantal m2 m2 m2

Einde 0 0 0 0

0 0 0 0

Algemene projectstatus Alg

Het verzamelen van beleidsinformatie en ambities voor de uitgangspuntenbrief is sinds eind november in volle gang. Het uitwerken van de scenario's kost de Pier BV. meer tijd dan gedacht. De kosten voor ambtelijke ondersteuning blijven doorlopen zonder dat daar specifieke dekking voor is vrijgemaakt.

Projectstatus: Geld

In het coalitieakkoord is geen geld vrij gemaakt voor apparaatslasten van de Pier. Een bijdrage derde laat langer op zich wachten omdat een half jaar na 'uitkomsten onderzoeken belanghebbende Pier' het onderwerp pas op de agenda is gezet en daardoor er nog geen uitzicht is op een planuitwerkingkader. Het apparaat heeft intussen wel werkzaamheden verricht voor commissiebrief met bijbehorende onderzoeken, moties en ambtelijke ondersteuning. Hierdoor hebben de kosten voor werkplan de Pier toch op de Algemene middelen gedrukt.

Risico

Over 2 jaar zijn de in het werk gestorte delen van de Pier 'overleden'. Daarom zijn snel nieuwe randvoorwaarden voor een vernieuwde Pier nodig. Mogelijk dat ook op korte termijn maatregelen nodig zijn om de Pier nog een korte tijd veilig te houden. De verouderde Pier komt mogelijk naar de gemeente toe of er wordt een bijdrage gevraagd aan de gemeente als een scenario of richting wordt gekozen die voor de Pier BV geen economisch levensvatbaar model in zich heeft. De grote investering voor een bouwwerk in zee weegt dan niet op tegen de verwachte baten. Een totaal ander risico is dat nog (lang) niet duidelijk is of het Rijk (eigenaar van de grond waar de Pier op staat) en het Hoogheemraadschap van Delfland willen meewerken aan een vernieuwde Pier. Hier zijn meer gesprekken (en scenario's) voor nodig.

Org

De gemeente kampt nog steeds met een capaciteitsgebrek. Vooralsnog heeft dit geen invloed op project de Pier in deze fase.

Tijd

De in het werk gestorte delen van de Pier zijn ‘op’. Daarom wordt nu een uitgangspuntenbrief voor herontwikkeling van de Pier en later een planuitwerkingskader voor de Pier opgesteld. Mogelijk moet de Pier BV. nog maatregelen nemen voor de korte termijn.

Info

De Raad is februari 2022 geïnformeerd over de bouwtechnische staat van de Pier en april 2023 over de uitkomsten van het participatietraject voor de Pier. Alles in lijn met de aangenomen moties van de raad uit maart 2022. Na de werkbespreking en het debat is het nu wachten op de uitgangspuntenbrief met scenario's en de beantwoording van de nieuwe moties.

Kwal

In deze fase is met het doorzetten van het participatietraject en een plan van aanpak participatie bij de uitgangspuntenbrief de kwaliteit op orde.

M.eff

De Pier is van grote maatschappelijke relevantie voor de stad en ver daarbuiten. De Pier is van iconische waarde en iedereen vindt er wat van, daar wordt actief op ingezet.

Terugblik afgelopen periode: In september 2023 is de werkbespreking en het debat in de Raad gehouden over de Pier. Op basis van dit debat zijn drie moties aangenomen die meegenomen worden met het opleveren van de Uitgangspuntenbrief. Vooruitblik komende periode: Uitgangspuntenbrief Pier (gemeente) en scenario's (Pier BV.) opleveren.

Impact stikstof: Stikstofproblematiek is hier nog niet aan de orde.

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 5 van 18

Projectrapportage Projecten Bestuurlijke planning RIS 311717 312143 312145 314847

Soort Commissiebrief Motie Motie Commissiebrief

N.t.b.

Raadsmededeling?

Naam Bouwtechnische staat de Pier De Pier is van de stad Geen woonplezier op de Pier Uitkomsten onderzoeken belanghebbenden en belangstellenden Pier Uitgangspuntenbrief herontwikkeling de Pier & scenario's.

Status Vastgesteld Afgedaan Afgedaan Vastgesteld

Planning Q2 2022 Q3 2022 Q3 2022 Q2 2023

Verwacht

Q2 2024

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

Score

Toelichting scoring Vooralsnog is de Pier een particulier project waarvoor eigenaar van de Pier - de Pier BV - verantwoordelijk is. De grond waar de Pier op staat is van het rijk. De Pier BV heeft aangegeven de Pier voor eigen rekening en risico te willen ontwikkelen. Daar gaan we voorlopig van uit. In vorige schouws voor Pier is hier onterecht een kruisje gezet: een vernieuwde Pier kost tientallen miljoenen maar het is (nu) geen project van de gemeente.

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

1. Financiering (Geld) b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie)

c. Het project maakt gebruik van externe financiering

x

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen 2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

x

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn) 3. Complexiteit (Risico)

4. Complexiteit (Organisatie)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

6. Compliance (Risico)

Mogelijk in de toekomst gebruik kunnen maken van (duurzaamheid) subsidies. Vooralsnog gaan we uit van een PUK en geen Nota van Uitgangspunten. Nog niet in stadium dat financieringsafspraken zijn gemaakt. Die gaan er mogelijk wel komen als blijkt welke kant het met de Pier op gaat. Relatie met de Toekomstvisie Scheveningen Bad en de openbare ruimte (de Kust Gezond, Pierplein)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol) a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden. c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

x

x

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

Ligt wel voor de hand.

