RIS317988 Bijlage 2 Jaarverslag VTH 2022 versie nov 23

1.

Inleiding en samenvatting ________________________________________________ 4

2.

Bouwen en Wonen ______________________________________________________ 7 2.1 Beleid en ontwikkelingen ______________________________________________________ 7 2.1.1 Algemene ontwikkelingen ____________________________________________________________ 7 2.1.3 Handhaving _______________________________________________________________________ 8 2.1.4 Samenwerking _____________________________________________________________________ 9

2.2

Operationeel _____________________________________________________________ 9

2.2.1 Calamiteiten _______________________________________________________________________ 9 2.2.2 Vergunningen ____________________________________________________________________ 10 2.2.2 Toezicht _________________________________________________________________________ 12 2.2.3 Adviezen _________________________________________________________________________ 12 2.2.4 Toezicht en handhaving door de Haagse Pandbrigade (HPB) _______________________________ 13 2.2.5 Thematisch toezicht _______________________________________________________________ 18

3. Openbare ruimte_________________________________________________________ 20 4. Milieu _________________________________________________________________ 27 4.1 Beleid en ontwikkelingen _____________________________________________________ 27 4.1.1 Algemeen ________________________________________________________________________ 27 4.1.2 Ontwikkelingen ___________________________________________________________________ 27 4.2.1 Vergunningverlening & Toetsing ______________________________________________________ 29 4.2.2 Toezicht en handhaving_____________________________________________________________ 29

5. Veiligheid ______________________________________________________________ 33 5.1 Beleidsmatige terugblik 2022 Brandveiligheid ____________________________________ 33 5.2 Operationele terugblik 2022 Brandveiligheid _____________________________________ 33 5.3 Evenementen ______________________________________________________________________ 34 5.4 Horeca ____________________________________________________________________________ 35

2

Afkortingenlijst BAG: BENG: BOA: BOR: BRP: BSD: BZK: DPZ: DOR: DSB: DSO: DSZW: GZ: HEIT: HHO: HPB: HWB: IGW: KPI: MSP: ODH: OPO: ORAC: VTH: VRH: V&T: Wabo: Wkb: Wm:

Basisregistraties Adressen en Gebouwen Bijna-energieneutrale Gebouwen Buitengewoon opsporingsambtenaar Besluit Omgevingsrecht Basisregistratie Personen Bestuursdienst Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dienst Publiekszaken Digitaal Opkopersregister Dienst Stadsbeheer Dienst Stedelijke Ontwikkeling Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten Grondzaken Haags Economisch Interventie Team Handhavingsorganisatie (afdeling van DSB) Haagse Pandbrigade (afdeling van DSO) Haags Werk Bedrijf Project Informatie gestuurd werken Kernprestatie-indicator Meld- en Steunpunt Woonoverlast (team binnen HPB) Omgevingsdienst Haaglanden Overlast gevende Panden Overleg Ondergrondse restafvalcontainers Vergunningverlening, toezicht en handhaving Veiligheidsregio Haaglanden Vergunningen & Toezicht (afdeling binnen DSO) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Wet milieubeheer

3

1. Inleiding en samenvatting In een stad leven mensen samen en dicht op elkaar. Zij wonen, recreëren en werken op een klein gebied en concurreren met elkaar en de natuur om de beschikbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Net als in iedere stad, en in het bijzonder grotere steden, levert een dergelijke bundeling van mensen en activiteiten mooie dingen op, maar ook frictie en conflicten met elkaar of om ruimte. Zo is Den Haag een levendige en prachtige stad met relatief veel natuurgebieden, maar zijn ook overlast en overtredingen van regels aan de orde van de dag. De opgaven in Den Haag zijn extra groot door een combinatie van factoren, die vragen om een doordacht beleid voor de omgeving en een zorgvuldige uitvoering daarvan. Het inwoneraantal van de stad groeit snel. De bestaande ruimte wordt steeds intensiever gebruikt, waardoor er gevolgen zijn voor beschikbaarheid van woningen, woonkwaliteit, de openbare ruimte en het natuurgebruik. Om bij het gebruik van de omgeving de mooie dingen mogelijk te maken en de frictie en conflicten in goede banen te leiden, zijn in de afgelopen eeuw in Nederland allerlei wetten opgesteld. Kortom: er zijn regels voor de fysieke leefomgeving om samen te leven en activiteiten te ontplooien.

Deze wetten zijn tien jaar terug gebundeld en omdat al die wetten zien op het gebruik van de omgeving heette deze wet: de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze wet bevat procescriteria voor de uitvoering van de vergunningen-, toezicht- en handhavingstaken (VTH). De procescriteria volgt twee cycli, namelijk een beleidsvormende (strategische cyclus) en een uitvoerende (operationele) cyclus. Dit samen vormt de BIG-8 cyclus (figuur 1). Deze cyclus vormt de vertaling vanuit een strategisch kader (VTH-beleid) naar operationeel beleid (jaarplan VTH). Een belangrijk onderdeel van de cyclus is de jaarlijkse verslaglegging van de jaarplannen. Aan de hand van de jaarplannen en de jaarverslagen kan de raad met het college het gesprek voeren over de uitvoering van het beleid en nieuw beleid. Figuur 1 BIG 8 cyclus

Jaarverslag In dit jaarverslag VTH 2022 legt het college verantwoording af over de uitvoering van de vergunnings-, toezichten handhavingstaken, zoals deze zijn omschreven in het Jaarplan VTH Den Haag 2022 (RIS 311487). Het jaarverslag geeft inzicht in hoeverre doelstellingen uit het jaarplan voor 2022 zijn gehaald en laat zien wat de ontwikkelingen waren in 2022. Het jaarverslag volgt daarom de opzet van het jaarplan. Dit jaarverslag ziet onder meer op de uitvoering van de Wabo, maar het gaat ook over andere onderwerpen die niet onder de Wabo vallen en die wel behoren tot het terrein van het omgevingsrecht (leefomgeving). Voorbeelden zijn de Huisvestingswet en de aanpak van woonoverlast. Door zoveel mogelijk activiteiten en taken, die een uitstraling hebben op de leefomgeving in samenhang met elkaar te bekijken, wordt de kwaliteit van de uitvoering beter geborgd. Het geeft een vollediger beeld van de manieren waarop de gemeente kan bijsturen op het gebruik van de omgeving en het samenleven binnen de gemeentegrenzen. Omgevingswet Een ontwikkeling op het gebied van de fysieke leefomgeving die al enige tijd speelt is de implementatie van de Omgevingswet. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Met de Omgevingswet wil de overheid het omgevingsrecht (opnieuw) vereenvoudigen en het wettelijke systeem meer in samenhang brengen.

De Omgevingswet bundelt de wetgeving wat betreft de fysieke leefomgeving (omgevingsrecht). Voor de VTHorganisatie betekent dit dat vanaf de inwerkingtredingsdatum een omgevingsvergunning in samenhang wordt verstrekt volgens de nieuwe wetgeving, op basis hiervan (integraal) toezicht wordt gehouden en indien nodig wordt gehandhaafd. Dit vraagt om een herinrichting van het werkproces en de bedrijfsvoering (o.a. leges), technologische veranderingen (van OLO naar DSO en een nieuwe VTH applicatie), participatie (verschuiving naar het voortraject van de aanvraag om omgevingsvergunning) en dienstverlening. Met de komst van de Omgevingswet wordt het omgevingsrecht verder gestroomlijnd en vereenvoudigd in één digitaal systeem, namelijk het Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO) en wordt een volgende stap gezet in samenwerking en integratie. Verdere digitalisering zal de samenwerking tussen de verschillende uitvoeringsorganisaties moeten 4

faciliteren en de monitoringsinformatie verschaffen. Ook in 2022 is er gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet om deze per 1 januari 2024 zo soepel mogelijk te kunnen laten verlopen. Samenvatting resultaten 2022 per taakveld Bouwen en Wonen Vergunningen en Toezicht De cijfers van Bouwen en Wonen laten zien dat de wettelijke beslistermijnen van aanvragen omgevingsvergunningen over de hele linie met een hoog percentage zijn gehaald. Daarnaast ligt het geplande aantal te behandelen aanvragen, meldingen en toezichtobjecten redelijk dicht bij de gerealiseerde aantallen. Haagse Pandbrigade In september 2020 is het uitvoeringsbeleid “Handhaven met Ambitie“ (RIS 306210) vastgesteld in het college. Dit is in het jaarplan VTH 2022 uitgewerkt in concrete opgave- en gebiedsgerichte handhaving. Dit was het tweede jaar dat we met de nieuwe beleidsuitgangspunten werkten. We zien de eerste successen van het beleid vorm krijgen. Er zijn 2022 meer boetes dan ooit opgelegd. Het toezicht richt zich op zwaardere overtredingen en meer ernstige problematiek, waarbij het opleggen van boetes beter past. Het effect van bestraffing van overtredingen is een beter naleefgedrag in de toekomst bij overtreders. Een schaduwzijde van deze inzet is, dat overtredingen meer tijd kosten in de afhandeling.

