RIS316672 Haags akkoord 2023-2026
Tekst van het document
Haags akkoord 2023 – 2026
I N H O U D S O P G AV E >
C OLOF ON Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag Vormgeving en productie Multimedia, Print en Verzend Oktober 2023
I N H O U D S O P G AV E >
I N H O U D S O P G AV E >
Inhoudsopgave Inleiding en verantwoording
7
1. Goed bestuur
8
2. Duurzaamheid
10
3. Veiligheid
14
4. Cultuur en bibliotheek
17
5. Onderwijs
20
6. Werk en Inkomen
23
7. Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid
26
8. Buitenruimte
30
9. Sport en bewegen
34
10. Economie
37
11. Mobiliteit
40
12. Stadsontwikkeling en wonen
44
13. Stadsdelen en dienstverlening
48
14. Organisatie
51
15. Financiële paragraaf
53
Bijlage 1 Portefeuilleverdeling (kandidaat-)wethouders
58
Bijlage 2 Financieel overzicht
60
< I N H O U D S O P GAV E
Inleiding en verantwoording Dit is het nieuwe akkoord voor de gemeente
De komende tijd willen wij deze open houding
Den Haag, dat wij namens de fracties van
richting alle raadsfracties voortzetten. Wij zien dit
D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, PvdA,
als onze eerste bijdrage aan het verbeteren van de
CDA en DENK hebben gesloten. Ten dienste
bestuurscultuur van onze mooie stad.
van onze inwoners, onze ondernemers en ons Robert van Asten, Marieke van Doorn,
maatschappelijk middenveld.
Yousef Assad In het akkoord valt te lezen dat wij met name aan
D66
de grote, urgente maatschappelijke thema’s extra geld en aandacht willen besteden: klimaat, natuur
Mariëlle Vavier, Maarten De Vuyst
en dierenwelzijn, duurzaamheid, kansengelijkheid
GroenLinks
en bestaanszekerheid, leefbaarheid en veiligheid in de brede zin van het woord. Dat betekent naast
Robert Barker, Robin Smit, Leonie Gerritsen
inkomen de zorg voor voldoende huisvesting,
Partij voor de Dieren
een stabiele woonsituatie, gezondheid, kansen gelijkheid in het onderwijs en een goede en schone
Martijn Balster, Janneke Holman
leefomgeving.
Partij van de Arbeid
Als belangrijk onderdeel van het verbeteren van de
Hilbert Bredemeijer, Kavish Partiman,
Haagse bestuurscultuur zien we het streven naar
Hinke de Groot
opener verhoudingen tussen college, coalitie en
CDA
raad. Tegen deze achtergrond presenteren wij dit akkoord. Daarbij hebben wij gebruik gemaakt van
Nur Icar, Adeel Mahmood, Mohammed Ghay
de inbreng van diverse fracties die, op ons verzoek,
DENK
aan het begin van ons onderhandelingsproces bijdragen hebben geleverd. Daar hebben wij ons voordeel mee gedaan; wij danken deze fracties voor hun inbreng.
< I N H O U D S O P GAV E 7
1. Goed bestuur
< I N H O U D S O P GAV E
Na de afronding van de onderhandelingen
Wij gaan als coalitiefracties, zowel vanuit onze
ontstaat een nieuw dagelijks bestuur. Wij willen
positie als (aankomend) wethouders als vanuit de
in die nieuwe samenstelling een stap zetten in de
raad, aan de slag met inhoudelijke thema’s die bij
verbetering van het politiek klimaat.
eerdere ontmoetingen zijn benoemd, zoals:
Gezien de onderlinge verhoudingen binnen het
• Samenwerking en dualisme, waarbij meer ruimte
Haagse stadsbestuur zijn indringende gesprekken
is voor debat in de raad;
over de bestuurscultuur nodig. Met een open
• Betere informatievoorziening, waarbij de wens
houding dragen wij bij aan de opdracht die de raad
is dat informatie zoveel mogelijk openbaar wordt
zichzelf hier heeft gesteld en we conformeren ons
gemaakt;
aan de gezamenlijke uitkomst.
• Betere besluitvorming, waarbij de wens is dat de raad in de beginfase van het beleid wordt
Wij gaan graag in gesprek met alle betrokkenen
betrokken bij mogelijke richtingen;
om te werken aan betere samenwerking binnen
• Betere betrokkenheid van inwoners.
de raad en tussen raad en college. Hierbij zijn raadsconferenties en ontmoetingen tussen raad,
Ten slotte roepen we op om de omgangsvormen
stad en college van groot belang. We moeten
te verbeteren. Wij, collegeleden en coalitiefracties,
goed in gesprek blijven over wat beter kan en op
zijn hierop aanspreekbaar en roepen andere
welke manier dat kan. Dat verandert natuurlijk niet
partijen op hier ook werk van te maken.
van het ene op het andere moment; laten we alert zijn en elkaar hierop blijven aanspreken. En we
Wij dragen zeer graag bij aan het voortzetten van
blijven, net als bij het opstellen van dit akkoord, de
de gesprekken hierover, liefst in duaal verband en
oppositiefracties graag betrekken.
met open vizier om zo gezamenlijk, werkende weg, de door ons allen gewenste cultuurverbeteringen vorm te geven.
< I N H O U D S O P GAV E 9
2. Duurzaamheid
< I N H O U D S O P GAV E
De klimaatcrisis is een wereldwijd probleem. Ook in Den Haag ondervinden we de gevolgen van klimaatverandering. We willen de schadelijke uitstoot van broeikasgassen, stikstof en fijnstof fors reduceren. Daarmee draagt Den Haag bij aan het mondiale doel van maximaal anderhalve graad aardeopwarming en houden we rekening met toekomstige generaties: ook zij moeten in een gezonde en fijne stad kunnen wonen. Het is belangrijk dat iedereen mee kan werken aan de duurzaamheidsopgave: inwoners, (mkb-)ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ons klimaatbeleid willen we rechtvaardig en sociaal
gezamenlijke acties die bijdragen aan de ambitie
voeren, zodat onze inwoners niet in de problemen
klimaatneutraal te zijn in 2030. Met dit akkoord
komen door een te hoge energierekening.
voegen we ons bij de 100 Climate Neutral Cities
Om duurzaamheidsmaatregelen maximaal in
in de Europese Unie;
te zetten en uitvoering van ons klimaatbeleid te
• Ons klimaatbeleid vraagt om duidelijke bestuur
versnellen, houden we vast aan onze ambitie
lijke afspraken en verwachtingen over klimaat
klimaatneutraal te zijn in 2030. Daarnaast sluiten
doelen, vereiste maatregelen en effectmetingen
we ons aan bij het Parijse Klimaatakkoord en
hiervan. We willen de raad beter in staat stellen
beschouwen we Europese en landelijke klimaat
om het Haagse klimaatbeleid op basis van
doelstellingen als ondergrens van de resultaten
meer informatie en feiten te controleren, zoals
die we in Den Haag willen behalen. We kiezen
bij de landelijke Klimaat- en Energieverkenning.
hierbij voor een integrale aanpak waarbij vanuit
Daarvoor nemen we het initiatiefvoorstel Stuur op
alle beleidsvelden wordt bijgedragen aan de
klimaat als uitgangspunt. Op basis van monitoring
doelstellingen. En we maken uiteraard zoveel als
van maatregelen en doelen bekijken we welke
mogelijk gebruik van fondsen en subsidies van
maatregelen en acties zijn vereist voor verdere
provincie, Rijk en Europa. We gaan het volgende
CO2-reductie in de stad en voor het behalen
doen:
van andere duurzaamheidsdoelstellingen. Ook bekijken we welke rol partijen in de
Beleid en participatie
samenleving daarbij hebben;
• Rondom de werkagenda’s Energietransitie,
• Participatie van onze inwoners is onmisbaar.
