RIS317988 Bijlage 1 Jaarverslag VTH 2021 versie nov 23

1.

Inleiding en samenvatting ________________________________________________ 4

2.

Bouwen en Wonen ______________________________________________________ 7 2.1 Beleid en ontwikkelingen ______________________________________________________ 7 2.1.1 Algemene ontwikkelingen ____________________________________________________________ 7 2.1.2 Vergunningen en Toezicht____________________________________________________________ 7 2.1.3 Handhaving _______________________________________________________________________ 8 2.1.4 Pilots ____________________________________________________________________________ 10

2.2

Operationeel ____________________________________________________________ 11

2.2.1 Calamiteiten ______________________________________________________________________ 11 2.2.2 Vergunningen ____________________________________________________________________ 11 2.2.2 Toezicht _________________________________________________________________________ 13 2.2.3 Adviezen _________________________________________________________________________ 13 2.2.4 Toezicht en handhaving door de Haagse Pandbrigade (HPB) _______________________________ 14 2.2.5 Thematisch toezicht _______________________________________________________________ 19

3. Openbare ruimte_________________________________________________________ 21 3.1 Projecten en Ontwikkelingen 2021 _____________________________________________ 21 3.2 Operationeel _______________________________________________________________ 22 3.2.1 Vergunningen buitenruimte _________________________________________________________ 22 3.2.2 Toezicht en handhaving buitenruimte _________________________________________________ 23

4. Milieu _________________________________________________________________ 28 4.1 Beleid en ontwikkelingen _____________________________________________________ 28 4.1.1 Algemeen ________________________________________________________________________ 28 4.1.2 Ontwikkelingen ___________________________________________________________________ 28

4.2 Operationeel _______________________________________________________________ 30 4.2.1 Vergunningverlening & Toetsing ______________________________________________________ 30 4.2.2 Toezicht en handhaving_____________________________________________________________ 31

5. Veiligheid ______________________________________________________________ 35 5.1 Beleidsmatige terugblik 2021 Brandveiligheid ____________________________________ 35 5.2 Operationele terugblik 2021 __________________________________________________ 35 5.2.1 Brandveiligheid ___________________________________________________________________ 35 5.2.2 Evenementen _____________________________________________________________________ 36 5.2.3 Horeca __________________________________________________________________________ 37

5.3 Terugblik lokaal maatwerk, preventie en infrastructurele projecten __________________ 38

2

Afkortingenlijst BAG: BENG: BOA: BOR: BRP: BSD: BZK: DPZ: DOR: DSB: DSO: DSZW: GZ: HEIT: HHO: HPB: HWB: IGW: KPI: MSP: ODH: OPO: ORAC: VTH: VRH: V&T: Wabo: Wkb: Wm:

Basisregistraties Adressen en Gebouwen Bijna-energieneutrale Gebouwen Buitengewoon opsporingsambtenaar Besluit Omgevingsrecht Basisregistratie Personen Bestuursdienst Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dienst Publiekszaken Digitaal Opkopersregister Dienst Stadsbeheer Dienst Stedelijke Ontwikkeling Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten Grondzaken Haags Economisch Interventie Team Handhavingsorganisatie (afdeling van DSB) Haagse Pandbrigade (afdeling van DSO) Haags Werk Bedrijf Project Informatie gestuurd werken Kernprestatie-indicator Meld- en Steunpunt Woonoverlast (afdeling binnen HPB) Omgevingsdienst Haaglanden Overlast gevende Panden Overleg Ondergrondse restafvalcontainers Vergunningverlening, toezicht en handhaving Veiligheidsregio Haaglanden Vergunningen & Toezicht (afdeling binnen DSO) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Wet milieubeheer

3

1. Inleiding en samenvatting In een stad leven mensen samen en dicht op elkaar. Zij wonen, recreëren en werken op een klein gebied en concurreren met elkaar en de natuur om de beschikbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Net als in iedere stad, en in het bijzonder grotere steden, levert een dergelijke bundeling van mensen en activiteiten mooie dingen op, maar ook frictie en conflicten met elkaar of om ruimte. Zo is Den Haag een levendige en prachtige stad met relatief veel natuurgebieden, maar zijn ook overlast en overtredingen van regels aan de orde van de dag. De opgaven in Den Haag zijn extra groot door een combinatie van factoren, die vragen om een doordacht beleid voor de omgeving en een zorgvuldige uitvoering daarvan. Het inwoneraantal van de stad groeit snel. De bestaande ruimte wordt steeds intensiever gebruikt, waardoor er gevolgen zijn voor beschikbaarheid van woningen, woonkwaliteit, de openbare ruimte en het natuurgebruik. Om bij het gebruik van de omgeving de mooie dingen mogelijk te maken en de frictie en conflicten in goede banen te leiden, zijn in de afgelopen eeuw in Nederland allerlei wetten opgesteld. Kortom: er zijn regels voor de fysieke leefomgeving om samen te leven en activiteiten te ontplooien.

Deze wetten zijn tien jaar terug gebundeld en omdat al die wetten zien op het gebruik van de omgeving heette deze wet: de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze wet bevat procescriteria voor de uitvoering van de vergunningen-, toezicht- en handhavingstaken (VTH). De procescriteria volgt twee cycli, namelijk een beleidsvormende (strategische cyclus) en een uitvoerende (operationele) cyclus. Dit samen vormt de BIG-8 cyclus (figuur 1). Deze cyclus vormt de vertaling vanuit een strategisch kader (VTH-beleid) naar operationeel beleid (jaarplan VTH). Een belangrijk onderdeel van de cyclus is de jaarlijkse verslaglegging van de jaarplannen. Aan de hand van de jaarplannen en de jaarverslagen kan de raad met het college het gesprek voeren over de uitvoering van het beleid en nieuw beleid. Figuur 1 BIG 8 cyclus

Jaarverslag In dit jaarverslag VTH 2021 legt het college verantwoording af over de uitvoering van de vergunnings-, toezichten handhavingstaken, zoals deze zijn omschreven in het Jaarplan VTH Den Haag 2021 (RIS 307487). Het jaarverslag geeft inzicht in hoeverre doelstellingen uit het jaarplan voor 2021 zijn gehaald en laat zien wat de ontwikkelingen waren in 2021. Het jaarverslag volgt daarom de opzet van het jaarplan. Dit jaarverslag ziet onder meer op de uitvoering van de Wabo, maar het gaat ook over andere onderwerpen die niet onder de Wabo vallen, maar die wel behoren tot het terrein van het omgevingsrecht (leefomgeving). Voorbeelden zijn de Huisvestingswet en de aanpak van woonoverlast. Door zoveel mogelijk activiteiten en taken, die een uitstraling hebben op de leefomgeving in samenhang met elkaar te bekijken, wordt de kwaliteit van de uitvoering beter geborgd. Het geeft een vollediger beeld van de manieren waarop de gemeente kan bijsturen op het gebruik van de omgeving en het samenleven binnen de gemeentegrenzen. Omgevingswet Een ontwikkeling op het gebied van de fysieke leefomgeving die al enige tijd speelt is de implementatie van de Omgevingswet. De Omgevingswet treedt, naar verwachting, 1 januari 2023 in werking. Met de Omgevingswet wil de overheid het omgevingsrecht (opnieuw) vereenvoudigen en het wettelijke systeem meer in samenhang brengen.