Doordat gekozen wordt voor bestraffing in plaats van herstel moet immers zorgvuldig bewezen worden, wie de feiten heeft gepleegd. Voor 2022 waren de volgende opgaven benoemd: Integrale handhaving Kaapseplein en omgeving Gemeentelijke monumenten Project Basis op orde Toezicht en handhaving huisvestingsvergunning Handhaving kiosken Gebiedsaanpak in Laak Hierdoor waren we zichtbaar in wijken en op bepaalde onderwerpen, die de jaren voor de invoering van ‘Handhaving met Ambitie’ niet de aandacht kregen die nodig was. Doordat fysieke afstemmingsmomenten mogelijk zijn na COVID-19, komt ook de samenhang in de uitvoering van opgaven beter uit de verf. Niet alles liep voorspoedig. De werving van nieuwe medewerkers (extra en vervanging) verloopt net als in 2021 moeizaam door een krappe arbeidsmarkt. De behaalde aantallen blijven hierdoor soms achter bij de verwachtingen. Ook zagen we een bepaalde dynamiek in Laak met overtredingen ontstaan, waardoor de HPB in 2022 acties naar voren heeft geschoven in de planning. De maatschappelijk impact van overtredingen en leefbaarheidsproblematiek in Laak noodzaakte daartoe. Er is nu een integraal en robuust Actieplan Laak (RIS 315199), waarbinnen de HPB de komende jaren haar rol gaat spelen in een veel bredere en gestructureerde aanpak. Met een dergelijk actieplan kan ook de onderliggende problematiek echt geadresseerd worden.

Tot slot is het aantal meldingen van woonoverlast, woningklachten en onrechtmatig wonen in 2022 voor het eerst sinds de oprichting van het Meld- en Steunpunt Woonoverlast in 2008 significant afgenomen ten opzichte van een voorgaand jaar. Openbare Ruimte (Handhavingsorganisatie) In 2022 zijn veel aanvragen gedaan voor bromfietsen in de ingestelde milieuzones. Deze waren niet voorzien maar zijn wel allemaal op tijd afgehandeld. De parkeer- en verkeersoverlast is toegenomen in 2022. Er is ook meer op gehandhaafd. In 2022 is er een verschuiving opgetreden van waarschuwen naar beboeten. Vooral bij de milieuzones is meer gehandhaafd. Het aantal meldingen afvaloverlast lijkt sterk gedaald maar geeft een vertekend beeld: de meldingen komen direct bij de afhandelende dienst. In heel Den Haag zijn er minder fietsen verwijderd in 2022 dan vooraf gepland, maar in het Centrum zijn juist veel meer fietsen afgevoerd.

5

Milieu (ODH) De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) geeft in de Jaarrapportage 2022 voor Den Haag aan dat het aantal uren op basis van voorcalculatie 70.310 uren is. Het werkelijk aantal bestede uren is 68.252 uur. In 2022 zijn er voor Den Haag binnen het programma Toetsing en Vergunningverlening minder zaken behandeld dan de werkplanraming (-860). Dat lagere aantal gerealiseerde zaken wordt vooral veroorzaakt door het opvallend lage aantal asbestsloopmeldingen (844). Ook de realisatie van uren ligt iets onder de werkplanraming (-124). Die lagere capaciteitsinzet treedt vooral op bij de bodemzaken. Over het algemeen kan worden gezegd dat de totale realisatie in aantallen hoger is dan de raming voor het programma Toezicht en Handhaving, maar dat de tijdsbesteding ietswat achterblijft. Er heeft meer inzet plaats gevonden op heren sanctiecontroles waardoor de handhaving is toegenomen. Ook zijn er meer klachten behandeld dan geraamd ontvangen en onderzocht. Daarnaast zet Den Haag fors in op het voorkomen van ondermijning en gezamenlijke integrale handhavingsdagen. Veiligheid (VRH) Ten opzichte van 2021 is er in 2022 verder geïnvesteerd in het professionaliseren en specialiseren van de medewerkers en is verder invulling gegeven aan het thema ‘risicogericht werken’. De VRH gebruikt bij het toezicht op brandveiligheid in de realisatie- en gebruiksfase een risicoanalyse.

Deze indeling heeft de VRH op regionaal niveau bepaald. In 2022 is aan de hand van deze risicoanalyse de mate van toezicht bepaald, in 2023 zal deze risicoanalyse worden geactualiseerd. Behoudens de Wet veiligheidsregio’s heeft aankomende wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet, invloed op het werk van de VRH. Met de invoering van de Omgevingswet, en daarmee de introductie van het instrument omgevingsplan, wordt een toevoeging gedaan aan de Wet veiligheidsregio’s. Omgevingsplannen kunnen effect hebben op de uitvoering van de taken van de VRH, daarbij is het van belang dat bij de inrichting van de omgeving rekening gehouden wordt met het voorkomen, beperken en bestrijden van branden, rampen en crises. In dit kader wordt door de VRH in elk geval geadviseerd op de thema’s: brandveiligheid, omgevingsveiligheid, energietransitie, verdichting en klimaat.

6

2. Bouwen en Wonen 2.1 Beleid en ontwikkelingen In het jaarplan 2022 is een aantal ontwikkelingen opgenomen die impact hadden op de uitvoering door afdelingen Vergunningen en Toezicht (V&T) en Haagse Pandbrigade (HPB). Burgers, bedrijven en overheden kunnen toestemming vragen om activiteiten in de fysieke leefomgeving uit te voeren door een omgevingsvergunning aan te vragen. Deze aanvragen, zoals een aanvraag om omgevingsvergunning of huisvestingsvergunning, worden door de afdeling V&T beoordeeld aan de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Daarnaast adviseert deze afdeling onder meer over bouwtechnische aspecten van projecten en plannen, denk hierbij aan de bouw van podia bij evenementen of bouwfysische aspecten bij duurzaamheidsprojecten. Na vergunningverlening houdt de afdeling ook toezicht op de bouwplaats. De HPB draagt met toezicht en handhaving bij aan de veiligheid, leefbaarheid en kwaliteit van de fysieke leefomgeving van de stad. De HPB houdt toezicht op de naleving van de bouw- en woonregelgeving. De HPB handelt overtredingen af, die betrekking hebben op het gebruik en de staat van gebouwen. Het gaat bijvoorbeeld om achterstallig woningonderhoud, strijdigheid met het bestemmingsplan, onrechtmatig gebruik van woningen en illegale bouw. Het betreft de uitvoering van taken op grond van wetten, zoals de Wabo, de Huisvestingswet en de Algemene wet bestuursrecht.

Hieronder wordt een terugblik gegeven op deze en onvoorziene ontwikkelingen op het gebied van bouwen en wonen.

2.1.1

Algemene ontwikkelingen

COVID-19 De effecten van COVID-19 op het toezicht en de handhaving en het behalen van de doelstellingen uit het jaarplan zijn in 2022 minder groot geweest dan in 2020 en 2021. In een klein deel van het jaar waren er dwingende beperkende maatregelen vanwege COVID-19. Ook ligt het ziekteverzuim hoger dan voor COVID-19. Al met al was er toch veel meer mogelijk dan in de jaren daarvoor. Werving nieuwe medewerkers In 2021 werd zichtbaar dat de werving van nieuwe collega’s met een voldoende vakkennis om meteen aan de slag te gaan steeds moeilijker ging. In 2022 heeft deze trend doorgezet en ook de komende jaren wordt rekening gehouden met lastig vervulbare vacatures, langere inwerktijden en meer aandacht voor scholing en bijscholing van (nieuwe) medewerkers.