Circulaire economie, Duurzame mobiliteit en
Daarom stellen we een Klimaatberaad in om de
Duurzame leefomgeving sluiten we samen
stad mee te laten denken over ons klimaatbeleid.
met inwoners, bedrijven en organisaties een Haags Klimaatakkoord. Daarin benoemen we de
< I N H O U D S O P GAV E 11
Energie besparen
• Kantooreigenaren en ondernemers zijn
• In Den Haag hebben 100.000 woningen het
verantwoordelijk voor het verduurzamen
energielabel E, F of G. Deze woningen zijn het
van hun panden en locaties. Dit is belangrijk
minst energiezuinig en krijgen voorrang bij de
voor het reduceren van broeikasgassen, het
versnelling van het isoleren. Daarom zetten we
besparen van energie en het verlagen van hun
de EFG-aanpak en ‘deur-tot-deur-aanpak’ door.
energierekening. Daarom handhaven we actief
We streven ernaar om 10.000 woningen per jaar
op de wettelijke energielabel C-verplichting
te isoleren;
voor kantoren en de energiebesparingsplicht;
• We richten ons duurzaamheidssubsidie- en
• We intensiveren de verduurzaming van het
duurzaamheidsregelingenbeleid op mensen
gemeentelijk vastgoed;
die door weinig spaargeld en/ of een lage leen
• We blijven ons inzetten voor het verduurzamen
capaciteit niet of nauwelijks in aanmerking komen
van het maatschappelijk vastgoed samen
voor nationale subsidies en regelingen;
met maatschappelijke organisaties in de stad.
• De verduurzaming van corporatiewoningen
Daarbij vinden we het belangrijk dat bestaande
loopt achter op de doelen. De doelstelling uit
verduurzamingsregelingen ook toegankelijk zijn
de raamovereenkomst om 16.000 woningen
voor levensbeschouwelijke en maatschappelijke
transitieklaar te maken, wordt nu niet gehaald.
organisaties. We stellen voor deze organisaties
Daarom houden we woningcorporaties aan de
een rentevrije lening beschikbaar.
prestatieafspraken over de verduurzaming van hun corporatiebezit. Dit geldt specifiek voor de vervanging van enkelglas;
< I N H O U D S O P GAV E 12
Schone energie • We streven naar het operationeel worden van één
Met een actieplan Maatschappelijk Verantwoord
nieuwe geothermiebron in de komende twee jaar.
Aanbesteden en Inkopen borgen we dat duur
Aanvullend hierop wijzen we locaties aan voor
zaamheid en lokaal inkopen in het gemeentelijk
twee nieuwe geothermiebronnen. We maken een
inkoopbeleid centraal staan;
plan voor een aquathermiebron in Houtrust en
• We komen met een nieuwe voedselstrategie
we wijzen locaties aan voor drie hoofdverdeel
Den Haag. We informeren inwoners hierover
stations elektriciteit in Zichtenburg, Kerketuinen
en stimuleren hen gezond, lokaal, duurzaam en
en Dekkershoek en Scheveningen en aan het
plantaardig te eten. In de eigen organisatie geven
De Constant Rebecqueplein;
we het goede voorbeeld.
• We stimuleren energiecoöperaties met een gerichte aanpak en dragen daarbij zorg voor
Duurzame mobiliteit
de toegankelijkheid van die coöperaties voor
• Het Rijk zet in op invoering van zero-emissiezones
mensen met lagere inkomens. Bij grootschalige
voor stadslogistiek in grote steden. Dit is belang
ontwikkelingen, zoals warmtenetten en
rijk voor gezondheid, natuur en klimaat: bestel- en
geothermiebronnen, bieden we coöperaties de
vrachtauto’s zorgen voor stikstof- en broeikasgas
mogelijkheid om nu al in te stappen óf daar in de
uitstoot, luchtvervuiling en geluidsoverlast.
toekomst in te groeien;
In overeenstemming met Rijksbeleid gelden
• Aanbestedingen voor grootschalige warmte
tot 2030 een overgangsregeling én ontheffings
netten kunnen de mogelijkheid bieden om op
mogelijkheden voor zero-emissiezones. Eerder is
het De Constant Rebecqueplein geothermie en
besloten om een zero-emissiezone in Den Haag
aquathermie als energiebronnen te realiseren.
Centrum te realiseren per 1 januari 2025.
Als de aanbestedingsstrategie voldoende waar
Op basis van de uitkomsten van haalbaarheids
borgen biedt voor de betaalbaarheid, duurzaam
onderzoeken realiseren we daarnaast een
heid en inwonersbetrokkenheid, zetten we de
zero-emissiezone voor stadslogistiek langs de
aanbesteding door. We letten hierbij ook op de
kuststrook tot en met de Laan van Meerdervoort
kosten en risico's voor de gemeente;
ingaande op 1 januari 2026. Hiervoor voeren we
• Naast deze grootschalige ontwikkelingen richten
een MKB-toets uit;
we ons op een aantal wijken waar lokale warmte
• We starten met de realisatie van een programma
voorzieningen worden ontwikkeld of worden
Duurzame Stadslogistiek om vervoers
aangepast. Het gaat dan om gebieden of wijken
bewegingen zoveel mogelijk terug te brengen of
waar op het gebied van energietransitie veel staat
schoner te maken. In samenwerking met het Rijk
te gebeuren, zoals Zuidwest, de Binckhorst en
bestaat sinds 2020 een gemeentelijke hub van
Mariahoeve.
waaruit onder andere de gemeentelijke panden worden bevoorraad. Hierdoor wordt het aantal
Grondstoffen
vervoersmomenten binnen de stadsgrenzen
• Grondstoffen zijn schaars en dat vraagt ook
sterk verminderd en wordt emissieloos vervoer
om inzet van ons als stad. We verhogen onze
verder bevorderd. We willen het gebruik hiervan
circulaire ambities en onderzoeken hoe we
faciliteren, aanjagen en stimuleren;
bijvoorbeeld biobased bouwen en hergebruik
• Samen met grote bedrijven in de stad maken
van materialen verder kunnen stimuleren bij
we afspraken over het verduurzamen van het
nieuwbouw;
woon-werkverkeer;
• Op dit moment wordt een pilot uitgevoerd voor
• We blijven werken aan de beschikbaarheid
het beprijzen van onze CO2-uitstoot. Bij positieve
van voldoende voorzieningen om elektrische
resultaten voeren we CO2-beprijzing volledig in
voertuigen op te laden.
bij gemeentelijke investeringen, opdrachten en inkopen, waarbij we een eerlijke prijs hanteren; • Jaarlijks koopt de gemeente voor 1 miljard euro in. We geven het goede voorbeeld door duurzaam heid centraal te stellen in ons inkoopbeleid.
< I N H O U D S O P GAV E 13
3. Veiligheid
< I N H O U D S O P GAV E
In onze stad moet iedereen zich veilig voelen. Naast het beschermen van onze mensen, beschermen we ook de veiligheid van dieren. De veiligheidssituatie in Den Haag is de afgelopen
wapeninleveracties te organiseren. Hierbij
tien jaar sterk veranderd. Den Haag is een
kunnen wapens, zoals slag-, steek- of stoot
verdichte stad waarin onderling conflicten kunnen
wapens, anoniem en zonder strafvervolging bij
ontstaan; dit vraagt veel van onze mensen die
enkele politiebureaus van de Eenheid Den Haag
werken in de veiligheidssector. Als internationale
worden ingeleverd. Het is een belangrijk
stad van vrede en recht bouwen we, anticiperend
instrument in de strijd tegen wapengeweld en het
op nieuwe trends en ontwikkelingen, juist door
bevorderen van de veiligheid in Den Haag;
preventie, vroegsignalering en een toegankelijke
• Als gemeente zetten we de persoonsgerichte
handhavingsorganisatie aan een veilige stad.
aanpak voort. Hiermee kunnen we samen met
Ook hebben we meer aandacht voor het nieuwe
verschillende partners in het veld en in de wijken,
fenomeen ‘anti-institutioneel extremisme’ en blijven
zoals straatcoaches, jongeren gerichter helpen
we inzetten op het bestrijden van alle vormen van
en de leefbaarheid en veiligheid in de buurt
extremisme en ondermijnende criminaliteit. En we
verhogen;
maken ons zorgen om het geweld tegen queer
• We investeren, ook in de komende jaren, in de
personen. Een aantal punten waar we de komende
integrale aanpak van en zorg voor mensen met
jaren aan gaan werken:
verward en onbegrepen gedrag. De keten werkt hiervoor samen in het Zorg- en Veiligheidshuis;
• Ook in Den Haag zien we een toename van
• Wij hebben oog voor de verschillende niveaus
steekwapenbezit en mes- en steekincidenten.
van onveiligheidsgevoelens die in verschillende
Binnen en tussen jeugdgroepen verhardt en
delen van de stad kunnen heersen. Dit betekent
escaleert geweld sneller. Het gaat om een
dat specifieke inspanningen worden geleverd om
kwetsbare groep jongeren en jongvolwassenen.
de veiligheid en het welzijn van gemeenschappen
Dit blijft hoge prioriteit houden en extra
in bepaalde delen van de stad te verbeteren.