Dit gaat om een bouwwerk in zee. Ligt pal aan een intensief bezochte plek. Mogelijk, nog niet bekend. Een hernieuwde Pier, met nieuwe functies en aanpassingen, valt buiten het vigerende bestemmingsplan.

x

Mogelijk, nog te onderzoeken. Mogelijk. Ook regelgeving van het Rijk, HHD en Provincie spelen mee. Doorlooptijd project is mogelijk 5 tot 8 jaar (inclusief openbare ruimte).

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

Eigenaar/ontwikkelaar betaalt voor de uitgangspuntenbrief en voor het PUK traject van de Pier.

x Niet van toepassing in dit stadium.

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken

In dit stadium niet. Straks mogelijk drie wethouders betrokken (RO, OR en Economie)

b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

In deze fase niet. Later mogelijk wel (zie hierboven).

8. Governance (Informatie)

9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

x

Pier is zeer zichtbaar, exposure is groot, veel media aandacht.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

Is straks waarschijnlijk. Maar is nu nog niet aan de orde.

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

x

Velen vinden de Pier belangrijk, velen vinden iets van de Pier.

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

Hoog

Impact op een iconische, toeristische trekpleister van de stad. Er is maar één Pier.

Totaalscore

10

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 6 van 18

Projectrapportage Projecten Stamgegevens DKG Middenboulevard Van Asten

Projectnaam: Wethouder:

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Scheveningen Openbare ruimte Q4 2023

Beknopte omschrijving project Het plan Middenboulevard betreft het opknappen van de openbare ruimte van de Boulevard tussen de Pier en Beelden aan zee. Het plan voor fase 1 en het bijbehorende budget zijn 28 november 2019 vastgesteld door de Raad. In 2021 is het werk aanbesteed.

Te behalen resultaat Het realiseren van een Middenboulevard, die daadwerkelijk veilig en functioneel is en daarnaast nog voldoet aan de doelstelling van het project: mooier, aantrekkelijker en beter bruikbaar. Zie RIS308708. Uitgangspunten en aannames Uitgangspunten voor het ontwerp voor de Middenboulevard zijn dat de boulevard en de omgeving van het Kurhaus samen het hart van de badplaats Scheveningen vormen. Met miljoenen bezoekers per jaar oefenen ze een grote aantrekkingskracht uit op toeristen, bewoners en ondernemers. Het ontwerp voor dit gebied is gericht op het vergroten van de ruimtelijke en functionele kwaliteiten van de buitenruimte. Anders gezegd: mooier, aantrekkelijker en beter te gebruiken.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

aantal m2 m2 m2

Aanvang 0 0 18000 0

Einde 0 0 18000 0

Algemene projectstatus Alg

Project kent vertraging. Mede hierdoor zijn er forse meerkosten ontstaan.

Projectstatus: Geld

De huidige raming is hoger dan het beschikbare budget. Op 5 september 2022 hebben we aangegeven dat het tekort € 1,6 mln bedroeg. (Voortgangsrapportage De Kust Gezond RIS312901). Door het noodgedwongen stopzetten van het project a.g.v. stikstof loopt dit tekort verder op. Hoofdoorzaken: Inflatie en vertragingskosten (opslag materialen, claim van de aannemer).

Risico

Extra middelen zijn nodig om het project te kunnen uitvoeren.

Org

Geen opmerkingen.

Tijd

In juni 2022 is de bouwteamfase afgerond en juli 2022 is het werk opgedragen. In november 2022 is het project voor de herinrichting van de Middenboulevard tijdelijk gestopt. Reden hiervoor is de uitspraak van de Raad van State inzake stikstof. De Raad is hierover geinformeerd (RIS313770).

Info

Afstemming met provincie verloopt in goed overleg.

Kwal

Geen opmerkingen

M.eff

Door de vertraging kunnen de bezoekers van Scheveningen pas later gebruikmaken van de nieuwe boulevard.

Terugblik afgelopen periode: Juni 2021 een nieuwe aanbesteding gestart. Met de definitieve gunning van de bouwteamfase is deze aanbesteding eind 2021 afgerond. In juni 2022 is de bouwteamfase afgerond en juli 2022 is het werk opgedragen. In november 2022 is het project voor de herinrichting van de Middenboulevard tijdelijk on hold gezet. Reden hiervoor is de uitspraak van de Raad van State inzake stikstof. De Raad is hierover geinformeerd (RIS313770). Om de stikstofimpasse te doorbreken zijn aeriusberekening en ecologische beoordelingen opgesteld. Deze zijn inmiddels afgerond en hebben geleid tot het verkrijgen van een natuurvergunning begin december 2023. Eind 2023 zijn de nutsbedrijven gestart met het aanbrengen van nutsvoorzieningen voor de locaties waar de strandpaviljoens de komende twee jaar tijdelijk moeten opbouwen vanwege de werkzaamheden aan de boulevard.

Vooruitblik komende periode: Zodra de relevante vergunningen (omgevingsvergunning en natuurvergunning) onherroepelijk zijn door het aflopen van de beroepstermijn en er binnen deze termijn geen beroep is ingesteld, kan worden gestart met de herinrichting. Voorafgaand daaraan kunnen al werkzaamheden die omkeerbaar zijn worden uitgevoerd. Impact stikstof: Groot. Project is on hold gezet vanwege de stikstofperikelen.

Bestuurlijke planning RIS 308708

Soort Collegevoorstel

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Naam inzake aangepast DO Middenboulevard

Status Geamendeerd

Planning Q2 2021

Projectrapportage PmDH Pagina 7 van 18

Projectrapportage Projecten 313770

Commissiebrief

316911

Commissiebrief

Middenboulevard Scheveningen (on hold zetten project tgv stikstofproblematiek) Middenboulevard Scheveningen (stand van zaken natuurvergunning en scopeuitbreiding)

Ter kennisname aangeboden

Q4 2022

Ter kennisname aangeboden

Q4 2023

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

Score

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

Toelichting scoring Projectbudget > € 30 mln.