De Omgevingswet bundelt de wetgeving wat betreft de fysieke leefomgeving (omgevingsrecht). Voor de VTH- organisatie betekent dit dat vanaf de inwerkingtredingsdatum een omgevingsvergunning in samenhang wordt verstrekt volgens de nieuwe wetgeving, op basis hiervan (integraal) toezicht wordt gehouden en indien nodig wordt gehandhaafd. Dit vraagt om een herinrichting van het werkproces en de bedrijfsvoering (o.a. leges), technologische veranderingen (van OLO naar DSO en een nieuwe VTH applicatie), participatie (verschuiving naar het voortraject van de aanvraag om omgevingsvergunning) en dienstverlening. Met de komst van de Omgevingswet wordt het omgevingsrecht verder gestroomlijnd en vereenvoudigd in één systeem, namelijk het Digitaal Stelsel Omgevingsrecht en wordt een volgende stap gezet in samenwerking en integratie. Verdere

4

digitalisering zal de samenwerking tussen de verschillende uitvoeringsorganisaties moeten faciliteren en de monitoringsinformatie verschaffen. De inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet stond, bij het opstellen van het Jaarplan VTH 2021, op 1 juli 2022. Er is in 2021 daarom hard gewerkt om de implementatie van de Omgevingswet soepel te laten verlopen. De Omgevingswet is echter uitgesteld tot 1 januari 2023. Effecten COVID-19 op de verschillende taakvelden De effecten van COVID-19 op het toezicht en de handhaving en het behalen van de doelstellingen uit het jaarplan zijn in 2021 groot geweest. Positief is dat de gemeentelijke organisatie vanaf het begin van de crisis de werkzaamheden op een professionele wijze heeft voortgezet en zich heeft aangepast aan de gegeven omstandigheden door een versnelde invoering van digitale mogelijkheden en thuiswerken. In het Jaarplan VTH 2021 waren de effecten van de COVID-19 restricties alleen voor het eerste kwartaal meegenomen. De COVID-19 maatregelen hebben echter gedurende heel 2021 gezorgd voor een aangepaste manier van werken. In de operationele terugblik in dit jaarverslag worden de effecten van de COVID-19 restricties in aantallen weergegeven.

Samenvatting resultaten 2021 per taakveld Bouwen en Wonen Vergunningen en Toezicht De cijfers van Bouwen en Wonen laten zien dat op de aanvragen om omgevingsvergunning in nagenoeg alle gevallen binnen de wettelijke beslistermijnen een besluit wordt genomen en deze wordt medegedeeld aan de aanvrager. Daarnaast ligt het geplande aantal te behandelen aanvragen, meldingen en toezichtobjecten redelijk dicht bij de gerealiseerde aantallen. Haagse Pandbrigade Het aantal meldingen van woonoverlast, woningklachten en onrechtmatig wonen is in 2021 opnieuw toegenomen. Door deze verwachtte en eerdere toenamen van meldingen was een nieuwe werkwijze noodzakelijk. In september 2020 is het uitvoeringsbeleid “Handhaven met Ambitie“ vastgesteld. Dit is in het jaarplan VTH 2021 uitgewerkt in opgave- en gebiedsgerichte handhaving. Er waren de volgende opgaven voor 2021 benoemd: Integrale handhaving Kaapseplein en omgeving; Gemeentelijke monumenten; Project Basis op orde; Toezicht en Handhaving huisvestingsvergunning. In 2021 is gestart met de uitvoering van deze opgaven en werkwijze. Het implementeren van deze manier van werken is lastig gebleken, gedurende de COVID-19 restricties. Het opstarten en uitvoeren van een opgave vergt intensief overleg en samenwerking.

Bij sommige opgaven worden successen geboekt en bij andere komt de uitvoering van de opgaven moeizamer van de grond en heeft het toezicht en de handhaving zich vooral gericht op de (toename van) meldingen. Voorts verliep de werving van nieuwe medewerkers (extra en vervanging) niet zo voorspoedig als verwacht, wat eveneens heeft doorgewerkt in het opstarten van de opgaven. De COVID-19 restricties resulteerden daarnaast in een andere werkwijze, zoals administratieve controles en meer contact op afstand. Toezicht ter plaatse was niet altijd mogelijk was door de maatregelen. In het jaarplan 2021 was uitgegaan van enkel COVID-19 restricties in het eerste kwartaal. Uiteindelijk was er het gehele jaar in enige mate sprake van restricties. Hierdoor zijn de resultaten over de hele linie zo’n 25% lager uitgevallen dan de planning in het jaarplan 2021. Openbare Ruimte (Handhavingsorganisatie) De aantallen vergunningaanvragen en meldingen in 2021 zijn in het algemeen dicht bij de geplande aantallen uitgekomen en zijn vrijwel allemaal binnen de gestelde wettelijke afhandeltermijn afgedaan. In hoofdstuk 3 taakveld Openbare Ruimte worden de aantallen verder uiteengezet. Milieu (ODH) De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) geeft in de Jaarrapportage 2021 voor Den Haag aan dat het aantal uren op basis van voorcalculatie 71.014 uren is. Het werkelijk aantal bestede uren is 67.814.

Voor Toetsing en Vergunningverlening is het jaar 2021 voor de urenbesteding rekening gehouden met de COVID-19 restricties. De

5

geraamde uren en aantallen liggen daardoor redelijk gelijk aan de gerealiseerde uren en aantallen. Hetzelfde geldt voor Toezicht en Handhaving. Ook hier liggen de geraamde uren en aantallen redelijk gelijk aan de gerealiseerde uren en aantallen. De COVID-19 restricties resulteerde voornamelijk in een andere werkwijze, zoals digitaal toezicht bij oplevercontroles en meer communicatie met overlastmelders en ondernemers aangezien toezicht niet altijd mogelijk was door de maatregelen. De afwijkingen in aantallen zijn voornamelijk te zien in de aantal uren besteed aan de afhandeling van asbestmeldingen. De gemeente heeft namelijk vanaf 1 februari 2021 deze afhandeling overgedragen aan de ODH. Veiligheid (VRH) Ook de afdeling Risicobeheersing van de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) heeft in 2021 rekening moeten houden met de COVID-19 restricties. Er is door de medewerkers zeer veel flexibiliteit getoond om de werkzaamheden op (aangepaste) wijze voort te kunnen zetten. Slechts een aantal zeer specifieke adviestaken zijn (nagenoeg) stil komen te liggen zoals evenementenadvisering en advisering met betrekking tot vuurwerkontbranding. Daarnaast is het afgelopen jaar verder geïnvesteerd in het professionaliseren en specialiseren van de medewerkers.

6

2. Bouwen en Wonen 2.1 Beleid en ontwikkelingen In het jaarplan 2021 zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die impact hadden op de uitvoering door afdelingen Vergunningen en Toezicht (V&T) en Haagse Pandbrigade (HPB) . Hieronder wordt een terugblik gegeven op deze en onvoorziene ontwikkelingen.

2.1.1 Algemene ontwikkelingen COVID-19 Een belangrijke ontwikkeling in 2021 was de impact van COVID-19 op de uitvoering. De effecten waren: • Er is terughoudender omgegaan met controles in woningen. Voor veilig/coronaproef uitvoeren van woningcontroles is een protocol uitgewerkt en toegepast. Ook werden meer controles administratief en door nabellen uitgevoerd. • Een grote toename aan meldingen. De jaarplanning 2021 gaf een verwacht aantal van 3.950 meldingen. Het aantal meldingen is op bijna 4.500 meldingen uitgekomen. Vanaf het begin van COVID-19 is er een sterke stijging van het aantal overlastmeldingen zichtbaar. Het is aannemelijk dat het aantal overlastmeldingen sterk is gestegen doordat mensen meer thuiszitten/werken en daardoor meer overlast ervaren dan voor de lockdown. • Bepaalde typen overtredingen liepen sterk terug; met name op het gebied van toerisme en ander tijdelijk gebruik van woningen in strijd met wet- en regelgeving. Deze terugloop aan tijdelijke verblijvers uit binnenen buitenland zijn rechtstreeks te koppelen aan COVID-19 en de reisbeperkingen. Het opsporen en beëindigen van overtredingen wordt belemmerd door de terughoudendheid met het binnentreden van woningen. In de cijfers van de jaarplanning 2021 is rekening gehouden met beperkende maatregelen tot en met het eerste kwartaal van 2021. Echter geheel 2021 golden er verschillende COVID-19 restricties.

Werving nieuwe medewerkers In 2021 werd zichtbaar dat de werving van nieuwe collega’s met een voldoende vakkennis om meteen aan de slag te gaan steeds moeilijker is geworden. De komende jaren moet rekening gehouden worden met lastig vervulbare vacatures, langere inwerktijden en meer aandacht voor scholing en bijscholing van medewerkers.