2.1.2

Vergunningen en Toezicht

Stikstofproblematiek Op 1 juli 2021 is een nieuwe Stikstofwet in werking getreden die de Wet natuurbescherming en aanverwante wet- en regelgeving heeft gewijzigd. Met deze nieuwe Stikstofwet is de zogeheten bouwvrijstelling ingevoerd. De bouwvrijstelling zorgde ervoor dat projecten die stikstofdepositie veroorzaken op Natura 2000-gebieden, niet vergunningplichtig zijn op grond van de Wet natuurbescherming. Op 2 november 2022 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State deze bouwvrijstelling vernietigd. Vanaf dat moment geldt er dan ook weer een vergunningplicht voor projecten die in de vorm van stikstofdepositie negatieve effecten hebben op de natuur in Natura 2000-gebieden. In de praktijk betekent het dat alle projecten waarvoor een omgevingsvergunning is gevraagd en civiele werken die worden uitgevoerd, beoordeeld moeten worden op stikstofdepositie net als voor 1 juli 2021. Duurzaamheidsafspraken In september 2020 is het voorstel gedaan om de duurzaamheidsmaatregelen in samenwerking tussen Grondzaken (GZ) en V&T te controleren. Het idee hierachter is dat V&T toch al controlerende werkzaamheden uitvoert voor, tijdens en na de bouw én inmiddels ervaring heeft opgedaan met het beoordelen van duurzaamheidsmaatregelen die boven het Bouwbesluit uitgaan in het kader van de groene leges. Hierdoor is dit een efficiënte werkwijze.

Over de praktische uitvoering worden werkafspraken gemaakt tussen de afdeling Grondzaken en V&T. De overleggen hierover zijn nog gaande.

7

Digitaal bouwarchief Het digitaliseren van het fysieke bouwarchief is een lopend project tot en met 2025. Op de Zilverstraat is een projectruimte hiervoor ingericht. Regeling vermindering leges De regeling ‘groene’ of duurzame leges is in 2022 onveranderd voortgezet ten opzichte van 2021. Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wkb treedt, op 1 januari 2024, tegelijkertijd met de Omgevingswet in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexe bouwwerken. Gemeenten kunnen samen met aannemer/architect, kwaliteitsborger en waar mogelijk opdrachtgever proefprojecten uitvoeren. Dit geeft inzicht in en ervaring met het werken in het nieuwe stelsel. In de regio Haaglanden is op dit moment een beperkt aantal proefprojecten gestart. Voor Den Haag zijn er in 2022 geen proefprojecten aangemeld. Er is wel gewerkt aan de voorbereidingen om de implementatie van de WKB per 2024 zo goed mogelijk vorm te geven.

2.1.3 Handhaving Rookmelders Per 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht op iedere etage van een woning. Daarvoor waren deze niet verplicht. Uit het onderzoek naar de kwaliteit van de woningvoorraad uit 2021 (RIS307512, p. 13) bleek dat ongeveer 40% van de woningen in Den Haag rookmelders had. Dat wil zeggen dat ongeveer 160.000 woningen op dat moment geen rookmelders hadden. De HPB heeft vanaf juli 2022 daarom bij iedere (inpandige) woningcontrole een standaardcheck op de aanwezigheid van rookmelders uitgevoerd. Er zijn geen aparte controles specifiek gericht op het ontbreken van rookmelders. Bij het ontbreken van een rookmelder volgt in beginsel een waarschuwing of het gebrek wordt meegenomen in een aanschrijving als er meer gebreken zijn. Het niet mogelijk om de precieze aantallen te noemen. Het proces in het huidige bedrijfsvoeringsysteem voorziet hier niet in. Wanneer naar verwachting per 1 januari 2024 een nieuw bedrijfsvoeringsysteem gebuikt wordt, kan dit aangepast worden. Wet Goed Verhuurderschap In 2022 heeft de gemeente Den Haag bijgedragen aan de totstandkoming van het wetvoorstel van de Wet goed verhuurderschap. Het wetsvoorstel is aangenomen en treedt op 1 juli 2023 in werking. Voorts heeft Den Haag input geleverd op de modelverordening en de standaard werkprocessen, zoals die ontwikkeld worden door de VNG.

Dankzij deze voorbereidingen in 2022 kan in 2023 meteen gestart worden met de uitvoering van deze wet. Opkoopbescherming Vanaf 1 maart 2022 geldt in Den Haag opkoopbescherming voor woningen. Als iemand een woning koopt zonder dat dit al een huurwoning is met een WOZ-waarde tot en met € 405.000, dan mag deze woning niet verhuurd worden. Het komt voor dat we onvergunde kamerbewoning opsporen, maar dat op grond van de opkoopbescherming er helemaal niet verhuurd mag worden. In 2022 is 4 keer aangeschreven op grond van de opkoopbescherming. Daarbij dient bedacht te worden dat de voorraad potentiële overtredingen klein was in 2022. Het betrof enkel woningen verkocht na 1 maart 2022 en in de eerdergenoemde prijsklasse. Deze voorraad zal ieder jaar groeien. In 2023 maakt gerichte handhaving op de opkoopbescherming deel uit van de gebiedsaanpakken in Laak en het Kaapseplein. Bestuurlijke boetes In het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’ wordt ervoor gekozen om ons te richten op de meest ernstige problematiek in de stad en op zaken waar we het meest nodig zijn. Bij ernstige problematiek hoort toepassing van zwaardere juridische instrumenten en bestraffing. Deze ontwikkeling is in 2022 goed zichtbaar geworden.

In 2022 zijn er 133 bestuurlijke boetes opgelegd met een totaalbedrag van € 1.100.000,- Voorts is per 18 maart 2022 beleid vastgesteld voor het opleggen van boetes op grond van de Woningwet (RIS 311902). De stijging van opgelegde boetes is een zichtbaar effect van het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’. Niet eerder werden er in één jaar zoveel boetes opgelegd door de Haagse Pandbrigade. Naar verwachting zet deze stijging door in 2023. Zie onderstaande tabel.

8

Boetes Bedrag

2017 34 € 319.620

2018 18 € 179.000

2019 35 € 350.057

2020 23 € 305.000

2021 52 € 534.347

2022 133 € 1.100.000

Omgang met bewoners bij beëindiging overtredingen De overtreder (verhuurder of iemand die onder- of doorverhuurd) is verantwoordelijk om gelijkwaardige en vervangende woonruimte aan te bieden. Deze verantwoordelijkheid neemt de gemeente in principe niet over van de overtreder. Een overtreder krijgt daarom normaliter de tijd een overtreding te beëindigen, zodat de overtreder voorzieningen voor zijn huurders kan treffen. Alleen in gevaarlijke situaties wordt direct opgetreden en kan een woning gesloten worden. In 2022 is er 6 keer direct een woning gesloten. De gemeente zorgt, waar mogelijk, dan voor informatie over opvang en wat voor acties een huurder tegen een verhuurder kan ondernemen bij het niet nakomen van een contract. In 2022 is daarnaast één keer tijdelijk opvang geregeld in een hotel. Een gezin met kinderen dreigde vanwege beëindiging van een gevaarlijke situatie op straat te komen. Prioritaire gebieden De Haagse Pandbrigade draagt bij aan de integrale aanpak van prioritaire gebieden (zoals bedoeld in RIS 305826) door in 2022 met voorrang meldingen op te pakken uit de prioritaire gebieden: Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat, Weimarstraat/Beeklaan en Zevensprong. Door deze gewijzigde systematiek is de HPB zichtbaarder aanwezig in de prioritaire gebieden en wordt de handhavingsinzet hier op een eenvoudige manier versterkt.

Ook vindt er regelmatig afstemming af met andere gemeentelijke diensten of de inzet van de Haagse Pandbrigade een bijdrage kan leveren aan de oplossing van een probleem in het desbetreffende gebied.

