RIS317011 Bijlage Vastgoedmonitor 2022

Door constructieproblemen bij de bouw van het stadion in 2007 zouden delen van het dak Vastgoedmonitor 2022

26

weg kunnen waaien tijdens een storm met windkracht 8 en hoger. Daardoor is het niet mogelijk om het stadion te gebruiken bij windkracht 8 en hoger. Daarop is besloten het hele dak te verstevigen. In de jaarrekening 2022 is gelet op de omvang van de geraamde kosten een specifieke financiële voorziening opgenomen van € 2,5 miljoen om het herstel van het dak te bekostigen. Deze financiële voorziening valt daarmee buiten het reguliere onderhoudsbudget en de reserve onderhoud vastgoed. De herstelwerkzaamheden aan het dak van het stadion worden momenteel uitgevoerd (fase 1), dit zal doorlopen in 2024. Voor fase 2 volgt eerst nog een aanbestedingsproces. Daarna zullen de uiteindelijke kosten van het herstel bekend zijn.

3.9. Economie (Programma 11) Het programma Economie is het programma met het minste aantal objecten. Op 31 december 2022 bestond het programma uit vijf panden, waarvan één pand in eigendom is van de gemeente en vier panden zijn gehuurd. Het World Forum Convention Center is het enige object dat in eigendom is van de gemeente. Verder vallen de bedrijfsverzamelgebouwen Apollo 14 en de Cyber Hub en de HSDcampus, beide aan de Wilhelmina van Pruisenweg onder programma 11. In de bedrijfsverzamelgebouwen was eind 2022 over het algemeen sprake van weinig leegstand. In Apollo 14 was geen sprake van leegstand. Er zijn in 2022 negen nieuwe huurovereenkomsten gesloten voor ruimtes in Apollo 14. Dat is fors minder dan in 2021, maar toen was er waarschijnlijk als gevolg van Corona sprake van veel wisselingen in het pand. Voor de HSD-campus zijn 14 nieuwe huurcontracten afgesloten. Dat is in lijn met het aantal nieuwe huurovereenkomst in 2021 toen er 12 nieuwe huurcontracten werden afgesloten. Ook hier is sprake van een zeer hoge bezetting en er is geen sprake van permanente leegstand.

3.10. Mobiliteit (Programma 12) Onder het programma Mobiliteit vallen vrijwel uitsluitend parkeergarages, stallingsgarages voor bewoners en de Biesieklettes. Daarnaast is er nog één bijzonder object die onder het programma Verkeer en Milieu valt, namelijk de busremise aan de Telexstraat, die verhuurd wordt aan de MRDH die het op haar beurt weer verhuurt aan de HTM. Het programma verkeer en milieu bestaat uit 118 objecten, die onder te verdelen zijn in 110 panden en 8 percelen grond. Bij de percelen grond gaat het om vijf stukjes grond die toegang geven tot een parkeergarage, het parkeerveldje naast de Nieuwe Veenmolen aan de IJsclubweg en de parkeerplaatsen rondom de Caballerofabriek in de Binckhorst. Bij de panden gaat het om parkeergarages en stallingsgarages (bedoeld voor bewoners), Biesieklettes en de eerdergenoemde busremise. Het aantal panden dat valt onder programma 12 is in 2022 met twee objecten toegenomen. De Biesieklette aan de Strandweg in Scheveningen (Boulevard) is omgelabeld van programma 9 Buitenruimte naar Programma 12 en in 2022 is de Biesieklette onder Amare in gebruik genomen.

