RIS317975 Notulen van de raad van 20 december 2023

Vanuit de gemeente moet vertrouwen vooropstaan in plaats van wantrouwen, zeker als het gaat om mensen met een bijstandsuitkering, voor wie het al moeilijk genoeg is om rond te komen in deze dure tijden. Daarom is de PvdA blij dat in 2024 de zoektermijn voor jongeren in de bijstand wordt afgeschaft en dat er gekeken wordt of de Amsterdamse Garantieknop voor mensen die gaan werken vanuit de bijstand, ook een goed idee zou zijn voor Den Haag. Dank voor de schriftelijke beantwoording op deze punten, die gisteren inderdaad vrij laat binnenkwam. Voor de oplettende luisteraars: de moties die ik hierover eerder heb rondgestuurd, worden dus niet ingediend. Wel bleef er uit die schriftelijke beantwoording één punt over, namelijk de hoogte van het bedrag aan giften die je mag ontvangen in de bijstand. We kennen allemaal het voorbeeld van de mevrouw die af en toe boodschappen kreeg en daarom haar bijstandsuitkering moest terugbetalen. Dit zette in heel Nederland een beweging in gang voor een ruimhartiger giftenbeleid, ook in Den Haag. Maar inmiddels lopen we achter: alleenstaanden mogen € 1.200 aan giften ontvangen, samenwonenden € 1.700. In steden als Arnhem, Tilburg, Maastricht en Amsterdam is deze grens € 1.800 voor alleenstaanden én samenwonenden. Laten we als gemeente vrijgevigheid en solidariteit onder mensen niet in de weg staan en ook hier de grens verhogen.

Daarom de motie Verhoog bedrag giften in de bijstand naar € 1.800, met als dictum: verzoekt het college het bedrag dat mensen met een bijstandsuitkering jaarlijks mogen ontvangen als gift, te verhogen naar € 1.800. Deze motie is medeondertekend door de SP, de HSP, de ChristenUnie/SGP, GroenLinks, de Partij voor de Dieren, D66 en DENK. In een stad moet niet alleen gewoond maar ook gewerkt worden. Net als bij woningen is ook hier betaalbaarheid belangrijk. Startende ondernemers kunnen nauwelijks een plek vinden, net als loodgieters en meubelmakers. Een werkcorporatie is hier mogelijk een goed instrument voor. Daarom dienen we de motie Maak werk van betaalbare bedrijfsruimte in, met als dictum: verzoekt het college in het Uitvoeringsprogramma Bedrijfshuisvesting niet alleen in te zetten op het aantal vierkante meters bedrijfsruimte, maar ook op voldoende betaalbare bedrijfsruimte en als één van de instrumenten van het uitvoeringsprogramma een Haagse werkcorporatie te onderzoeken. Deze motie is medeondertekend door mijn collega Sewtahal en door Andrew van Esch van D66, Lesley Arp van de SP, Judith Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP en Adeel Mahmood van DENK. Het was recent goed nieuws dat de Raad van State oordeelde dat asielzoekers meer dan 24 weken per jaar mogen werken. Veel mensen die in een asielprocedure zitten, staan te springen om intussen actief aan de slag te gaan.

Met de tekorten op de arbeidsmarkt is dit ook voor werkgevers een welkome kans. Alleen zijn de gevolgen van de uitspraak en de regels nog onduidelijk voor veel werkgevers en blijven er kansen liggen. Daarom dien ik de motie Asielzoekers snel aan het werk in, met als dictum: verzoekt het college ondernemers en maatschappelijke organisaties versneld te informeren over de regels en procedures omtrent het in dienst nemen van asielzoekers, in 90

samenwerking met relevante instanties, waaronder het UWV, het COA en Vluchtelingenwerk Nederland, de informatieverstrekking over het in dienst nemen van asielzoekers te optimaliseren en te versnellen en te onderzoeken hoe ondernemers geholpen kunnen worden bij het proces van het aannemen van asielzoekers, bijvoorbeeld door middel van workshops, voorlichtingsbijeenkomsten en het beschikbaar stellen van helder informatiemateriaal. Deze motie wordt mede ingediend door mijn collega Samir Ahraui en door Hera Butt van GroenLinks. Hoewel de handhaving op het weghalen van weesfietsen in het Centrum heel goed gaat, kan er in andere delen van de stad, vooral in winkelstraten buiten het Centrum, nog een tandje bij. Weesfietsen zorgen immers voor minder fietsparkeerplekken die vervolgens uitpuilen, wat vaak weer zorgt voor een slechtere toegankelijkheid voor mensen met een rolstoel, rollator of kinderwagen. Daarom de motie Winkelstraten toegankelijker zonder weesfietsen, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken in welke winkelstraten buiten het Centrum de overlast van weesfietsen het grootst is, aan die winkelstraten extra aandacht te geven en bewoners en ondernemers actief te betrekken bij het weesfietsenprobleem. Deze motie wordt mede ingediend door mijn collega Mairan Sewtahal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik laat mevrouw Holman even op adem komen.