2.1.2 Vergunningen en Toezicht Stikstofproblematiek Op 1 juli 2021 is de nieuwe Stikstofwet in werking getreden die de Wet natuurbescherming en aanverwante weten regelgeving heeft gewijzigd. De meest opvallende wijzigen betreffen de vrijstelling van vergunningplicht in de realisatiefase en de stikstofeffecten worden tot 25 km van het project toegerekend aan dat project. In 2021 heeft V&T onderzoek gedaan naar de stikstofdepositie. Op basis van dit onderzoek is een vrijstelling ingesteld wat betreft stikstof in de realisatiefase. Team V&T beoordeelt bouwprojecten niet meer op stikstofdepositie in de realisatiefase, maar wel in de gebruiksfase. Hierdoor was de impact van deze ontwikkeling nihil op de tijdsinzet. Invoering BENG Per 1 januari 2021 is nieuwe regelgeving over de energiezuinigheid van gebouwen van kracht. De EPC (Energieprestatiecoëfficiënt) is vervallen en vervangen door de BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen). Daarmee is de rekenmethode en zijn bestaande NEN-normen vervangen door de NTA 8800. Via vakinhoudelijke trainingen heeft V&T zich hierop voorbereidt. Daarnaast is de BENG geïmplementeerd in het werkproces. Duurzaamheidsafspraken In september 2020 is het voorstel gedaan om de duurzaamheidsmaatregelen in samenwerking tussen Grondzaken (GZ) en V&T te controleren.

Het idee hierachter is dat V&T toch al controlerende werkzaamheden uitvoert voor, tijdens en na de bouw én inmiddels ervaring heeft opgedaan met het beoordelen van duurzaamheidsmaatregelen die boven het bouwbesluit uitgaan in het kader van de groene leges. Hierdoor is dit een efficiënte werkwijze. Over de praktische uitvoering worden werkafspraken gemaakt tussen GZ en V&T. De overleggen hierover zijn nog gaande.

7

Digitaal bouwarchief Het digitaliseren van het fysieke bouwarchief is een lopend project tot en met 2025. Op de Zilverstraat is een projectruimte hiervoor ingericht. Vergunningenloket voor ondernemers Vanwege de COVID-19 restricties is in 2021 het vrije inloopspreekuur van het Ondernemersportaal tijdelijk gestaakt. Het Ondersnemersportaal was wel digitaal te bereiken en heeft in 2021 157 e-mails beantwoord. Regeling vermindering leges De regeling ‘groene’ of duurzame leges is in 2021 verlengd en uitgebreid. In 2021 is een extra mogelijkheid toegevoegd om korting te krijgen op leges bij afwijken bestemmingsplan, ook bij sociale huurwoningen. Vertrouwelijke behandeling van omgevingsvergunningen In het jaarplan 2021 is opgenomen dat een publieksvriendelijke toelichting van de “Beleidsregel vertrouwelijke omgevingsvergunningen Den Haag 2019” openbaar gemaakt moet worden. In 2021 is deze toelichting geschreven en toegevoegd aan de gemeentelijke website. Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wkb treedt tegelijkertijd met de Omgevingswet in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt namelijk gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexe bouwwerken.

Gemeenten kunnen samen met aannemer/architect, kwaliteitsborger en waar mogelijk opdrachtgever proefprojecten uitvoeren. Dit geeft inzicht in en ervaring met het werken in het nieuwe stelsel. In de regio Haaglanden is op dit moment een beperkt aantal proefprojecten gestart. We merken dat er weinig animo en urgentie leeft bij de betrokken partijen om proefprojecten te starten. MB. Voorts maakt de gemeente Den Haag zich hard voor rijksfinanciering om deze taken uit te kunnen voeren OID Asbestsloopmelding In het jaarverslag is opgenomen dat de afhandeling van sloopmeldingen vanaf 1 januari 2021 door de ODH wordt afgehandeld, onder verantwoordelijkheid van het college. Het overhevelen van deze taken is vanaf 1 februari gebeurd. Dit had geen invloed op de planning.

2.1.3 Handhaving Handhaving op Bed & Breakfast (B&B) De COVID-19 situatie heeft meer ruimte geboden voor administratief onderzoek in combinatie met telefonisch contact met eigenaren. Eén van de effecten daarvan is dat veel inschrijvingen in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn geactualiseerd en gecorrigeerd. Een ander effect is dat er een fors aantal vergunningen voor B&B’s is aangevraagd en verleend. Met de verlening van deze vergunningen zijn bestaande illegale situaties gelegaliseerd. Nieuw beleid kamerbewoning In mei 2021 is de derde wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019 vastgesteld (RIS308451). De eerste globale effecten voor handhaving zijn dat in de tweede helft van 2021 het aantal kleine overtredingen bij kamerbewoning licht zijn toegenomen. Kamerbewoning door drie personen is, als het na mei 2021 is gerealiseerd, nu ook een overtreding. Dit is de reden van de stijging van kleine overtredingen. Het aantal zaken gerelateerd aan vakantieverhuur is afgenomen. Deze daling komt waarschijnlijk door het afschrikkende effect op potentiële overtreders, dat de registratie van het adres met zich meebrengt. Bij advertenties op websites moet nu een naar een adres herleidbare code staan. Deze zichtbaarheid van toeristische verhuur heeft vermoedelijk bijgedragen aan de daling van. Ook in andere steden met deze maatregelen is dit effect zichtbaar.

Verbetering huisvesting arbeidsmigranten Het afgelopen jaar zien we wederom aan de hand van casuïstiek/handhavingszaken, dat er veel schort aan de huisvesting van arbeidsmigranten. Zo kwamen we met regelmaat woningen met meer dan 15 personen tegen, werden er zelfs bewoonde schuurtjes in tuinen geconstateerd en werden er bij de bluswerkzaamheden van de brand aan de Wouwermanstraat diverse onvergunde kamerbewoningssituaties aangetroffen.

8

Er is geen volledig zicht op wat er zich precies afspeelt aan bewoningssituaties met arbeidsmigranten. Dat is inherent aan alle zaken, die zich deels afspelen in de illegaliteit. Het college blijft hard optreden tegen misstanden en andere overtredingen. Voorts stelt het college alles in het werk om de kwaliteit van de huisvesting van arbeidsmigranten te verbeteren en meer zicht te krijgen op waar het plaats vindt. Een overzicht aan acties en maatregelen staat in de Tweede voortgangsrapportage arbeidsmigranten 2021 (RIS 311440). Pilot Goed Verhuurderschap De pilot Goed Verhuurderschap is in samenwerking met het Huurteam afgerond met positieve resultaten. De resultaten van deze pilot zijn samengevat in het Eindrapport Pilot Goed Verhuurderschap (RIS311820). In het eindverslag van de pilot zijn drie speerpunten, de zogenaamde pijlers, geformuleerd: 1. 2.

3.

Effectiever doorverwijzen of oppakken van meervoudige probleemsituaties. Informatie van huurders, verhuurders en gemeente versterken. Dit o.a. door middel van het verbeteren van de gemeentelijke website en door actiever in wijken aanwezig te zijn (o.a. door de huurbalie en-/of community builders. Het verlagen van disproportionele huren.

Daarnaast heeft de pilot geresulteerd in aanbevelingen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) op het gebied van wet- en regelgeving en informatie aan burgers en vastgoedorganisaties. Naar verwachting zal de Wet Goed Verhuurderschap medio 2023 in werking treden, waarna de Haagse Pandbrigade handhavend kan optreden met sancties tegen verhuurders, die geen blijk geven van goed verhuurderschap. Brandgevaar gevels bij hoogbouw Het ministerie van BZK heeft na de brand in de Londense Grenfell Tower gemeentes verzocht onderzoek te doen naar de brandveiligheid van gevels. In Den Haag zijn de afgelopen jaren 170 gebouwen geïnventariseerd die voldoen aan de gegeven omschrijving. Eigenaren van deze gebouwen zijn verzocht een risico-inventarisatie uit te laten voeren waaruit een risicoprofiel naar voren komt. Dit profiel valt uiteen in 4 categorieën: groen, geel, oranje en rood. Wanneer het profiel in rood of oranje uitvalt dient de eigenaar verder onderzoek uit te voeren en eventuele gebreken te herstellen. Zoals toegezegd in de commissie Ruimte van 22 december 2021 (RIS309935) wordt in het volgende jaarverslag VTH ingegaan op de voortgang van het toezicht en de handhaving. Na reactie van, of onderzoek door de eigenaar, blijkt dat nu 10 gebouwen het risicoprofiel rood en 16 het profiel oranje hebben.