(preventieve) inzet is nodig;
Denk hierbij aan samenwerking met lokale
• Wij vragen de Eenheid Den Haag om, in
organisaties om sociale problemen aan te pakken
navolging van de actie van 2021, in samen
die bijdragen aan onveiligheid en buurtinitiatieven
werking met het maatschappelijk middenveld
zoals buurtpreventieteams. Andere voorbeelden
< I N H O U D S O P GAV E 15
zijn het vergroten van de zichtbaarheid van
binnen de gemeentelijke organisatieonderdelen.
politie en handhavers en het plaatsen van
Een personeelsbestand met medewerkers
mobiele camera’s waar het nodig en effectief is.
met verschillende achtergronden, op basis
Het uiteindelijke doel is een veiligere omgeving
van bijvoorbeeld etniciteit, geslacht, seksuele
voor iedereen te creëren, onder de rand
geaardheid, levensbeschouwing en cultuur,
voorwaarden van het respecteren van privacy;
vergroot de herkenbaarheid voor en acceptatie
• De meldings- en aangiftebereidheid bij de politie
door inwoners;
moet omhoog door bijvoorbeeld de inzet van
• Rond coffeeshops is vaak sprake van overlast,
sleutelfiguren. Ook willen we discriminatie in het
vooral op locaties met veel coffeeshops op
uitgaansleven tegengaan, denk daarbij aan het
dezelfde plek, zoals in de Weimarstraat en in het
inzetten van mystery guests. Via Den Haag Meldt
Zeeheldenkwartier. Wij steunen het verplaatsen
zorgen we voor een laagdrempelige voorziening
van twee coffeeshops uit deze gebieden, onder
om discriminatie te melden. We vragen bij het
de voorwaarde dat wordt voldaan aan de met de
Rijk aandacht voor het strafbaar stellen van
raad vastgestelde vestigingscriteria. Voor alle
straatintimidatie;
coffeeshops geldt dat we de criteria waar coffee
• We zetten in op de aanpak van huiselijk geweld.
shops aan moeten voldoen, strak handhaven;
Iedereen moet zich thuis veilig kunnen voelen.
• In onze gemeente staan we voor een veilige
We zetten in op voldoende professionals bij
en voor iedereen plezierige viering van Oud
Veilig Thuis en werken daarmee de wachtlijst
en Nieuw, waarbij we rekening houden met
weg. In 2024 komen we met een aanpak om
de wensen en behoeften van onze inwoners.
‘femicide’ en ‘hoog risico stalking’ tegen te gaan;
Daarom zetten wij in op:
• In het veiligheidsbeleid komt meer aandacht voor
° het bij het Rijk blijven pleiten voor een landelijk verbod op consumentenvuurwerk;
de aanpak en opsporing van dierenmishande ling. Dierenmishandeling en huiselijk geweld gaan vaak hand in hand. Deze link wordt actief
° het in de tussentijd faciliteren van alternatieve gemeenschappelijke vieringen in wijken ,
onder de aandacht gebracht bij politie, boa’s,
waarbij ook kan worden gedacht aan licht- en/
zorginstellingen, woningcorporaties en dieren
of droneshows;
artsen. De gemeente zoekt hierbij ook samen
° het, gevoed door signalen en wensen vanuit wijken en buurten, uitbreiden van de vuurwerk
werking met het Landelijk Expertisecentrum Dierenmishandeling en het Landelijk
vrije zones naar zes wijken, waarbij we de
Expertisecentrum Kindermishandeling;
jaarwisseling van 2023 evalueren;
• De huidige aanpak van ondermijning zetten we
° het onderzoeken op welke plek in Den Haag veilig een vuurwerkshow kan plaatsvinden bij
voort. Wij verstoren criminele activiteiten en werpen barrières op tegen criminele verdien
de jaarwisseling;
modellen in bijvoorbeeld de uitzendbranche, de vastgoedbranche en de illegale dierenhandel.
° het faciliteren van de vreugdevuren van Duindorp en Scheveningen, uiteraard onder de
De invoering van vergunningplicht voor (retail)
randvoorwaarden van veiligheid. Met de wijken
bedrijven is succesvol gebleken; die breiden we
Leyenburg en Laak kijken we graag naar alter-
verder uit;
natieven voor de vuurstapels om het feestelijke
• Binnen het veiligheids- en handhavingsdomein
gevoel en samenzijn voor iedereen te vergroten;
(politie, Haags Economisch Interventieteam,
• We zetten het Haagse beleid voor en met seks
Handhavingsorganisatie, Pandbrigade, et cetera)
werkers door, met bijzondere aandacht voor de
vinden we de juiste bejegening van burgers
leefbaarheid in de betrokken wijken en de kwets
belangrijk. Gelijke behandeling van burgers
baarheid van de positie van sekswerkers op het
inclusief het tegengaan van etnisch profileren
gebied van veiligheid, gezondheid en uitbuiting.
staat voorop, zowel bij het werk van politie en
In overleg met sekswerkers, buurt, ondernemers
handhavers op straat als bij datagedreven werken
en maatschappelijke organisaties werken wij
en de toepassing van artificial intelligence.
aan alternatieven voor het raamsekswerk op de
• Daarnaast stimuleren we en geven we aandacht
plekken waar dat (op termijn) gaat verdwijnen.
aan het goed borgen van diversiteit en inclusie
< I N H O U D S O P GAV E 16
4. Cultuur en bibliotheek
< I N H O U D S O P GAV E
Kunst heeft de kracht om mensen te verbinden, te ontroeren en te inspireren. Den Haag heeft een breed kunst- en cultuuraanbod, van experimenterende makers en inspirerende Haagse parels tot toonaangevende (internationale) gezelschappen. In 2023 zijn de Cultuurvisie Den Haag 2033 en het
stadsdeel kunst en cultuur dicht bij de inwoners
Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 vast
brengen. Ook andere culturele instellingen
gesteld. Cultuureducatie en cultuur in de wijken zijn
ontwikkelen aanbod ter bevordering van
belangrijk om kinderen van jongs af aan kennis te
bredere cultuurparticipatie. Daarbij hebben we
laten maken met kunst en cultuur. Om de doelen te
speciale aandacht voor cultuurparticipatie onder
halen die we hebben vastgesteld, is het belangrijk
jongeren. Dat geldt ook voor het verbeteren van
dat we blijven investeren in cultuur. Dat doen we
de toegankelijkheid van cultuurregelingen, zodat
ook in onze bibliotheken. Immers, de bibliotheek is
het culturele aanbod de diversiteit van de stad
steeds meer een laagdrempelige ontmoetingsplek
weerspiegelt;
in de wijk en heeft vele functies. We gaan het
• We stellen extra budget beschikbaar voor kleine
volgende doen:
en middelgrote culturele instellingen, omdat we vinden dat laagdrempelige cultuur in de wijken
Cultuur
van belang is. Ook verhogen we het budget
• We zetten ons in voor culturele programmering
van het Kunstenplan. Dit komt voor de ene helft
door de hele stad, zodat iedereen dichtbij
ten goede aan de cultuurankers en voor de
huis kan genieten of zelf kan meedoen.
andere helft aan de andere (categorie A- en B-)
De zogenaamde ‘cultuurankers’ leveren met
aanvragers binnen het nieuwe Kunstenplan;
hun programma's en activiteiten een grote
• We dragen bij aan het toegankelijker maken van
bijdrage aan cultuurparticipatie, doordat ze in elk
de cultuursector voor mensen met een beperking, bijvoorbeeld door het stimuleren van fysieke aanpassingen aan gebouwen, het aanpassen van de website of het inzetten van een gebarentolk tijdens culturele programmering; • We streven in onze rol als subsidieverstrekker naar een eerlijke beloning voor iedereen die werkt in de sector, of dat nu in vaste dienst of als ZZP’er is; • Broedplaatsen dragen bij aan de versterking en vernieuwing van de cultuur- en kunstsector in Den Haag. Het broedplaatsenbeleid raakt daarmee alle kunstdisciplines. We geven broed plaatsen en oefenruimtes voor (pop)muziek een stimulans. Door de inzet van een broedplaats makelaar wordt vraag naar en aanbod van betaal bare werkruimten voor broedplaatsen op elkaar afgestemd; • Wij stellen ook een vrijplaatsenbeleid op. Onze ambitie is om een permanente plek voor een vrijplaats te vinden en tot die tijd een tijdelijke; • Tijdens het nachtleven ontmoeten verschillende delen van de bevolking elkaar. Een aantrekkelijke
< I N H O U D S O P GAV E 18
nacht draagt bij aan een aantrekkelijke stad.