Ik vind dit een heel interessante motie, want ook mijn fractie heeft een hekel aan weesfietsen en überhaupt aan het best wel grote aantal rondslingerende fietsen, zeker in winkelstraten, waar het toch al druk is. Ik zou bijna zeggen: wie heeft daar geen hekel aan? Maar er is natuurlijk een weesfietsenaanpak en de motie van de Partij van de Arbeid lijkt eigenlijk te zeggen: doe daar een schepje bovenop. Dan vraag ik me af wat dat moet kosten en wie dat gaat betalen. Janneke Holman (PvdA). Dank voor de vraag. Nee, het is niet een schepje erbovenop in financiële zin. Het gaat echt om een herprioritering van de handhaving, want wij zien nu vaak dat in winkelstraten zoals de Weimarstraat en Fahrenheitstraat minder gehandhaafd lijkt te worden, terwijl ik de indruk heb dat ze bij mij voor de deur ongeveer een keer per kwartaal of per vier maanden komen checken, terwijl het daar echt niet nodig is. Daardoor en ook door signalen van bewoners en mensen die met de toegankelijkheid zitten, denken wij dat hier beter naar gekeken kan worden, vooral in die winkelstraten buiten het Centrum. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Duidelijk. Dank u wel. Janneke Holman (PvdA). Veel van onze parken, zoals het Zuiderpark, worden intensief gebruikt door hardlopers en andere sporters die in kleine groepen sporten.

Hoe mooi zou het zijn als we dat stimuleren en makkelijker maken door te kijken of het mogelijk is dat er meer basisfaciliteiten voor hen komen, zoals lockers, douches of een kleedruimte? Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken op welke wijze vrij toegankelijk sportfaciliteiten, zoals lockers of douches, in parken (zoals het Zuiderpark), kunnen worden gerealiseerd ten behoeve van amateursporters die zelfstandig in de buitenruimte sporten en de raad uiterlijk in Q2 over de uitkomsten te informeren. Deze motie wordt mede ingediend namens mijn collega Samir Ahraui. Een BIZ kan een winkelstraat echt een upgrade geven. Helaas zijn er nog veel winkelstraten waar onder veel ondernemers het animo hoog is, maar waar praktische belemmeringen zijn en de gemeente een handje zou kunnen helpen. Daarom de motie Elke winkelstraat een BIZ, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken in welke winkelstraten de behoefte groot is om een BIZ te starten, alle ondersteuning te bieden om een BIZ op te richten, zoals voorlichting over het proces voor aanvragen en voorlichting over de voordelen, voor bestaande en toekomstige BIZ'en straatmanagers aan te stellen die uitvoering geven aan de met de ondernemers afgesproken acties binnen het winkelgebied en hier in Q2 van 2024 over te rapporteren aan de raad.

Deze motie wordt mede ingediend namens mijn collega Mairan Sewtahal. Kavish Partiman (CDA). Ik vind de BIZ-motie heel interessant, maar we merken dat er juist in de straten waar er geen actieve BIZ is, een groot verloop is van ondernemers, waardoor mensen zich niet betrokken voelen bij de winkelstraat en niet actief zitting willen nemen in zo'n BIZ, want het is iets wat vanuit de winkelstraat moet komen. Ik weet dat mijn oud-collega van de VVD, de heer Roep, in 91