In 79 gevallen is het profiel bijgesteld naar groen en 12 gebouwen hebben een geel profiel. Bij 53 gebouwen is de situatie nog niet helder. Het merendeel (47) doordat er nog niet gereageerd is. Opgemerkt moet worden dat er vanuit BZK geen onderzoeksplicht is ingesteld. Eigenaren die nog niet gereageerd hebben ontvangen in het eerste kwartaal 2022 een reminder. Oplegging van bestuurlijke boetes In het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’ wordt ervoor gekozen om ons te richten op de meest ernstige problematiek in de stad en op zaken waar we het meest nodig zijn. Bij ernstige problematiek hoort toepassing van zwaardere juridische instrumenten en bestraffing. In 2021 zijn er 52 bestuurlijke boetes opgelegd met een totaalbedrag van €534.317,44. Voorts is per 18 maart 2022 beleid vastgesteld voor het opleggen van boetes op grond van de Woningwet (RIS 311902). De Haagse Pandbrigade gaat nu ook – naast overtredingen van de Huisvestingswet - boetes opleggen bij overtredingen van de Woningwet. De stijging aan opgelegde boetes is een zichtbaar effect van het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’. Niet eerder werden er in één jaar zoveel boetes opgelegd door de Haagse Pandbrigade. Naar verwachting zet deze stijging zich door.

Omgang bewoners bij beëindiging overtredingen Met enige regelmaat vraagt de raad naar hoe het college omgaat met bewoners en/of huurders, wanneer de beëindiging van een overtreding ook de beëindiging van een woonsituatie inhoudt. De overtreder (verhuurder of iemand die onder- of doorverhuurd) is verantwoordelijk om gelijkwaardige en vervangende woonruimte aan te bieden. Deze verantwoordelijkheid neemt de gemeente in principe niet over van de overtreder. Dat zou

9

namelijk betekenen dat de maatschappij opdraait voor de kosten van herhuisvesting, waarbij de kosten niet verhaalbaar zijn op de overtreder. Een overtreder krijgt daarom normaliter de tijd een overtreding te beëindigen, zodat deze voorzieningen voor zijn huurders kan treffen. Alleen in gevaarlijke situaties wordt direct opgetreden en kan een woning gesloten worden. De gemeente zorgt, waar mogelijk, dan voor informatie voor nachtopvang en welke acties een huurder tegen een verhuurder kan ondernemen bij het niet nakomen van een contract. In de praktijk komt het toezicht enkel tijdelijk met een deel van de huurders in contact. Een deel van de bewoners kan niet thuis zijn tijdens de controle, staan niet ingeschreven of nemen zelf verder geen contact op met de gemeente. Het college gaat onderzoeken of er vanuit Goed Verhuurderschap een verbinding is te leggen tussen het beëindigen van een overtreding en het bieden van vervangende huisvesting. Nu dient een huurder zelf op te komen voor het recht op vervangende woonruimte. Een huurder heeft zelf de keus om een beroep op dat recht te doen en een goede verhuurder zal dit ook nu al aanbieden.

Prioritaire gebieden De Haagse Pandbrigade draagt bij aan de integrale aanpak van prioritaire gebieden (zoals bedoeld in RIS 305826) door in 2021 met voorrang meldingen op te pakken uit de prioritaire gebieden; Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat, Weimarstraat/Beeklaan en Zevensprong. Ook vindt er regelmatig afstemming af met andere gemeentelijke diensten of de inzet van de Haagse Pandbrigade een bijdrage kan leveren aan de oplossing van een probleem in het gebied. Voor het prioritaire Kaapseplein is in het jaarplan VTH 2021 als een opgave voor de Haagse Pandbrigade benoemd. Deze opgave komt verderop onder 2.1.5 aan de orde.

2.1.4 Pilots Omgevingstafel Binckhorst De Pilot Omgevingstafel Binckhorst is afgerond en de Omgevingstafel wordt voortgezet. De behaalde resultaten van deze pilot zijn dat de betrokken (keten)partners elkaar goed weten te vinden en op de hoogte zijn van alle ontwikkelingen in de omgeving. Er is ook een aantal verbeterpunten naar voren gekomen. Het Omgevingsplan Binckhorst is zo ingericht dat een initiatief/ontwikkeling moet voldoen aan allerlei beleidsregels voordat een initiatief kan worden gerealiseerd. Op dit moment wordt er nog niet in samenhang gekeken naar het initiatief en samen bepaald welke beleidsregels op dat moment belangrijk zijn of juist minder aandacht kunnen krijgen. Deze resultaten en verbeterpunten worden meegenomen in de opzet van de Omgevingstafel onder Omgevingswet. Toezicht Groot Loosduinen Voor groot Loosduinen/Kijkduin is een pilot Toezichttafel georganiseerd. De toezichttafel Groot Loosduinen/Kijkduin is een middel, georganiseerd door V&T, om de complexe toezichttaken vanuit verschillende interne en externe diensten in de realisatiefase op elkaar af te stemmen. De toezichttafel heeft haar waarde bewezen en vanwege het succes wordt de tafel in 2022 gecontinueerd. Pilot Naleeftafel In 2021 is gestart met een zogenoemde Naleeftafel.

Dit is een periodiek overleg van verschillende gemeentelijke diensten en andere organisaties, waarbij integraal vraagstukken of concrete casussen worden afgestemd. Er wordt gekeken, wanneer verschillende partijen elkaar kunnen versterken bij de uitvoering van handhaving. Thema's, die onder andere aan de orde zijn gekomen, zijn: strandpaviljoens, kiosken, lachgas en de gebiedsgerichte aanpak Laak. Mocht deze integrale afstemming haar waarde bewijzen, dan zal de pilot een meer gestructureerde vorm krijgen en geïntegreerd worden in de reguliere uitvoering.

10

2.2 Operationeel 2.2.1 Calamiteiten In het geval van een calamiteit of incident in de stad kunnen de burgemeester, politie en brandweer de kennis inschakelen van de medewerkers van V&T en de Haagse Pandbrigade (HPB). Semafoonhouders zijn 24 op 7 oproepbaar om ondersteuning te bieden bij incidenten en calamiteiten. Zij adviseren en informeren over bouwtechnische aspecten en risico’s bij incidenten en calamiteiten. In 2021 is er 60 keer een beroep gedaan op de semafoonhouders. Brand aan de Wouwermanstraat In de nacht van woensdag op donderdag (20 mei 2021) kreeg de brandweer rond 03.00 uur een melding van een brand in een woning in de Wouwermanstraat in de Schilderswijk. De brand breidde zich snel uit naar de omliggende woningen en de Al Fath moskee. Om 04:15 uur krijgt de dienstdoende semafoonhouder een oproep en spoed zich naar de brand. Daar aangekomen voorziet hij de VRH en andere aanwezige hulpdiensten van adviezen over de bouwkundige staat van de portiekwoningen en (nog) te treffen maatregelen. De hele dag is hij in de weer met het voorbereiden en treffen van maatregelen, collega’s informeren en om 19:00 uur woont deze semafoonhouder nog een bewonersavond bij. Daarna wordt een overdracht geregeld voor collega’s. Deze collega’s van V&T en de Haagse Pandbrigade zijn in de dagen, weken en zelfs maanden daarna bezig met de verdere afhandeling van deze calamiteit.

Het college wil op deze plek de hulpdiensten en in het bijzonder de brandweer, maar ook de toezichthouders en andere personen bedanken voor de inzet op het verzachten van het leed voor de bewoners en het voorkomen van erger bij deze verschrikkelijke ramp.

