RIS317721 Notulen van de raad van 30 november 2023

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 30 november 2023 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda (afscheid vertrekkend raadslid Tseggai) B. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid C. Beëdiging van het nieuw benoemd raadslid Schorsing D. Stad in de raad E. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken F. Vaststelling van de notulen van 9 november 2023 G. Vaststelling van de Besluitenlijst G.1 Voorstel van het presidium inzake benoeming leden Adviescommissie bezwaarschriften (RIS317088) G.2 Voorstel van het presidium inzake benoeming van een tweede lid van de adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH (RIS317166) G.3 Voorstel van het college inzake Verklaring van geen bedenkingen voor aanvraag omgevingsvergunning voor een horeca-paviljoen met terras in het duin bij het Noordelijk Havenhoofd naast Strandweg 3J (RIS316604) H. Datumbepaling initiatiefvoorstel (HvDH) Dag van de Ondernemer (RIS317135) I. Afronding debat Buurtwerk Steenwijklaan 500 J. Actualiteitendebat opvang asielzoekers Atlantic Hotel Kijkduin Beraadslaging over K. Gewijzigd voorstel van het college inzake Vaststelling ontwerpbestemmingsplan Kop Assumburgweg 2023 (RIS316318) L. Voorstel van het college inzake formaliseren uitvoeringskrediet ten behoeve van de verbouwing Noodzetel (RIS317028) M.

Gewijzigd voorstel van het college inzake Binnenstadsplan Den Haag 2033 'Een levendige, groene en verbonDen Haagse binnenstad' (RIS316359) (agendapunt niet aan de orde geweest) N. Gewijzigd voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest (RIS315261) (agendapunt niet aan de orde geweest O. Voorstel van het college inzake Verplaatsing woonwagenlocatie Energiestraat (RIS316365) Agendapunten P en Q worden gezamenlijk besproken P. Voorstel van het college inzake Vaststelling ontwerp-bestemmingsplan Anna van Hannoverstraat 4 (RIS317026) (agendapunt niet aan de orde geweest) Q. Voorstel van het college inzake Beeldkwaliteitsdocument Anna van Hannoverstraat 4 (SoZa) (RIS317025) (agendapunt niet aan de orde geweest) Agendapunten R en S worden gezamenlijk besproken R. Voorstel van het college inzake Zienswijze 6e gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS316830) S. Voorstel college inzake toestemming ontwerpbesluit vijfde wijziging Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS316810) T. Nadeelcompensatie (RIS317015 en RIS317210)

1

Afronding debat commissie U. Manege de Wildhoef V. Permanente winteropvang 2023-2024 (RIS316690) (agendapunt niet aan de orde geweest) W. Definitieve gunning aanbesteding doorontwikkeling jeugd- en gezinshulp (RIS316068) X. Stand van zaken renovatie Binnenhof en ontwerp publieksentree Tweede Kamer (RIS316383) Y. Haagse MKB-toets (RIS316448) (agendapunt niet aan de orde geweest) Z. Inloopavond opvang asielzoekers (agendapunt niet aan de orde geweest) AA

1K ZIE J3 zelfmoordpreventie (RIS316244) (agendapunt niet aan de orde geweest)

AB

Samenstelling van het bestuur van de Bewonersorganisatie Rivierenbuurt Spuikwartier (RIS315148) Onderwijsdebat (agendapunt niet aan de orde geweest) Evaluatie Welstandsnota Den Haag 2017 (RIS315603) en Advies kwartiermaker stadsstedenbouwer (RIS316708) (agendapunt niet aan de orde geweest) Jaarverslag 2022 - Gemeentelijke Ombudsman en Jeugdombudsman (RIS315017 en RIS315018) (agendapunt niet aan de orde geweest) Stand van zaken leerlingenvervoer (RIS316905) (agendapunt niet aan de orde geweest) Herinrichting Meester de Bruinplein (RIS313781) (agendapunt niet aan de orde geweest)

AC AD

AE AF AG

De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 43 leden: Ahraui (PvdA - na installatie), Arp (SP), Assad (D66), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (CDA), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (VVD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood* (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66)), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Schmeets (PvdD), Sewtahal* (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Tseggai (PvdA - tot installatie Ahraui), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) en Çelik (DENK). Afwezig: Faïd (HSP) en Baboeram (GroenLinks) * Mahmood en Sewtahal onthouden zich van stemming bij agendapunt AF inzake de moties over leerlingenvervoer De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Geachte leden van de raad, hierbij open ik uw vergadering. Het is donderdag 30 november, de verjaardag van mevrouw Klokkenburg en van wethouder Van Asten.

(Geroffel op de tafels) De voorzitter. De briefjes waarop u de leeftijden mag raden, worden straks opgehaald. Welkom bij de vergadering van de gemeenteraad. U bent allen zeer welkom. We hebben met uw aanwezigheid op de publieke tribune rekening gehouden bij de volgorde van de agenda, maar het 2

zal toch wel enige tijd nemen. Ik vraag uw begrip daarvoor. Dat zeg ik ook tegen de mensen thuis die kijken of misschien luisteren. Fijn dat u er allemaal bent. Bericht van verhindering is ontvangen van mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij vanwege privéomstandigheden. Ook mevrouw Baboeram van GroenLinks kan vandaag niet aanwezig zijn. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Eventuele overige gesprekken graag buiten deze vergaderzaal, zodat we de insprekers en elkaar in het debat goed en geconcentreerd kunnen blijven volgen. Dat geldt voor iedereen en nu ook. Het debat mag stevig zijn op de inhoud, maar niet gericht op de persoon. Voor u, insprekers, geldt dat u uw bijdragen levert naar de afspraken die daarvoor gelden. Dat betekent bijvoorbeeld dat u raadsleden of collegeleden niet bij hun voornaam mag aanspreken. Ook is het niet toegestaan om namen van medewerkers te noemen. Vanaf de tribune ook geen blijken van instemming of afkeuring. Aanwezigheid in de raadzaal is voorbehouden aan de raadsleden. Ik zit niet de hele vergadering voor, maar ook mijn plaatsvervanger zal toezien op deze afspraken. Dennis Groenewold zal vandaag op een aantal momenten als plaatsvervanger optreden. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen.

Met de fractievoorzitters heb ik afgesproken om de vergadering uiterlijk om een uur of twaalf af te ronden. Dat betekent dat we effectief waarschijnlijk om 23.00 uur zullen stoppen, omdat daarna dan nog de stemmingen en de stemverklaringen moeten plaatsvinden.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: -

Afscheid vertrekkend raadslid Tseggai.

De voorzitter. Ik ga nu namens u iets zeggen tegen mevrouw Tseggai van de Partij van de Arbeid, want zij gaat ons verlaten. Dat is best wel spannend, Mikal, althans voor mij. Geachte leden van de raad, geachte aanwezigen, college en lieve Mikal. Zestien jaar geleden je was toen 12 - schijn je op televisie gezegd te hebben dat je politicus wilde worden. Als dat klopt, heb je er nog best lang over gedaan. Je was al 22 voordat je in 2018 als raadslid plaatsnam in deze zaal. Je was toen het jongste raadslid; dat wel. Vervolgens werd je ook nog de jongste fractievoorzitter in onze raad en dus ook het jongste lid van de vertrouwenscommissie, maar dat staat niet in mijn tekst. Als raadslid had je aandacht voor de thema's onderwijs, integratie, stadsontwikkeling, wonen en veiligheid. 'Aandacht voor' is wat zwak uitgedrukt, zeker als het om jouw inzet ging, met name op de terreinen van onderwijs, integratie en wonen. Ik citeer uit een recent artikel: 'Kansengelijkheid is wat haar drijft, zowel in de gemeenteraad als straks in de Tweede Kamer.' Zelf zeg je in dat artikel: 'Het zou fijn zijn als onze samenleving iets minder ingericht zou zijn op mazzel, maar dat we een systeem hebben dat iedereen een betaalbaar huis kan vinden en dat elk kind een eerlijke kans krijgt, ongeacht het inkomen van je ouders of wat je afkomst is.