van boeken. Er is ook een breed aanbod van
We willen met de Nachtvisie een impuls geven
lezingen, debatten, studieplekken en taallessen.
aan het nachtleven;
We willen het gebruik van de wijkbibliotheken
• Met de verbouwing van het Haags Historisch
uitbreiden met bijvoorbeeld extra plekken voor
Museum investeren we in het tentoonstellen
huiswerkbegeleiding en kunst- en computerles
van onze Haagse geschiedenis en de aantrek
om onderwijsachterstanden tegen te gaan. Maar
kelijkheid van de binnenstad. De klimatologische
ook om de nabijheid van de gemeentelijke dienst
omstandigheden voor de collectie en de publieks
verlening verder vorm te geven met bijvoorbeeld
faciliteiten in het museum worden verbeterd en
spreekuren van de Helpdesk Geldzaken;
er komt meer ruimte in het gebouw, dat hiermee
• Voor vragen over DigiD, studiefinanciering,
weer toekomstbestendig wordt;
toeslagen, AOW, pensioen, zorg of welke andere
• We streven naar de versterking van het
overheidszaken dan ook, zijn er in de bibliotheken
Museumkwartier door de herontwikkeling van
informatiepunten Digitale Overheid ingericht. Hier
het gebouw van de voormalige Amerikaanse
is een luisterend oor, wordt meegedacht, wordt
Ambassade tot Eschermuseum. We zetten de
informatie gegeven en wordt de juiste hulp dicht
voorbereidingen hiervan door;
bij huis gezocht. Iedereen, lid of geen lid van de
• Met Amare heeft Den Haag een prachtig,
bibliotheek, is welkom;
multifunctioneel cultuurgebouw in bezit, aldus
• Mede met de toegekende landelijke middelen
de Enquêtecommissie Amare. Wij zijn het met
voor bibliotheken openen we nieuwe wijk
de Enquêtecommissie eens dat dit gebouw,
bibliotheken in Benoordenhout en Mariahoeve.
met zalen van grote klasse, het verdient om een
De tijdelijke bibliotheek in Moerwijk wordt
bruisend complex voor kunst, cultuur en educatie
permanent. Verder onderzoeken we de
te worden in de breedste zin van het woord. Voor
mogelijkheid van een vestiging in Spoorwijk.
wat betreft de invulling daarvan willen wij de
In de bibliotheek Laakkwartier investeren we
beraadslagingen in de gemeenteraad hierover
in een extra ruimte voor onderwijsdoeleinden.
afwachten.
Daarnaast zetten we structureel extra budget in
Bibliotheken
bestaande bibliotheken. Tot slot kijken we waar
voor de vernieuwing en het onderhoud van de • In de Haagse bibliotheken komen bezoekers
we openingstijden van bibliotheken kunnen
allang niet meer alleen maar voor het lenen
verruimen.
< I N H O U D S O P GAV E 19
5. Onderwijs
< I N H O U D S O P GAV E
Kansengelijkheid in het onderwijs staat hoog op de agenda in Den Haag. We zetten in op een goede start voor jonge kinderen, de aanpak van laaggeletterdheid, het benutten van de maatschappelijke functie van scholen en een veilige en prettige leeromgeving. Dit alles met als doel om inclusief, hoogwaardig onderwijs te bieden en gelijke onderwijskansen te realiseren voor alle leerlingen en studenten in Den Haag. Hiervoor gaan we het volgende doen:
kansen op werk. Samen met partners, waaronder bibliotheken en ROC Mondriaan, pakken we
• Het aantal jonge kinderen met risico op taal-
laaggeletterdheid en taalachterstanden aan.
en ontwikkelachterstanden neemt fors toe.
We bevorderen lezen bij jonge kinderen en voor
Den Haag streeft er daarom naar deze kinderen
lezen bij hun ouders of opvoeders. Zo doorbreken
16 uur per week in voorscholen te ontvangen.
we de cyclus;
We nemen financiële en administratieve
• We zetten onverminderd in op volwasseneducatie.
drempels om gebruik te maken van voorschoolse
Dat geldt zowel voor inwoners die hier zijn
opvang weg. We gebruiken de voorscholen
geboren en getogen als voor nieuwkomers - via
ook om meer en beter contact met ouders/
de inburgering en daarna;
verzorgers te krijgen, onder andere door een
• Scholen zijn een spil in de gemeenschap. Niet
koppeling met de aanpak van laaggeletterdheid;
alleen door onderwijs te geven, maar ook door
• Een passend schooladvies is onderdeel van
het bieden van naschoolse programma’s, het
kansengelijkheid. Onder- en overadvisering
betrekken van ouders en het organiseren van
is daarom ongewenst. We streven naar een
gemeenschapsactiviteiten. Scholen kunnen in
passend schooladvies en een juiste onderwijs
samenwerking met andere belanghebbenden
plek in Den Haag voor elke aanstaande brug
ruimte bieden aan sociaal-maatschappelijke
klasser. We waken er daarbij voor dat dit niet leidt
initiatieven. We stimuleren scholen om na school
tot (verdere) segregatie. We werken vanuit de
tijd ruimte aan te bieden voor huiswerk, sport en
geest van het ‘leerrecht’ van het kind. We pakken
cultuur. We volgen het landelijke beleid op het
een grotere rol in het tegengaan van vroegtijdig
gebied van een ‘Rijke Schooldag’, onder andere
schoolverlaten en het helpen van kinderen die
door gezonde voeding (bijvoorbeeld school
geen passende onderwijsplek vinden, bijvoor
ontbijt) en verlengde schooldagen;
beeld vanwege wachtlijsten voor het speciaal
• Wij vinden dat financiële beperkingen van ouders
onderwijs. Dit doen we door samenwerkingen
of opvoeders geen rol mogen spelen bij de deel
aan te gaan met het Rijk, regiogemeenten,
name van kinderen aan schoolreizen en excursies.
schoolbesturen, scholen, samenwerkings
Zo stellen we alle leerlingen in staat om gelijke
verbanden en de arbeidsmarkt;
kansen te benutten;
• In Den Haag is sprake van een aanzienlijke
• Als samenleving zijn we verantwoordelijk voor
laaggeletterdheid: ongeveer een kwart van de
veiligheid onder jongeren, ook op scholen.
inwoners heeft moeite met lezen en schrijven.
We intensiveren de samenwerking tussen
In sommige wijken gaat het zelfs om een
scholen, jeugdwerk, politie en het openbaar
percentage van 50%. Laaggeletterdheid beperkt
ministerie. En we verbeteren de aansluiting met
ieders deelname aan de maatschappij en
(jeugd)hulpaanbieders. Er komt een messen
< I N H O U D S O P GAV E 21
verbod op scholen. Samen met de scholen
Bij de gemeente bieden we MBO-stage- en
besteden we aandacht aan de Week tegen het pesten;
traineeplekken aan; • De aanwezigheid van hogescholen en
• Ook Haagse scholen kampen met een leraren
universiteiten is een verrijking voor onze stad.
tekort. We faciliteren het aantrekkelijker maken
We bevorderen het samenwerkingsverband
van het werken in een grote stad als Den Haag
tussen Universiteit Leiden, TU Delft en Erasmus
met onderwijscampagnes. Ook gaan we door
Universiteit. Ook omdat zij een rol spelen in het
met de realisatie van een nieuwe, in Nederland
gezamenlijk aanpakken van maatschappelijke
unieke, Haagse universitaire lerarenopleiding.
vraagstukken, zien we hun aanwezigheid als een
Die is dubbelgraads en gericht op de uitdagingen
meerwaarde;
van lesgeven in een grote stad. Verder nemen we
• Het Rijk is primair verantwoordelijk voor het
maatregelen die bijdragen aan het ondersteunen
creëren van de juiste randvoorwaarden voor
van (onderwijs)professionals in en om de klas.