2.2.2 Vergunningen In de onderstaande figuur en tabel staan de gerealiseerde aantallen voor aanvragen omgevingsvergunning met de activiteit Bouwen (Wabo). Deze zijn in de tabel afgezet tegen de geprognotiseerde aantallen. Onder de tabel wordt een onderbouwing gegeven voor de opvallende verschillen. Figuur 2: Ingekomen aanvragen omgevingsvergunning, activiteit Bouwen

11

Tabel 1: Aantallen omgevingsvergunningaanvragen en meldingen Bouwen en Wonen Onderwerp Aantal te behandelen Doel KPI (binnen Realisatie KPI aanvragen wettelijke (binnen wettelijke termijn) termijn) Omgevingsvergunning per Plan 2021 Realisatie 2021 activiteit Bouwen 4000 4088 99% 99% Aanlegvergunning 45 52 99% 99% Buitenplanse afwijking 60 55 99% 99% Binnenplanse afwijking en 1675 1261 99% 99% kruimelafwijking Wijzigen van een Rijksmonument 15 7 99% 99% Wijzigen van een gemeentelijk 220 195 99% 99% Monument Brandveilig gebruik bouwwerk 90 56 99% 99% Overige vergunningen Splitsing (kadastraal) 50 27 99% 99% Woningonttrekking,-omzetting 100 104 99% 99% en vorming Beginselaanvraag Horeca 340 209 99% 99% Toeristische verhuur 2700 185 99% 99% Meldingen Sloop 440 362 99% 99% Voor 2021 was de prognose gesteld op 4000 aanvragen. Het aantal aanvragen met een bouwactiviteit is in 2021 vastgesteld op 4088. Met een afwijking van +2,2% zat de prognose dus zeer dicht bij de werkelijkheid. Ruim 95% van de bouwaanvragen had betrekking op een bouwsom van minder dan € 250.000. In 2020 was dit nog 80%. Dat betekent dat het aantal kleinere bouwaanvragen zowel absoluut als relatief is gestegen. Er zijn 78 grote bouwplannen ingediend met een bouwsom groter dan € 1 mln. Dit zijn 12 grote plannen minder dan in 2021.

In de tabel zijn een aantal grote verschillen te zien tussen de werkelijke realisatie en de prognose. Zo hebben we minder aanvragen voor binnenplanse afwijkingen en kruimelafwijkingen ontvangen dan we hadden verwacht. Daarnaast hebben we ook minder aanvragen voor brandveilig gebruik ontvangen. Ook de aanvragen voor splitsingen en beginselaanvragen horeca zijn lager uitgevallen dan verwacht. Halverwege 2021 is er een vergunningstelsel voor toeristische verhuur ingevoerd. Dit onderwerp is nieuw in de tabel. Woningonttrekkingen Het aantal werkelijke woningonttrekkingen in 2021 (110) lag dicht bij de prognose (100). Kijkend over meerdere jaren is er echter een sterke afname te zien. Zo was het aantal woningonttrekkingen in 2020 nog 153 en in 2019 zelfs 283. Woningonttrekkingen bestaan uit drie soorten vergunningen: woningonttrekkingen, die nodig zijn voor bestemmingswijzigingen en sloop; woningomzettingen, die voorkomen bij kamerbewoning en woningvormingen bij bouwkundige splitsingen. In tabel 2 staan de aantallen van deze drie soorten vergunningen vanaf 2018 weergegeven. De afname van woningvormingen en onttrekkingen is gelegen in het verbod op woningvorming per 1 juli 2019 en een aanscherping van het beleid omtrent woningonttrekking.

12

Tabel 2: Terugblik woningomzetting, onttrekking en vorming 2018 Woningomzettingen 108 Woningonttrekking en vormingen 26 Totaal 134

2019 225 58 283

2020 135 17 153

2021 38 66 104

Als reactie op de toename van het aantal woningomzettingen van 2019 heeft het college de Beleidsregel omzettingsvergunning Den Haag 2020 op 17 maart 2020 vastgesteld (RIS 304960). Met deze beleidsregel heeft het college besloten om vanaf maart 2020 in beginsel (afhankelijk van de datum van indiening) geen omzettingsvergunningen voor kamerbewoning meer af te geven in tien Haagse wijken. Dit is noodzakelijk vanwege de druk in deze wijken op de schaarse goedkope woningvoorraad. Het verbod geldt in de volgende tien wijken: Zuiderpark, Moerwijk, Laakkwartier en Spoorwijk, Rustenburg en Oostbroek, Transvaalkwartier, Morgenstond, Schildersbuurt, Bouwlust/Vrederust, Leyenburg en Groente- en Fruitmarkt. Vervolgens is de beleidsregel op 22 juni 2020 aangepast (RIS305540) en is een tijdelijke stop op afgifte van omzettingsvergunningen voor de gehele stad afgekondigd. De stop liep tot in het 2e kwartaal van 2021. Daarna zijn de nieuwe regels omtrent kamerbewoning vastgelegd in de wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019. Impact op de organisatie en capaciteit Over het algemeen is er dus een afname van het aantal aanvragen. Daarbij zijn er meer bouwaanvragen met een bouwsom onder de €250.000. Ondanks deze afname en verschuiving zien we dat de werkdruk niet afnam.

Dit kwam onder andere doordat de voorbereidingen voor de implementatie van de Omgevingswet meer tijd hebben gevraagd in 2021. Daarnaast wordt de capaciteit voor de vergunningverlening en het toezicht (zie paragraaf 2.2.2) op de realisatie van omgevingsvergunningen, binnen de afdeling Vergunningen en toezicht (V&T), gefinancierd uit de legesinkomsten. De beschikbare formatie zal onder andere over de primaire hoofdtaken worden verdeeld. Het is belangrijk om een goed evenwicht te blijven vinden tussen werkaanbod en capaciteit. De vraag op de arbeidsmarkt voor kwalitatief goed personeel is groot en het aanbod was ook in 2021 was minimaal. Uitbreiding van het aantal fte is in 2021 in samenwerking met een extern bureau gerealiseerd. Echter zijn dit door de overspannen arbeidsmarkt geregeld onervaren medewerkers waardoor ook tijd geïnvesteerd wordt aan het inwerken van deze nieuwe medewerkers. Dit heeft invloed gehad op de totale productie.

2.2.2 Toezicht Door het team Toezicht van de afdeling V&T wordt er allereerst toezicht gehouden op de uitvoering van verleende omgevingsvergunningen. Dat varieert van kleinere verbouwingen (dakkapel, constructieve doorbraken, gevelwijzigingen etc.) tot het realiseren van bouwprojecten als woontorens of de "Victory Boogie Woogietunnel”. In 2021 zijn er 4.088 besluiten genomen op aanvragen voor bouwprojecten. De toezichthouders bezoeken alle bouwplaatsen in de stad waarvoor een besluit is genomen en beoordelen of er veilig en overeenkomstig de verleende vergunning wordt gebouwd. Onder veilig bouwen verstaan we met name of de bouwplaats en de inrichting daarvan tijdens het bouwen geen gevaar oplevert voor bezoekers (werkers) van de bouwplaats, maar ook of er geen gevaar of overlast optreedt in de omgeving van de bouwplaats. Zeker in drukbezochte gebieden waar veel gebouwd wordt zoals de Binckhorst, Laakhavens of het Centrum vraagt dat om veel afstemming en afspraken met verschillende partijen en het toezien op het naleven van die afspraken. Bij het bouwen heeft de controle op constructieve veiligheid, brandveiligheid en omgevingsveiligheid prioriteit. Zodra die veiligheid in gevaar komt of dreigt te komen, wordt er handhavend opgetreden met als doel om een stad te bouwen en verbouwen met bouwwerken die veilig zijn en veilig te gebruiken zijn.

2.2.3 Adviezen Voor het behandelen van aanvragen omgevingsvergunningen is geregeld advies nodig vanuit verschillende disciplines. In de onderstaande tabel staan het aantal adviesaanvragen voor Bouwen en Wonen in 2021. Onder de tabel wordt een toelichting gegeven.

13

Tabel 3: Aantallen adviesaanvragen Bouwen en Wonen 2021 Onderwerp Aantal adviezen 2021 Monumentenzorg en Welstand 5.494 Bouwconstructie 3.222 Bouwfysica 1.927 Ruimtelijke Ordening 1.755 Toezicht 368 Mobiliteit 1.036 Economie 175 Planeconomie 52 TC- Horeca 70 DSB 442 DPZ 991 Totaal 15.532 Toename adviezen Tegenover een afname van het aantal omgevingsvergunningsaanvragen is er een toename van het aantal ontvangen adviesaanvragen. In 2020 waren dit er in totaal 12.696. De gemeente heeft haar adviseurs grotendeels zelf in huis. Zo zijn er experts werkzaam op het gebied van bouwconstructies en bouwfysica. Externe adviseurs worden onder meer ingeschakeld op het gebied van brandveiligheid en milieu. Voor de meeste vragen worden deze experts dus direct benaderd. Advisering evenementen Naast de advisering in het kader van de omgevingsvergunningen adviseert V&T ook over aanvragen evenementenvergunningen. Daarnaast voert V&T hier toezichtstaken op uit. Bij evenementen worden bouwwerkzaamheden uitgevoerd om tijdelijke bouwwerken te realiseren zoals tenten en podia. Door de COVID19 restricties hebben er in 2021 minder evenementen plaatsgevonden en daardoor minder adviezen en toezicht op de realisatie van deze bouwwerken.