Dat is iets wat ik probeer te bereiken in de politiek.' Wat die kansengelijkheid betreft: je zette je onder andere specifiek in voor extra aandacht voor basisschoolleerlingen in achterstandswijken, toegankelijke huiswerkbegeleiding, de aanpak van stagediscriminatie van mbo-studenten, het tegengaan van zwangerschapsdiscriminatie op de arbeidsmarkt en discriminatie op de woningmarkt, het stimuleren van goede verhuur en de aanpak van schimmel in huurwoningen. Mikal, je verlaat deze raadzaal en neemt even verderop zitting in de Tweede Kamer, waar je aandacht zult blijven hebben voor kansengelijkheid. Met name twee landelijke thema's zullen niet helemaal nieuw zijn voor je. Op beide terreinen toonde je je in deze raadzaal reeds nadrukkelijk betrokken. Ten eerste noem ik het monument voor de trans-Atlantische slavenhandel dat zal verrijzen op het Lange Voorhout. Met de komst van dit monument is een belangrijke stap gezet in het proces 3

om het slavernijverleden deel te laten uitmaken van ons collectieve geheugen. We danken dit monument aan jou en mede-raadslid Serpil Ateş, die vorig jaar uit de raad vertrok. Het tweede thema is uitermate actueel, omdat de goedheiligman weer met zijn gevolg in ons land is gearriveerd, ondanks weer en wind, zoals ik uit eigen ervaring kan zeggen. Een meerderheid van onze raad stemde in 2019 met jouw motie voor een inclusieve sinterklaasintocht met een Piet voor alle Haagse kinderen in. In het artikel waaruit ik net citeerde, roep je jongeren op om actief mee te doen in de politiek. Je hebt een boodschap voor ze, die ik hier graag herhaal: 'Sommige jongeren zeggen: ik ben niet geïnteresseerd in politiek en wil me daar niet mee bemoeien. Maar politiek bemoeit zich wel met jou.' Dat citaat onderstreept heel duidelijk de noodzaak van politieke betrokkenheid. Als medeverslaafde aan de publieke zaak kan ik me daar van alles bij voorstellen. Mikal, graag wens ik je succes toe met je verdere politieke loopbaan. Het ga je goed. Wees voorzichtig, zeg ik daar ook nog even bij, maar dat heb ik je vaker gezegd. Als dank voor je inzet als raadslid reik ik je hierbij de vroedschapspenning uit. (Applaus) De voorzitter. Ik geef voor het laatst, althans in deze rol, het woord aan mevrouw Tseggai. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter, lieve Jan.

Ik sta hier vandaag een beetje met een zwaar gemoed, niet vanwege de verkiezingsuitslag - met die politieke analyses zal ik jullie niet vermoeien - maar omdat ik niet zo heel goed ben in afscheid nemen, zeker van een plek waar ik met zoveel plezier gewerkt heb. Ik woon nu precies tien jaar in Den Haag. Op mijn 18de kwam ik in Den Haag te wonen voor een nieuwe fase van mijn leven, mijn studententijd. Ik kende helemaal niemand en ik had van tevoren nooit kunnen voorspellen dat ik me hier zo thuis zou voelen. Na tien jaar kan ik zeggen dat ik alles aan Den Haag te danken heb: mijn studie, mijn beste vrienden, politieke familie en lieve buren. In een week tijd ben ik nu afgestudeerd - dat duurde heel lang, maar oké - en neem ik afscheid van de raad. Dat voelt nu echt bijna als het einde van een tijdperk, waarbij ik voor de notulen dus even wil zeggen dat het voor mij natuurlijk wel de hoogste tijd was om af te studeren. Mijn ouders zeiden vroeger altijd tegen mij dat ik twee keer zo hard zou moeten werken dan anderen. Mijn ouders hadden geen opleiding en geen hoog inkomen, maar we hadden thuis wel een Eritrees uiterlijk en een Eritrese achternaam. Ik heb er in de afgelopen vijfenhalf jaar twee kleine halfzusjes bij gekregen.

Ik kan het niet verkroppen als mijn vader dat gesprek opnieuw zou moeten voeren met hen, want zolang het nodig is dat ouders zo'n gesprek voeren, is het systeem in Nederland kapot. Ik sta te popelen om dat systeem vanuit de Kamer te repareren. Toen ik vijfenhalf jaar geleden binnenkwam in de Haagse gemeenteraad, vond ik dat best wel heel spannend. Ik voelde me bij tijd en wijle net een brugklasser: je weet niet waar de wc's zijn, je kent niemand en je weet gewoon nog niet hoe het allemaal werkt. Ik kan na een paar dagen in de Tweede Kamer vertellen dat ik mij nu weer zo voel, maar ik weet dat het vast weer goed komt, want dat gebeurde hier ook. Zodra ik de weg in de Kamer een beetje weet, zal ik de ervaringen, verhalen en problemen die ik vanuit het échte Den Haag meeneem, gebruiken om de stad vanuit de Kamer weer vooruit te helpen, om de systemen die mensen tegenwerken, te repareren, om ervoor te zorgen dat alle Haagse en Nederlandse kinderen een eerlijke kans krijgen op een mooie toekomst en om ervoor te zorgen dat je ook met een lager inkomen meedoet in deze samenleving. Ik ga van deze onbeperkte spreektijd gebruikmaken om een aantal mensen te bedanken. Allereerst mijn fractie. Janneke en Samir; voor het eerst sinds we elkaar tien jaar geleden bij de Jonge Socialisten hebben leren kennen, scheiden nu onze wegen.

Maar ook Martijn, Mairan, Ab, Charlotte, Hanne en Milan zijn allemaal onderdeel geworden van mijn rode familie. Ik wil jullie uit de grond van mijn hart bedanken voor de steun en de warmte in de afgelopen jaren tijdens hoogte- en dieptepunten. Maar ook mijn familie en vrienden verdienen een dankwoord. Mijn ouders, mijn beste vrienden en mijn zusjes Lilian, Rhodee en Delina herinneren mij elke dag aan mijn motivatie om politiek actief te zijn. En, niet geheel onbelangrijk: ze houden mij met beide benen op de grond. Ik ben ervan overtuigd dat dat onmisbaar is om in de politiek overeind te blijven. Last but not least wil ik jullie allemaal, alle collega's in de raad, alle fractiemedewerkers, griffiemedewerkers en facilitaire medewerkers, heel erg bedanken voor de fijne samenwerking.

4

Ik rond af. Ik mag van mijn opvolger Ahraui geen clichéadviezen geven in mijn afscheidsspeech, maar dat ga ik toch doen, want ik word toch niet onderbroken. Het gaat hier heel vaak over omgangsvormen, niet altijd in positieve zin. Ook ik was daar niet altijd tevreden over, maar toen ik wegens ziekte een tijdje afwezig was, heb ik van bijna iedereen in deze zaal een appje, een kaartje, chocola of een bloemetje gekregen. De warmte die ik toen heb gevoeld, heeft mij laten zien dat we het best wel kunnen met z'n allen. Als ik toch een advies zou mogen geven, zou dat daarom zijn: blijf allemaal de mens achter de politicus zien en durf erop te vertrouwen dat iedereen hier zit met de intentie de stad een beetje beter te maken, ook al ben je het niet altijd eens met de manier waarop. Ik sluit af met woorden van Eberhard van der Laan: 'Wees lief voor de stad, maar ook voor elkaar'. (Applaus) De voorzitter. We gaan over naar het verslag van de commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven en we gaan schorsen nadat meneer Ahraui is beëdigd, maar eerst wil ik u iets melden wat ik aan het begin zou melden. Ik heb zojuist in aanwezigheid van een aantal van u hier buiten een petitie namens ruim 2.000 mensen gekregen voor het behoud van de buitenruimte voor de paarden van manege De Wildhoef. Daar waren ook twintig paarden bij, met mensen die net of al wat langer paard kunnen rijden.

Dan weet u dat; ik zeg dat omdat ik dat net ook buiten heb gezegd. Ik laat u de petitie nu zien en ik geef haar nu aan de griffier. Volgens mij hebben ten minste 2.000 mensen de petitie ondertekend.

Aan de orde is: B.

Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid.