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) x

1. Financiering (Geld) c. Het project maakt gebruik van externe financiering

2. Financiering (Risico)

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn)

3. Complexiteit (Risico)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten

4. Complexiteit (Organisatie)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

6. Compliance (Risico)

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol) a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden. c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

x

Geen routineproject x

x

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

Raakt andere projecten in het programma DKG

Raakt infrastructuur van onder andere Stedin.

Langer dan 4 jaar x

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken 8. Governance (Informatie) b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies 9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

x

Project is het meest gebruikte stuk boulevard van Scheveningen.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

Mogelijk weerstad van ondernemers

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

x

Veel belanghebbende

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Hoog, impact op een toeristische trekpleister van de stad.

Totaalscore

9

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 8 van 18

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Dreven Gaarden zichten Balster

Projectnaam: Wethouder:

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Escamp gebiedsontwikkeling, grex Q4 2023

Beknopte omschrijving project De Dreven, De Gaarden en De Zichten zijn drie buurten in Den Haag Zuidwest waar grote sociaal maatschappelijke en fysieke opgaven liggen. Er is sprake van problemen met werkgelegenheid, armoede, veiligheid, gezondheid en sociale cohesie. Het eenzijdige sociale woningbezit leidt daarnaast tot een eenzijdige bewonerssamenstelling met weinig mogelijkheden voor een wooncarrière. De huidige woonvoorraad, die binnen de plangrenzen vrijwel geheel bestaat uit Staedion bezit, is sterk verouderd en aan grootschalige, ingrijpende renovatie of vernieuwing toe. De gemeente, Staedion en haar ontwikkelaar Heijmans hebben een plan ontwikkeld om deze opgave aan te pakken. Hierbij worden 2060 woningen gesloopt of gerenoveerd en in totaal ca. 5500 nieuwe woningen in het gebied gebouwd waarbij een duidelijke strategie wordt ingezet van differentiatie door verdichting en niet door verdrijving. Naast het woonprogramma wordt ca. 15.000m2 aan bedrijfsruimte toegevoegd om de wijkeconomie te versterken en wordt voorzien in ca. 7.000m2 maatschappelijke voorzieningen. De herstructurering gaat gepaard met een opwaardering van de openbare ruimte en de groenvoorzieningen. De nieuwbouw levert een belangrijke bijdrage aan de energietransitie in Zuidwest. Deze ambities zijn juli 2020 vastgelegd in het ambitiedocument Dreven-Gaarden-Zichten (RIS305714).

Voor de samenwerking tussen de partijen tijdens de planontwikkelingsfase is een overeenkomst gesloten (RIS305715). 20 april 2021 zijn de nota's van uitgangspunten voor de drie buurten vastgesteld door het college (RIS308508). De benodigde investeringen in deze buurten kennen een grote onrendabele top. Ter dekking van de onrendabele top in de eerste 10 jaar van deze gebiedsontwikkeling (ruim 50% van het programma) is een bijdrage uit de woningbouwimpulsgelden bij BZK aangevraagd van ca. €27 mln. Deze aanvraag is toegewezen waarmee er een harde deadline voor de start bouw is ontstaan van 10 september 2023. 10 februari 2022 is het projectdocument vastgesteld voor fase 1 (de eerste 10 jaar en ruim 50% van het programma). 15 maart 2022 is de SOK voor de realisatiefase vastgesteld door het college en 23 maart 2022 is deze getekend door Staedion, Heijmans en de gemeente.

Te behalen resultaat • Vernieuwen, intensiveren en differentiëren van de woonvoorraad en het woonmilieu in Den Haag Zuidwest • Bestaande voorraad sociale woningen in het gebied Dreven/ Gaarden/Zichten renoveren of vervangen en waar verantwoord mogelijk zelfs uitbreiden • Het toevoegen van marktwoningen in een gedifferentieerd programma, waaronder, maar niet uitsluitend, goedkope koop en middeldure huur woningen • Het kwaliteitsniveau en de gebruikswaarde van het groen in de wijk verbeteren • Verduurzamen van de woningvoorraad en vormgeven van de noodzakelijke energietransitie • Versterken wijkeconomie • Vergroten van de differentiatie in inkomensopbouw in Zuidwest • Behoud en versterken van het draagvlak voor voorzieningen

Uitgangspunten en aannames Ambitiedocument (RIS305714), nota's van uitgangspunten (RIS308508), projectdocument (RIS311092) en SOK (RIS311865) - Onderdeel van de structuurvisie Den Haag Zuidwest is de MER Zuidwest (RIS 315261). Deze bevat een deel C projectMER Dreven, Gaarden, Zichten en De Venen, waar op groter detailniveau de effecten in beeld gebracht. Uitgangspunt is dat deze kan dienen als projectMER bij opvolgende planologische procedures. - Buiten dit project om wordt tijdig een herindeling van de sportvelden in Escamp I uitgevoerd om voldoende ruimte te maken voor de vastgestelde plannen. Deze herinrichting van het sportpark sluit aan bj de stedenbouwkundige structuur van de Zichten en Gaarden en zorgt voor dat het park gerevitaliseerd wordt als een openbaar toegangkelijke groene sport- en recreatievoorziening, die van waarde is als beweeg en ontmoetingsplek voor de bewoners van de sterk verdichte buurten er om heen. - Er wordt in Bouwlust Vrederust een parkeerregime ingevoerd. - Er zullen (buiten dit project) infrastructurele ingrepen aan de Lozerlaan worden verricht (ongelijkvloerse kruising Erasmusweg), om het verkeer van het sterk verdichte Zuidwest te kunnen blijven afvoeren.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