3.11. Stadsontwikkeling en Wonen (Programma 13) Het programma Stadsontwikkeling en Wonen is met 312 objecten het grootste programma. Het aantal objecten bestaat uit 127 panden en 185 gronden. Het aantal panden is in 2022 met 14 afgenomen. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat in 2022 de opvang van statushouders aan de Jupiterkade is beëindigd. Het ging hierbij om 31 panden. De gemeente huurde de grond aan de Jupiterkade van ontwikkelaar AM. Na overleg met AM bleek echter dat er nog ruimte was voor verlenging van de grondhuurovereenkomst. Daarop is in overleg met het Centraal Opvangorgaan Asielzoekers (COA) afgesproken dat vanaf 2022 het COA de grond met opstallen huurt van de gemeente Den Haag ten behoeve van de tijdelijke asielzoekers. Hierdoor is het aantal panden in Vastgoedmonitor 2022

27

beheer van de gemeente aan de Jupiterkade, administratief afgenomen van 31 panden naar één pand. Daarnaast zijn vier panden in Vroondaal gesloopt en zijn de gronden overgedragen aan de GEM Vroondaal. Verder is een woning aan de Copernicusstraat verkocht. Tegenover de afname van objecten staan ook een aantal nieuwe objecten die in beheer zijn gekomen van de gemeente. Begin 2022 heeft de gemeente 17 panden overgenomen van de geliquideerde Wijkontwikkelingsmaatschappij Stationsbuurt – Oude Centrum. Daarnaast is een voormalig transformatorpand van HTM overgenomen en zijn drie woonwagens aangeschaft. Bijna alle gronden zijn in eigendom van de gemeente in afwachting van toekomstige ontwikkelingen. Daarnaast vallen ook de woonwagenlocaties aan de Henricuskade, Jan Hanlostraat, Tom Mandersstraat onder het programma. Het aantal gronden in programma 13 is afgenomen van 241 naar 185. Deze daling wordt vooral veroorzaakt doordat in 2022 de administratieve verwerking heeft plaatsgevonden van alle percelen grond in Vroondaal die de afgelopen jaren zijn overgedragen aan de GEM Vroondaal. Daardoor is het aantal percelen grond (vallend onder programma 13) in Vroondaal is afgenomen van 54 naar 3. Naast de panden die op termijn gesloopt gaan worden in verband met toekomstige ontwikkelingen vallen ook panden onder programma 13 die langdurig in beheer zijn van de gemeente.

Dan betreft het bijvoorbeeld woningen aan de Scheveningseweg en de Waaldorpersweg, die de gemeente heeft gerealiseerd ten behoeve van statushouders, de bedrijfsverzamelgebouwen Caballerofabriek, Keu’s genoeg, Kazerne Moerwijk en de evenementenlocatie Fokker terminal en per ultimo 2022 drie woonwagens. In de Caballerofabriek stonden eind 2022 negen bedrijfsruimtes leeg met een gezamenlijke oppervlakte van 1.000 m². Het aantal ruimtes dat leeg stond is daarmee toegenomen, maar in vierkante meters verhuurbaar vloeroppervlakte is de leegstand gelijk gebleven. Voor ruimtes in de Caballerofabriek zijn in 2022 nieuwe huurcontracten afgesloten voor negen bedrijfsruimtes. De meeste objecten vallend onder programma 13 zijn gelegen in de Binckhorst en in het Centrum en de Stationsbuurt. Wijk Aantal gronden Binckhorst 45 Laakkwartier en Spoorwijk 24 Forepark 14 Scheveningen 12 Hoornwijck 11 Centrum 9 Stationsbuurt 4 Figuur 10: Aantal gronden en panden per wijk

Aantal panden 25 3 0 3 0 22 29

Aangezien veel van de panden van het programma Stadsontwikkeling en Wonen in eigendom zijn van de gemeente in verband met gebiedsontwikkelingen, worden deze panden op termijn verkocht of gesloopt. Daardoor ligt de leegstand in programma 13 ook altijd hoger dan in andere programma’s. Ultimo 2022 stonden 73 verhuurbare eenheden binnen Programma 13 administratief op leegstand op een totaal aantal leegstaande verhuurbare eenheden van 114. Overigens hoeft dit niet te betekenen dat de objecten daadwerkelijk leeg staan, maar worden ze in afwachting van sloop of verkoop in bruikleen gegeven.