onderwijs aan nieuwkomers. Wij bieden scholen
Aanvullend op de al ingezette inspanningen,
daarbij ondersteuning en houden oog voor de
stellen we in samenspraak met het onderwijs
draagkracht van het onderwijs;
voor om een pilotbudget beschikbaar te maken
• We werken allang niet meer ons leven lang
voor een beurs voor ongeveer 50 nieuwe PABO-
in hetzelfde vak. Om- en bijscholing is nodig
studenten die na afronding van hun studie een
voor een gezonde arbeidsmarkt, maar ook voor
aantal jaar in Den Haag moeten lesgeven;
de ontwikkeling van mensen zelf. Het moet
• Samen met basisscholen, leerlingen, ouders en
voor iedereen mogelijk zijn een leven lang te
vrijwilligers verbeteren we de verkeersveiligheid
leren. We vergroten daarom het aanbod en de
rondom scholen;
toegankelijkheid ervan in samenwerking met het
• We stimuleren ‘groenblauwe schoolpleinen’. Die dragen bij aan een duurzaam bewustzijn
bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen; • De aansluiting van het onderwijs op de
en een positieve leeromgeving. We zorgen ook
arbeidsmarkt lijkt in deze krappe arbeidsmarkt
dat schoolgebouwen een prettig binnenklimaat
vanzelf te gaan. Toch zijn er nog steeds mensen
hebben en streven naar ‘gezonde scholen’;
die aan de kant staan. Daarnaast weten we
• Er komt een HAVO-/ VWO-school in Zuidwest;
nooit precies hoe de economie zich ontwikkelt.
• MBO-instellingen en -studenten in de
Daarom moeten we vooruitkijken en zorgen
stad worden betrokken bij ‘Den Haag
voor een zo goed mogelijk onderwijsaanbod dat
Studentenstad’ en de activiteiten die hieruit
aansluit op de arbeidsmarkt. We spelen hierin
voortvloeien. We gaan stagediscriminatie tegen.
een faciliterende rol.
< I N H O U D S O P GAV E 22
6. Werk en Inkomen
< I N H O U D S O P GAV E
Er is een groot tekort aan personeel in bijna alle sectoren. Wij gaan bedrijven en organisaties helpen die tekorten op te lossen. We willen zoveel mogelijk mensen aan het werk krijgen of laten participeren en perspectief bieden. Want dat draagt bij aan de bestaanszekerheid; iets dat iedereen in Den Haag verdient. Te veel inwoners hebben te maken met armoede,
• Er komt meer experimenteerruimte om bestaans
schulden en de stress en zorgen die daarbij
zekerheid te vergroten. Te denken valt aan een
komen kijken. We zien veel grote en kleinere
‘pre-AOW’ voor 60-plussers, de instapeconomie,
initiatieven waarmee inwoners en maatschap
een basisinkomen en basisbanen tegen
pelijke organisaties elkaar helpen en voor elkaar
(minstens) het minimumloon waar waardevol
zorgen. Bijvoorbeeld met inzamelingsacties of door
werk voorop staat. Bewezen experimenten
maaltijden te verzorgen. Deze initiatieven vinden
borgen we in gewoon beleid;
we belangrijk en willen we ondersteunen waar dat
• We blijven mensen vanuit de bijstand naar werk
kan. Bestaanszekerheid gaat ook over een stabiele
begeleiden. Daarom gaan we door met het
woonsituatie, gezondheid, kansengelijkheid in
Werkoffensief +500, het doorontwikkelen van de
het onderwijs en de leefomgeving. Daarom is een
STiP-banen en de inzet van loonkostensubsidie.
integrale aanpak belangrijk.
Maatwerk, een voor de persoon passend traject, staat hierin voorop;
Bij het bestrijden van armoede en schulden is ons
• We hebben speciale aandacht voor het
doel om stress te verminderen en ervoor te zorgen
bevorderen van de financieel onafhankelijke
dat iedereen naar vermogen mee kan doen in
positie van vrouwen, onder andere door het
de samenleving. We begeleiden mensen vanuit
aanbieden van opleidingen en (begeleiding naar)
de bijstand naar werk en laten mensen voor wie
werk voor niet-uitkeringsgerechtigde vrouwen;
betaald werk geen optie is niet in de steek.
• De Ooievaarspas is een middel om mensen met lage inkomens de mogelijkheid te geven om deel
Op het gebied van werk en inkomen gaan we het
te nemen aan sport, kunst en cultuur en andere
volgende doen:
activiteiten. We indexeren de vergoeding van 330
• In plaats van wantrouwen moet vertrouwen van
gedekt. Tegelijkertijd zien we dat steeds meer
naar 450 euro, zodat hogere tarieven worden de gemeente in bijstandsgerechtigden centraal
mensen met een inkomen boven de 130% van
staan. We kijken of de werkwijze voor de aanpak
de bijstandsnorm in de knel komen. Bijvoorbeeld
van bijstandsfraude nog past bij dat principe en
gezinnen met kinderen en de zogenaamde
of de intensiveringsslag die hierop is gemaakt
werkende armen. Daarom verruimen we de
vanaf 2018 nog noodzakelijk is;
doelgroep die de Ooievaarspas kan aanvragen
• De menselijke maat staat voorop. Daarom lopen
naar mensen met een inkomen tot 150% boven
we waar mogelijk vooruit op de wetswijziging ‘Participatiewet in balans’ en maken we gebruik
de bijstandsnorm; • De aanpak voor het bestrijden van kinderar
van de beleidsvrijheid die de gemeente heeft.
moede zetten we voort en we stellen hiervoor
Bijvoorbeeld ten aanzien van het afschaffen van
extra middelen beschikbaar. Ook zetten we extra
de zoektermijn voor jongeren die een bijstands
in op de bestrijding van armoede in algemene zin.
uitkering aanvragen, het afschaffen van de
We volgen nauwkeurig de uitkomsten van NIBUD-
kostendelersnorm en de mogelijkheden om bij te
onderzoek hiernaar;
verdienen in de bijstand;
• We maken gebruik van de mogelijkheden die het Rijk biedt om een hoger vermogen toe te staan bij
< I N H O U D S O P GAV E 24
de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen.
gekrompen. Daarom gaan we mensen met een
Zo kunnen mensen de noodzakelijke buffer voor
inkomen onder het wettelijke sociaal minimum
een gezond financieel huishouden behouden;
structureel ondersteunen bij de zorg voor hun
• Veel vluchtelingen en asielzoekers willen graag
huisdier met een vouchersysteem;
snel aan het werk of een opleiding volgen, maar
• We verstevigen de inzet van de Helpdesk
de (wettelijke) mogelijkheden hiertoe zijn beperkt.
Geldzaken zodat meer inwoners kunnen
Daarom verkennen we mogelijkheden om
worden geholpen. In de dienstverlening kan in
belemmeringen weg te nemen voor vluchtelingen
verschillende talen worden gecommuniceerd,
en asielzoekers om aan het werk te gaan;
zodat mensen goed weten wat hun rechten (en
• We geven meer prioriteit aan het voorkomen en
plichten) zijn;
oplossen van schulden. Vooral bij jongeren met
• Er zijn grote tekorten op de arbeidsmarkt die het
kleine schulden die nu buiten beeld blijven bij
onderwijs, de zorg, de handhaving en de bouw-
de vroegsignalering, terwijl hun schulden snel
en duurzaamheidssector raken. Daarom gaan
kunnen oplopen. We verruimen de doelgroep
we door met de Aanpak aansluiting onderwijs-
die in aanmerking komt voor het overnemen
arbeidsmarkt-bedrijfsleven om de mismatch
van schulden door de gemeente (nu nog het
te verkleinen of op te lossen. Zo stimuleren
‘Jongeren Perspectief Fonds’). We gaan door met
we onderwijsvernieuwing in het MBO en HBO.
de schuldenaanpak, waaronder de snellere en
Ook zetten we in op de ontwikkeling van een
succesvolle ‘klantreis’ binnen de schuldhulp
ruimer aanbod gericht op om- en bijscholing van
verlening en de ‘pauzeknop’;
werkenden en werkzoekenden ten behoeve van
• Veel mensen met een laag inkomen hebben moeite om hun energierekening te betalen.
een leven lang ontwikkelen; • We willen bijdragen aan het verbeteren en
Daarom volgen we het landelijke beleid ten
verbreden van de samenwerking tussen
aanzien van de energietoeslag op de voet. Als er
onderwijs en bedrijfsleven in de stad en in de
problemen ontstaan doordat de toeslag op
arbeidsmarktregio. We scheppen een kader
termijn verdwijnt of wordt verlaagd, kijken we hoe
waarbinnen nieuwe initiatieven tot stand kunnen
we lokaal waar nodig en waar mogelijk bij kunnen
komen die ook relevant zijn voor de re-integratie
springen;
van bijstandsgerechtigden. Via de gezamenlijke
• Veel dierenartsen, de dierenpolitie en de (dieren-)
inspanningen van gemeente en partners leveren
voedselbanken signaleren steeds meer mensen
we ook een bijdrage aan het vergroten van de
die door de vele stijgende kosten ook niet meer
arbeidsparticipatie van mensen die nu nog niet
de zorg voor hun huisdieren kunnen betalen.
meedoen.