het verleden een voorstel heeft gedaan voor een vastgoedeigenaren-BIZ, want die blijven natuurlijk wél in de straat, omdat die panden in hun bezit zijn. Is het niet goed om dat idee mee te nemen in zo'n motie? Janneke Holman (PvdA). Dat is zeker iets waar we naar kunnen kijken; niet voor deze motie, want deze motie is nu deze motie, maar wel voor de uitwerking daarvan. De heer Partiman heeft er natuurlijk gelijk in dat het in sommige straten niet van de grond komt, omdat er veel doorloop is. Dat is ook echt iets waar de gemeente zich tegenaan kan bemoeien om te kijken of zij de mensen die er tijdelijk zitten - je weet meestal niet van tevoren dat je er tijdelijk zit als je daar een zaak start - toch te enthousiasmeren voor een BIZ, omdat je daar zo ontzettend veel voor terugkrijgt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik ben natuurlijk heel blij dat onze oud-collega Roep wordt aangeroepen. Mijn vraag is een beetje in lijn met mijn eerdere vraag over de weesfietsen, want ook hier zie ik een voorstel om, in dit geval, straatmanagers aan te stellen die uitvoering geven aan een bepaalde vorm van ondersteuning. Dat kost geld. Waar moet dat van betaald worden? Janneke Holman (PvdA). Volgens ons kan dit binnen het extra geld dat in het coalitieakkoord onder andere voor winkelstraten is uitgetrokken. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Volgens mij was dat incidenteel geld voor de winkelstraten. Ik begrijp dus dat dit ook tijdelijke posities zijn die tijdelijk worden ingevuld en dat daardoor andere keuzes niet kunnen worden gemaakt met het geld dat de wethouder nu beschikbaar heeft om zijn beleid vorm te gaan geven. Janneke Holman (PvdA). Dit is een punt om mee te nemen in de afweging van het geheel bij de vraag waar het geld aan besteed wordt. En wat 'tijdelijk' betreft: als er een goed lopende BIZ is, is het werk van de gemeente of van een winkelstraatmanager daar in die zin natuurlijk al klaar. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik denk dat ik het derde punt van het dictum dan niet goed begrijp, want daar staat: 'voor bestaande en toekomstige BIZ'en straatmanagers aan te stellen die uitvoering geven aan de met de ondernemers afgesproken acties binnen het winkelgebied'. Dat klinkt toch echt als iets wat permanent moet zijn. Als dat tijdelijk is, is het misschien nuttig om dat te verduidelijken en ook om aan te geven waar de dekking precies gevonden moet worden en dat daar geen extra middelen naartoe moeten gaan. Janneke Holman (PvdA). Goed punt. We gaan even kijken of we dat kunnen verduidelijken, want het is echt bedoeld als tijdelijk.

Het is ook niet in elke straat nodig en daar waar het wel nodig is, is het natuurlijk totaal afhankelijk van de straat hoelang het nodig is. De voorzitter. Door de fractie van de PvdA worden de volgende moties (PvdA.1, PvdA.2, PvdA.4 en PvdA.6) ingediend:

Motie PvdA.1 Asielzoekers snel aan het werk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ▪ er veel onduidelijkheid bestaat over de (on)mogelijkheden om asielzoekers aan het werk te laten gaan; ▪ de Raad van State heeft geoordeeld dat de regel dat een asielzoeker maximaal 24 weken per jaar mag werken niet rechtsgeldig is; 92

▪

Den Haag in veel sectoren een tekort aan arbeidskrachten heeft.

Overwegende, dat: ▪ de gemeente Den Haag streeft naar een inclusieve samenleving waarin eenieder gelijke kansen krijgt, ongeacht hun achtergrond of herkomst; ▪ asielzoekers die in Den Haag verblijven, een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de lokale economie en maatschappij; ▪ het van groot belang is dat ondernemers in Den Haag op de hoogte zijn van de geldende regels en procedures omtrent het in dienst nemen van asielzoekers; ▪ een versnelde en gerichte informatieverstrekking aan ondernemers kan bijdragen aan een succesvolle integratie van asielzoekers in het arbeidsproces. Verzoekt het college: ▪ ondernemers en maatschappelijke organisaties versneld te informeren over de regels en procedures omtrent het in dienst nemen van asielzoekers; ▪ in samenwerking met relevante instanties, waaronder het UWV, COA en Vluchtelingenwerk Nederland, de informatieverstrekking over het in dienst nemen van asielzoekers te optimaliseren en te versnellen; ▪ onderzoeken hoe ondernemers geholpen kunnen worden bij het proces van het aannemen van asielzoekers, bijvoorbeeld door middel van workshops, voorlichtingsbijeenkomsten en het beschikbaar stellen van helder informatiemateriaal. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdA.2 Elke winkelstraat een BIZ De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ▪ een aantal winkelstraten in Den Haag geen, of geen actieve BIZ hebben; ▪ zonder een BIZ een winkelstraat visieloos is; ▪ veel ondernemers aangeven zich wel aan te willen sluiten bij een BIZ. Overwegende, dat: ▪ het ondernemersklimaat in straten met een BIZ sterk verbeterd door een mooier straatbeeld, toename in passantenstroom en een verbeterde veiligheid; ▪ een BIZ de samenhorigheid tussen ondernemers vergroot en ervoor zorgt dat zij samen meer bereiken voor de straat. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken in welke winkelstraten de behoefte groot is om een BIZ te starten; ▪ alle ondersteuning te bieden om een BIZ op te richten, zoals voorlichting over het proces voor aanvragen en voorlichting over de voordelen; ▪ voor bestaande en toekomstige BIZ-zen straatmanagers aan te stellen die uitvoering geven aan de met de ondernemers afgesproken acties binnen het winkelgebied; ▪ hier in Q2 van 2024 over te rapporteren aan de raad. En gaat over tot de orde van de dag.