De voorzitter. De fractie van de Partij van de Arbeid draagt Samir Ahraui voor als raadslid. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven, meneer Martinez van Andel, voor het verslag van de bevindingen van de commissie. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 30 november 2023, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en de verdere bij de Kieswet gevorderde stukken ingezonden door de heer S. Ahraui, Partij van de Arbeid, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot zijn toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag. Daarmee is de heer Ahraui tevens gekwalificeerd voor en grote kanshebber op de titel 'recordhouder meeste benoemingen in één raadsperiode'; proficiat! (Applaus) De voorzitter. Dat was een mooie uitsmijter. Ik vraag de recordhouder om naar voren te komen.

Aan de orde is: C.

Beëdiging van het nieuw benoemde raadslid.

De voorzitter. Ik verzoek u allen om te gaan staan. Meneer Ahraui, ik ga u de eed afnemen. De tekst van de eed luidt als volgt: 'Ik zweer dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' 5

De heer Ahraui. Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd! (Applaus) De voorzitter. We gaan nu even schorsen om afscheid te nemen en te begroeten. U ziet het niet, maar ik moet even iets aan mijn bril laten doen, want anders haal ik de avond niet. Na de schorsing zal de heer Groenewold beginnen als voorzitter. Ik kom zo snel mogelijk terug. De vergadering wordt van 13.48 uur tot 14.03 uur geschorst. Voorzitter: de heer Groenewold.

Aan de orde is: D.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn 24 insprekers aangemeld. U heeft allemaal drie minuten. Wanneer u nog een halve minuut heeft, zal ik dat aangeven. We beginnen met vier insprekers naar aanleiding van de afronding van het debat over Buurtwerk Steenwijklaan 500. De heer Sahebali (I). Geachte burgemeester, wethouders en raadsleden. Vandaag zijn we weer massaal aanwezig met alle ouderen en wijkbewoners. Ik kan u vertellen dat ze erg emotioneel en aangeslagen zijn door de sluiting van onze locatie. We konden nog op Steenwijklaan 500 blijven, want er waren herontwikkelingsplannen, maar dat waren toekomstplannen. Alle moties van DENK, Hart voor Den Haag, de Partij voor de Dieren, de SP en D66 waren toen ontraden. Wethouder Bredemeijer heeft geen maatwerk geleverd, zoals hij dat in de raadsvergadering van 1 december 2022 had gezegd, om samen met onze organisatie op zoek te gaan naar een alternatieve locatie. Hij en zijn ambtenaren hebben daarna nooit meer contact met ons opgenomen. Na negen maanden werd ik uitgenodigd voor een gesprek waarbij mij de opzeggingsbrief werd overhandigd. Dit noemt wethouder Bredemeijer 'maatwerk leveren'. Zijn ambtenaren zeggen: ga naar Veldzicht 20; dan kan je daar voorlopig blijven. Maar helpen om deze locatie te krijgen, ho maar. Op 31 januari moeten we eruit. Ik kan u nu al vertellen dat we dat niet gaan redden.

Veldzicht 20 was een alternatieve locatie, maar het stadsdeel reageerde niet op de vraag om het probleem van de hangjongeren op het parkeerterrein die drugs dealen en lachgas gebruiken, op te lossen. Je wilt als organisatie niet een pand betrekken met dit soort grote problemen. Onze interesse was er nog steeds, maar dit probleem moest wel opgelost worden. Ik heb verder ook bij wethouder Balster niet de intentie gezien dat zijn ambtenaren bezig waren een alternatieve locatie voor ons te vinden. We zijn ook nooit uitgenodigd voor een gesprek. Wij hebben ons ingeschreven om het pand Veldzicht 20 te huren en doen mee aan de aanbesteding. De criteria om onder andere deze locatie te huren zijn: de locatie voor maatschappelijke doeleinden gebruiken en activiteiten organiseren en aan kunnen tonen dat de voorgenomen activiteiten een maatschappelijk karakter hebben en aansluiten op een maatschappelijke behoefte. Er zijn twee gegadigden: onze organisatie en een andere organisatie. Het Didam-arrest is van toepassing. Dat houdt in dat iedereen zich mag aanmelden om dit pand te kunnen huren. De Hoge Raad heeft in het Didamarrest uitzonderingen geboden, onder andere wanneer bij voorbaat objectief en volgens vastgestelde criteria toetsbaar is dat er maar één serieuze gegadigde is. Daarbij kan voorrang worden gegeven aan een preferente partner. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut.

De heer Sahebali. Onze organisatie doet al aantoonbaar activiteiten die een maatschappelijk karakter in de wijk hebben. Wij zijn al in de wijk gevestigd en zullen deze locatie ook voor maatschappelijke 6

doeleinden gebruiken, zoals we dat met onze huidige locatie doen. De andere organisatie wil iets doen met koffie en thee en ontmoeten en wil daar een gebedsruimte van maken. Qua criteria voldoen wij meer dan de andere organisatie. Je zou zeggen: de keuze is al gauw gemaakt. De gemeente had in het begin de uitzonderingsregel van het Didam-arrest kunnen toepassen. Dan was er geen aanbestedingsprocedure nodig geweest. Dit kan alsnog gedaan worden. De voorzitter. U bent door uw tijd heen. Ik dank u vriendelijk. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter, even een punt van orde. Ik mis de wethouder om wie dit gaat. De voorzitter. Als het goed is, is de wethouder waar u het over heeft, nu op een afspraak bij de minister. Dat is een van de uitzonderingsmogelijkheden die wij geven om de raadsvergadering niet bij te wonen. Er wordt uiteraard meegekeken door zijn medewerkers en de rest van het college, dat overigens met één mond praat. Hij krijgt de inspraak dus wel mee, maar kon hier op dit moment helaas niet zelf bij aanwezig zijn. Volgens mij was dat gecommuniceerd. Mocht hij niet op tijd zijn voor het debat, dan wordt hij vervangen door een ander lid van het college, namelijk wethouder Bruines. Die is hier dus in de zaal aanwezig om mee te luisteren tijdens de inspraak. Mevrouw Ramadhin (I). Goedemiddag, burgemeester, wethouders en raadsleden. Mijn naam is Gieta Ramadhin.

Ik ben 60 jaar en ik ben een poosje bezoeker van Steenwijklaan 500. Daarvoor was ik erg ziek en eenzaam. Ik had een tumor achter mijn rechteroog. De behandelingen waren zwaar en ik dacht dat ik niet lang meer zou leven. De organisatie van Steenwijklaan 500 heeft mij warm ontvangen en ik heb veel ouderen leren kennen met wie ik over alles kan praten. Dat helpt mij veel. Ik leer hier ook karaoke te oefenen en te zingen in een ontspannen sfeer. Ik kan de dure lessen elders niet betalen. Zingen is mijn grootste hobby en verder hou ik van kaarten. Dat doen we daar met elkaar. Er worden ook yogaoefeningen gegeven. We kijken samen naar films met popcorn en alles erbij. We koken samen en er zijn tal van andere activiteiten die plaatsvinden aan de Steenwijklaan. Er worden ook dagjes uit en weekendjes weg georganiseerd. Iedereen wordt met respect behandeld en het is inmiddels mijn tweede huis geworden. Als het dichtgaat, beland ik weer in de eenzaamheid. Ik wil graag sociale contacten met anderen blijven onderhouden. Het werk dat ze verrichten om ons een leuke dag te bezorgen en om ons onze ellende te doen vergeten, is onbeschrijfelijk. Iedereen is daar welkom en het geeft je ook het gevoel dat je in een veilige omgeving bent. Ik verzoek u de alternatieve locatie Veldzicht 20 aan deze organisatie te geven, zodat we niet dakloos worden. Mevrouw Ramdin (I). Geachte aanwezigen.