2.1.4 Samenwerking Omgevingstafel Binckhorst De Pilot Omgevingstafel Binckhorst is afgerond en wordt als Omgevingstafel voortgezet. Deze Omgevingstafel is ingevoerd om met verschillende (keten)partners bouwplannen integrale te kunnen beoordelen en daarmee te komen tot een integraal besluit op de aanvraag om omgevingsvergunning. Toezicht Groot Loosduinen Voor Groot Loosduinen/Kijkduin is een pilot Toezichttafel georganiseerd. De Toezichttafel Groot Loosduinen/Kijkduin is een middel, georganiseerd door V&T, om de complexe toezichttaken vanuit verschillende interne en externe diensten in de realisatiefase op elkaar af te stemmen. De Toezichttafel heeft haar waarde bewezen en vanwege het succes wordt de tafel in 2022 gecontinueerd. Pilot Naleeftafel In 2022 is een verder vervolg gegeven aan de naleeftafel. Dit is een periodiek overleg van verschillende gemeentelijke diensten en andere organisaties, waarbij integraal vraagstukken of concrete casussen worden afgestemd. Er wordt gekeken, wanneer verschillende partijen elkaar kunnen versterken bij de uitvoering van handhaving. Thema's, die onder andere aan de orde zijn gekomen, zijn: strandpaviljoens, kiosken, lachgas en de gebiedsgerichte aanpak Laak. Mocht deze integrale afstemming haar waarde bewijzen, dan zal de pilot een meer gestructureerde vorm krijgen en geïntegreerd worden in de reguliere uitvoering.

In 2023 wordt de pilot geëvalueerd.

2.2 Operationeel 2.2.1 Calamiteiten In het geval van een calamiteit of incident in de stad kunnen de burgemeester, politie en brandweer de kennis inschakelen van de medewerkers van V&T en HPB. Semafoonhouders zijn altijd oproepbaar om ondersteuning te bieden bij incidenten en calamiteiten. Zij adviseren en informeren over bouwtechnische aspecten en risico’s bij incidenten en calamiteiten. In 2022 is er 73 keer een beroep gedaan op de semafoonhouders. Dit is een stijging ten opzichte van 2021 toen er 60 keer een beroep werd gedaan op de semafoondienst.

9

Figuur 1: Semafoondienst DSO (V&T en HPB) jaaroverzicht 2022

2.2.2 Vergunningen In de onderstaande figuur en tabel staan de gerealiseerde aantallen voor aanvragen omgevingsvergunning met de activiteit Bouwen (Wabo). Deze zijn in de tabel afgezet tegen de geprognotiseerde aantallen. Onder de tabel wordt een onderbouwing gegeven voor de opvallende verschillen. Figuur 2: Ingekomen aanvragen omgevingsvergunning, activiteit Bouwen

Tabel 1: Aantallen omgevingsvergunningaanvragen en meldingen Bouwen en Wonen

Onderwerp

Aantal te behandelen aanvragen

Omgevingsvergunning per activiteit Bouwen Aanlegvergunning Buitenplanse afwijking

Plan 2022 Realisatie 2022 4000 40 50

3648 49 33

Doel KPI (binnen Realisatie KPI wettelijke (binnen wettelijke termijn) termijn)

99% 99% 99%

99% 99% 99%

10

Binnenplanse afwijking en 1250 kruimelafwijking Wijzigen van een Rijksmonument 10 Wijzigen van een gemeentelijk 200 Monument Brandveilig gebruik bouwwerk 55 Overige vergunningen Splitsing (kadastraal) 20 Woningonttrekking, omzetting 150 en vorming Beginselaanvraag Horeca 380 Toeristische verhuur 1000 Opkoopbescherming 500 Meldingen Sloop 440

1101

99%

99%

4 270

99% 99%

99% 99%

50

99%

99%

39 119

99% 99%

99% 99%

209 305 36

99% 99% 99%

99% 99% 99%

406

99%

99%

Voor 2022 was de prognose gesteld op 4000 aanvragen met een bouwactiviteit. Er zijn in 2022 minder aanvragen binnengekomen en een aantal grote plannen zijn doorgeschoven naar 2023. Ruim 98% van de bouwaanvragen had betrekking op een bouwsom van minder dan € 250.000. In 2021 was dit 95%. Dat betekent dat het aantal kleinere bouwaanvragen zowel absoluut als relatief is gestegen. Er zijn 65 grote bouwplannen ingediend met een bouwsom groter dan € 1 mln. Dit zijn 13 grote plannen minder dan in 2022. In de tabel zijn een aantal grote verschillen te zien tussen de werkelijke realisatie en de prognose. Bij alle activiteiten zijn de aantallen minder dan we hadden verwacht. Toestemming voor toeristische verhuur en opkoopbescherming zijn nieuw ten opzichte van voorgaande jaren, waarbij de opkoopbescherming pas halverwege 2022 is ingevoerd. Het aantal te behandelen aanvragen is een inschatting geweest die is gebaseerd op de verhuur zoals blijkt uit diverse landelijke boekingsites. Het lijkt erop dat deze inschatting fors hoger was dan het werkelijk aantal benodigde toestemmingen of het reguleren van het aanbod heeft geleid tot afname van het aanbod aan (toeristische) verhuur van woningen. Woningonttrekkingen De aanvragen voor woningonttrekkingen zijn in 2022 gestabiliseerd op een laag aantal ten opzichte van voorgaande jaren.

In 2021 en 2022 lag dit aantal iets boven de honderd aanvragen. In 2019 ging het nog om bijna 300 aanvragen. Woningonttrekkingen bestaan uit drie soorten vergunningen: woningonttrekkingen, die nodig zijn voor bestemmingswijzigingen en sloop; woningomzettingen, die voorkomen bij kamerbewoning en woningvormingen bij bouwkundige splitsingen. In tabel 2 staan de aantallen van deze drie soorten vergunningen vanaf 2018 weergegeven. De afname van woningvormingen en onttrekkingen is gelegen in het verbod op woningvorming per 1 juli 2019 en een aanscherping van het beleid omtrent woningonttrekking. Tabel 2: Terugblik woningomzetting, onttrekking en vorming 2019 Woningomzettingen 225 Woningonttrekking en vormingen 58 Totaal 283

2020 135 17 153

2021 38 66 104

2022 45 74 119

Als reactie op de toename van het aantal woningomzettingen van 2019 heeft het college de Beleidsregel omzettingsvergunning Den Haag 2020 op 17 maart 2020 vastgesteld (RIS 304960). Met deze beleidsregel heeft het college besloten om vanaf maart 2020 in beginsel (afhankelijk van de datum van indiening) geen omzettingsvergunningen voor kamerbewoning meer af te geven in de Haagse wijken: Zuiderpark, Moerwijk, Laakkwartier en Spoorwijk, Rustenburg en Oostbroek, Transvaalkwartier, Morgenstond, Schildersbuurt, Bouwlust/Vrederust, Leyenburg en Groente- en Fruitmarkt. Deze beleidsregel is op 22 juni 2020 aangepast 11

(RIS305540) en is een tijdelijke stop op afgifte van omzettingsvergunningen voor de gehele stad afgekondigd. De stop liep tot in het 2e kwartaal van 2021. Daarna zijn de nieuwe regels omtrent kamerbewoning vastgelegd in de wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019. Hierdoor is er een blijvend laag aantal woonomzettingen, -onttrekkingen en woonvorming ten opzichte van 2020 en daarvoor. Impact op de organisatie en capaciteit Over het algemeen is er een afname van het aantal aanvragen. Ondanks deze afname en verschuiving zien we dat de werkdruk niet afnam. Dit kwam onder andere doordat de voorbereidingen voor de implementatie van de Omgevingswet nog steeds tijd nodig heeft gehad in 2022. Daarnaast wordt de capaciteit voor de vergunningverlening en het toezicht (zie paragraaf 2.2.2) op de realisatie van omgevingsvergunningen, binnen de afdeling Vergunningen en toezicht (V&T), gefinancierd uit de legesinkomsten. De beschikbare formatie zal onder andere over de primaire hoofdtaken worden verdeeld. Het is belangrijk om een goed evenwicht te blijven vinden tussen werkaanbod en capaciteit. De vraag op de arbeidsmarkt voor kwalitatief goed personeel is groot en het aanbod was ook in 2022 was minimaal. Uitbreiding van het aantal fte is in 2022 in samenwerking met een extern bureau gerealiseerd.