2.2.4 Toezicht en handhaving door de Haagse Pandbrigade (HPB) De HPB draagt met toezicht en handhaving bij aan de veiligheid, leefbaarheid en kwaliteit van de fysieke leefomgeving van de stad. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van de stad en aan het behoud (van de kwaliteit van) de bestaande woningvoorraad. De HPB houdt toezicht op de naleving van de bouw- en woonregelgeving. De HPB handelt overtredingen af die betrekking hebben op het gebruik en de staat van gebouwen. Het gaat bijvoorbeeld om achterstallig woningonderhoud, strijdigheid met het bestemmingsplan, onrechtmatig gebruik van woningen en illegale bouw. Deze taken vloeien rechtstreeks voort uit de Wabo, de Huisvestingswet en de Algemene wet bestuursrecht. Integrale samenwerking De HPB werkt integraal samen met de Dienst Publiekszaken (DPZ) en Dienst Sociale Zaken & Werkgelegenheidsprojecten (DSZW). Medewerkers van de HPB kijken tijdens controles niet alleen naar de staat en het gebruik van gebouwen, maar ook naar inschrijvingen in de basisregistratie persoonsgegevens en mogelijke fraude met sociale voorzieningen. Daarnaast draagt de HPB bij aan gebiedsaanpakken, het Haags Economisch Interventie Team (HEIT), de aanpak van hennepkwekerijen en ondermijnende criminaliteit (onttrekking van woningen en strijdig gebruik bestemmingsplan voor criminele doeleinden).

Het toezicht op de adreskwaliteit vormt een essentieel onderdeel van een samenwerkingsverband tussen DPZ en de HPB op het gebied van integrale handhaving. Alle inwoners moeten in de Basisregistratie Personen (BRP) staan ingeschreven op het adres waar ze feitelijk wonen. Een onjuiste inschrijving kan bijvoorbeeld leiden tot het onterecht ontvangen van toeslagen en sociale voorzieningen. De inspecteurs van de HPB vergelijken de inschrijvingen in de BRP met de feitelijke bewoners van het adres. Zo wordt niet enkel gekeken naar personen die wél staan ingeschreven, maar niet woonachtig zijn, maar ook naar personen die niet staan ingeschreven, maar er wél wonen. Met name deze laatste groep komt steeds vaker voor

14

doordat uitzendbureaus hun medewerkers huisvesten zonder de personen op het adres in te schrijven. Voor deze bevoegdheid zijn alle inspecteurs aangewezen als toezichthouder BRP. Deze bredere inspecties zijn noodzakelijk om effectiever de andere taken van de HPB te kunnen uitvoeren. Denk hierbij aan de aanpak van overbewoning, onderverhuur, doorgangadressen en arbeidsuitbuiting. De opsporing daarvan is afhankelijk van goede registraties. De personen die wel ingeschreven staan, maar niet woonachtig zijn worden door DPZ/ Burgerzaken in adresonderzoek gezet. Intensieve samenwerking tussen DPZ en de HPB draagt op deze wijze bij aan een betere en zuivere registratie in de BRP binnen de gemeente Den Haag. In totaal zijn er 429 huisbezoeken/controles uitgevoerd door de HPB in 2021 waarbij 2.250 afwijkingen in de BRP zijn geconstateerd. Dit zijn zowel personen die ingeschreven staan, maar er niet wonen en personen die zijn aangetroffen, maar wel woonachtig zijn. De afwijkingen gaan vaak om meerdere personen op een adres. Deze gegevens worden aan DPZ en DSZW doorgegeven voor de verdere afhandeling. De Haagse Pandbrigade levert al sinds jaar en dag een bijdrage aan Integrale handhavingsacties. Afgelopen jaar waren er 14 integrale handhavingsacties. De Haagse Pandbrigade heeft daarbij 297 woningcontroles uitgevoerd.

Het zijn juist deze integrale acties, die toezicht zichtbaar maken voor de inwoners van Den Haag. Opgaven De raad is op 16 september 2020 (RIS 306210) geïnformeerd over de versterking van de HPB en het uitvoeringsbeleidsplan ‘Handhaven met ambitie’. Door de groei van de stad en de druk op de woningvoorraad was en is een nieuwe werkwijze noodzakelijk. In 2021 is de nieuwe werkwijze uitgewerkt in opgave- en gebiedsgerichte handhaving. De volgende opgaven staan benoemd in het jaarplan VTH 2021: Integrale handhaving Kaapseplein In het gebied op en rond het Kaapseplein wonen en verblijven veel arbeidsmigranten, die zich ook veel ophouden in de openbare ruimte. De grote aantrekkingskracht van het Kaapseplein zit in de ruime aanwezigheid van uitzendbureaus voor ongeschoold werk en makelaars en bemiddelaars van woonruimte waar men zich verstaanbaar kan maken. Daarnaast is er een grote goedkope particuliere woningvoorraad. De HPB is in 2021 aan de slag gegaan met als insteek het onderzoeken van de problematiek door het doen van woningcontroles en aanpakken van alle misstanden. De arbeidsmigranten die we hebben aangetroffen zijn regelmatig analfabeet en zijn vaak aangewezen op ongeschoold werk. Men verkeert in een kwetsbare en afhankelijke positie door een gebrek aan middelen, kennis van de Nederlandse taal en cultuur en de wet- en regelgeving.

Bij aankomst in Nederland is men aangewezen en afhankelijk van een informele woningmarkt zoals die zich sterk manifesteert rond het Kaapseplein. Dat bleek ook tijdens onze inzet rond de brand aan de Wouwermanstraat, waar bewoners zeiden hier via het Kaapseplein huisvesting te hebben gevonden. Evenals de legale woningmarkt is ook de informele woningmarkt overspannen en dit leidt niet zelden tot een huurprijs die dubbel de reële huur is en uitwassen als wisselende accommodatie voor steeds een paar dagen of weken. Tekenend is de gemiddelde kale huurprijs voor een woning rond het Kaapseplein die in de afgelopen periode €1.305,- per maand blijkt te zijn. Veel van de arbeidsmigranten zijn aangewezen op (veelal betaalde) hulp bij alle contact met instanties. Men staat veelal niet ingeschreven op het adres, maar alleen in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) ten behoeve van een BSN. De arbeidsmigranten zijn onbekend met het fenomeen huurpunten en huurbescherming. Daarbij treffen we vrijwel uitsluitend tijdelijke contracten aan, waardoor een gang naar de Huurcommissie ertoe leidt dat het contract niet verlengd wordt. We zien dat uitzendbureaus in voorkomende gevallen echt een actieve rol spelen in het misbruik maken van deze omstandigheden, maar vaker nog nemen de uitzendbureaus geen actieve maatregelen om hun medewerkers te beschermen en goed te huisvesten.