Mijn naam is Sarita Ramdin. Door een ongeneeslijke ziekte paste ik nergens bij. Ik was altijd en overal een nummertje; ik werd als een nummertje gezien. Bij de organisatie van de Stichting Buurtontwikkeling en Multimedia voel ik me een mens en voel ik dat ik weer leef. Ik kan daar mezelf zijn, voel me geliefd, voel de warmte die men elkaar geeft en voel dat iedereen daar welkom is. Ik vind het dan ook niet erg om een kleine bijdrage te geven. Als de locatie Steenwijklaan 500 definitief sluit en we niet kunnen verhuizen naar de alternatieve locatie Veldzicht 20, zal mijn leven er weer zwart uitzien. Pak mijn sociale contacten niet af en laat me niet weer in de eenzaamheid leven. Mevrouw Partapsingh (I). Beste aanwezigen. Mijn naam is Betsy Partapsingh en ik ben bewoner van Bouwlust. Ik kom al zes jaar naar Steenwijklaan 500. Ik heb het zo naar mijn zin hier. Hier ontmoet ik andere ouderen waarmee ik over alles kan praten. Dat doet mij heel goed. We zijn inmiddels één familie geworden. Wij willen niet uit elkaar gehaald worden en hopen dat wethouder Balster over zijn hart strijkt en Veldzicht 20 ons nieuwe tweede huis maakt. De organisatie is nu aan het strijden voor de locatie Veldzicht 20. Is dit nodig? Het college had beloofd maatwerk te leveren en de organisatie te helpen aan een andere locatie. Nu is Veldzicht 20 beschikbaar en wil wethouder Balster geen moeite doen.

In het uitvoeringsplan van Den Haag Zuidwest staat dat er meer ontmoetingsplekken moeten komen. Hopelijk wordt het vandaag duidelijk of we verhuizen naar Veldzicht 20. Of worden wij dakloos? Wij hopen dat de politieke partijen die ons voorheen gesteund hebben, dat ook vandaag doen. 7

De voorzitter. Dat waren de insprekers over dat agendapunt. Er zijn twee insprekers naar aanleiding van het actualiteitendebat opvang asielzoekers Atlantic Hotel Kijkduin. Mevrouw Leijendekkers (J). Ik heb niks opgeschreven. Ik sta hier eigenlijk met een hoop emotie, maar ik probeer die er even uit te halen. Ik ben toekomstig ondernemer op Nieuw Kijkduin. Ik denk dat ik namens veel ondernemers spreek, maar ook namens bewoners en heel Den Haag. We hebben daar in het nieuws natuurlijk heel veel over gehoord. We hebben ze warm ontvangen. Er zijn asielzoekers bij ons geplaatst in het NH-hotel, zonder enig overleg. Ook de ontwikkelaar, de bewoners en de ondernemers zijn daar niet over geïnstrueerd en geïnformeerd. Daar zijn we van geschrokken. Het zijn mensen die wij wel willen ontvangen en waar we van tevoren heel graag overleg over hadden gepleegd. Ik sta hier eigenlijk omdat ik me een beetje in de steek gelaten voel. Daar is afgelopen zondag het bewijs van geleverd. Nieuw Kijkduin is een kwetsbare badplaats, een bruisende badplaats. Er wordt heel veel geïnvesteerd in wonen en werken. We creëren daar dus ook werkgelegenheid en plezier, maar er is ook een hoop gebeurd. Ook door de gemeente Den Haag hebben we vertraging in de bouw opgelopen.

Ik denk dat de gemeente Den Haag wat meer liefde mag zetten op Nieuw Kijkduin en dat het wat meer op het netvlies van de wethouders en de burgemeester kan komen. Er is in fase 1 prachtig een lintje doorgeknipt door wethouder Bruines op Nieuw Kijkduin. Ik heb haar gesproken op een inloopavond in de Beachhouse in Kijkduin. Daar is niet gesproken over Kijkduin; we hebben daar een inloop gehad voor Loosduinen óp Nieuw Kijkduin. Het hele onderwerp Nieuw Kijkduin is niet aan de orde geweest. Aan het einde van de avond had ik een 70+-meeting. Daarin hebben we het over stoeptegeltjes gehad die al tien jaar losliggen in een achterliggende steeg. Ik heb mevrouw Bruines daarop aangesproken op de inloopavond. Zij vond dat ik daar gelijk in had en heeft daar een volledig betoog over geschreven op een kladje. Ik heb haar 24 juni een mail gestuurd van vier A4'tjes, maar ik heb nooit antwoord gekregen. De opvolging is er niet geweest. Ik ben teleurgesteld en het bewijs is geleverd dat ook bij de gemeente Den Haag Nieuw Kijkduin als een serieus project gezien moet worden. Ik zit bijna te wachten op het signaal voor de laatste halve minuut, maar mijn vraag is: maak keihard dat 15 januari de datum is waarop de asielzoekers, de nieuwkomers, een nieuwe plek krijgen. De voorzitter. Nu begint uw laatste halve minuut. Mevrouw Leijendekkers. Dan kan Nieuw Kijkduin door met het wat aan het doen was.

Ik vind het inspreken heel lastig. Dat zeg ik heel eerlijk; ik had liever een een-op-eengesprek gehad. Dat heb ik wél gehad met mevrouw Van Basten Batenburg en met Coen Bom. Zij begrijpen de situatie. Heb alstublieft wat liefde voor de badplaats Kijkduin, want we creëren daar meer dan alleen maar een opvangcentrum. We hebben ook Oekraïners opgevangen. We zijn daar werkgelegenheid aan het creëren. De voorzitter. U bent nu door uw tijd heen. Mevrouw Leijendekkers. Ik snap het. Ik hoop dat het duidelijk is: iets meer liefde voor Nieuw Kijkduin. De voorzitter. Het woord is aan P. Wijsman, namens de Commissie Loosduinen. De heer Wijsman (J). Geachte voorzitter en geachte leden. Mijn naam is Pierre Wijsman en ik ben voorzitter van de Commissie Loosduinen. Naar aanleiding van het debat over de opvang van asielzoekers in Kijkduin wil ik namens de commissie het volgende zeggen. Daarnaast heb ik enkele vragen. De manier waarop dit beleefd is en wordt - dat hoorde u zojuist nog - verdient niet de schoonheidsprijs. Zoals we allemaal weten is er, als het geruchtencircuit warm begint te draaien, geen stoppen meer aan. Facebook staat bol van ellende, verwensingen, bedreigingen en ga zo maar door. Dat is ongefundeerd en erg vervelend voor de betrokkenen. Natuurlijk roept het hele gebeuren vraagtekens op. Dat mag ook wel. In een democratisch land telt een mening nog steeds.

Jammer genoeg wordt daar niet altijd goed naar geluisterd. Dat brengt mij bij de volgende drie vragen. 8

De eerste vraag gaat over communicatie. Dit onderwerp is waarschijnlijk door menig bezoeker van de inloopavond te berde gebracht. Had het niet anders gekund? Had men niet eerder bij de zaak betrokken kunnen worden? Een veelgehoord antwoord was dat er enige haast was geboden, maar zoals altijd moet je bij dit soort gebeurtenissen de zaak met grote voorzichtigheid benaderen. Dat geldt ook voor de communicatie eromheen. Er moet ruimte zijn voor overleg en het stellen van vragen, het liefst vooraf. Nu werd het netjes opgelost door een goed georganiseerde inloopavond. Laten we ervan leren en zeker kijken of er organisaties zijn, zoals de Commissie Loosduinen, die als onafhankelijk orgaan kunnen meedenken. De beslissing ligt bij het bestuur van de stad - dat snap ik - maar soms kunnen een paar frisse ogen een verschil maken. Communicatie is een two-way street en velen willen best meedenken. De tweede vraag betreft de in de brief genoemde einddatum. Ook deze vraag zal afgelopen dinsdag zeker door velen gesteld zijn: is de genoemde datum keihard? 15 januari is 15 januari. Dat betekent eigenlijk dat achter de schermen de nodige mensen bezig zijn om alternatieve opvang te regelen. Het is belangrijk om hierover voldoende met de betrokkenen te communiceren.