2.2.2 Toezicht Door het team Toezicht van de afdeling V&T wordt er toezicht gehouden op de uitvoering van verleende omgevingsvergunningen. Dat varieert van kleinere verbouwingen (dakkapel, constructieve doorbraken, gevelwijzigingen etc.) tot het realiseren van bouwprojecten als woontorens of de "Victory Boogie Woogietunnel”. In 2022 zijn er 3.648 besluiten genomen op aanvragen voor bouwprojecten. De toezichthouders bezoeken alle bouwplaatsen in de stad waarvoor een besluit is genomen en beoordelen of er veilig en overeenkomstig de verleende vergunning wordt gebouwd. Onder veilig bouwen verstaan we met name of de bouwplaats en de inrichting daarvan tijdens het bouwen geen gevaar oplevert voor bezoekers (werkers) van de bouwplaats, maar ook of er geen gevaar of overlast optreedt in de omgeving van de bouwplaats. Zeker in druk bezochte gebieden waar veel gebouwd wordt zoals de Binckhorst, Laakhavens of het Centrum vraagt dat om veel afstemming en afspraken met verschillende partijen en het toezien op het naleven van die afspraken. Bij het bouwen heeft de controle op constructieve veiligheid, brandveiligheid en omgevingsveiligheid prioriteit. Zodra die veiligheid in gevaar komt of dreigt te komen, wordt er handhavend opgetreden met als doel om een stad te bouwen en verbouwen met bouwwerken die veilig zijn en veilig te gebruiken zijn.

2.2.3 Adviezen Voor het behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen is geregeld advies nodig vanuit verschillende disciplines. In sommige gevallen wordt er voor een aanvraag om omgevingsvergunning meerdere malen op advies gevraagd. Zo kan het zijn dat een bouwplan lopende de vergunningsprocedure wordt aangepast, waarvoor om een nieuw advies nodig is voordat wordt beslist op de aanvraag. In de onderstaande tabel staan het aantal adviesaanvragen voor Bouwen en Wonen in 2022. Onder de tabel wordt een toelichting gegeven. Tabel 3: Aantallen adviesaanvragen Bouwen en Wonen 2022

Onderwerp Monumentenzorg en Welstand Bouwconstructie Bouwfysica Ruimtelijke Ordening Toezicht Mobiliteit Economie Planeconomie TC- Horeca DSB DPZ Totaal

Aantal adviezen 2022 3778 2943 1387 1035 403 1152 147 39 57 365 924 12230

12

Aantal gevraagde adviezen Tegenover een afname van het aantal omgevingsvergunningsaanvragen staat een afname van het aantal ontvangen adviesaanvragen. De gemeente heeft haar adviseurs grotendeels zelf in huis. Zo zijn er experts werkzaam op het gebied van bouwconstructies en bouwfysica. Externe adviseurs worden onder meer ingeschakeld op het gebied van brandveiligheid en milieu. Voor de meeste vragen worden deze experts dus direct benaderd. Advisering evenementen Naast de advisering in het kader van de omgevingsvergunningen adviseert V&T ook over aanvragen evenementenvergunningen. Daarnaast voert V&T hier toezichtstaken op uit. Bij evenementen worden bouwwerkzaamheden uitgevoerd om tijdelijke bouwwerken te realiseren zoals tenten en podia.

2.2.4 Toezicht en handhaving door de Haagse Pandbrigade (HPB) Integrale samenwerking De HPB werkt integraal samen met de Dienst Publiekszaken (DPZ) en Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten (DSZW). Medewerkers van de HPB kijken tijdens controles niet alleen naar de staat en het gebruik van gebouwen, maar ook naar inschrijvingen in de basisregistratie persoonsgegevens en mogelijke fraude met sociale voorzieningen. Daarnaast draagt de HPB bij aan gebiedsaanpakken, het Haags Economisch Interventie Team (HEIT), de aanpak van hennepkwekerijen en andere ondermijnende criminaliteit (onttrekking van woningen en strijdig gebruik bestemmingsplan voor criminele doeleinden). Het toezicht op de adreskwaliteit vormt een onderdeel van een samenwerkingsverband tussen DPZ en de HPB op het gebied van integrale handhaving. Alle inwoners moeten in de Basisregistratie Personen (BRP) staan ingeschreven op het adres waar ze feitelijk wonen. Een onjuiste inschrijving kan bijvoorbeeld leiden tot het onterecht ontvangen van toeslagen en sociale voorzieningen. De inspecteurs van de HPB vergelijken de inschrijvingen in de BRP met de feitelijke bewoners van het adres. Voor deze bevoegdheid zijn alle inspecteurs aangewezen als toezichthouder BRP. Deze integrale blik is noodzakelijk om effectiever de andere taken van de HPB uit te voeren.

Denk hierbij aan de aanpak van overbewoning, onderverhuur, logiesgebruik van woningen en arbeidsuitbuiting. De opsporing daarvan is afhankelijk van goede registraties. Deze intensieve samenwerking tussen DPZ en de HPB draagt bij aan een betere en zuivere registratie in de BRP binnen de gemeente Den Haag. In 2022 zijn er 1.730 huisbezoeken/controles met toezicht op de BRP uitgevoerd door de HPB, waarbij er 4.205 afwijkingen van de gegevens in de BRP zijn geconstateerd. Dit zijn personen die ingeschreven staan, maar er niet wonen en personen die zijn aangetroffen, maar niet ingeschreven staan. Bij deze onvolkomenheden in de BRP gaat het vaak om meerdere personen op één adres. Een deel van deze resultaten komt voort uit hercontroles van beëindigde overtredingen, waarbij de gegevens ten opzichte de oude overtreding nog niet gecorrigeerd waren. Hierdoor is het aantal onvolkomenheden in de BRP vertekend, aangezien dezelfde onvolkomenheden geconstateerd zijn. Deze gegevens worden aan DPZ en, indien nodig, aan DSZW doorgegeven voor de verdere afhandeling. De Haagse Pandbrigade draagt bij aan Integrale handhavingsacties (IHA’s). Afgelopen jaar waren er 15 integrale handhavingsacties. Tijdens deze controles werkt de HPB samen met de politie, Stedin en het huurteam, indien nodig worden ook andere partijen betrokken tijdens de controles.

Deze acties worden altijd georganiseerd in gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat. Meldingen van bewoners en ondernemers worden meegenomen in deze acties. Woningen en panden worden gecontroleerd op de naleving van regelgeving op het gebied van wonen, uitkeringen en de BRP en andere panden op gebruik conform bestemming en veiligheidsaspecten. Deze acties zijn gericht op het vergroten van de zichtbaarheid en dragen positief bij aan de wijkgerichte aanpakken. Opgaven Door de groei van de stad en de druk op de woningvoorraad was en is een nieuwe werkwijze noodzakelijk. In 2021 is de nieuwe werkwijze, waarbij opgaven worden benoemd, geïmplementeerd. De volgende opgaven waren benoemd in het jaarplan VTH 2022:

13

Integrale handhaving Kaapseplein In het gebied op en rond het Kaapseplein wonen en verblijven veel arbeidsmigranten, die zich ook veel ophouden in de openbare ruimte. De grote aantrekkingskracht van het Kaapseplein zit in de aanwezigheid van uitzendbureaus voor ongeschoold werk en makelaars en bemiddelaars van woonruimte, waar men zich verstaanbaar kan maken. Daarnaast is er een grote goedkope particuliere woningvoorraad. De arbeidsmigranten, die we hebben aangetroffen, zijn regelmatig analfabeet en aangewezen op ongeschoold werk. Men verkeert in een kwetsbare en afhankelijke positie door een gebrek aan middelen, kennis van de Nederlandse taal en cultuur en de wet- en regelgeving. Bij aankomst in Nederland is men aangewezen op een informele woningmarkt, zoals die aanwezig is rond het Kaapseplein. Veel van de arbeidsmigranten zijn aangewezen op (betaalde) hulp bij alle contact met instanties. Men staat veelal niet ingeschreven op het adres, maar alleen in de Registratie NietIngezetenen (RNI) ten behoeve van een BSN. De arbeidsmigranten zijn onbekend met het fenomeen huurpunten en huurbescherming. Daarbij treffen we vrijwel uitsluitend tijdelijke contracten aan, waardoor een gang naar de Huurcommissie ertoe zou leiden dat het contract niet verlengd wordt.