93

Motie PvdA.4 Sportfaciliteiten ook voor amateursporters De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ▪ parken zoals het Zuiderpark intensief worden gebruikt door hardlopers of andere amateursporters die alleen of in kleine groepen willen sporten; ▪ amateursporters in parken zoals het Zuiderpark geen mogelijkheden hebben om hun spullen veilig te kunnen opbergen of zich op een goede manier kunnen omkleden of douchen. Overwegende, dat: ▪ sporten in de openbare ruimte, met name in parken zoals het Zuiderpark, bijdraagt aan een gezonde levensstijl en het welzijn van inwoners kan bevorderen; ▪ amateursporters die niet aan een vereniging gebonden zijn, bijvoorbeeld hardlopers of voetbal groepen, vaak behoefte hebben aan basisfaciliteiten zoals douches, lockers en kleedruimtes voor een comfortabele sportervaring; ▪ het verbeteren van sportfaciliteiten in parken bijdraagt aan een inclusief sportbeleid dat voor iedereen toegankelijk is.

Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken op welke wijze vrij toegankelijk sportfaciliteiten, zoals lockers of douches, in parken (zoals het Zuiderpark), kunnen worden gerealiseerd ten behoeve van amateursporters die zelfstandig in de buitenruimte sporten; ▪ de raad uiterlijk in Q2 over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdA.6 Winkelstraten toegankelijker zonder weesfietsen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ▪ de basis in winkelgebieden niet altijd op orde is wat betreft hygiëne en veiligheid; ▪ Den Haag maar twee aangewezen gebieden kent waar het hele jaar door toezicht plaatsvindt op wees en fout geparkeerde fietsen; ▪ winkelstraten veel hinder ondervinden van weesfietsen, omdat hierdoor de winkelstraat niet toegankelijk is voor mindervaliden en het een negatief effect heeft op het straatbeeld. Overwegende, dat: ▪ winkelgebieden en winkelstraten toegankelijk moeten worden voor alle weggebruikers; ▪ de capaciteit voor het weghalen van weesfietsen beperkt is en deze zo efficiënt mogelijk ingezet moet worden; ▪ het verwijderen van weesfietsen het straatbeeld verbeterd. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken in welke winkelstraten buiten het centrum de overlast van weesfietsen het grootst is, en aan die winkelstraten extra aandacht te geven; ▪ om bewoners en ondernemers actief te betrekken bij het weesfietsen probleem.

94

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdA, daartoe gesteund door de fracties van D66, de SP en de ChristenUnie/SGP, wordt de volgende motie (PvdA.3) ingediend:

Motie PvdA.3 Maak werk van betaalbare bedrijfsruimte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). Constaterende, dat: ● de wethouder Economische ontwikkeling aangeeft dat sinds 2015 de hoeveelheid bedrijfshuisvesting met 65.000 vierkante meter is afgenomen; ● een gebrek aan betaalbare bedrijfshuisvesting negatieve gevolgen heeft voor de werkgelegenheid en innovatie in Den Haag; ● het college vanwege het grote gebrek aan bedrijfsruimte op 15 maart 2022 een urgentiebrief bedrijfshuisvesting naar de raad stuurde (RIS311819); ● in de brief staat dat zeker voor startende ondernemers vrijwel geen betaalbare bedrijfsruimtes beschikbaar zijn; ● het college in Q1 2024 komt met een uitvoeringsprogramma bedrijfsruimte. Overwegende, dat: ● de gemeente Amsterdam deze maand heeft besloten een werkcorporatie op te zetten die moet zorgen voor betaalbare bedrijfsruimte voor het productieve mkb; ● de gemeente Amsterdam aangeeft dit mede te willen doen omdat marktpartijen tot nu toe terughoudend zijn en dat dit ook de ervaring is in bijvoorbeeld de Binckhorst.

Verzoekt het college: • in het uitvoeringsprogramma bedrijfshuisvesting niet alleen in te zetten op het aantal vierkante meter bedrijfsruimte, maar voldoende betaalbare bedrijfsruimte; • Als één van de instrumenten van het uitvoeringsprogramma een Haagse werkcorporatie te onderzoeken. De voorzitter. Door de fractie van de PvdA, daartoe gesteund door de fractie van de SP, wordt de volgende motie (PvdA.5) ingediend: Motie PvdA.5 Verhoog bedrag giften in de bijstand naar € 1800 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 december 2023, ter bespreking van voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918). NB Deze motie is afhankelijk van de schriftelijke beantwoording van het Programma Werk & Inkomen die we pas dinsdag krijgen. Overwegende, dat: ▪ uit meerdere onderzoeken blijkt, waaronder door de landelijke Commissie sociaal minimum, dat een bijstandsuitkering niet toereikend is om van rond te komen; ▪ de gemeente onderlinge solidariteit niet in de weg moet staan, bijvoorbeeld wanneer mensen iemand met een bijstandsuitkering willen helpen; ▪ inwoners van Den Haag met een bijstandsuitkering op dit moment maximaal € 1200 (alleenstaand) of € 1700 (samenwonend) mogen ontvangen aan giften;

95

▪

dit bedrag in andere gemeenten hoger is: in o.a. Arnhem, Tilburg, Maastricht en Amsterdam geldt een grens van € 1800.