Vastgoedmonitor 2022

28

Binnen het programma Stadsontwikkeling en Wonen werd in 2022 gewerkt aan de volgende projecten: Hartingbank “De Titaan” In december 2021 is de gemeente gestart met de transformatie van het voormalige pand van de HartingBank aan de Saturnusstraat op de Binckhorst tot bedrijfsverzamelgebouw “De Titaan”. Begin 2023 is het gebouw opgeleverd en overgedragen aan de nieuwe eigenaar De Titaan B.V. van de Haagse Unknown Group. Het pand, met een oppervlakte van 13.000 vierkante meter is getransformeerd tot een zogenaamde innovatiehub voor scale-ups en startups op het gebied van energie, voeding, gezondheid en educatie. Het pand heeft ongeveer 60 bedrijfsruimtes en heeft het energielabel A+++ (BENG). Fokker Terminal In het vergunningentraject van een aantal nieuwe woonblokken naast de Fokker Terminal op de Binckhorst bleek dat de geluidsuitstraling vanuit de Fokker Terminal problematisch was voor het verstrekken van de vergunning voor de woningen. Daartoe is besloten de Fokker Terminal van een betere geluidsisolatie te voorzien en daarbij meteen mogelijke verduurzamingsmaatregelen mee te nemen. In eerste instantie wordt er een variantenstudie uitgevoerd om de mogelijkheden in kaart te brengen. Fietsdepot Haaglanden Ter vervanging van het fietsdepot aan Junostraat heeft de gemeente een nieuw fietsdepot gerealiseerd aan de Mercuriusweg/Poolsterstraat.

Het Fietsdepot Haaglanden is een initiatief van de gemeenten Den Haag, Delft, Leidschendam-Voorburg en Pijnacker-Nootdorp. Het Fietsdepot haalt in opdracht van deze gemeenten fietsen weg uit de openbare ruimte die gevaarlijk gestald zijn, op plaatsen staan waar dat niet is toegestaan of achtergelaten zijn. Op een terrein van circa 5.000 m² zijn dubbellaags fietsenrekken geplaatst voor de stalling van fietsen. Daarnaast heeft de gemeente onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de ernaast gelegen bedrijfsruimte met kantoorgebouw om het geschikt te maken voor gebruik door het Fietsdepot. Wings gebouw – Mozartlaan 195 Het voormalige clubgebouw van handbalvereniging Wings aan de Mozartlaan wordt verbouwd tot buurtcentrum met daarbij ruimte voor een gezondheidscentrum.

3.12. Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening (Programma 14) Het programma Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening bestaat uit 34 objecten tegenover 27 objecten eind 2022. Dat is een toename met 7 objecten. Het programma omvat voornamelijk wijken buurtcentra en Haagse Hopjes. Zoals aangegeven in paragraaf 3.6 zijn in 2022 zeven objecten overgegaan van programma 8 naar Programma 14. Er is nauwelijks leegstand in het programma 14. In verband met de herverdeling van de verzorgingsgebieden in het stadsdeel Centrum is er aan de Kockstraat 175 een huurderswissel geweest; Stichting Wijkz heeft plaatsgemaakt voor Stichting Welzijn Transvaal. Binnen programma 14 werd in 2022 gewerkt aan de volgende projecten: Ontmoetingscentrum Morgenstond Het ontmoetingscentrum Morgenstond aan het 1e Eeldepad is in opdracht van de gemeente ingrijpend gerenoveerd, uitgebreid en verduurzaamd waardoor het pand bijna energieneutraal en gasloos is geworden. In mei 2022 is gestart met de bouwwerkzaamheden en de werkzaamheden zijn in de zomer van 2023 afgerond. Na de renovatie heeft het pand het energielabel A++. Om dit te bereiken zijn de gevels en het dak geheel vervangen en de installaties zijn grotendeels vernieuwd. Tevens is een uitbouw gerealiseerd van circa 50 m². Hierdoor is het gebouw beter bruikbaar voor de Vastgoedmonitor 2022