Als dit niet geregeld kan worden - ik begeef me nu een klein beetje op glad ijs - en als de datum moet verschuiven, zorg dan voor goede communicatie, een communicatieoffensief, en bericht de inwoners van Kijkduin c.q. Loosduinen op een goede manier. De derde vraag gaat over een precedentwerking. We gaan ervan uit dat alles goed verloopt. Als er voldoende beveiliging en een dagbesteding zijn, zodat onze gasten zich niet hoeven te vervelen, zal de periode tot 16 januari snel voorbijsnellen. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. De heer Wijsman. De vraag bij dit proces is wel of het bij één keer blijft. Valt dit in de categorie 'nood breekt wetten' en blijft het hierbij en gaat dit herhaald worden? In een badplaats in ontwikkeling waar ondernemers bezig zijn met zich settelen en een goede start verdienen, moet hier voldoende ruimte voor zijn. In het verleden is er genoeg gebeurd en nu is er behoefte aan rust. Verdere commotie moet hun bespaard blijven. Ik hoop dat alle betrokkenen de komende weken een mooie tijd tegemoet gaan. Als het nodig is, moet er overleg plaatsvinden, natuurlijk wel op tijd. Anders is er voldoende rust. En wethouder, van harte gefeliciteerd! De voorzitter. Ik neem aan dat u daarmee ook meteen het raadslid feliciteert. De heer Wijsman. Ja! De voorzitter.

We komen nu bij de inspraak over het gewijzigd voorstel van het college inzake Vaststelling ontwerpbestemmingsplan Kop Assumburgweg. De heer Van Veen (K). Voorzitter. Zoals gezegd sta ik hier voor het bouwplan Levels namens de ondernemers en de bewoners uit de directe omgeving. Ik heb drie minuten en vier punten. Ik hou het dus kort en krachtig. Ik heb de afgelopen drie jaar behoorlijk wat vergaderingen meegemaakt. De laatste twee maanden zie ik een opgaande lijn in de doortastendheid en de wil om dit plan nog enigszins te repareren. Dan zeg ik als Hagenees dat het wel echt heel laat is, maar beter laat dan nooit en complimenten voor de doortastendheid die ik de afgelopen twee maanden gezien heb. Ik hoop dat dat helpt. Mijn tweede punt is dat er aardig wat moties en amendementen liggen. In mijn gedachten zie ik de wethouder daarover al zeggen: als we dat gaan doen, wordt het plan te duur en is het allemaal niet haalbaar en het kost ook extra tijd en geld. Ik wil u herinneren aan het feit dat vanuit de gemeente zo'n € 2,5 mln. aan dit plan wordt bijgedragen en vanuit het Rijk ook nog een keer. Dat is dus € 5 mln., waarschijnlijk iets meer. Dat is € 10.000 per gebouwd huis. Voor zoveel subsidie mag je ook redelijke eisen stellen. Dus niet te terughoudend; laat jezelf niet met een kluitje in het riet sturen.

Ik voorzie ook - dat heb ik u de vorige keer horen zeggen - dat een aantal parkeerregelingen niet goed op te lossen zijn met een bestemmingsplan. Daarover wil ik u zeggen dat CROW, de instantie die het parkeren in Nederland regelt of daar in ieder geval advies over geeft, heel duidelijk 9

vermeldt dat uitsluitend bestemmingsplannen de stukken zijn om het parkeren te regelen. Dat mag niet op een andere manier. Tot 2015 was er de Wet ruimtelijke ordening. Dat mag niet meer. Daarom is er in Den Haag het paraplubestemmingsplan Parkeren. Dat heet niet voor niks 'bestemmingsplan'. U heeft alleen het bestemmingsplan om het parkeren voor deze kavel goed te regelen. Losse briefjes en beleidsnota's zijn allemaal gebakken lucht. Het moet in het bestemmingsplan. Dit is uw laatste kans. Ten slotte ook wat persoonlijke woorden; ik zie dat de burgemeester is opgestapt en dat Martijn Balster op de tweede rij zit. De voorzitter. Zou u het alstublieft niet té persoonlijk willen maken? Ik snap dat u nu richting de wethouder gaat praten en u noemt nu zijn voornaam. We hadden afgesproken om wethouders bij hun functie te benoemen. U heeft overigens nog een halve minuut. De heer Van Veen. Ik zal dat doen. Ik ben de bewoner die tot aan de Raad van State is gegaan om dit plan aan te vechten. We zijn daar in het gelijk gesteld. Vanuit de gemeente is het oorverdovend stil gebleven. Ik ben diezelfde bewoner die door de aannemer is benaderd: als ik jou nou een tonnetje geef en jij die sportclubjes op een ander plekkie regelt, kan jij je bezwaar intrekken en kunnen we zakendoen.

Daarna moet ik via politieke wegen lezen dat de wethouder zegt dat hij daar allemaal niks mee te maken heeft, dat hij daarbuiten staat en dat de aannemer vrij is om daar zelf een poging toe te doen. De voorzitter. U bent nu echt door uw spreektijd heen. De heer Van Veen. Mijn laatste woorden zijn dat ik het zo fijn zou vinden als ergens in zo'n periode ook eens iemand vanuit de gemeente met een uitgestoken hand en een bakje koffie was gekomen. De voorzitter. U geeft een heel helder signaal mee. Ik wil u vriendelijk bedanken voor uw inspraak. We gaan door naar de inspraak over het gewijzigde voorstel van het college inzake Ontwerp Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest. Drie sprekers hebben zich daarvoor aangemeld. De heer Snijders (N). Goedemiddag, allemaal. Ik sta hier om u complimenten te geven voor uw vasthoudendheid en voor de wijzigingen in de Structuurvisie Zuidwest. We hebben in mei daarover gesproken. De wethouder wilde het niet. Een paar weken geleden heeft u er nog eens over gesproken. Nu hebben we in de Structuurvisie Zuidwest eindelijk dezelfde voorwaarden als in de Structuurvisie CID. Namens diverse wijkorganisaties in Zuidwest dank daarvoor. De voorzitter. Ik moet even wennen aan deze inspraak van u. Meestal horen we andere verhalen van uw kant. Dan F.

Bloemers, namens de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming Den Haag en omstreken. Mevrouw Bloemers (N). De teneur van mijn inspraak zal iets anders zijn, vrees ik. Geachte voorzitter en leden van de raad. In Zuidwest Den Haag is reeds een groenblauwe structuur voorhanden. Die structuur maakt het mogelijk de natuur met de verdichtingsopgave te verenigen, zodat de natuur de stad bij wijze van spreken kan binnendringen, zelfs tot in de binnentuinen. Die kansen moeten optimaal benut worden. Daarom noemde de AVN in haar zienswijze op de structuurvisie de egel als icoonsoort. Tot ons genoegen heeft het college in zijn beantwoording op de zienswijze die gedachte omarmd. De AVN vraagt bij de uitwerking van de structuurvisie om specifieke aandacht voor de volgende vijf punten. Eén: behoud de groennorm op 22 vierkante meter per huishouden in plaats van de voorgestelde 16 vierkante meter. Dat is cruciaal voor een groen Zuidwest Den Haag. Twee: leg eerst de ecologische verbinding door de sportvelden Escamp vast in het bestemmingsplan Bouwlust voordat wordt overgegaan tot de bouw van bestemmingsplan Zichten 2 en 3. Drie: groen op verhoogde daktuinen in halfopen bouwblokken mag niet als volwaardig groen worden beschouwd. Als deze bouwblokken tóch worden gebouwd, moet ervoor worden gezorgd dat 10

de binnentuinen een groenbestemming krijgen. Vanaf het begin van het plan en het bouwproces moet de bouwconstructie voldoende draagkracht bieden voor het laten groeien van bomen. Vier: behoud bij de uitwerking van de structuurvisie het groen, richt de openingen bij de halfopen bouwblokken op het reeds aanwezige groen en behoud het groen op maaiveldhoogte in de binnentuinen. Beperk dus verharding. Ten vijfde en tot slot vragen wij u om jaarlijks de basiskwaliteit van de natuur in Zuidwest te evalueren in een voortgangsrapportage en om die dan bekend te maken. De voorzitter. J. van Pelt zal namens de Bomenstichting Den Haag inspreken. Mevrouw Van Pelt (N). Geachte leden van de raad, geachte voorzitter. De Bomenstichting Den Haag maakt zich ernstig zorgen dat er in de planvorming voor Den Haag Zuidwest veel te weinig rekening wordt gehouden met groen, natuur, bomen en leefbaarheid. Na het lezen van de structuurvisie zijn onze zorgen toegenomen. In de structuurvisie staat dat er ruim genoeg groen aanwezig is en blijft in Zuidwest. Daarbij wordt verwezen naar de Haagse referentienormen. In de structuurvisie wordt gedaan alsof dat een hele strakke richtlijn is, maar volgens mij is de norm voor het aantal vierkante meters groen in Den Haag Zuidwest in die Haagse referentienormen nog helemaal niet duidelijk vastgelegd.