aantal m2 m2 m2

Aanvang 1137 3405 143187

Einde 3263 11965 147114

Algemene projectstatus Alg

Met vaststelling van het projectdocument en tekenen van de SOK is het project nu in uitvoering. Bereikte mijlpalen: - Vaststellen ambitiedocument (juli 2020) - Toekennen WBI-subsidie (september 2020) - Vaststellen Nota(s) van Uitgangspunten (april 2021) - Vaststellen Projectdocument (februari 2022) - Tekenen SOK (maart 2022) - Openen grond en vastgoedexploitatie (maart 2022) - Uithuizing Steenzicht gereed (oktober 2022) - Gewijzigd besluit intrekking status beschermd stadsgezicht De Dreven (nov 2022) - Bestemmingsplan Steenzicht vastgesteld in raad (dec 2022) en vernietigd door RvS (dec 2023) - Sloop Steenzicht (februari 2023) - Raadsvoorstel Structuurvie en MER Zuidwest in college (april 2023) - Omgevingsvergunning Steenzicht (juni 2023) - Comfort-letter EU omtrent staatssteun (juni 2023) - Startbouw Steenzicht (augustus 2023)

Projectstatus: Geld

De residuele grondwaarde van Steenzicht bleef door de hoge onrendabele top onder de parkeervoorziening, achter bij de prognose uit de grex. Als beheersmaatregel is doorgevoerd dat bij de volgende deelplannen de bijdrage aan de onrendabele top op de dure parkeeroplossing onder de binnentuinen te maximeren naar de beschikbare dekking. Daarnaast heeft grote inflatie een negatieve invloed op de waarde van een vast subsidiebedrag. Daarom is dit risico in deze rapportage geel. Het afgelopen jaar zijn bouwkosten voor zowel ontwikkelende partijen als voor bouw- en woonrijp maken generiek in Nederland hard toegenomen. Stijgende rente en onzekerheid rond de regulering van de middenhuur betekent dat de opbrengsten niet in hetzelfde meegroeien met de kosten. Voor alle grexen zal dit een negatieve invloed hebben op het geprognosticeerde saldo. Het toepassen van deze indexaties zoals voorgeschreven voor de jaarrekening, zal leiden tot een grote achteruitgang in het plansaldo op eindwaarde en netto contante waarde. Deze is nog niet zichtbaar in het plansaldo de GRIP, die het nominale saldo rapporteert en terugkijkt naar de realisaties over het afgelopen jaar. Deze zal wel zichtbaar worden in de programmarekening 2023. In een langlopende grondexploitatie, waarbij per deelplan overeenkomsten worden gesloten, bestaan voldoende mogelijkheden om bij te sturen.

Bij de gerealiseerde kosten zijn nog geen tegenvallers opgetreden.

Risico

Risico's die zich zouden kunnen voordoen en die niet bij overige GROTIK+M-punten genoemd staan: - Door slechtere toestand van het casco Ruimzicht is renovatie niet meer haalbaar - BVO's uit stedenbouwkundig plan blijken niet haalbaar binnen uitwerking deelplannen - Sportpark is niet tijdig heringedeeld - Complexe ondergrondse situatie (K&L) leidt tot noodzaak aanpassen ontwerpen - Parkeerregime is niet tijdig ingevoerd - Door onvoldoende herhuisvestingscapaciteit stagneert de voortgang De eerste drie risico's scoren dusdanig dat het onderdeel Risico geel scoort.

Org

Voor het project is een projectorganisatie met de samenwerkende partijen ingericht, en worden de taken en verantwoordelijkheden vanuit de afzonderlijke partijen in de eigen lijn uitgevoerd. Groot verloop van personeel in alle organisaties vormt risico voor continuïteit van project.

Tijd

Volgens de subsidievoorwaarden van BZK moet voor 10 september 2023 gestart worden met de bouw. Dit is gelukt. Vernietiging bestemmingsplan Steenzicht kan leiden tot vertraging in oplevering Steenzicht en hiermee de herhuisvestingsplanning.

Info

Voor de Raad wordt periodiek een project specifieke rapportage worden opgesteld. De eerste (RIS315465) is in mei 2023 aangeboden aan de raadscomissie. In de lijn van de voortgangsrapportages van de andere grote gebiedsontwikkelingen zal ook voor Zuidwest de totaalopgave in beeld worden gebracht. De rapportage Dreven, Gaarden en Zichten zal op termijn hierin worden opgenomen.

Kwal

Voor de buurten zijn beeldkwaliteitsplannen vastgesteld. In afwachting van de inrichting van een kwaliteitsteam Zuidwest, zijn werkafspraken gemaakt waarbij Palmbout ook een rol heeft gerkregen in de bewaking van het Stedenbouwkundig gedachtengoed. Hiermee is de kwaliteit goed geborgd.

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 9 van 18

Projectrapportage Projecten Voor de buurten zijn beeldkwaliteitsplannen vastgesteld. In afwachting van de inrichting van een kwaliteitsteam Zuidwest, zijn werkafspraken gemaakt waarbij Palmbout ook een rol heeft gerkregen in de bewaking van het Stedenbouwkundig gedachtengoed. Hiermee is de kwaliteit goed geborgd.

M.eff

De ingrepen in de Dreven, Gaarden en Zichten zijn groot. Het riscio bestaat dat de leefbaarheid onder druk te staan door bouwverkeer/ overlast/ veiligheidsrisico's en door het grote aantal uithuizingen. Daarom wordt een intensief programma gevolgd om bewoners te betrekken bij de transformatie van hun buurt met placemaking, evenementen en inhoudelijke participatie. Bij de uithuizingen krijgt iedereen een persoonlijke behandeling en worden maatwerkoplossingen gezocht. vooralsnog verloopt dit zeer goed. Daarom is scoort dit onderdeel groen.