We zien dat uitzendbureaus in voorkomende gevallen een actieve rol spelen in het misbruik maken van deze omstandigheden, maar vaker nog nemen de uitzendbureaus geen actieve maatregelen om hun medewerkers te beschermen en goed te huisvesten. De opgave van twee jaar extra inzet van de HPB op en rond het Kaapseplein is afgerond en wordt de komende jaren voortgezet. In 2022 werden er 241 controles uitgevoerd. Deze overtredingen werden geconstateerd en aangepakt: 64 panden met onzelfstandige bewoning 16 verhuringen zonder benodigde huisvestingsvergunning 6 panden met achterstallig woningonderhoud 3 verhuringen in strijd met de opkoopbescherming 3 illegale bouw 2 onvergunde splitsingen 2 strijdig gebruik met het bestemmingsplan 1 hennepkwekerij 1 meer mensen op kamers dan toegestaan in de vergunning 1 keer geen rookmelders zonder een andere overtreding Bij 75% van de overtredingen was sprake van een niet gemelde situatie, die door eigen opsporing van de HPB aan het licht is gekomen. De aanpak Kaapseplein krijgt een vervolgaanpak in de komende jaren. Dit is opgenomen in het jaarplan 2023. We richten ons daarbij ook op andere dan de hierboven benoemde aspecten, zoals de opkoopbescherming en goed verhuurderschap. In 2022 bleek dat de gemiddelde huur van woningen, waar wij controleerden, € 1.391,was. In 2021 was dit nog € 1.305,-.

De gehele woningmarkt is overspannen en dit leidt tot hoge huren. Het gevolg is vaak dat de kosten gedeeld worden door extra mensen in huis te halen. Dit veroorzaakt excessen, zoals overbewoning en onvergunde kamerbewoning. Door hier met de Wet goed verhuurderschap aan de slag te gaan, willen wij ingrijpen op één van de onderliggende oorzaken van de problematiek. Gemeentelijke monumenten De uitvoering van deze opgave ligt achter op schema. De oorzaak hiervan is dat het desbetreffende team hard getroffen is door langdurig ziekteverzuim en de werving van nieuwe medewerkers met de juiste technische kennis moeizaam verloopt. Er zijn er 40 monumenten gecontroleerd in 2022. Het was 19 keer nodig om handhavend op te treden. Daarvan is bij 10 monumenten het herstel van het achterstallig onderhoud in uitvoering of ingepland. Door de overige eigenaren wordt nog een herstelplan uitgewerkt. We zetten de uitvoering van de opgave voort, zodra dit mogelijk is. De ambitie is om in de komende twee jaar in totaal duizend monumenten te controleren. We schatten in dat bij ongeveer 500 monumenten handhaving nodig is. Project Basis op orde Het project Basis op Orde maakt deel uit van de investering in veiligheidsprojecten t.b.v. de Regiodeal Den Haag Zuidwest. Leefbaarheid, veiligheid, en wonen zijn nauw met elkaar verbonden. In Den Haag Zuidwest staat de leefbaarheid onder druk.

Er is sprake van armoede, gebrek aan sociale cohesie en slecht onderhoud aan woningen. Ook zijn er veel signalen van onrechtmatig wonen, administratieve leegstand, schijnverlating, onderverhuur of overbewoning. Vaak gaat dit gepaard met allerlei vormen van overlast: denk aan

14

geluidsoverlast, verslavingsproblematiek, onveiligheidsgevoel of parkeerproblemen. Met het project Basis op orde is getracht meer inzichten te krijgen in de achterliggende oorzaken. Het project is in 2022 afgerond. Onderstaande resultaten hebben betrekking op het totale project over meerdere jaren. Dit waren de belangrijkste resultaten: • Op basis van een koppeling tussen gegevens uit het BRP en de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) is er onderzoek gedaan naar 391 adressen waarbij sprake is van administratieve leegstand. Het gaat om panden die tenminste vier maanden stonden geregistreerd als ‘leegstaand’, zowel in particulier bezit als in bezit van woningcorporaties. Bij het overgrote deel was sprake van een administratief fout (bijvoorbeeld een onjuiste registratie van het gebouw zelf). Of de woning werd wel gebruikt en stond niet leeg. Deze administratieve fouten zijn hersteld. Een ander deel stond daadwerkelijk leeg (meestal ten behoeve van een verbouwing). In een veel kleiner aantal gevallen was sprake van logiesgebruik of verkeerd gebruik van de woning. Door de relatief grote voorraad simpele administratieve fouten blijven welbewuste fraudeconstructies goed verborgen. • Er zijn 16 adressen specifiek gericht op vermoedelijke schijnverlating bezocht.

Dat wil zeggen; mensen wonen feitelijk samen, maar staan niet zo geregistreerd ten behoeve van het behoud van hogere uitkeringen. In drie gevallen werd de BRP zonder enige handeling van de gemeente na het bezoek aangepast. Een aanpassing van inschrijvingen leidt in de regel tot aanpassing van de uitkeringen. • Er zijn ruim 300 adressen gecontroleerd, bijvoorbeeld naar aanleiding van meldingen vanuit woningcorporaties of de politie over vermoedens van woonfraude of andere misstanden. Bij een groot aantal adressen was hier inderdaad sprake van. Met name onder- en doorverhuur was een issue dat sterk naar voren kwam. Uit de uitvoering komen deze aanbevelingen naar voren: 1. Onder- en doorverhuur is veel aan de orde in Den Haag Zuidwest. Zet hier gezamenlijk met de corporaties steviger op in. De structurele doorbreking van de rechtvaardige verdeling van woningen draagt bij aan de ondermijning van het gezag van de overheid en normvervaging. 2. Er is veel mis met inschrijvingen in de BRP of de registratie in de BAG. Soms is dit een administratief fout of frictie na een verhuizing en in andere gevallen is het een welbewuste handeling (of nalaten van een handeling) ten behoeve van een fraudeconstructie of het onzichtbaar blijven voor de overheid. Een meer zuivere registratie levert een wezenlijke bijdrage aan toezicht en handhaving.

Het verdient aanbeveling om deze problematiek meer structureel te adresseren. 3. Een klein aantal controles was gericht op schijnverlating. De simpele aanwezigheid van toezicht leidde in voorkomende gevallen tot een beter naleefgedrag en normbesef. Alleen al een sterke aanwezigheid van gemeentelijk toezicht in de wijken kan leiden tot een gedeeltelijke verbetering in het naleefgedrag. Samengevat zien we een aangetast normbesef, waar een te weinig prominent aanwezige overheid op het gebied van toezicht en handhaving tenminste ten dele aan ten grondslag ligt. Toezicht en handhaving huisvestingsvergunning In 2019 is de huisvestingsvergunning voor middenhuur ingevoerd en aangevangen met toezicht op het vergunningstelsel. De afgelopen jaren heeft de vergunningverlening, toezicht en handhaving een steeds robuustere invulling gekregen en zijn werkwijzen verder uitgekristalliseerd. Eerder bent u al over de handhaving geïnformeerd in de ‘Eén-meting evaluatie huisvestingsvergunning middeldure huurwoningen’ (RIS 314392). Hierin stond omschreven dat bij de handhaving een werkwijze is ontwikkeld, waar alleen boetes aan bedrijfsmatige verhuurders worden opgelegd. Dit blijkt effectief te zijn. We zien met een relatief eenvoudige ingreep, en zo min mogelijk gevolgen voor de huurders, beter naleefgedrag ontstaan bij bedrijfsmatige verhuurders.

Voor bestaande situaties in andere panden worden achteraf alsnog huisvestingsvergunningen aangevraagd om meer boetes te voorkomen. Een huisvestingsvergunning is vereist voor alle verhuur van goedkope en middeldure huur. Het gaat om huurwoningen tot en met 185 punten op grond van het woningwaarderingsstelsel. Dit stond per 1 juli 2022 gelijk aan: € 1.015,31 en in de eerste helft van 2022 aan € 988,61. Bij elke controle van het gebruik van een woning wordt er gelet op of een huisvergunning vereist en afgegeven is. De handhaving richt zich daarbij specifiek op bedrijfsmatige verhuurders (meerdere woningen), die een boete krijgen bij verhuur aan een huishouden zonder een dergelijke huisvestingsvergunning. In 2022 zijn er 1.730 controles op het gebruik van woningen uitgevoerd.