Ons verzoek is om de Haagse referentienormen eerst op te helderen voordat ze als sterke basis kunnen dienen voor deze structuurvisie. Een stuk dat wél een sterke basis biedt voor een structuurvisie, is de Nota Stadsbomen. Daarin staat een duidelijke doelstelling: 5% meer blad voor de stad in 2030. Waarom wordt dát niet als ambitie benoemd in de structuurvisie? Die vraag is in de nota van beantwoording afgewimpeld met de woorden: dat valt niet als harde eis te hanteren. Dat vinden wij te makkelijk. Ons verzoek is om 5% meer blad voor de stad als ambitie te benoemen en hier ook naar te handelen. Ook de andere ambitie uit de Nota Stadsbomen, het behouden en versterken van de hoofdboomstructuur, komt er in deze structuurvisie niet goed vanaf. In de structuurvisie wordt beloofd dat de verdichting niet ten koste gaat van ecologische verbindingen, maar tussen de regels door valt te lezen dat er flats worden gebouwd in ecologische verbindingszones en dat er juist verdichting wordt aangebracht langs grote groenstructuren, zoals de hoofdboomstructuur. Ons verzoek is om dit te heroverwegen en om de ecologische verbindingen veel beter te beschermen. Op de kaarten is 'het versterken en behouden van ecologische en groene verbindingszones' maar langs delen van de hoofdboomstructuur ingetekend. Ons verzoek is om dit langs de gehele hoofdboomstructuur in te tekenen.

Nog een praktisch puntje: op pagina 30 is een foute, onvolledige kaart van de hoofdboomstructuur opgenomen, waarin de verbinding langs de Beresteinlaan ontbreekt. Ons verzoek is om die alsnog toe te voegen. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. Mevrouw Van Pelt. In het voorstel van het college lees ik als een van de hoofdpunten: 'We streven naar een aantrekkelijke woonomgeving door versterking van groen.' Waarom ontbreekt dan de doelstelling 5% meer blad voor de stad in 2030 in deze structuurvisie? Waarom worden er dan minimaal evenveel bomen teruggeplaatst bij kap en niet méér? En waarom spelen de Haagse referentienormen zo’n grote rol als die nog onduidelijk en vrijblijvend zijn? De voorzitter. Dat was uw laatste vraag, want u bent door uw spreektijd heen. We gaan naar de inspraak over het voorstel van het college inzake Verplaatsing woonwagenlocatie Energiestraat. De heer Hunck (O). Een hele goede middag, beste raadsleden, geachte voorzitter en college. Een mooi gezegde uit de Belgische politiek luidt: op het moment dat het regent in Parijs, druppelt het in Brussel. Dat kwam in mij op toen ik hierover zat na te denken, want op het moment dat het regent in Den Haag, druppelt het met enige regelmaat in Leidschenveen. Wij hebben immers met dezelfde problemen en uitdagingen te maken als de problemen en uitdagingen waarmee wij als grote stad met z'n allen te maken hebben.

Eén daarvan is: bouwen, bouwen, bouwen voor jongeren, voor ouderen en voor nieuwkomers, waar we kort geleden nog een bijeenkomst over hebben gehad. Nu ligt natuurlijk 11

voor dat dit voor een deel of geheel bestemd gaat worden voor de plaatsing van woonwagenbewoners. Voor de goede orde: als bewonersorganisatie zijn wij daar zeker niet tegen. Wij vinden dat die mensen uiteraard ook ergens een plek verdienen. Daarvoor zou de Henri Faasdreef zeker een deel van de oplossing kunnen zijn. In antwoord op vragen van raadslid Noorlander heeft het college echter ook bevestigd dat er behoefte is aan een integrale visie, een integrale benadering van dit stuk van Leidschenveen, van het centrumstuk van Leidschenveen. Er is op 9 november een bijeenkomst geweest met bewoners, een inspraakavond. Heel veel bewoners waren hierdoor verrast, zelfs een beetje overvallen. Heel veel bewoners hebben zoiets als: we hebben zoveel behoefte aan woningen voor starters op de markt en voor ouderen die niet meer kunnen wonen. De vraag die nu heel sterk naar boven komt, is of door het nemen van dit besluit de mogelijkheid voor bouwen voor deze groepen, ook voor nieuwkomers, niet heel lastig of zelfs onmogelijk gaat worden. Daarom wil ik u van harte verzoeken om u hierop te bezinnen. Ik begrijp de hoge dringendheid. Het is mij heel erg duidelijk dat hier een enorme opgave ligt. We weten echter ook dat de WarmtelinQ hiernaast komt te liggen, dat die gebouwd gaat worden en dat dit gebied waarschijnlijk als bouwterrein daarvoor gaat dienen.

Met andere woorden: er is een hele reële kans dat deze mensen hier pas na 2025, 2026 überhaupt kunnen komen wonen. Daarom stel ik voor om dit besluit nu niet holderdebolder te nemen en daarmee eigenlijk heel veel onmogelijk te maken. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. De heer Hunck. Kijk in het kader van zorgvuldigheid en het vertrouwen van de burger naar die integrale visie. Ga daarover samen met bewoners veel uitgebreider in gesprek en kijk dan in welke vorm die woonwagenbewoners hier een rol in kunnen spelen en hoe je de brede opgave die onze hele stad kenmerkt, zo goed mogelijk kan invullen en hoe je zo veel mogelijk kan bouwen voor al die groepen waar wij ons hier met elkaar het hoofd over breken. De voorzitter. H. Coret spreekt namens het woonwagenkamp Energiestraat. De heer Coret (O). Allereerst zal ik kort reageren op de vorige spreker. Ik heb begrepen dat het WarmtelinQ-verhaal zo goed als opgelost is. Misschien kan de wethouder daar nog een toelichting op geven. Dat probleem zal de bouw van het kamp dus niet in de weg staan. Ik heb begrepen dat omwonenden ingelicht zijn over de komst van het kamp. Ik vraag me dan wel af - want er zijn duizenden brieven verstuurd - wie die direct omwonenden zijn.

Als u goed naar het gebied kijkt en als u erlangs rijdt, zult u immers zien dat het gebied aan de ene kant door een spoor is ingesloten en is gescheiden van de weg en aan de andere kant door eerst een drukke weg en dan een heuvelland. Dat heuvelland is daar juist gemaakt om de wijk ernaast te scheiden van het bedrijvengebied waar de Henri Faasdreef in ligt. Ik vraag me dus af wie al die betrokkenen zijn. Ik kan de woonvisie van de wijkvereniging niet wegnemen, maar ik doe wel graag een handreiking: als er eventuele vooroordelen of zorgen zijn over de komst van een woonwagenkamp, doe ik graag een handreiking om samen te kijken hoe we die kunnen verhelpen. Ik heb hier een memo uit 2011 over de Henri Faasdreef, die is geschreven door de gemeente en ook intern is rondgegaan. Daarin worden alle problemen duidelijk aangegeven. Ook geeft de gemeente aan dat er echt iets moet gebeuren in de Energiestraat. Inmiddels zijn de problemen vertienvoudigd. Nu, na dertien jaar strijden, lijkt het erop dat bij een aantal mensen toch een moreel kompas is aangewakkerd.