Terugblik afgelopen periode: - Vrijgave voor inspraak Ontwerpbestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 - Vrijgave voor inspraak Ontwerpbestemmingsplan Dreven 1B+1C - participatie bijeenkomst openbare ruimte en bouwplannen Zichten 2, 3 en 7 - Actiegebiedaanwijzing Dreven 1B en 1C - Actualisatie ontwikkelstrategie - Verder gewerkt aan model voor ontwikkeling, exploitatie en eigendom parkeerhubs - Vervolg bouwplan ontwikkeling Dreven 1B-1C - SBI-aanvraag Dreven 1B en 1C (niet toegekend) - Vervolg bouwplanontwikkeling Zichten 2+3 - start bouwplanontwikkeling Dreven 1D - Startbijeenkomst bewoners en architecten Gaarden 1 - Start bouwplanontwikkeling Gaarden 1 - Bezwaarprocedure omgevingsvergunning Steenzicht - Vernietiging bestemmingsplan Steenzicht + Ruimzicht - Gewerkt aan gebiedspositionering - Opstart project bijzondere woonvormen Vooruitblik komende periode: - Besluit over variantenweging Ruimzicht (sloop- nieuwbouw binnen vastgestelde kaders) - SO's openbare ruimte Zichten, Gaarden en Dreven naar ACOR/VOV - juridische procedures n.a.v.

vernietiging bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht en omgevingsvergunning Steenzicht - uitgebreider parkeerscenario's Zichten in beeld brengen - Inzage termijn bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 + verwerken zienswijzen,inclusief info-avond - Inzage termijn bestemmingsplan Dreven 1 + verwerken zienswijzen, inclusief info-avond - Participatie SO Openbare Ruimte Dreven - Opstarten planologische procedure Gaarden - Behandelen omgevingsvergunning afwijkingbestemmingsplan Steenzicht - Participatie rond uitwerking voorzieningen programma

Impact stikstof: Voor de eerste deelplannen is gebleken dat er geen sprake is van stikstof depositie in zowel de bouw- als de gebruiksfase. In de onderzoeken in de MER Zuidwest, deel Dreven, Gaarden, Zichten wordt opgemerkt dat het voor de eerstvolgende plannen ook nog de verwachting is, omdat de stikstofdepositie gemitigeerd kan worden door middel van ‘intern salderen’ (er komen auto’s bij, maar er gaan ook woningen van het gas). De MER constateert ook dat ‘intern salderen’ voor het totale programma Dreven-Gaarden-Zichten waarschijnlijk onvoldoende stikstofruimte zal bieden om alle negatieve effecten als gevolg van extra verkeer te voorkomen. Er dient dan op termijn ook extern gesaldeerd te worden door een deel van de huidige woningvoorraad van het gas te halen. Hiermee ontstaat een afhankelijkheid tussen de totale productie en de voortgang van de verduurzaming van de bestaande voorraad of elektrificatie van het autoverkeer. Om als gemeente een goede administratie van ‘extern salderen’ bij te kunnen houden en hier goed op te kunnen sturen, wordt ingezet op de inrichting van “een stikstofbank”.

Bestuurlijke planning RIS 311093 311095 311865 313806 313261 315542 315465 317394 317432 N.t.b. N.t.b. N.t.b. N.t.b.

Soort Raadsvoorstel Raadsvoorstel Collegebesluit Raadsvoorstel Raadsvoorstel Commissiebrief Commissiebrief Collegebesluit Collegebesluit Commissiebrief Raadsvoorstel Raadsvoorstel Raadsvoorstel

Naam Projectdocument inclusief Grex en concept SOK Opheffing status beschermd stadsgezicht De Dreven Definitieve SOK Beslissing op bezwaar opheffing beschermd stadsgezicht Dreven Vaststelling bestemmingsplan Steenzicht en Ruimzicht Nadere analyse over het Didam-arrest en het staatssteunrecht Voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten Vrijgave bestemmingsplan Dreven 1B+1C Ontwerp bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 Voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1B+1C Vaststelling bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 Verklaring van geen bedenkingen Steenzicht

Status Vastgesteld Vastgesteld Vastgesteld Vastgesteld Vastgesteld Verzonden Verzonden Vrijgegeven Vrijgegeven Verwacht Verwacht Verwacht Verwacht

Planning Q1 2022 Q1 2022 Q1 2022 Q3 2022 Q4 2022 Q2 2023 Q2 2023 Q4 2023 Q4 2023 Q1 2023 Q2 2023 Q2 2023 Q2 2023

Scoringtabel Kenmerken

Criteria

Score

a. Totale omvang projectbudget >10 €mln. b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) 1. Financiering (Geld)

2. Financiering (Risico)

3. Complexiteit (Risico)

4. Complexiteit (Organisatie)

5. Complexiteit (Kwaliteit)

6. Compliance (Risico)

7. Doorlooptijd (Tijd)

WBI-subsidie, Eneco, Grondopbrengsten x

c. Het project maakt gebruik van externe financiering

WBI-subsidie + grondopbrengsten

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen

WBI-subsidie

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn) b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter) a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol) a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden.

x

Het project bestaat uit drie buurten en ruim 20 bouwplannen x

Sportpark Escamp,Ongelijkvloerse Kruising Lozerlaan, Gebiedsagenda Uithof, Structuur visie Zuidwest, Programmaplan Zuidwest Nieuw model voor exploitatie en beheer van collectieve centrale parkeervoorzieningen

Gemeente doet nog maar zeer zelden binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen van dit formaat x

Ja x

Ja, bijvoorbeeld warmte net ETEC Parkeerbeleid, omgevingswet, etc.

a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar

15 tot 20 jaar

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is.

x

a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken

bijna het gehele college x

b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Gemeente is risicodrager van de grex

c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving

8. Governance (Informatie)

9. Imago (Risico)

Toelichting scoring € 54 mln.