Verzoekt het college: ▪ het bedrag dat mensen met een bijstandsuitkering jaarlijks mogen ontvangen als gift te verhogen naar € 1800. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Morgen is het de kortste en donkerste dag van het jaar. Daarna wordt het langzaamaan weer langer licht. Daar zien we vandaag nog niks van. Toch weten we zeker dat het zo zal gaan. Het is meer dan de wens voor langere en lichtere dagen. Het is hoop, hoop op iets wat zeker komt. Die hoop is vandaag ook mijn wens voor onze stad en ons als stadsbestuur, want het is niet alleen bijna de kortste dag; over een paar dagen vieren we ook kerst, een feest van licht, van donkere dagen waarin iets nieuws begint. Kerst is niet het feest van overdadige diners en bomen, maar van mensen die hopen dat het beter wordt, die delen om rijker te worden en die weten dat het niet gaat om wat je onder de kerstboom verzamelt, maar om wie daar samen met jou omheen staan. Ik hoop dat iets van die rijkdom, van het licht en de warmte die kerst betekent, ook voor ons en onze stad mag gelden, want hoewel kerst het feest van het licht is, is in onze stad veel donker. Er slapen te veel mensen op straat. Mensen worden als koopwaar verhandeld. De schepping zucht en steunt onder ons consumptiegedrag en we putten samen de wereld uit.

Mensen vrezen dat, wanneer de echte kou komt, ze de rekeningen niet kunnen betalen en hebben uit voorzorg de verwarming uit. De inflatie is hoog en de lonen stijgen nog onvoldoende mee. Veel van die zorgen kunnen we niet van de ene op de andere dag oplossen. Ook kunnen wij als gemeenteraad van Den Haag dat niet alleen. Toch mogen we ook vandaag leven in de overtuiging dat het licht echt komt. We mogen daar ook naar handelen door zelf het donker in de stad een stukje lichter te maken, net als al die andere mensen die onze stad verlichten: de jeugdhulpverlener die een vervangend thuis kan bieden voor het eenzame kind, de vrijwilliger bij de voedselbank die mensen echt ziet staan of de vrouw die dagelijks de boodschappen haalt voor haar oude buurman. Laat dat ook het streven van ons als raad en college zijn: licht brengen in het donker. Dat licht moet ook doorschijnen in de begroting: hoe brengen we via de gemeentelijke middelen licht bij hen die in het donker leven? De ChristenUnie/SGP hecht eraan om te beginnen met het feit dat dit college allerlei begrotingsregels aan de laars lapt, want regels spreken we niet voor niks af. Ze zijn de randvoorwaarden waarbinnen we besluiten nemen, zodat we behoed blijven voor financieel onheil. In deze begroting worden meerdere spelregels aan de laars gelapt. Het ravijnjaar 2026? We zien het later wel.

Een afgesproken norm voor het weerstandsvermogen? We doen alvast een greep uit de algemene reserve en vullen dat later wel weer aan, vooruitlopend op een nog niet bekend jaarresultaat. Wat vindt de wethouder Financiën van het gemak waarmee de regels feitelijk overboord zijn gezet door politieke keuzes? En waarom sprak ze in het debat in de commissie van 'uitgangspunten' en niet van 'regels'? De ChristenUnie/SGP is van mening dat de regels gerespecteerd dienen te worden. Daarom een motie met collega Arp, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij de Voorjaarsnota 2024 een vooruitblik te geven hoe aan de spelregels kan worden voldaan voor de begroting van 2025-2028 en daarbij in te gaan op verschillende scenario's van de herijking van het Gemeentefonds in 2026. Met name in het veiligheidsbeleid wordt duidelijk wat er gebeurt als je de begrotingsregels niet volgt. Over 2026 is nog veel onduidelijk, maar ook in de komende jaren lopen de uitgaven voor veiligheid terug door wegvallend rijksgeld. De ChristenUnie/SGP vindt het onwenselijk dat het college voorstelt om per aanpak te kijken op welke manier die opnieuw kan worden gefinancierd en of een aanpak kan worden stopgezet. Regeren is immers vooruitzien.