Wij hebben geen inloopavond gehad toen de gemeente een moskee met duizenden bezoekers in de straat plaatste, ook niet toen er een zalencentrum in de directe omgeving werd geplaatst waar nog eens 5.000 mensen in kunnen en ook niet - terwijl we nota bene in gesprek waren met de gemeente - toen het daklozenloket nog even om de hoek werd gezet, waardoor nu wekelijks ook 2.000 daklozen door de buurt heen komen. Ik kan zo eindeloos doorgaan, maar ik hoop dat u mijn punt snapt. Het is dan ook niet raar dat de burgemeester zelf zich vanwege de veiligheid hard heeft gemaakt voor deze schrijnende situatie. Deze onveilige en onleefbare situatie heeft u allen gecreëerd door voor het gebied een richting te kiezen die wonen onmogelijk maakt. Ik vraag u dan ook het volgende. Als u enig schuldbesef heeft maar ook als u de uitspraken van het College voor de Rechten van de Mens van het Europees Hof serieus neemt, als u zich ook als mede-Hagenaar een beetje schuldig voelt of zich voor het uitsterfbeleid schaamt, als u tegen discriminatie bent, als u het 12

vertrouwen van de woonwagenbewoner echt wil opbouwen en als wij de nota van de wethouder echt serieus moeten nemen … De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. De heer Coret. Als u dat allemaal echt wil doen, geef dat kleine stukje dan aan ons met die tien extra plekjes, zodat wij in ieder geval ons leven weer terug kunnen krijgen en niet bang hoeven te zijn voor welke zorgdoelgroep u weer naast een woonwagenkamp zet. Mevrouw Yalvaç (O). Voorzitter. Mijn naam is Özlem Yalvaç. Allereerst dank dat ik mag inspreken. Ik ben omwonende van het gebied van de Henri Faasdreef. Ik woon aan de overkant, in het Spireaveld. Ik ben niet tegen woonwagenbewoners en de komst daarvan. Ik ben hier echt om een signaal af te geven. Ik heb ook naar het verhaal van meneer Coret geluisterd en dat raakt mij. Wat mij betreft zijn alle Hagenaars gelijk. Ik heb hier geen tekst, want ik spreek uit mijn hart. Er is onlangs een coalitie gevormd rondom verbinding tussen veen en zand. Er wordt een belofte gedaan over een participatieproces. Ons wordt als Leidschenveners op de Vinex al een hele poos beloofd om betrokken te worden bij de participatie en de invulling van het gebied. Dat was ook al aan de orde toen er in dat gebied tijdelijke woningen werden geplaatst voor maatschappelijke zorg, met als doel dat die mensen weer terugkeren naar de maatschappij.

Toen is ook gezegd: jongens, dit is tijdelijk; u wordt bij het participatieproces betrokken. Voor de zomer heeft het raadslid Noorlander enkele vragen gesteld. Een paar maanden later zijn die vragen beantwoord en is er een belofte gedaan. Belofte maakt schuld. U heeft beloofd een integrale visie op te stellen, een gebiedsgerichte aanpak te realiseren. Ik wil de volgende drie signalen afgeven. Het vertrouwen is weg, zorgvuldigheid ontbreekt en het participatieproces is heel erg mager of is er helemaal niet. Er is een inloopbijeenkomst geweest. Wij zagen daar plannen voor een tweefasentraject. Waar is dan de inspraak van de burgers, de omwonenden en de bedrijven die eromheen zitten? Ik snap dat niet. Ik vraag en verzoek het college en de raad om hier goed naar te kijken, want wat is onze inspraak waard op de Vinex? Nogmaals, in ons hart is er plek voor alle doelgroepen die Den Haag rijk is, maar kijk alstublieft naar zorgvuldigheid en geef ons weer het vertrouwen. De voorzitter. We gaan naar de inspraak over het voorstel van het college inzake Vaststelling ontwerpbestemmingsplan Anna van Hannoverstraat 4 en het voorstel inzake het Beeldkwaliteitsdocument Anna van Hannoverstraat 4 ofwel Sociale Zaken. Daarvoor hebben zich vier insprekers gemeld, allereerst J. Snijders namens het Wijkberaad Bezuidenhout. De heer Snijders (P en Q). Goedemiddag.

In de marketing is er de mantra dat de kwaliteit van de boodschap zit in de herhaling. Ik herhaal het hier nog een keer: het bestuur van het Wijkberaad Bezuidenhout is van mening dat u dit bestemmingsplan niet kunt accorderen, omdat het niet voldoet aan uw eigen beleid, vastgelegd in de Structuurvisie CID. Er ontbreken namelijk enige stukken. Zoals gezegd in de commissie, moeten bij ontwikkelingen de leefbaarheidseffecten worden geïnventariseerd in de bestaande wijken. Bezuidenhout is een bestaande wijk. U heeft ook geen document gekregen waarin staat hoeveel en welke voorzieningen waar, wanneer en met welk geld gerealiseerd gaan worden. Oftewel: een gebrek. Om een van uw leden te citeren: 'Slechte informatievoorziening leidt tot slechte besluitvorming'. Er zijn zware twijfels over bijvoorbeeld de vierkante meters groen in het plan. Er zijn tegenstrijdige cijfers bij de gemeente zelf. Er zijn twijfels bij het parkeerbeleid, vastgelegd in de parkeernormen voor het CID. Die zullen denkelijk ook juridisch voorgelegd worden. Er zijn twijfels over het gebruik van de ecologische zone, waarin gespeeld, gerecreëerd en gesport kan worden, terwijl dat volgens het beleid helemaal niet kan. Met andere woorden: ik wens u veel wijsheid toe bij de besluitvorming over dit bestemmingsplan. De voorzitter. F.

Bloemers spreekt namens drie verenigingen, namelijk de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming Den Haag en omstreken, de Haagse Vogelbescherming en de Vereniging Vrienden van Den Haag.

13

Mevrouw Bloemers (P en Q). Dat klinkt heel gewichtig: namens al die verenigingen. Ik noem een paar bezwaren die wij tegen dit ontwerpbestemmingsplan hebben. Vooropgesteld: we waarderen alle initiatieven om rond deze kolossale betonnen barrière hier en daar een groenstrook en wat bomen aan te leggen. Door natuurinclusief bouwen krijgt die betonnen kolos hier en daar een plukje groen, maar stop alstublieft met het zogenaamde greenwashen, dus het mooier presenteren van de groene maatregelen dan ze zijn. Sterker nog, zoals de heer Snijders al zei: uw maatregelen ten aanzien van de natuur zijn er nog niet eens. Ze worden met alle andere voorzieningen opgeschoven naar de toekomst. Hoe dan ook, als je aankondigt dat SoZa een belangrijke bijdrage gaat leveren aan de vergroening en verduurzaming van de stad, schept dat enorme verplichtingen. Realistisch of niet, wij spreken u daar dan wel op aan. Bij dezen een aanzet. Ten eerste staat in de Structuurvisie CID: 'Een hoogwaardige groene buitenruimte met een hoge gebruiks- en ecologische waarde'. Dan moet dat gaan over robuustheid, samenhang met de omgeving en tegengaan van versnippering. Alleen dan kan je spreken van 'hoogwaardig'. Zogenaamd gebruiksgroen gaat juist ten koste van die ecologische kwaliteit. Dat weten uw stadsecologen ook. Dit accent op kwaliteit moet dus terugkomen in de inrichtingsplannen voor de openbare ruimte.

Ten tweede nog een citaat: 'groenvoorzieningen op verschillende hoogtes met elkaar verbinden'. Dat klinkt wel mooi voor een daktuin van meer dan 25 meter, maar hoe doe je dat dan? Met een paar plantenbakken aan een muur van 14 meter hoog gaat dat niet lukken. Voor vlakdekkende groene klimmers is geen ruimte. Stop dan toch met die misleidende taal! Ten derde: fantastisch, alle nestkasten voor vogels en vleermuizen straks in dat gebouw, maar waar is de aansluiting op maaiveld in de buitenruimte? Waar komen de beloofde fourageer- en schuilgebieden? Behoud daarom alles wat er al is in de buurt langs de Schenkkade en langs de Van Alphenstraat in plaats van daar 600 woningen te bouwen. Ten vierde en ten slotte: knabbel niet aan de ecologische Schenkzone met zogenaamde kleine speelvoorzieningen. Ook dat noemde meneer Snijders zojuist. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. Mevrouw Bloemers. Dat is in strijd met het beleid uit de Nota Stadsnatuur, met een accent op 'natuur'. Dus voorkom dat die ecozone weer een staaltje van een te mooie voorstelling van zaken wordt. De voorzitter. P. Drijver spreekt namens de Stichting SOS Den Haag. De heer Drijver (P en Q). Op 16 juni 2023 heeft het college een vergunning afgegeven aan Heijmans voor sloop en nieuwbouw aan het Steenzicht. De 48 ruime corporatiewoningen gaan plat.