De aangetroffen overtredingen zijn met name illegale onzelfstandige bewoning, veelal mede veroorzaakt door de hoge huren. Hiertegen wordt – waar mogelijk - hard opgetreden met bestuurlijke boetes en herstelsancties voor de eigenaren en bemiddelaars, veelal uitzendbureaus. In 2021 zijn er alleen rond het Kaapseplein al 25

15

bestuurlijke boetes opgelegd, wat neerkomt op de helft van alle opgelegde boetes. Bij zulke hoge boetes (oplopend tot meer dan € 20.000,-) worden er flinke eisen gesteld aan het bewijzen van de overtreding en de schuld en verwijtbaarheid van de overtreder. We gaan in 2022 door met het opsporen en hard aanpakken van misstanden, maar willen ons daarbij gedurende het tweede jaar van het project nog meer richten op de belangrijkste spelers: de uitzendbureaus en enkele eigenaren met meer bezit. Daartoe blijven we deelnemen aan de lopende samenwerking met de Nederlandse Arbeidsinspectie, HEIT en politie in de aanpak van uitzendbureaus, maar communiceren we ook actief. Gemeentelijke monumenten In het vierde kwartaal van 2021 is gestart met de controle van gemeentelijke monumenten, waarover de meeste zorgen bestonden. Daarnaast is een intensieve samenwerking opgezet met de afdeling Monumentenzorg en Welstand. Zij helpen de Haagse Pandbrigade bij het bepalen van de werkvoorraad en waar de inzet het meest nodig is. Ook adviseren zij over welke maatregelen het best getroffen kunnen worden om het monument zo goed mogelijk te beschermen en te behouden. Voort is er regelmatig contact met de afdeling Kabinet en Protocol, zodat bij ambassades in monumenten op de juiste manier gecommuniceerd wordt als zich daar problemen voordoen. Deze opgave is later dan gepland van start gegaan.

Dit heeft verschillende oorzaken: het werven van gekwalificeerde medewerkers blijkt lastig en de meldingen namen wederom sterk toe. De medewerkers hebben zich dit jaar vooral gericht op de meldingen in plaats van deze opgave. Zij hebben daarbij de streefaantallen voor achterstallig onderhoud uit het jaarplannen VTH 2021 ruimschoots behaald. Daarmee is de uitvoering van deze opgave doorgeschoven naar 2022 en verder. Over de voorlopige resultaten van deze opgave wordt in het jaarverslag 2022 uitgebreider gerapporteerd. Project Basis op orde De gemeente Den Haag heeft het project Basis op Orde ingediend bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het project maakt deel uit van de investering in veiligheidsprojecten t.b.v. de Regiodeal Den Haag Zuidwest. Leefbaarheid, veiligheid, en wonen zijn nauw met elkaar verbonden. In Den Haag Zuidwest staat de leefbaarheid onder druk. Er is sprake van armoede, gebrek aan sociale cohesie en slecht onderhoud aan woningen. Ook zijn er veel signalen van onrechtmatig wonen, administratieve leegstand, schijnverlating, onderverhuur of overbewoning. Vaak gaat dit gepaard met allerlei vormen van overlast: denk aan geluidsoverlast, verslavingsproblematiek, onveiligheidsgevoel of parkeerproblemen. Het hoofddoel van de Basis op Orde was: Herstellen van het normbesef en het creëren van een aantrekkelijk woonklimaat.

Dit wordt bereikt door opvolging te geven aan de eerdergenoemde signalen door integrale controles samen met de politie en woningcorporaties. Met de uitvoering van het project Basis op orde hebben we meer inzicht in de factoren verkregen, die de leefbaarheid van Den Haag Zuidwest negatief beïnvloeden. In 2021 zijn de controles uitgevoerd en in 2022 wordt het project afgerond en uitgebreider gerapporteerd over de resultaten. Toezicht en handhaving huisvestingsvergunning Binnen de gemeente Den Haag geldt al sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw, dat een huisvestingsvergunning moet worden aangevraagd bij de verhuur van een goedkope woning. De gemeente Den Haag heeft in juli 2019 deze vergunningplicht uitgebreid naar middeldure huurwoningen. Daarnaast zijn per 2021 extra middelen ter beschikking gekomen om in te zetten op actieve handhaving van de huisvestingsvergunning. In de zomer van 2021 waren de vacatures ingevuld en is gestart met deze opgave. Bij de uitvoering van de opgave is in 2021 ingezet op de implementatie van toezicht en handhaving op de huisvestingsvergunning in de reguliere werkprocessen.

Dat betekent dat: - alle betrokken collega’s voldoende zijn ingewerkt om zelfstandig te kunnen optreden; - een intensieve samenwerking is opgezet met de afdeling Wonen, die de huisvestingsvergunningen afgeeft; - een intensieve samenwerking vindt plaats met het Huurteam; - de correspondentie in de vorm van besluiten en andere brieven is uitgewerkt;

16

- het beboeten van (bedrijfsmatige) verhuurders heeft vorm gekregen. Deze basisingrediënten voor implementatie in de reguliere werkprocessen maken dat deze opgave op korte termijn kan worden afgerond. In 2022 wordt dit onderwerp geïntegreerd in de reguliere handhaving. Zoals omschreven in het jaarplan VTH 2021 is er voorlopig voor gekozen om toezicht en handhaving voornamelijk in te zetten op bedrijfsmatige verhuurders. Deze verhuurders krijgen een boete opgelegd, waarmee we een gedragsverandering willen krijgen bij de toekomstige verhuur van andere panden. Andere verhuurders en de huurders zijn in 2021 geïnformeerd over de vergunningplicht. In 2021 zijn er 7 bestuurlijke boetes opgelegd. Meldingen Het Meld- en Steunpunt Woonoverlast (MSP) van Den Haag verwerkt meldingen van woonoverlast vanuit de Haagse particuliere woningvoorraad. Het is een centraal punt waar inwoners overlast kunnen melden en tegelijkertijd geven de meldingen de gemeentelijke organisatie zicht op situaties van woonoverlast in de stad. Het Meldpunt onderzoekt de melding en bekijkt welke partner het beste kan worden betrokken bij de aanpak van de overlast. Tabel 4: Aantal meldingen 2021 in cijfers Onderwerp Aantal Resultaat Doel (KPI) verwacht aantal % binnen 5 dagen contact met melder Woonoverlast 1.900 2.373 95% Onrechtmatig 500 660 95% gebruik Woning1.050* 1.268* 95% klachten Ongedierte 50 56 95%

Resultaat

Resultaat

100% 100%

Doel (KPI) % uitgezet bij behandelende organisatie binnen 2 weken 95% 100%

100%

100%

98%

100%

100%

100%

88% 99%

Meld een 450 220 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. vermoeden App ** * Woningklachten verdeelt in Woningklachten AWO (verwacht 500 meldingen, gerealiseerd 567) en Woningklachten IB (verwacht 550 meldingen, 701 gerealiseerd). ** Meld een vermoeden App is per 1 juni 2021 gestopt. De medewerkers van het MSP vormen vrijwel altijd het eerste contact met de melder, bieden een luisterend oor en verzamelen informatie. Soms is er aanleiding om eerst grondiger te kijken wat er precies aan de hand is. Als blijkt dat er achter een melding complexe problematiek schuilgaat, wordt de zaak verder begeleid door casemanagers van het MSP. Een deel van de overlastmeldingen heeft betrekking op overbewoning of illegale kamerbewoning van een woning. Deze worden opgepakt in de handhaving door de HPB. Wanneer handhaving door de HPB niet mogelijk is of niet de beste oplossing biedt, wordt een oplossing gezocht in de samenwerking met ketenpartners uit het Haagse netwerk voor de aanpak van woonoverlast zoals politie, instellingen voor zorg- en hulpverlening, GGD, Bemiddeling & Mediation, VvE-Balie en het Huurteam. Binnen die samenwerking wordt voor (soms zeer) complexe zaken een mix van handhaving en hulpverlening ingezet. Het uiteindelijke doel is dat de overlast verdwijnt en er een passende oplossing wordt gevonden voor degene die de overlast ervaart, maar ook voor de overlastgever.

De aanpak van complexe probleemsituaties die om een multidisciplinaire aanpak vragen wordt afgestemd in het Overlastgevende Panden Overleg (OPO). Het OPO wordt door de HPB per stadsdeel georganiseerd met de betrokken partners en ziet toe op de aanpak van woonoverlast die raakt aan openbare orde, leefbaarheid en veiligheid.