Daarom een motie met collega Guernaoui van Hart voor Den Haag, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college uit te werken wat het aflopen van de veiligheidsbudgetten betekent voor Den Haag en daarbij specifiek aandacht te hebben voor de veiligheidsbeleving, aanpak van high impact crimes, ondermijning, jeugdcriminaliteit,

96

digitale veiligheid, radicalisering en jeugdgroepen en de raad hierover bij Voorjaarsnota 2024 te informeren. De ChristenUnie/SGP is blij met de aanpak Preventie met Gezag. Er ligt een uitvoerig uitvoeringsprogramma waarbij er aandacht is voor de vier specifieke wijken van Zuidwest. Daarvoor is per jaar € 3,9 mln. beschikbaar, met een commitment voor tien jaar. Het motto is: doen wat nodig is en doen wat werkt. Een van de plannen is om boa's aan te nemen die zich specifiek richten op jongeren en de jeugd, de zogenaamde jeugdboa's. Wat de ChristenUnie/SGP betreft is dat een goed idee. Alleen komen er voor heel Zuidwest slechts twee jeugdboa's, terwijl elke wijk vraagt om een andere aanpak en andere jongeren kent en de effectiviteit van een jeugdboa kan toenemen als hij of zij echt aanwezig is en relaties kan opbouwen met jongeren in de wijk. Willen we doen wat nodig is en doen wat werkt, dan zijn deze miljoenen van het Rijk een uitgelezen kans om in alle vier de wijken een jeugdboa aan te stellen. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college vanuit de middelen voor Preventie met Gezag in élke wijk in Zuidwest ten minste één jeugdboa aan te stellen en de raad hierover te informeren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vind dit een heel mooi punt van de ChristenUnie, want ook wij als VVD zijn groot voorstander van jeugdboa's. We denken dat ze heel nuttig werk doen.

Ook al is het nog maar in de pilotfase, wij zijn ervan overtuigd dat dit echt effect gaat hebben, maar dit komt wel uit de dekking van een bestaand programma waar meer heel goede onderdelen in zitten. Dus wat moet er dan minder gedaan worden? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Vanuit ons oogpunt zou het moeten kunnen binnen het uitvoeringsprogramma dat er nu is. Ik heb het nu even niet voor me en ik heb daar dus niet de concrete dekking voor, maar het zou wel te regelen moeten zijn. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan wacht ik het antwoord van de portefeuillehouder, de burgemeester, op dit punt af voordat mijn fractie een afweging kan maken over deze motie. Wij steunen het doel heel erg, maar we willen weten ten koste waarvan het zou gaan. Als daar ruimte voor is, lijkt het natuurlijk wel heel mooi. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Waarvan akte. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik had een beetje dezelfde verwarring. Ik dacht dat u het had over landelijke middelen die beschikbaar worden gesteld. Zijn die middelen er al of moeten die nog komen? Die zijn er al en worden besteed, zie ik aan de knikjes. Oké, en u stelt iets anders voor. Dan sluit ik me aan bij de vorige spreker en wacht ik het even af. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ook daarvan akte.

De ChristenUnie/SGP maakt zich zorgen over heel jonge kinderen die geen passende plek vinden binnen de vve of het onderwijs. De wachtlijsten voor kinderdagcentra zijn anderhalf jaar. Ook voordat je op speciaal basisonderwijs zit, ben je gerust een tot anderhalf jaar verder. Dat leidt tot thuiszitters. Dat blijken er honderden te zijn in onze stad. Voor deze kinderen zou een tussenvoorziening heel veel kunnen betekenen: een plek met expertise voor het aanbrengen van structuur, basisvaardigheden, ritme en een passende vervolgplek. Dit ontlast ouders en geeft het kind de mogelijkheid zich te ontwikkelen. Dat is geen definitieve oplossing, maar is wel een stuk beter dan wat er nu is, namelijk niks. Het is wat de ChristenUnie/SGP betreft te makkelijk om dan als stad te zeggen: dit moet het onderwijs maar oplossen. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken of er behoefte is aan een tussenvoorziening voor deze kinderen waar een vorm van ritme en structuur, eventueel onderwijs of werken aan basisvaardigheden en zorg kan worden gecombineerd totdat er een passende plek is, de wachtlijsten voor speciaal onderwijs te monitoren en daarbij ook aandacht te hebben voor de gemiddelde wachttijd, thuiszitters en de duur van het screeningsproces en de raad hierover te informeren. Dan de energietransitie. Overal zagen we alarmerende berichten over het stroomnet.