29

diverse activiteiten die in het pand plaatsvinden zoals onder andere judo, 65+ gym, koken voor de buurt en computerlessen. Buurthuis Hondius In februari 2022 is gestart met de sloop van het honderd jaar oude houten buurthuis aan de Hondiusstraat. De onderhoudsstaat van het pand was ondermaats en de houten constructie bood weinig mogelijkheden om dit te verbeteren. Ook was het gebruik beperkt en de uitstraling van het pand liet ook te wensen over. Geïntegreerd in het buurthuis was een “Haags Hopje”. Aangrenzend aan het buurthuis bevindt zich een Richard Krajicek Playgrond dat door slijtage, boomwortelopdruk en wateroverlast ook toe is aan vervanging. In opdracht van de gemeente is een integraal plan opgesteld voor de herinrichting van het terrein en de nieuwbouw van het buurthuis/ Haags Hopje. Hiermee moet een aantrekkelijk, groener en beter toegankelijk playground ontstaan. De nieuwbouw zal een bruto vloeroppervlakte krijgen van circa 125 m². Bij het ontwerp van het nieuwe buurthuis is daarnaast duurzaamheid een speerpunt. Zo wordt het buurthuis voorzien van een groen dak en zullen er zonnepanelen op het dak worden geplaatst. Het buurthuis zal gasloos worden en ook het regenwater zal hergebruikt worden. Oplevering staat gepland in 2023/2024.

3.13. Financiën (Programma 15) In dit programma vallen uitsluitend monumentale panden, zoals kerktorens, molens en woningen. Daaronder vallen ook de meeste objecten in Clingendael en Oosterbeek. In totaal bestaat de portefeuille Financiën uit 27 objecten waarvan 24 panden en drie gronden. Ultimo 2021 vielen ook 27 panden onder Programma 15. Er hebben zich geen wijzigingen voorgedaan in dit programma. De gronden die onder het programma vallen zijn gronden waarvoor zeer langdurige pacht overeenkomsten zijn afgesloten en feitelijk niet in aanmerking komen voor ontwikkelingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de gronden in de Duivenvoordse en Veenzijdsepolder in de gemeente Wassenaar.

3.14. Overhead (Programma 16) In dit programma is alle ambtelijke huisvesting opgenomen. Daarbij gaat het om de strategische kernvoorraad (Spui en de stadsdeelkantoren) en de overige panden waar ambtenaren van de gemeente Den Haag gehuisvest zijn, zoals bijvoorbeeld Centra voor Jeugd en Gezin, GGD en het kantoor van de havenmeester. Daarnaast vallen onder dit programma een aantal commerciële ruimtes in het Spui en Stadsdeelkantoor Laak die verhuurd worden. In totaal bestaat het programma Overhead uit 58 objecten. Het gaat hierbij alleen om panden, geen gronden. Van de 58 panden zijn 33 panden gehuurd en 25 panden zijn in eigendom van de gemeente. Het aantal panden in programma 16 is met twee afgenomen. Het voormalige stadsdeelkantoor Loosduinen, dat in gemeentelijk eigendom is, en verbouwd wordt tot Centrum Jeugd en Gezin is overgegaan naar programma 8 (zie paragraaf 3.6.). De Paviljoensgracht 131 dat gehuurd werd ten behoeve van HEIT (Haags Economisch Interventie Team) is door de gemeente overgenomen van de WOM Stationsbuurt – Oude Centrum en overgegaan naar Programma 13 Stadsontwikkeling en Wonen.

Vastgoedmonitor 2022

30

Interieur “Heilig hart school” Beeklaan, onderdeel nieuw voorzieningencluster Beeklaan (foto: Michel Kievits)

Vastgoedmonitor 2022

31