15

Daarbij zijn er 62 boetes opgelegd aan bedrijfsmatige verhuurders wegens het ontbreken van een huisvestingsvergunning bij een verhuring. In 2022 is de ontwikkeling van de werkwijze voor handhaving van de huisvestingsvergunning, afgerond. De werkwijze is uitgekristalliseerd en is het gelukt om bij alle controles te controleren op de aan- of afwezigheid van de huisvestingsvergunning. Daarmee is het toezicht op de huisvestingsvergunning feitelijk geïmplementeerd in de reguliere werkwijze. Dit was het doel van de opgave. Kiosken De basis voor deze opgave is de Nota Marktplaatsen, Straathandel en Kiosken, vastgesteld in 2016 (RIS 283882). Vanaf 2016 is er tot medio 2022 bij de uitvoering van deze nota ingezet om ruimte te geven aan exploitanten hun zaken zelf goed te regelen met vergunningen en juiste contracten voor grondgebruik. Dit traject wordt nu opgevolgd met handhaving. Bij de uitvoering van de kioskenaanpak is er gekozen voor een integrale dienstoverstijgende samenwerking met verschillende afdelingen op het gebied van toezicht, handhaving, beleidsvorming en vastgoedbeheer. Dit is een voorbeeld van hoe integrale samenwerking een meerwaarde heeft. Uitgangspunt is om de kioskhouder centraal te stellen in de uitvoering en waar een oplossing mogelijk daar ook heen te werken.

Tegelijkertijd zorgen we er voor dat alle overtredingen op elk taakveld na afronding van de opgave beëindigd zijn. In het laatste kwartaal van 2022 is gestart met de eerste proefcontroles op kiosken. Integrale controles vereisen afstemming en afspraken over wie wat doet en wanneer. In 2022 zijn 11 kiosken gecontroleerd en bij 6 kiosken is handhavend opgetreden. De desbetreffende kioskhouders zijn momenteel nog bezig om te zorgen dat ze gaan voldoen aan de regels. Het doel is om in het eerste kwartaal van 2024 alle kiosken te hebben gecontroleerd. Gebiedsaanpak in Laak Van 13 juni tot en met 22 juli 2022 is gedurende zes weken vrijwel alle beschikbare controlecapaciteit ingezet in stadsdeel Laak. Het was na de brandbrief van bewoners van 2 mei 2022 (RIS 312256, bijlage 1) nodig om snel en zichtbaar in actie te komen in Laak. Daarom is gekozen voor een korte, maar harde klap aan handhavingsinzet in plaats van een meer geplande en afgestemde aanpak. De gebieden Laakkwartier-Oost en -West en Spoorwijk samen Laak Centraal – hebben de hoogste prioriteit gekregen. Er zijn in totaal 149 woningcontroles uitgevoerd. De volgende overtredingen zijn geconstateerd en aangepakt: 40 woningen met onvergunde kamerbewoning. Het gemiddelde was 6 bewoners per woning. Bij meer dan de helft van de controles (56%) waren de inschrijvingen BRP niet in orde.

Bij 68 adressen waren in totaal 215 personen niet ingeschreven. Op 41 adressen stonden 78 personen ingeschreven die niet op dat adres woonachtig waren. 16 woningen in gebruik gegeven aan huishoudens zonder huisvestingsvergunning, terwijl deze wel noodzakelijk was. De eigenaren en/of verhuurders hebben hiervoor een boete ontvangen. 12 woningen met illegale bouw 4 bewoonde schuurtjes 3 woningen met achterstallig woningonderhoud Bovenstaande cijfers onderschrijven de beelden van de buurtbewoners uit de brandbrief. Er is veel sprake van onzelfstandige bewoning, waarvoor geen vergunning is verleend in combinatie met veel bewoners. Ook het aantal niet-geregistreerde personen is aanzienlijk. De aangetroffen onzelfstandige bewoning is geen stereotiepe kamerverhuur, waarbij de eigenaar de woning per kamer verhuurt. Woningen worden in zijn geheel verhuurd, maar door meerdere huishoudens bewoond. Hoge huurprijzen zijn hier waarschijnlijk de oorzaak van. Tijdens deze 6 weken is gebleken dat de gemiddelde huur €1.366,- (excl.) bedraagt voor gemiddeld 76m2 woonoppervlakte. Dat is € 17,97 per vierkante meter. Om een vergelijking te maken: landelijk lag dit op € 16,59 per vierkante meter. Alleen díe woningen liggen gemiddeld in een betere wijk en zijn van betere kwaliteit. Ook het aantreffen van vier bewoonde schuren houdt mogelijk verband met de hoge huurprijzen.

16

Meldingen Het Meld- en Steunpunt Woonoverlast (MSP) van Den Haag verwerkt meldingen van woonoverlast vanuit de Haagse particuliere woningvoorraad. Een centraal punt waar inwoners overlast kunnen melden en tegelijkertijd geven de meldingen de gemeentelijke organisatie zicht op situaties van woonoverlast in de stad. Het MSP onderzoekt de melding en bekijkt welke ketenpartner het beste kan worden betrokken bij de aanpak en oplossing van de overlast. Tabel 4: Aantal meldingen 2022 in cijfers

Onderwerp

Aantal Resultaat verwacht aantal

Woonoverlast 2.200 Onrechtmatig 700 gebruik Woning1.250* klachten Ongedierte 50

Resultaat

2.061 735

Doel (KPI) % binnen 5 dagen contact met melder 95% 95%

Resultaat

100% 100%

Doel (KPI) % uitgezet bij behandelende organisatie binnen 2 weken 95% 100%

1.185*

95%

100%

100%

98%

67

95%

100%

100%

100%

88% 99%

* Woningklachten verdeelt in Woningklachten AWO (verwacht 550 meldingen, gerealiseerd 571) en Woningklachten IB (verwacht 700 meldingen, 614 gerealiseerd).

Het aantal meldingen van woonoverlast, woningklachten en onrechtmatig wonen is in 2022 voor het eerst sinds de oprichting van het MSP in 2008 significant afgenomen ten opzichte van een voorgaand jaar. Er kwamen in 2021 nog 4.577 meldingen binnen. In 2022 waren dit er 4.048. Daarbij dient wel vermeld te worden dat er in 2021 nog 220 meldingen binnenkwamen via de Meld-een-vermoeden-app, die in 2022 niet meer in gebruik was omdat de Nationale Politie hiermee is gestopt. Maar ook als we dit corrigeren is er sprake van een daling. Deze daling is waarschijnlijk een correctie van de zeer sterke toename aan meldingen, toen er sprake was van COVID19 restricties. De medewerkers van het MSP vormen vrijwel altijd het eerste contact met de melder, bieden een luisterend oor en verzamelen informatie. Soms is er aanleiding om eerst grondiger te kijken wat er precies aan de hand is. Als blijkt dat er achter een melding complexe problematiek schuilgaat, wordt de zaak verder begeleid door casemanagers van het MSP. Een deel van de overlastmeldingen heeft betrekking op overbewoning of illegale kamerbewoning. Deze worden opgepakt in de handhaving door de HPB.

Wanneer handhaving door de HPB niet mogelijk is of niet de beste oplossing biedt, wordt een oplossing gezocht in de samenwerking met ketenpartners uit het Haagse netwerk voor de aanpak van woonoverlast zoals politie, instellingen voor zorg- en hulpverlening, GGD, Bemiddeling & Mediation, VvE-Balie en het Huurteam. Binnen die samenwerking wordt voor (soms zeer) complexe zaken een mix van handhaving en hulpverlening ingezet. De aanpak van complexe probleemsituaties die om een multidisciplinaire aanpak vragen wordt afgestemd in het Overlastgevende Panden Overleg (OPO). Het OPO wordt door de HPB per stadsdeel georganiseerd met de betrokken partners en ziet toe op de aanpak van woonoverlast die raakt aan openbare orde, leefbaarheid en veiligheid. Prioriteit en snelheid van de afhandeling van meldingen Meldingen worden, na te zijn uitgezet bij de toezichthouders van de Haagse Pandbrigade, eerst gescreend op ernst. Is een melding naar inzicht van de toezichthouder ernstig, dan wordt deze meteen opgepakt. Ook meldingen, die passen in de uitvoering van een opgave of die vallen binnen een prioritair gebied worden zo spoedig mogelijk opgepakt. De bulk van de overgebleven meldingen wordt daarna opgepakt aan de hand van de ruimte die er is. De meeste meldingen zijn na enkele weken of maanden afgehandeld/gecontroleerd.