In Almere kan een hele wijk niet worden aangesloten. In Apeldoorn kunnen honderden warmtepompen niet worden aangesloten. Amsterdam luidde de noodklok, evenals Stedin vanochtend hier in Den Haag, in 97

tegenstelling tot wat de wethouder twee weken geleden zei, namelijk dat Den Haag de maximale capaciteit nog niet had bereikt. Daar praten we morgen verder over, want dit is voor velen een probleem, ook voor huishoudens met zonnepanelen, die soms voor niks elektriciteit opwekken omdat terugleveren simpelweg niet gaat. Dit is een van de redenen waarom de ChristenUnie/SGP niet begrijpt dat dit college geen werk wil maken van kabelgoottegels, een veilige en simpele manier om je zonnepanelen direct te gebruiken om auto's op te laden. Dat doen mensen nu al, maar dan liggen de stroomkabels gewoon op de stoep in plaats van weggewerkt in tegels. De aanleg van laadpalen in de openbare ruimte loopt bovendien vertraging op, ook door een overbelast netwerk. Daarom zouden de kabelgoottegels een gat in de markt kunnen zijn. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college in de loop van 2024 een pilot met kabelgoottegels te starten om de energietransitie in Den Haag te versnellen en de raad hierover te informeren. Marieke van Doorn (D66). Ik denk dat er goede intenties achter deze motie zitten. Wij vragen ons wel af of dit niet gaat leiden tot gereserveerde parkeerplaatsen voor mensen die per se voor hun deur willen parkeren omdat daar dan zo'n goot ligt. Hoe ziet de ChristenUnie dat? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Wij zouden die plekken niet willen reserveren.

Alleen hebben mensen in de praktijk hun auto best vaak wél voor de deur staan. Het is dus niet zo dat je gegarandeerd kan laden, maar de mogelijkheid is er wel. Die is er nu niet of mensen gooien de kabels nu gewoon op de grond, met alle mogelijke gevolgen van dien. Afgelopen november bestond de Grondwet, die voor elke Nederlandse burger de grondrechten beschermt, 175 jaar: de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, het recht op demonstratie et cetera. Die rechten moeten we koesteren maar staan onder druk. Grondrechten zijn niet absoluut maar verhouden zich tot elkaar, leveren spanning op en schuren soms ook. De Grondwet vraagt om zorgvuldigheid en blijvend onderhoud. Het lijkt de ChristenUnie/SGP daarom goed om in De Staat van de Stad ook aandacht te schenken aan de staat van de klassieke grondrechten. Daarom een motie met collega Butt, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college in De Staat van de Stad aandacht te schenken aan hoe het staat met de klassieke grondrechten in Den Haag en hoe die worden beleefd. Ik begon mijn bijdrage met de hoop op iets wat zeker komt, in de stellige overtuiging dat het licht door zal breken. Soms breekt het licht langzaam door. Waar we als raad twee jaar geleden nog lastminute per motie een permanente winteropvang moesten regelen, is die er inmiddels gewoon.

Waar we vorig jaar lastminute per motie de WKR open lieten gaan tussen kerst en oud en nieuw, is dat nu gewoon zo. Het komt soms dus langzaam, maar het komt. Ik wens onze stad dat licht toe en ik wens u allen hier in deze zaal de rust en de ruimte om met de mensen die u lief zijn, het licht te vieren en de rijkdom om uit te mogen delen van wat je hebt gekregen. De voorzitter. Door de fractie van de ChristenUnie/SGP worden de volgende moties (CU/SGP.1, CU/SGP.2, CU/SGP.3 en CU/SGP.6) ingediend:

Motie CU/SGP.1 een jeugdboa voor elke wijk, betaald door het Rijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918), constaterende, dat: ▪ € 3,93 miljoen jaarlijks beschikbaar is gesteld door het Rijk om Preventie met Gezag in Zuidwest vorm te geven; ▪ in het uitvoeringsprogramma Preventie met Gezag 2023-2026 budget is gereserveerd voor 2 jeugdboa's in Zuidwest; overwegende, dat: ▪ de effectiviteit van jeugdboa's toeneemt wanneer zij een relatie kunnen opbouwen met jongeren en vanuit een vertrouwensrelatie kunnen werken; 98

▪ ▪ ▪

2 jeugdboa's die vertrouwensrelatie niet voor heel Zuidwest kunnen opbouwen, wat ten koste zal gaan van de zichtbaarheid en effectiviteit van jeugdboa's; Zuidwest bestaat uit vier grote en diverse wijken, elk met andere jongeren en jeugd(groepen); het uitvoeringsprogramma Preventie met Gezag als titel draagt: “doen wat nodig is, doen wat werkt”;

verzoekt het college: ▪ vanuit de middelen voor Preventie met Gezag in élke wijk in Zuidwest ten minste één jeugdboa aan te stellen en de raad hierover te informeren, en gaat over tot de orde van de dag.