Er komen 80 kleine sociale huurwoningen terug plus 140 duurdere huurappartementen met in totaal 104 parkeerplekken op eigen terrein. Bewoners en bezoekers mogen ook daar niet op straat gaan parkeren. Wethouder Balster heeft in die vergunning niets geregeld voor de 80 sociale huurwoningen. Het bezwaar van SOS Den Haag hiertegen loopt nog, maar dit geeft aan dat uw verdichtingsbeleid niet deugt. U heeft geen blijk gegeven van kennis van infrastructuur en voorzieningen. Gisteren hoorde u van Dunea dat het waterleidingsbedrijf aan zijn taks zit. Dat betekent straks wellicht dat bewoners van nieuwe sociale huurwoningen maar één keer per week mogen douchen. Voor de opgave van de stad, die verdichting met 30.000 woningen, bestaat geen bijgewerkte visie. De verdichtingsopgave van de stad is enkel ontleend aan een verouderde structuurvisie, die loopt tot drie jaar terug en die gaat over veel lagere aantallen woningen. Er is zelfs geen raadsbesluit dat deze verdichtingswensen draagt en motiveert. U loopt mee in een demonstratie zonder te weten wat er op uw spandoeken staat. Anne Mulders' buigen voor de vastgoedlobby bij Sociale Zaken en het loslaten van uw nota van uitgangspunten … De voorzitter. Meneer Drijver, volgens mij noemde u wederom een voornaam van weliswaar een oud-wethouder, maar doe dat alstublieft niet. De heer Drijver. Oud-wethouder Mulder boog … Enzovoorts.

Het loslaten van uw nota van uitgangspunten heeft u ertoe verleid om lekker mee te gaan sleutelen aan een Frankenstein - zo werd 14

het hier genoemd - aan de Anna van Hannoverstraat. De vastgoedlobby komt nu met de factuur. De legitimiteit van die vastgoedlobby en het ruim baan maken voor nodeloze sloop en nieuwbouw worden betwist. Behoud en aanpassing van dit enorme gebouw worden bepleit. Het Cuypersgenootschap heeft zojuist de uitspraak van de rechtbank ontvangen dat zijn beroepen gegrond zijn. Het college moet binnen zes weken beslissen over de verzoeken om het gebouw van Sociale Zaken op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen. De bekendste renovatiearchitect van Nederland, André van Sticht, vertelde laatst hoe wethouder Jan Schaefer zijn ontwerpbeeldkwaliteitsplan van 30 pagina's in de prullenbak gooide: 'Ik wil een half A4'tje over beeldkwaliteit, niet meer'. Dat kreeg hij. Zolang in dit beeldkwaliteitsplan niet klip-en-klaar staat wat de criteria zijn waarbinnen de Welstandscommissie moet toetsen of het plan passend is, is dit stuk met de bestaande Welstandsnota geen sturend stuk. U als bestuur moet zeggen of dit smaakt naar vis, vlees of vega, maar wie van u ziet eeuwige Haagse schoonheid in wat voor ons lag in dat beeldkwaliteitsdocument? Waarom leutert het college 53 pagina's lang om u van de wijs te brengen? De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. De heer Drijver.

Waarom moet het complex niet lijken op de Frederikkazerne, de Resident of het Aloysiuscollege? Waarom moet het niet lijken op Little C? Weg ermee! De voorzitter. J. ten Velden voert het woord namens de Stichting SOS Den Haag, maar ik zie dat de heer Dubbelaar eerst een punt van orde heeft. Arjan Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Mijn fractie maakt zich toch wel zorgen, want dit is ook volkshuisvesting en de wethouder Volkshuisvesting is er niet. Is die ook in gesprek met een minister? De voorzitter. Ik begrijp dat hier een menselijk issue speelt, maar ik weet het ook niet. Volgens mij wordt er meegeluisterd door de rest van het college en door de ambtenaren. Ik laat het aan de inspreker zelf. We kunnen eerst doorgaan naar de inspraak over het volgende onderwerp als u het fijn vindt als de wethouder, die er nu even niet is, erbij is. Ik vind het belangrijk om dat te weten. Wellicht is dit een beetje een gek moment. De heer Ten Velden (P en Q). Ik stuur mijn inspraaktekst straks per e-mail naar de gemeente. Dan kan hij het op zijn gemak lezen. De voorzitter. Dus u wilt gewoon uw tekst doen. Dan mag u nu beginnen met uw inbreng. De heer Ten Velden (P en Q). Voorzitter. Cultureel erfgoed op het gebied van architectuur is in Den Haag niet in goede handen. Ik noem u enkele voorbeelden.

Van toparchitect en Prix de Romewinnaar Carel Weeber werd de Zwarte Madonna gesloopt; 300 moderne volkswoningen in het centrum van de stad gingen tegen de vlakte voor kantoren. Van de wereldberoemde architect Rem Koolhaas sloopte de gemeente onder valse voorwendselen - het was zogenaamd een tijdelijk gebouw het Lucent Danstheater. Het Conservatorium van architect Waterman met twee unieke concertzalen ligt nu onder de sloophamer. Vandaag staat het voortbestaan op het spel van het voormalige ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een uniek voorbeeld van het structuralisme van de eveneens wereldberoemde architect Herman Hertzberger. Het gaat er niet om of je een gebouw mooi of lelijk vindt; het gaat om de culturele betekenis daarvan. U moet eens zien hoe fantastisch dit gebouw op dit moment functioneert als woning, kantoor en werkplaats en hoeveel mensen daar op dit moment gelukkig zijn. 'Wie bezwaar heeft tegen het resultaat van een aanbesteding, moet zich wenden tot het Rijksvastgoedbedrijf', zei wethouder Van Asten vorige week in de commissie Ruimte. Dat is typisch een voorbeeld van het ontkennen van de eigen verantwoordelijkheid. De wethouder vergeet blijkbaar dat de gemeente al in 2013 en 2014 met het Rijk een samenwerkingsovereenkomst sloot over de herontwikkeling van rijkskantoorpanden in Den Haag.

De doelstelling van de overeenkomst is 'om partijen te binden aan afspraken over samenwerking rond de herbestemming van de objecten'. Maar Den Haag houdt er niet van om zich te binden aan gemaakte afspraken. Het college manoeuvreert zich 15

steeds weer opnieuw in een positie waarin de projectontwikkelaar de baas is en de gemeenteraad niets meer te vertellen heeft. Het gezamenlijke doel van Rijk en gemeente voor dit gebouw was hergebruik, het vinden van een nieuwe functie. Dat is vastgelegd in de nota van uitgangspunten, opgesteld door de Dienst Stedelijke Ontwikkeling van de gemeente Den Haag. Onze kritiek richt zich niet op de aanbesteding. Meijer Realty Partners, MRP, kocht het pand met de bedoeling om te voldoen aan de afspraken. Toen partner VORM aanstuurde op sloop, haakte MRP af. De voorzitter. U heeft nog een halve minuut. De heer Ten Velden. Maar zoals gewoonlijk stond de gemeente Den Haag klaar om weer eens een projectontwikkelaar te faciliteren, in strijd met de gemaakte afspraken en doelstellingen. Soepel worden de eigen met zorg geformuleerde uitgangspunten losgelaten om de projectontwikkelaar van dienst te kunnen zijn. De gemeente noemt dit in een reactie op onze zienswijze 'voortschrijdend inzicht'. In het Planuitwerkingskader of PUK is geregeld dat het besluit vervalt als niet uiterlijk 16 december een ontvankelijkheidsaanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend. De voorzitter. U bent door uw tijd heen. De heer Ten Velden. Ik heb geen seintje gekregen van tevoren. De voorzitter. Jawel. U zat toen midden in een zin. Ik heb het wel gedaan. Ik heb het echt gezegd.