Een klein deel van de meldingen krijgt voorlopig geen verdere opvolging met een controle, omdat het niet om overtredingen of om kleinigheden gaat. Hierover wordt de melder geïnformeerd. Er worden – conform het nieuwe beleid – wel keuzes in de opvolging van meldingen gemaakt. Door deze keuzes zullen sommige mensen zich helaas ongehoord voelen en andere melders zullen langer op de afhandeling van de melding moeten wachten. Hierover wordt duidelijk gecommuniceerd en er wordt zo spoedig mogelijk een bericht gestuurd aan

17

melders of de melding wordt opgepakt of (nog) niet. Het blijft belangrijk dat meldingen van overlast en vermoedelijke overtredingen zoveel mogelijk worden gemaakt. Zelfs als de melding niet direct opgepakt wordt of geen opvolging krijgt, wordt deze gebruikt in het maken van analyses van gebieden en het in kaart brengen van (structurele) problematiek in stad. Alle meldingen gebruiken we voor het juist inrichten van toezicht, het benoemen van prioriteiten en het formuleren van opgaven. Het meldsysteem en het workflowsysteem zijn niet gekoppeld. Het gevolg hiervan is dat er geen geautomatiseerd overzicht van de afhandeling van alle meldingen is te genereren. Dit is onwenselijk. In 2023 komt er een beter zicht op de afhandeling van meldingen. Hiervoor zijn eind 2022 veranderingen in gang gezet, waarbij er tweemaal zaken geregistreerd worden in verschillende systemen. Met deze handmatige invoer in beide systemen is een vollediger beeld te schetsen. Met de komst van de Omgevingswet komt er in 2024 een nieuw workflowsysteem en ook er komt ook een nieuw meldingssysteem. Als deze er zijn, worden dit proces verder geautomatiseerd. Periodiek toezicht Bij periodiek toezicht wordt gekeken of de exploitatie voldoet aan vergunningsvoorwaarden en wettelijke eisen van bepaalde categorieën bouwwerken. Tabel 5: Periodiek toezicht in cijfers 2022

Onderwerp

Doel (KPI) Resultaat aantal controles 300 324

Vergunde kamerbewoning Woonwagens 120 Bed & Breakfasts 85

158 9

Doel beëindigde overtredingen 75

Resultaat

Doel aantal Resultaat aanschrijvingen

10

75

130

20 5

0 7

15 0

0 0

Vergunde kamerbewoning De HPB houdt al jarenlang periodiek toezicht op vergunde kamerbewoning. De geplande aantallen ‘controles’, ‘beëindigde overtredingen’ en ‘aantal aanschrijvingen’ in het jaarplan 2022 zijn eind 2021 gebaseerd op ervaringscijfers. Bij vergunde kamerbewoning zijn in 2022 in totaal 324 controles uitgevoerd ten opzichte van de 400 geplande controles. Deze controles hebben uiteindelijk geleid tot 75 beëindigde overtredingen. Woonwagens In 2022 zijn er 158 controles uitgevoerd. Periodiek (per kwartaal) zijn er luchtfoto’s van de woonwagenlocaties gemaakt om te controleren of er geen ongewenste bouwactiviteiten plaatsvinden. In sommige gevallen is daarna nader onderzoek ingesteld. Er is uiteindelijk niet handhavend opgetreden op woonwagenlocaties. Bed & breakfasts Er zijn 9 adressen gecontroleerd, omdat daar een aanleiding voor was. Er zijn 7 overtredingen beëindigd. Het waren geen ernstige overtredingen en er waren geen aanschrijvingen noodzakelijk.

2.2.5 Thematisch toezicht In het jaarplan VTH Den Haag 2022 is een aantal specifieke onderwerpen benoemd voor thematisch toezicht. Tabel 6: Thematisch toezicht in cijfers 2022

Onderwerp

Doel aantal Resultaat controles* 34 1.730

Doel (KPI) aantal Resultaat beëindigde overtredingen 50 19 400 258

Doel Resultaat aantal besluiten 50 16 200 518

Hennepkwekerijen Onrechtmatig gebruik woningen Vakantieverhuur/AirBnB Illegale bouw

50 2.000 150 1.250

19 1.088

100 450

50 450

16 394

12 510

18

Achterstallig woningonderhoud

2.000

1.827

500

659

375

692

Hennepkwekerijen Onder regie van de Politie Eenheid Den Haag en in samenwerking met netwerkbeheerder Stedin neemt de HPB deel aan de aanpak van hennepkwekerijen binnen Den Haag. De Politie Eenheid Den Haag verzorgt de strafrechtelijke aanpak. Stedin zorgt voor een veilige situatie en doet aangifte van diefstal van elektriciteit. De HPB is verantwoordelijk voor de bestuursrechtelijke aanpak (gebruik, veiligheid en bouwkundige staat). Zij legt een last onder dwangsom of bestuursdwang op en waar mogelijk bestuurlijke boetes. In 2022 zijn 34 controles uitgevoerd en is in 16 gevallen een bestuurlijke maatregel getroffen. In 18 gevallen kon geen bestuurlijke maatregel worden opgelegd om diverse redenen (bijvoorbeeld geen overtreder bekend of de woning was al ontruimd). Onrechtmatig gebruik woningen De HPB handelt meldingen af die binnenkomen via het Meld- en Steunpunt Woonoverlast, maar gebruikt ook signalen van andere diensten en instanties en houdt actief zicht op buurten en wijken. In 2022 zijn 1.730 controles uitgevoerd. Er zijn 258 overtredingen beëindigd, waarbij het in 518 gevallen nodig was om een bestuurlijke maatregel op te leggen. Toeristische verhuur/Tijdelijk verblijf De verhuur van woningen voor vakantieverblijf of andere vormen van tijdelijke verhuur is landelijk toegenomen.

De doelstelling voor 2022 was het uitvoeren van 150 controles en 100 overtredingen te beëindigen. Het aantal beëindigde overtredingen is in 2022 beperkt gebleven tot 19. In een groot deel van de zomermaanden is vrijwel alle capaciteit gericht geweest op Laak en de verdere afwikkeling van de gedane constateringen. Dit is normaliter het natuurlijke moment om toezicht te richten op toeristische verhuur. Achterstallig woningonderhoud Op achterstallig woningonderhoud zijn 1.827 controles uitgevoerd en daarbij zijn 659 overtredingen beëindigd. Deze resultaten zijn voornamelijk behaald door te reageren op meldingen van burgers en niet bij de uitvoering van de opgave op monumenten. Het team moest kiezen tussen heel veel meldingen loslaten of de opgave uitvoeren. Dit moest in verband met langdurig zieke medewerkers en een stroef verlopende werving (zie paragraaf 2.2.4 voor de uitvoering van de opgave monumenten). Met dit in het achterhoofd is het goed resultaat, waarbij wel vermeld dient te worden dat de uitvoering van de opgave voor monumenten achterloopt op de planning. Illegale bouw en verzorgd gevelbeeld Bij illegale bouw zijn 1.088 controles uitgevoerd. Er zijn 394 overtredingen beëindigd en daarbij zijn 135 bestuurlijke maatregelen opgelegd. Bij illegale bouw worden veel overtredingen opgelost door het aanspreken van overtreders zonder dat een besluit (alsnog) nodig is.

In 2022 heeft de HPB daarnaast in het kader van verzorgd gevelbeeld 5.269 objecten gecontroleerd. Het gaat hier om vergunningplichtige reclame-uitingen op panden.

19

3. Openbare ruimte Op het gebied van de openbare ruimte zijn de VTH-taken gericht op de Wabo activiteiten kappen, uitweg en reclame, activiteiten m.b.t. standplaatsen, horeca en evenementen en op activiteiten uit verordeningen en weten regelgeving, zoals de Algemene plaatselijke verordening (APV), de Telecommunicatieverordening, de Verordening straathandel, de Verordening incidentele private markten, de Taxiverordening, de Verordening op binnenwateren, recreatie- en woonschepen, de Afvalstoffenverordening, het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens, de Wegenverkeerswet, de Alcoholwet en de Wet op kansspelen. In het jaarplan VTH Den Haag 2022 zijn de voorgenomen beleidsmatige ontwikkelingen en operationele doelen op het gebied van deze taakvelden voor 2022 opgenomen, voor zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving. Allereerst kijken we terug op de projecten en ontwikkelingen in 2022 en daarna blikken we terug op de operationele doelen. 3.1 Projecten en Ontwikkelingen 2022 Project Informatie Gestuurd Werken Er is een groeiende noodzaak om flexibel te zijn en om te kunnen bijsturen aan de hand van beschikbare actuele gegevens. Het project Informatie gestuurd werken (IGW) geeft invulling aan de ambities om data gedreven beslissingen te nemen over de inzet van mensen en middelen.