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

DSO, DPZ, DSB, OCW x

Ja

Projectrapportage PmDH Pagina 10 van 18

Projectrapportage Projecten 10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

x

Ja, vanuit een beperkte hoeveelheid bewoners van de te slopen (eengezins)woningen

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

x

Ja, grootschalige gebiedsontwkkeling met grote politiek aandacht

12. Maatschappelijk (M)

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft.

x

Hoog, Project heeft grote impact op maatschappelijke doelen als volkshuisvesting, leefbaarheid, energietransitie

Totaalscore

11

Principal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 11 van 18

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Overkluizing Grotiusplaats Van Asten

Projectnaam: Wethouder:

Stadsdeel Soort project: Datum rapportage:

Haagse Hout Investeringsproject Q4 2023

Beknopte omschrijving project Eind april en eind juni 2022 zijn de Grotiustorens I en II opgeleverd met 655 huurappartementen. Met de ontwikkelaar Pro-Vastgoed BV is in maart 2017 met een ontwikkeling- en realisatieovereenkomst vastgelegd dat de gemeente Den Haag, onder andere ten behoeve van het reduceren van de geluidbelasting en de realisatie van een groene buitenruimte, een overkluizing over de Utrechtsebaan, ter plaatse Grotiusplaats, realiseert (RIS296559). Het realiseren van de overkluizing geeft invulling aan het vigerende bestemmingsplan Bezuidenhout 2de herziening – Grotiusplaats (RIS300549) en was voorwaardelijk voor de ontwikkeling van de Grotiustorens. Om de kwaliteit van de leefomgeving van de bewoners op niveau te brengen is op korte termijn de realisatie van extra groene openbare ruimte met Hofstadkwaliteit in de onmiddellijke nabijheid van de woontorens noodzakelijk, en ook de realisatie van een afscherming van de woningen voor geluid van het verkeer vanuit de Utrechtsebaan.

Te behalen resultaat Het realiseren van een overkluizing over de Utrechtsebaan nabij de Grotiusplaats, ten einde het geluid aan de gevel van de Grotiustorens te reduceren en daarnaast te voorzien in openbare ruimte. Uitgangspunten en aannames Herziening GREX en MIP Grotiusplaats, realisatieovereenkomst met Pro-Vastgoed BV (RIS296559) - op 16 juli 2015 heeft het college een Intentieovereenkomst met ontwikkelaar Provast afgesloten voor de ontwikkeling van deze locatie (RIS286380); - op 10 november 2016 het college de concept-gebiedsvisie CS Oost heeft vastgesteld en deze visie de ruimtelijke randvoorwaarden en beleidsmatige kaders voor de ontwikkeling op de Grotiusplaats vastlegt (RIS295530). - Vaststelling bestemmingsplan Bezuidenhout, 2e herziening - Grotiusplaats (RIS300549) Het ontwerpbestemmingsplan ziet op de bouw van twee woontorens met o.a. 655 woningen en een overkluizing van een deel van de Utrechtsebaan. Het ontwerpbesluit Grotiusplein betreft een omgevingsvergunning voor het bouwen van 2 woontorens met plint op een tweelaagse parkeerkelder op het braakliggende terrein Grotiusplein. - Haagse Loper (RIS260026) De ontwikkelingen in het gebied van Grotiusplaats, via Centraal Station en Turfmarkt tot aan Spuiplein een herinrichting en aanpassing van het openbaar gebied van wenselijk maken.

Programma Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

aantal m2 m2 m2

Aanvang

Einde

0

2400

Algemene projectstatus Het project staat op rood omdat er nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden omtrent de realisatie van het project. Daarmee is het risico is dat de ontwikkelaar Alg Pro-Vastgoed BV aan Gemeente een claim indient vanwege het niet tijdig voldoen aan contractuele verplichtingen. . Eind 2023 is de ambtelijke en daaropvolgende bestuurlijke besluitvorming om het voorlopig ontwerp vast te stellen gestart. Het ingenieursbureau Royal Haskoning DHV heeft de opdracht gekregen om het UAV-gc contract voor te bereiden. Na behandeling van het raadsvoorstel zal de aanbesteding starten.

Projectstatus: In het raadsbesluit 30 juni 2022 (RIS312232) bedroegen de geraamde totale investeringskosten € 28,2 mln. Hiervan was reeds € 3,2 mln. aan kosten gerealiseerd in Geld de grondexploitatie. Vanaf 2022 bedroeg de kostenraming € 25,0 mln. Deze kostenraming was gebaseerd op een (getoetst) schetsontwerp. Sinds juni 2022 is dit overeenkomstig raadsbesluit uitgewerkt naar een voorlopig ontwerp. De actuele kostenraming voor het realiseren van de overkluizing (incl. technische installaties) en het inrichten van het maaiveld zijn momenteel geraamd op € 38,0 mln. (prijspeil Q1 2023, exclusief BTW). Het ontwerp is geraamd op VO-niveau hierbij hoort een onzekerheidsmarge van ± 25%. In de commissiebrief "appreciatie klankbordgroep advies en alternatieven overkluizing Grotiusplaats" (RIS316958) is dit VO met alternatieven vergeleken. Op grond van de bespreking, wordt een raadsvoorstel voorbereid (ter besluitvorming in Q2 2024) ter vaststelling van het VO (dichte dek, afsteunend op bestaande bak met lichtgewicht groene aankleding). Dit ontwerp was op basis van een getoetst schetsontwerp reeds voorzien van een dekking van € 28,2 mln. Voor het aanvullend benodigd budget (verschil tussen de kostenramingen schetsontwerp en voorlopig ontwerp van € 9,8 mln.) wordt in het raadsvoorstel een voorstel tot dekking opgenomen.