Door de jaren heen zijn de diverse noodfondsen
< I N H O U D S O P GAV E 25
7. Zorg, welzijn, jeugd en volks gezondheid
< I N H O U D S O P GAV E
In Den Haag is de startpositie niet voor iedereen gelijk: veel inwoners hebben te maken met uitsluiting, discriminatie en bijvoorbeeld gezondheidsachterstanden. We willen de kansenongelijkheid verminderen, de sociale basis versterken, inclusie bevorderen, discriminatie bestrijden en zorgen dat iedereen naar vermogen mee kan doen aan de Haagse samenleving. Inwoners dragen daarin zelf verantwoordelijkheid. Maar mensen die niet (volledig) mee kunnen doen, mogen rekenen op passende ondersteuning. Toegankelijkheid en betaalbaarheid van die ondersteuning zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Preventie en zorg De grote gezondheidsverschillen in Den Haag
• We intensiveren de Haagse Aanpak Gezond
hangen sterk samen met bestaansonzekerheid, stress of te weinig beweging. Om dit aan te pakken,
Gewicht; • Jongeren krijgen in het uitgaanscircuit voor
is in samenwerking met inwoners en organisaties
lichting over het gebruik van genotsmiddelen.
de Haagse Preventieaanpak opgesteld. Het gaat
Het doel is om onverantwoord gebruik van
hierbij om een integrale aanpak op het gebied van
alcohol en andere drugs zoveel mogelijk te
gezondheid, werk, inkomen en armoede, de rook
beperken;
vrije generatie, sport, jeugdhulp, onderwijs en taal.
• We zetten extra in op het versterken van
Ook vanuit het Rijk wordt de komende jaren fors
de mentale weerbaarheid van jongeren.
ingezet op preventie, het organiseren van ketenzorg
We stimuleren gezonde seksualiteit onder
en het verbinden van het medische met het sociale
andere met seksuele voorlichting op scholen
domein. Dat willen we gebruiken om te investeren in preventie, zodat we gezondheidsverschillen
en ‘Sense-spreekuren’ voor jongeren; • Cultuursensitieve zorg, waarbij rekening wordt
verkleinen en kinderen een kansrijke start bieden.
gehouden met de culturele achtergrond en
We gaan het volgende doen:
waarden van onze inwoners, is uitgangspunt. Denk hierbij aan religieuze of culturele
• We investeren in onze buitenruimte en voor zieningen om tot meer gezond gedrag uit te
voedingsgewoonten; • Samen met verschillende hulpverlenende
nodigen;
instanties en belangenorganisaties werken
• Via het landelijk Integraal Zorg Akkoord komen
we aan meer queersensitiviteit binnen de
de komende jaren extra middelen beschikbaar
hulpverlening. We stimuleren zorg- en welzijns
voor een gezamenlijke zorgaanpak. Samen met
instellingen om aandacht te hebben voor de
de regiogemeenten, de GGD, zorginstellingen en
inclusie van queer-ouderen. Dit kan onder andere
verzekeraars werken we dit verder uit;
via het Roze Loper-keurmerk;
• Met het programma Wonen, Ondersteuning
• We intensiveren de aanpak om de vaccinatie
en Zorg voor Ouderen maken we het mogelijk
graad te verhogen. We zetten extra in op
dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis
communicatie en heldere meertalige en visuele
kunnen blijven wonen. Verder gaan we eenzaam
informatie over het nut van de vaccinaties.
heid tegen en stimuleren we de bouw van woningen voor ouderen;
< I N H O U D S O P GAV E 27
Jeugd
• We zetten in op het vaker en sneller reageren op
Ieder kind heeft recht op een veilige en liefdevolle
signalen van inwoners zoals WMO-meldingen en
omgeving. Met de meeste kinderen gaat het
medische hulpvragen;
gelukkig goed. Waar ouders of opvoeders en
• Mantelzorgers en vrijwilligers zijn goud waard.
kinderen ondersteuning nodig hebben, moet die
Jaarlijks ontvangen zij een cadeaubon als blijk
er zijn. Van preventieve opvoedondersteuning of
van waardering. We streven ernaar de ervaren
de inzet van jeugdteams tot hoog specialistische
druk door mantelzorgers daar waar mogelijk te
jeugdhulp. De vraag naar jeugdzorg is de afgelopen
verminderen;
jaren zo hard gegroeid, dat er wachtlijsten zijn
• We kijken of de dienstverlening vanuit de
ontstaan. Onze inzet is erop gericht dat kinderen
Servicepunten XL goed aansluit bij de behoefte
die onze hulp hard nodig hebben die meteen
en intensiveren vroegsignalering vanuit de wijk;
kunnen krijgen. Ook hierbij is het investeren in
• Inwoners die gebruikmaken van het doelgroepen
vroegsignaleren en preventie van groot belang.
vervoer moeten kunnen vertrouwen op kwalitatief
Verder gaan we het volgende doen:
sterke en betrouwbare dienstverlening. We zetten ons samen met belangenorganisaties in voor
• We halen de marktwerking uit het systeem.
doelgroepenvervoer waar leerlingen, senioren en
Vanaf 1 januari 2024 gaan we volgens een nieuw
mensen met een beperking op kunnen rekenen;
bekostigingsmodel werken. Met als ambitie: meer
• We verminderen de marktwerking in de WMO;
gezins- en wijkgericht werken en beter benutten
• We gaan aan de slag met alle aanbevelingen
van informele steunpunten;
uit het recente Rekenkamerrapport ‘Werk aan
• In de gebundelde preventieaanpak (met inzet van
Welzijn’ om de sturing op en de impact van het
jeugd-/ jongerenwerk en sport) worden kinder
welzijnswerk en de verantwoording daarover aan
armoede, onderwijsachterstanden en problema
de raad te verbeteren.
tiek van ouders meegenomen; we een goede basis en perspectief. Het gaat dan
Maatschappelijke opvang en beschermd wonen
om een passende woonplek, school of werk en
Voor duurzame bestaanszekerheid is een
gezondheid;
eigen dak boven je hoofd noodzakelijk. Door
• Jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg bieden
• We bouwen in regionaal verband de zogenaamde
het beperkte aanbod van betaalbare woningen
gesloten bedden binnen ‘jeugdhulpplus’ af en
stagneert de uitstroom uit de maatschappelijke
zorgen voor alternatieve vormen;
opvang en beschermd wonen-locaties. Het aantal
• Het Rijk werkt aan een aanpassing van de
dak- en thuisloze mensen is de afgelopen jaren
Jeugdwet, zodat het voor kinderen en ouders
toegenomen. We pakken de directe aanleiding
duidelijker wordt voor welke hulpvraag zij wel en
voor het ontstaan van dak- en thuisloosheid aan.
niet ondersteuning kunnen krijgen. Wij passen
Dit gebeurt op de leefgebieden inkomen, schulden,
het Haagse Toekomstperspectief Jeugd- en
werk, scholing, huisvesting en zorg. We gaan het
Gezinshulp hierop aan.
volgende doen:
Welzijn en Wmo
• We voeren het nieuwe beleids-/ doorbraakplan
Alle inwoners van Den Haag moeten zoveel moge
dakloosheid uit. Kern hiervan is het realiseren van
lijk naar vermogen meedoen in de samenleving.