17

Prioriteit en snelheid van de afhandeling van meldingen Meldingen worden, na te zijn uitgezet bij de toezichthouders van de Haagse Pandbrigade, eerst gescreend op ernst. Is een melding naar inzicht van de toezichthouder ernstig, dan wordt deze meteen opgepakt. Denk hierbij aan gevaarlijke situaties of ernstige nadelige gevolgen voor bewoners of omwonenden. Verder worden meldingen zo spoedig mogelijk opgepakt, als ze passen in de uitvoering van een opgave of vallen in een prioritair gebied. De bulk van de overgebleven meldingen wordt daarna opgepakt aan de hand van de ruimte die er is. De meeste meldingen zijn na enkele weken of maanden afgehandeld/gecontroleert. Een klein deel van de meldingen krijgt voorlopig geen verdere opvolging met een controle, omdat het niet om overtredingen of om kleinigheden gaat. Hierover wordt de melder geïnformeerd. Het aantal meldingen is de afgelopen jaren zo sterk gestegen, dat er keuzes in de opvolging van meldingen moeten worden gemaakt om de uitvoering verantwoord te houden. Doordat er keuzes gemaakt worden, zullen sommige mensen zich helaas ongehoord voelen en andere melders zullen langer op de afhandeling van de melding moeten wachten. Er wordt zo spoedig mogelijk een bericht gestuurd aan melders of wordt opgepakt of (nog) niet. Niettemin wil het college stimuleren dat overlast en vermoedelijke overtredingen zoveel mogelijk gemeld worden.

Zelfs als de melding niet direct opgepakt (kan) worden of geen opvolging krijgt, wordt deze gebruikt in het maken van analyses van gebieden en het in kaart brengen van (structurele) problematiek in stad. Alle meldingen worden dus gebruikt voor het juist inrichten van toezicht, het benoemen van prioriteiten en het formuleren van opgaven. Het meldsysteem en het workflowsysteem zijn niet gekoppeld. Het gevolg hiervan is dat er geen geautomatiseerd overzicht van de afhandeling van alle meldingen is te genereren. Dit is onwenselijk. In 2023 komt er een beter zicht op de afhandeling van meldingen. Hiervoor zijn eind 2022 veranderingen in gang gezet, waarbij er tweemaal zaken geregistreerd worden in verschillende systemen. Met deze dubbele handmatige invoer is naar verwachting een volledig beeld te schetsen. Periodiek toezicht Bij periodiek toezicht wordt gekeken of de exploitatie voldoet aan vergunningsvoorwaarden en wettelijke eisen voor dergelijke bouwwerken. Voor 2021 is aan de hand van de ervaringscijfers het doel bepaald voor het aantal beëindigde overtredingen en aanschrijvingen. Tabel 5 geeft de aantallen uitgevoerde controles, aanschrijvingen en beëindigde overtredingen weer. Hieronder volgt per onderwerp de planning en waar mogelijk doelen.

Tabel 5: Periodiek toezicht in cijfers Onderwerp Doel (KPI) Resultaat aantal controles Vergunde 400 124 Kamerbewoning Woonwagens 60 42 Bed & Breakfasts 85 4

Doel beëindigde overtredingen 150

Resultaat

Doel aantal Resultaat aanschrijvingen

101

120

101

20 5

0 2

15 5

0 0

Gedurende 2021 is er een uitvoeringskeuze gemaakt in afwijking van het jaarplan. Bij periodiek toezicht werd er gekeken, ongeacht of er een signaal of concrete aanleiding was. De gemeente houdt hiermee een vinger aan de pols bij de exploitatie van bepaalde gebouwen. Deze methode past niet goed meer bij de huidige realiteit, waarbij we grote opgaven in de stad op te lossen hebben en niet alle meldingen direct kunnen afhandelen. De toezichthouders hebben een keuze gemaakt bij welke panden en locaties zij echt wilden kijken. En verder is de vrijgekomen capaciteit gebruikt voor opgaven in de stad en het afdoen van meldingen. Vergunde kamerbewoning De HPB houdt al jarenlang periodiek toezicht op vergunde kamerbewoning. De geplande aantallen ‘controles’, ‘beëindigde overtredingen’ en ‘aantal aanschrijvingen’ in het jaarplan 2021 zijn eind 2020 gebaseerd op ervaringscijfers. Bij vergunde kamerbewoning zijn in 2021 in totaal 124 controles uitgevoerd ten opzichte van de 400 geplande controles. Deze controles hebben uiteindelijk geleid tot 101 beëindigde overtredingen. Er zijn meerdere oorzaken voor deze aantallen. Zoals net genoemd zijn er strengere keuzes gemaakt, maar ook

18

langdurige ziekte van een medewerker binnen dit team en de COVID-19 beperkingen hebben geleid tot een lager aantal controles. Uiteindelijk is het aantal beëindigde overtredingen precies gelijk gebleven aan 2020. Dat kan liggen aan een zeer zorgvuldig gekozen voorraad of een zeer groot afgenomen naleefgedrag. Of een combinatie van beide. Woonwagens In 2021 zijn er 42 controles uitgevoerd. Periodiek (per kwartaal) zijn er luchtfoto’s van de woonwagenlocaties gemaakt om te controleren of er geen ongewenste bouwactiviteiten plaatsvinden. In sommige gevallen is daarna nader onderzoek ingesteld. Er zijn geen onvolkomenheden aangetroffen. Er is in 2021 afgeschaald op het periodieke toezicht op woonwagenlocaties, zowel in de planning als uitvoering. Bed & breakfasts Het doel was het uitvoeren van 85 controles. Er zijn in 2021 4 adressen gecontroleerd. Er zijn 2 overtredingen beëindigd. Hiervoor waren geen aanschrijvingen noodzakelijk. Er zijn meerdere oorzaken voor deze aantallen. Zoals net genoemd zijn er strengere keuzes gemaakt, maar ook langdurige ziekte van een medewerker binnen dit team en de COVID-19 beperkingen hebben geleid tot een lager aantal controles. Voorts is gebleken dat de meeste Bed & breakfast inrichtingen voldoen aan de regelgeving is er voor gekozen de inzet op dit onderwerp voor 2021 te beperken, ten behoeve van de uitvoering van opgaven.

Deze minimale uitvoering is conform het jaarplan 2021, waarbij bed & breakfast inrichtingen in de laagste prioriteit hebben gekregen. De uitvoering van andere onderwerpen ging vaak voor de uitvoering op dit onderwerp.

2.2.5 Thematisch toezicht In het jaarplan VTH Den Haag 2021 is ook een aantal specifieke onderwerpen benoemd voor thematisch toezicht. Allereerst volgt hieronder een tabel met de aantallen van thematisch toezicht. Daarna wordt er per onderwerp specifiek gerapporteerd over de uitvoering daarvan. Tabel 6: Thematisch toezicht in cijfers Onderwerp Doel aantal Resultaat controles* Hennepkwekerijen Onrechtmatig gebruik woningen Vakantieverhuur/AirBnB Illegale bouw Achterstallig woningonderhoud

60 2.000

67 1.479

Doel (KPI) aantal Resultaat beëindigde overtredingen 60 62 400 277

200 1.750 750

42 1.205 630

150 650 500

53 303 528

Doel Resultaat aantal besluiten 60 53 200 123 75 450 375

35 121 325

Hennepkwekerijen Onder regie van de Politie Haaglanden en in samenwerking met netwerkbeheerder Stedin neemt de HPB deel aan de aanpak van hennepkwekerijen binnen Den Haag. De Politie Haaglanden verzorgt de strafrechtelijke aanpak. Stedin zorgt voor een veilige situatie en doet aangifte van diefstal van elektriciteit. DSO verzorgt de bestuursrechtelijke aanpak (gebruik, veiligheid en bouwkundige staat) en legt een last onder dwangsom of bestuursdwang op en waar mogelijk bestuurlijke boetes. In 2021 zijn 67 controles uitgevoerd en is in 53 gevallen een bestuurlijke maatregel getroffen. In 14 gevallen kon geen bestuurlijke maatregel worden opgelegd om diverse redenen (bijvoorbeeld geen overtreder bekend of de woning was al ontruimd). Onrechtmatig gebruik woningen De HPB handelt meldingen af die binnenkomen via het Meld- en Steunpunt Woonoverlast, maar gebruikt ook signalen van andere diensten en instanties en houdt actief zicht op buurten en wijken. In 2021 zijn 1.479 controles uitgevoerd. Er zijn 277 overtredingen beëindigd, waarbij het in 123 gevallen nodig was om een bestuurlijke maatregel op te leggen. Aangezien de controles in woningen plaatsvinden liggen de cijfers ver onder de streefwaarden uit het jaarplan door COVID-19. Er is relatief veel tijd gestoken in scholing en bijvoorbeeld het onder de knie krijgen van (veel) nieuwe regels en werkmethoden.