Daarbij zal ook een voorstel zijn opgenomen ter dekking van de extra beheerlasten.

Risico

Het risico is dat de ontwikkelaar Pro-Vastgoed BV aan Gemeente een claim indient vanwege het niet tijdig voldoen aan contractuele verplichtingen.

Org

Voor het project is een IPM-team ingericht, de taken en verantwoordelijkheden worden uitgevoerd per rolhouder. Vanwege het grote verloop in personeel bij de gemeente, maar ook bij de andere organisaties blijft het risicoprofiel voor dit thema geel.

Tijd

Eind 2023 is de ambtelijke besluitvorming om het voorlopig ontwerp vast te stellen gestart. Bestuurlijke besluitvorming is voorzien in Q2 van 2024. Na vaststelling van het raadsvoorstel zal de aanbesteding starten, waarna naar verwachting een aannemer in het vierde kwartaal van 2024 kan worden geselecteerd.

Info

In de commissiebrief "appreciatie klankbordgroep advies en alternativen overkluizing Grotiusplaats" (RIS 316958) is het college ingegaan op twee van de dertien onderzochte alternatieven. De conclusie van het college is, mede aan de hand van de gegeven presentatie van de diverse alternatieven aan de leden van de commissie ruimte op 16 november 2023, dat het ontwerp uitgewerkt in het voorlopig ontwerp volgens het raadsbesluit van 2022 (RIS312232) dichte dek, afsteunend op bestaande bak met lichtgewicht groene aankleding met de uitstraling van een stadspark aan de raad wordt voorgelegd.

Principaal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Projectrapportage PmDH Pagina 12 van 18

Projectrapportage Projecten Kwal

Voor het project wordt een UAV-gc contract opgesteld door een ingenieursbureau, het concept contract is gereviewd door het projectteam.

M.eff

In het contract worden eisen opgenomen die invulling geven aan bestaande afspraken die de duurzaamheid bevorderen, zoals het betonakkoord. Daarboven zal aan inschrijvers gevraagd worden om als onderdeel van hun kwalitatieve inschrijving aan te geven hoe aan de gemeentelijke ambities ten aanzien van duurzaamheid invulling wordt gegeven, bijvoorbeeld door leverantie van circulaire producten, een emissie loze bouwplaats en beperking van transportbewegingen.

Terugblik afgelopen periode: Er hebben wisselingen plaatsgevonden qua teamleden, per 1 december is er een nieuwe omgevingsmanager en technisch manager gestart in het projectteam. Daarbij het projectteam aangevuld met een specialist op het gebied van installaties ter ondersteuning van de technisch manager installaties. Afgelopen periode zijn naar aanleiding van het op 30 juni 2022 aangenomen amendement en de moties “Toekomstvisie voor de overkluizing” (RIS312689) en “Second opinion overkapping” (RIS312690) de leden van de Commissie Ruimte meegenomen d.m.v. een presentatie in de dertien onderzochte alternatieven. De conclusie van het College is, mede aan de hand van het gesprek met de commissie ruimte op 16 november 2023, dat het ontwerp uitgewerkte in het voorlopig ontwerp volgens het raadsbesluit van 2022 (RIS312232) dichte dek, afsteunend op bestaande bak met lichtgewicht groene aankleding met de uitstraling van een stadspark aan de raad wordt voorgelegd.

Vooruitblik komende periode: De komende periode wordt er prioriteit gelegd op het verkrijgen van een nieuw tijdsvenster voor uitvoering van de overkluizing. Daarbij wordt het stikstofdossier opgepakt zodat de voorbereiding voor het verkrijgen van de omgevingsvergunning kan starten. In het komend kwartaal wordt het raadsvoorstel opgesteld met daarin de voorkeursvariant, het uitgewerkte voorlopig ontwerp. Bestuurlijke behandeling is voorzien in het tweede kwartaal. Parallel worden de contractstukken die zijn opgesteld collegiaal getoetst en klaargemaakt voor aanbesteding.

Impact stikstof: Afgelopen periode is gecontroleerd of het project eventuele extra stikstofdepositie veroorzaakt in nabijgelegen natura2000-gebieden (een zogenoemde voortoets met Aeriusberekening). Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen depositie tijdens de realisatiefase en depositie in de gebruiksfase. Er blijkt geen verschil in depositie tussen de gebruiksfase (na de bouw van de overkluizing) en de huidige situatie (zonder overkluizing). Op de Utrechtsebaan en Prins Clauslaan blijft namelijk dezelfde hoeveelheid verkeer rijden. Tijdens de realisatiefase wordt wel extra stikstofdepositie in het natuurgebied veroorzaakt. Dit komt deels door de bouwvoertuigen op de projectlocatie, maar met name door de verschillende omleidingsroutes voor het verkeer stad-uit. Die liggen deels dichter bij de natuur dan de Utrechtsebaan waar dat verkeer normaliter over zou rijden. In de periode na besluitvorming zal een passende beoordeling opgesteld worden. In een passende beoordeling wordt voor elk van de stikstof-overbelaste habitattypen in de betreffende Natura 2000-gebieden beoordeeld of de door het project veroorzaakte stikstofdepositietoename leidt tot aantasting van het habitattype.

Daarbij staat toetsing aan de instandhoudingsdoelstellingen centraal en worden onder andere beschouwd de kwaliteit van de habitattypen, het uitgevoerde beheer, de ter plekke aanwezige knelpunten en de eventuele cumulatie met effecten van andere projecten. In een passende beoordeling mogen mitigerende maatregelen al worden betrokken. Indien de passende beoordeling concludeert dat significante gevolgen van de toename van stikstofdepositie door het project zijn uitgesloten of er voldoende mitigerende maatregelen worden getroffen, kan een vergunning Wet natuurbescherming (Wnb) aangevraagd worden.