extra uitstroomwoningen;
In onze steeds complexer wordende maatschappij
• We zoeken een vaste locatie voor de uitvoering
hebben sommige mensen daarbij ondersteuning
van de winterkouderegeling en de permanente
nodig. Zodat zij hun weg naar instanties kunnen
winteropvang. Daarnaast doen we onderzoek
vinden, hun problemen kunnen oplossen, een
naar de behoefte naar en effecten van een
ondersteunend netwerk op kunnen bouwen en
permanente 24-uursopvang, met daarbij een pilot
weer actief mee kunnen doen in de samenleving.
met een verlenging van de openingsmaanden;
We gaan hiervoor het volgende doen (zie ook het
• We realiseren een locatie voor tijdelijke opvang
hoofdstuk Stadsdelen en dienstverlening):
van arbeidsmigranten. Van daaruit worden zij geholpen aan een nieuwe baan, gaan ze terug
< I N H O U D S O P GAV E 28
naar hun land van herkomst of krijgen ze een
meldpunt ‘Den Haag Meldt’ zetten we voort.
andere opvangplek;
We blijven ons inzetten voor gelijke rechten voor
• We hebben aandacht voor opvang en onder steuning van doelgroepen met specifieke
iedereen; • We hebben daarbij ook aandacht voor de positie
behoeften (queers, jongeren en de vergrijzende
van en gelijke rechten voor queer personen en
groep dak- en thuislozen).
bestrijden geweld en intolerantie tegen deze inwoners;
Inclusief samenleven
• We pakken straatintimidatie aan en werken hier
In Den Haag is geen ruimte voor discriminatie,
voor samen met maatschappelijke organisaties,
intolerantie en racisme. Iedereen moet zichzelf
stadsdelen en andere relevante stakeholders.
kunnen zijn en zich vrij en veilig kunnen bewegen
Daarnaast ontwikkelen we het stedelijke meld
in de stad. We gaan het volgende doen:
punt voor straatintimidatie door; • Ook in Den Haag hebben we in het herdenkings
• We werken aan de nota ‘inclusief samenleven’
jaar 2023 stilgestaan bij ons koloniale- en
waarin we ons beleid en onze subsidieregelingen
slavernijverleden en de Hindoestaanse migratie
voor emancipatie en inclusie actualiseren;
naar Suriname voor dwangcontractarbeid.
• Nog steeds bestaat ongelijkheid tussen mannen
We vinden het belangrijk dat we verhalen en
en vrouwen als het gaat om toegang tot het recht.
geschiedenis blijven delen. Door meer kennis
Daarom realiseren we in de komende twee jaar
hierover, ontstaat meer begrip en kunnen we
een vrouwenrechtswinkel waar vrouwen terecht
werken aan heling en herstel. Daarom blijven
kunnen voor gratis juridisch advies;
we educatieve programma's ondersteunen die
• Samen maken wij een vuist tegen racisme
stilstaan bij dit verleden. In 2024 komt er een
en alle vormen van discriminatie. We nemen
herdenkingsmonument op het Lange Voorhout.
de aanbevelingen uit het Haagse stembusak koord antiracisme over. De verbetering van het
< I N H O U D S O P GAV E 29
8. Buitenruimte
< I N H O U D S O P GAV E
Iedereen in de stad moet kunnen genieten van een groene, schone en fijne openbare ruimte. Voor kinderen om te spelen, voor mensen om te wandelen en elkaar te ontmoeten en voor dieren om te leven. We hebben hierbij extra aandacht voor de toegankelijkheid. We zetten in op het behoud van groen, bomen en de stadsnatuur en het vergroenen van versteende wijken. Afval op straat en in parken pakken we aan. Afval
De komende jaren gaan we het volgende doen:
• Iedereen moet in een schone stad kunnen wonen • Alle inwoners moeten kunnen rekenen op een
en werken. En iedereen heeft de verantwoorde
mooie buitenruimte. Daarom houden we het
lijkheid om afval netjes aan te bieden en geen
onderscheid tussen de kwaliteitsniveaus Hofstad-
zwerfvuil te laten rondslingeren. Mensen die zich
en Residentiekwaliteit tegen het licht, zodat we
hier niet aan houden, worden beboet;
kunnen bepalen of het onderhoudsbudget goed
• We gaan sneller reageren op meldingen van
wordt verdeeld over de verschillende wijken en
afvaloverlast en volle containers. Dit doen we ook
gebieden;
om de overlast van ratten en meeuwen tegen te
• We gaan door met het opknappen van wijken
gaan;
met achterstallig onderhoud, zoals Mariahoeve,
• We gaan aan de slag met het Aanvalsplan
Kraayenstein, Nieuw Waldeck en Houtwijk.
Afval 2023-2026 en gaan meer en meertalig
We reageren adequaat op signalen van inwoners
communiceren om afvaloverlast te beperken.
dat de buitenruimte niet op orde is. Ook de
Hiervoor gebruiken we ook gedragsinzichten;
komende jaren blijven we investeren in het vervangen van kademuren, bruggen en andere kunstwerken; • We willen een toegankelijke stad zijn. Kindvriendelijk, toegankelijk voor ouderen en voor mensen met en zonder een beperking. Bij alle projecten in de buitenruimte is toegankelijkheid het uitgangspunt en expliciet onderdeel van de planvorming, waarbij we ervaringsdeskundigen en experts zullen betrekken. We stellen een toegankelijkheidscoördinator aan, die erop toeziet dat toegankelijkheid goed wordt verankerd bij de inrichting van de stad en op andere beleids terreinen in de uitvoering; • Samen met Dunea breiden we het aantal watertappunten uit. We streven naar tien extra watertappunten per jaar.
< I N H O U D S O P GAV E 31
• Voor de intensivering van het afvalplan zetten
waar toch al werkzaamheden zijn, waaronder de
we voor de wijken met de meeste afvaloverlast zoals Laak, Transvaal, Rustenburg en Oostbroek,
Bomenbuurt; • Inwoners die zelf het initiatief nemen om hun wijk
Moerwijk en Schilderswijk extra financiële
te vergroenen verdienen steun. Die bieden we,
middelen in; • We gaan door met de tuintjes rond ondergrondse
bijvoorbeeld via ‘Operatie Steenbreek’; • We wakkeren initiatieven aan in wijken die
afvalcontainers (ORAC’s);
een extra steuntje in de rug kunnen gebruiken,
• Inwoners, bedrijven en bezoekers zorgen met
bijvoorbeeld voor de aanleg van geveltuintjes.
elkaar voor veel afval in Den Haag. Het grootste
We gaan door met het uitdelen van gratis bomen
deel daarvan bestaat uit restafval. Door meer te
waarbij we ons richten op de versteende wijken;
hergebruiken, blijven grondstoffen behouden en
• We zijn zuinig op onze bomen. Ook waar bomen
slinkt de hoeveelheid restafval. We gaan extra
‘wortelopdruk’ veroorzaken, zoeken we in eerste
inzetten op GFT-inzameling.
instantie een oplossing waarbij de boom kan blijven staan. We kappen bomen alleen als het
Bomen en groen in wijken
aantoonbaar niet anders kan. De criteria voor de
• Een leefbare stad is een groene stad. Daarom is
kapvergunning herzien we. Ook in de achtertuin
de ‘3-30-300-regel’ een nieuw streven. Die regel
geldt een kapvergunningsplicht. Bij gebieds
houdt in: vanuit elke woning zie je drie bomen;
ontwikkeling en werkzaamheden in de openbare
30% van een wijk valt in de schaduw van een
ruimte wordt standaard een bomenbalans
boom en iedereen zou op 300 meter van zijn
gemaakt en worden kapvergunningen gekoppeld
woning een groene verblijfsplek moeten hebben.
aan bouwplannen;
Ook zetten we in op verticaal groen, buurttuinen,
• We planten extra bomen aan en verbeteren de
eetbaar groen en groene grachten;
huidige groeiplaatsen. Bij nieuwe beplanting en
• We investeren extra in onderhoud van onze
onderhoud kiezen we voor biologische, turfvrije
straten en ons groen. Dat doen we op plekken
en inheemse bomen- en plantensoorten en
< I N H O U D S O P GAV E 32
biodiversiteit. De Aziatische duizendknoop, een
• In Vijfslagenlandschap (Vlietzone) en Wapendal
zeer invasieve exoot, gaan we aanpakken met
breiden we de natuur uit;
onder andere het resterende budget van de
• Meijendel is geliefd door wandelaars en
Aanpak Plagen;
fietsers. En het is een belangrijk en kwetsbaar
• We komen met een actieprogramma Hotspots
Natura2000-gebied. Ter versterking van het
hittestress en meest versteende wijken. We gaan
natuurgebied gaan we in gesprek met de
aan de slag met de kansenstudies voor het
eigenaren van het naastgelegen gebied Uilenbos.