Motie CU/SGP.2 een tussenvoorziening voor jonge kinderen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918), constaterende, dat: ▪ veel kinderen op de wachtlijst staan voor speciaal basisonderwijs, al dan niet vanuit een peuteropvang; ▪ zolang kinderen niet geplaatst kunnen worden, zij aangewezen zijn op verlengde peuteropvang, langer in een reguliere klas blijven of thuis zitten; overwegende, dat: ▪ kinderen niet voor niets naar het speciaal basisonderwijs worden doorverwezen; ▪ verlengde peuteropvang voor 6 maanden kan worden toegekend, terwijl de wachtlijsten voor speciaal basisonderwijs oplopen tot anderhalf jaar, en verlenging daarmee dus niet toereikend is; ▪ het niet alleen voor het betreffende kind van belang is op een passende plek naar school te gaan, maar ook voor klasgenoten en personeel; ▪ de SPPOH de wachtlijsten monitort waardoor de gemeente zelf alleen periodiek zicht heeft op de wachtlijsten; verzoekt het college: ▪ te onderzoeken of er behoefte is aan een tussenvoorziening voor deze kinderen waar een vorm van ritme en structuur, eventueel onderwijs of werken aan basisvaardigheden en zorg kan worden gecombineerd, totdat er een passende plek is; ▪ de wachtlijsten voor speciaal en speciaal basisonderwijs te monitoren en daarbij ook aandacht

te hebben voor de gemiddelde wachttijd, thuiszitters en de duur van het screeningsproces; ▪ de raad hierover te informeren, en gaat over tot de orde van de dag.

Motie CU/SGP.3 geen aannames met veiligheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918), constaterende, dat: ▪ de totale uitgaven voor veiligheid in de begroting afnemen, in 2024 met 1,7 miljoen euro oplopend tot 11,5 miljoen euro in 2027 ten opzichte van 2023; ▪ de afname onder meer de middelen voor de aanpak van ondermijning, jeugdcriminaliteit, digitale veiligheid, high impact crimes en radicalisering betreft (Beantwoording technische 99

vragen https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/13557597/1/RIS317205_Bijlage_1_Beantwoordi ng_technische_raadsvragen_Programmabegroting_2024-2027 74); overwegende, dat: ▪ onduidelijk is wat de gevolgen zijn voor het reguliere veiligheidsbeleid wanneer deze aanpakken aflopen; ▪ niet bekend is of deze aanpakken ook middels het structurele veiligheidsbeleid (deels of anders) kunnen worden voortgezet; ▪ daarmee ook niet inzichtelijk is wat de gemeente aan inzet op veiligheid kwijtraakt door met deze begroting in te stemmen; verzoekt het college: ▪ uit te werken wat het aflopen van de veiligheidsbudgetten betekent voor Den Haag en daarbij specifiek aandacht te hebben voor de veiligheidsbeleving, aanpak high impact crimes, ondermijning, jeugdcriminaliteit, digitale veiligheid, radicalisering en jeugdgroepen; ▪ de raad hierover bij Voorjaarsnota 2024 te informeren, en gaat over tot de orde van de dag.

Motie CU/SGP.6 start een pilot kabelgoottegels De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 december 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2024-2027 (RIS316918), constaterende, dat: ▪ de realisatie van laadpalen langer duurt dan voorgaande jaren, “met uitschieters van 2 tot 3 jaar, wat voornamelijk wordt veroorzaakt door het uitblijven van netuitbreidingen door Stedin”( Uit Staat van de Stad, trendrapportage 2023 RIS315997 RIS315997+Staat+van+de+Stad+-+trendrapportage+2023 (raadsinformatie.nl)); ▪ in de herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's (RIS316608) wordt geconcludeerd dat 'wegens sterke groei van het aantal elektrische auto's en de bijbehorende laadbehoefte, duidelijk is dat het openbare laadnetwerk de komende jaren verder moet worden doorontwikkeld'; overwegende, dat: ▪ laadpalen voor elektrische auto's een stevige intensivering van het elektriciteitsnet vragen die er op dit moment nog niet is; ▪ een bi-directioneel laadbare auto kan functioneren als een kleine buurtbatterij waar energie kan worden opgeslagen, waardoor het elektriciteitsnet wordt ontlast; ▪ de ontwikkeling van bi-directioneel laden via de huidige openbare laadpalen nog niet wordt ondersteund; ▪ het college het laden van auto’s in de openbare ruimte nu nog niet toestaat, onder meer omdat er in Den Haag veel gestapelde bouw

bestaat, de verdichting hoog is en er veel auto's per vierkante meter zijn (Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's (RIS316608) 2 (raadsinformatie.nl)); ▪ het laden van auto’s vanuit eigen (opgewekte) energievoorziening nu niet veilig kan door losliggende kabels over het trottoir, maar incidenteel wel gebeurt; ▪ kabelgoottegels het laden in de openbare ruimte vanuit een privé-aansluiting op een veilige manier mogelijk maken en in verschillende gemeenten worden toegestaan als aanvulling en versnelling op de energietransitie;

100