Bestuurlijke planning Soort

RIS 312232

Raadsvoorstel

312431 314633

Commissiebrief Commissiebrief

316958

Commissiebrief

N.t.b.

Raadsvoorstel

Naam Gewijzigde scope en ontwerp met bijbehorende financiële besluiten. Nazending toezeggingen m.b.t. de Overkluizing Grotius Adviesrapport klankbordgroep Appreciatie klankbordgroep en alternatieven overkluizing Grotiusplaats Definitief raadsvoorstel overkluizing conform RIS312232

Status Vastgesteld, inclusief amendement en moties) Vastgesteld Ter kennisname

Planning Q2 2022 Q2 2022 Q1 2023

Ter kennisname

Q4 2023

Verwacht

Q2 2024

Scoringtabel Kenmerken

Criteria a. Totale omvang projectbudget >10 €mln.

Score

Toelichting scoring 28,2 mln.

b. Meerdere dekkingsbronnen (Investering en exploitatie) 1. Financiering (Geld)

c. Het project maakt gebruik van externe financiering

X

d. Het project maakt gebruik van Subsidies en/of Grex bijdragen 2. Financiering (Risico)

a. Financieringsafspraken t.b.v. project derden met financieel risico voor de gemeente

MIP project

x

De gemeente heeft een overeenkomst met de ontwikkelaar van de Grotiustorens afgesloten met daarin opgenomen de verplichting om een overkluizing te realiseren.

a. Het project bestaat uit samengevoegde projecten (met behoud van eigen scope en rapportagelijn)

b. Project met één of meerdere raakvlakprojecten X

3. Complexiteit (Risico)

c. Het project maakt gebruik van nieuwe technologie (de gemeente is een early adopter)

4. Complexiteit (Organisatie)

Principaal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

Het project Overkluizing Grotiusplaats heeft raakvlakken met de projecten Maria Stuartplein wat als doel heeft de inrichting van de openbare ruimte rond de Grotiustoren te realiseren. Daarbij heeft een raakvlak met het doortrekken van de Haagse Loper richting Theresiastraat. Een ander raakvlak is de visie voor de ondertunneling van de gehele Utrechtsebaan. In het project wordt een ondergronds retentiekrattensysteem toegepast t.b.v. de opvang en het vasthouden van regenwater en het verbeteren van de groeiomstandigheden voor planten en bomen. Dit is voor het eerst dat Den Haag een dergelijk systeem toepast.

a. 2 of meer leden van het projectmanagementteam zijn nog onervaren (<1 jaar in rol)

Projectrapportage PmDH Pagina 13 van 18

Projectrapportage Projecten

5. Complexiteit (Kwaliteit)

6. Compliance (Risico)

a. Niet routinematig project (scope van het project is nieuw qua inhoud voor de gemeente) b. Innovatieve contract- of aanbestedingsvorm (nog niet eerder door gemeente gebruikt) a. Het project is afhankelijk van complexe ruimtelijke procedures waaronder bestemmingsplanwijziging. b. Het project maakt gebruik van/of raakt infrastructuur derden.

x

x

c. Het project is onderhavig aan ontwikkelend beleid of veranderende wet- en regelgeving a. Doorlooptijd totale project is >4 jaar 7. Doorlooptijd (Tijd)

8. Governance (Informatie)

b. Klantplanning is dermate krap dat vertraging op oplevering zonder ingrijpen op projectopdracht onvermijdelijk is. a. Er zijn 2 of meer Wethouders betrokken

b. Het project rapporteert aan 2 of meer directies

9. Imago (Risico)

a. Het project is zichtbaar, exposure is groot en krijgt mediaaandacht.

10. Omgeving (Risico)

a. Er is weerstand vanuit de omgeving tegen het project.

11. Reputatie (Risico)

a. Politiek afbreukrisico, project speelt in op actualiteiten.

12. Maatschappelijk (M)

Principaal Toolbox gemeente Den Haag Afgedrukt op 21-3-2024 om 16:51 uur

De maatschappelijke relevantie wordt bepaald door de mate waarin een project getypeerd kan worden als een lage, midden of hoge impact op de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft. Totaalscore

x

x

Overkappen van een in gebruik zijnde toegangsweg tot de stad, gelegen op een bestaande betonconstructie is (technisch) complex

De overkapping van de Utrechtsebaan raakt aan de ontsluiting van Den Haag via de A-12. Als gevolg van de uitspraak van de Raad van State zal het project stikstof saldering in het kader van de WNB moeten realiseren. Het projectdocument is vastgesteld in 2017. Afronding van het project is voorzien in medio 2025. De overkapping van de Utrechtsebaan bleek complexer en kostbaarder dan gedacht. Dit wordt voorgezet als een zelfstandig project. Wethouder Stadsontwikkeling en Buitenruimte Het project valt tot Raadsbesluit onder verantwoordelijkheid van DSO. Gezien de overkluizing van de Grotiusplaats raakt aan het beheer en onderhoud van de UB zijn er twee opdrachtgevers voor dit project 1 van DSO en 1 van DSB, waarmee en ook aan beide directies wordt gerapporteerd.

x

De nieuwe torens bepalen de skyline van Den Haag en liggen op een prominente plek langs de Utrechtsebaan

x

Vergroening CID, dekking nog niet voor handen

x

Hoog, Belangrijke stadsentree (bereikbaarheid van de stad) en een prettige leefomgeving voor de bewoners.

10

Projectrapportage PmDH Pagina 14 van 18

Projectrapportage Projecten Stamgegevens Projectnaam: Wethouder:

Nota van uitgangspunten Laakhavens Van Asten