toevoegen van bomen en groen in versteende
Daarnaast gaan we in overleg met de
wijken, waaronder de Rivierenbuurt, Duindorp
(sport)verenigingen over verplaatsing met als
en de Schilderswijk. Ook geven we een extra
doel te komen tot natuuruitbreiding. Dit, onder de
impuls aan de vergroening van de Schilderswijk
randvoorwaarde dat de sportactiviteiten elders
en Transvaal. En om de buitenruimte in Transvaal
inpasbaar zijn;
na de komst van Warmtelinq te verbeteren,
• In de Vlietzone en bij het Gavi-kavel wordt
investeren we in de vergroening van Wijkpark
ruimte voor natuur behouden en wordt hierin
Transvaal.
geïnvesteerd. Verder werkt Den Haag binnen het
Dierenwelzijn
aan het versterken en toegankelijk maken van
• We erkennen de intrinsieke waarde van
groengebieden en het creëren van bufferzones.
samenwerkingsverband van de Hollandse Duinen
dieren. We gaan structureel meer doen om het
We zetten hiervoor extra middelen in; Dunea en
dierenwelzijn in de stad te bevorderen. We gaan
het Hoogheemraadschap zijn medefinanciers;
gewonde dieren en dieren in nood beter helpen
• Het strand is van iedereen. We zijn daarom met
door de Haagse dierenorganisaties meer onder
de stad in gesprek over de nieuwe Strandvisie.
steuning te bieden;
Een belangrijk en zwaarwegend element in
• We koesteren de dieren en de natuur-educatieve
de nieuwe visie is het feit dat voorzieningen
functie van onze stadsboerderijen. We fokken
aan het strand zullen moeten aansluiten op de
alleen dieren als er ruimte is om deze dieren
gemeentelijke ambitie op het gebied van klimaat,
binnen de Haagse stadsboerderijen te houden;
duurzaamheid en natuur. Bij het opstellen van de
• In onze drukke stad is er weinig ruimte om
nota in het 2e kwartaal 2024 zullen we, gevoed
honden veilig uit te laten. Daarom verbeteren we
door de resultaten van het participatietraject, met
bestaande hondenlosloopgebieden en voegen
een concreet voorstel komen. Het uitgangspunt
we in bijvoorbeeld Zuidwest nieuwe gebieden toe.
is dat natuur de hoogste prioriteit heeft in
We houden daarbij rekening met de veiligheid en
Natura2000-gebied.
ecologische waarden; • We schaffen de hondenbelasting af;
Begraafplaatsen
• We investeren in voorlichting over hengelen
• We gaan ons extra inzetten voor de realisatie van
waarbij de nadruk wordt gelegd op het dieren
een islamitische begraafplaats met eeuwige graf
leed. Ook zullen we afspraken maken met de
rust en we reserveren hiervoor extra middelen.
vissersvereniging. De gebieden waar mag
We zoeken samen met omliggende gemeenten
worden gevist, breiden wij niet uit.
en de islamitische gemeenschap naar een locatie om dit mogelijk te maken. We beginnen hiervoor
Natuur en strand
binnen de stadsgrenzen.
• De zogenaamde Stedelijke Groene Hoofdstructuur is van levensbelang voor dieren. Met het aanwijzen hiervan verplichten we ons om deze duurzaam in stand te houden en waar mogelijk te versterken. We pakken de ecologische knelpunten aan (bijvoorbeeld met natuur vriendelijke oevers) en breiden deze structuur uit. Hiervoor gebruiken we de Verkenning versmallen en vergroenen en de Stikstofaanpak;
< I N H O U D S O P GAV E 33
9. Sport en bewegen
< I N H O U D S O P GAV E
Sport en bewegen is goed voor ieder individu en voor de Haagse samenleving als geheel. Sporten is niet alleen gezond en plezierig; het is een middel om mensen te activeren en te verbinden. Sport draagt bij aan positief samenwerken met elkaar, afspraken en regels naleven, verantwoordelijkheid nemen, respect hebben voor anderen en plezier hebben met elkaar. We willen graag dat zoveel mogelijk inwoners
Ook verbeteren we de benutting van gymzalen
sporten en bewegen. De aanpak uit het 'Haagse
in scholen en buurthuizen. De stad groeit en
Sportakkoord' is leidend bij het stimuleren van
de sportvoorzieningen moeten meegroeien.
sporten en bewegen. De pijlers uit het akkoord
Het Integraal Huisvestingsplan Sport is hiervoor
zijn: accommodaties en voorzieningen voor sport,
leidend. We doen onderzoek naar de behoeften
sterke sportverenigingen, effectieve stimulering
in de samenleving naar bepaalde type sport
van doelgroepen & topsport en talentontwikkeling.
faciliteiten en gebruiken de uitkomsten voor
We gaan het volgende doen:
de uitvoeringsplannen. Bijvoorbeeld sport voorzieningen in de openbare ruimte, een extra
• Voor sportdeelname zijn voldoende goede en toegankelijke sporthallen, zwembaden en sport
cricketpitch en een zwembad in de Binckhorst; • In Den Haag hebben we bijna 300 sport
velden essentieel. We investeren extra om ze uit
verenigingen. Vele tienduizenden vrijwilligers
te breiden, te verbeteren en te verduurzamen.
zijn hierin actief. We zetten in op een positieve
< I N H O U D S O P GAV E 35
en inclusieve sportcultuur en stimuleren de
Ooievaarspas aan de contributie en stimuleren
gezonde sportkantine. De komende jaren
we het gebruik van de Ooievaarspas bij
ondersteunen we verenigingen extra bij ledenwerving, vrijwilligersbeleid, wijkoriëntatie
verenigingen; • Daar waar mogelijk breiden we het aantal
en accommodatieonderhoud. Ook stimuleren we
uren recreatief zwemmen uit, zonder dat dat
de verduurzaming van sportaccommodaties van
ten koste gaat van het leszwemmen. Hiervoor
verenigingen door een extra investering;
stellen we extra middelen beschikbaar.
• De sportdeelname in onze stad verschilt erg.
Daarnaast ondersteunen we initiatieven voor
Er zijn groepen die (om verschillende redenen) niet of weinig sporten. Ook weten we dat
vrouwenzwemmen; • Topsport is een middel om sportdeelname te
inwoners van de stadsdelen Centrum, Laak en
verhogen. Daarom ondersteunen we topsport.
Escamp minder sporten dan inwoners van andere
Topsport en topsportevenementen moeten
stadsdelen. Deze inwoners stimuleren we extra
altijd worden gekoppeld aan breedtesport,
om te gaan sporten, onder andere met gebruik
doelgroepen en stadsdelen met lage
van extra capaciteit en middelen. Belangrijk
sportdeelname. We willen topsport aan onze stad
hierbij zijn de faciliteiten voor informele sport
blijven binden. Daarom zullen we het bestaande
beoefening. Om het sportaanbod laagdrempelig
Olympisch fonds eenmalig aanvullen;
en toegankelijker te maken, stimuleren wij niet
• Bewegen en spelen gebeurt steeds meer
alleen (het vormen van) sportverenigingen,
in de openbare ruimte. Zo hebben we ruim
maar ook nieuwe samenwerkingsvormen.
600 speelplaatsen en ook steeds meer
Denk hierbij aan het inzetten van netwerken
sportieve plekken in de stad en op het strand.
van wijkverenigingen en maatschappelijke en
Bij ontwikkelingen in de openbare ruimte kijken
levensbeschouwelijke organisaties. Ook gaan
we standaard naar de mogelijkheden om
we naschoolse sport en straatsport stimuleren.
het sport- en speelaanbod mee te nemen en
Ten slotte verhogen we de bijdrage van de
vergroten we het budget voor onderhoud.
< I N H O U D S O P GAV E 36
10. Economie
< I N H O U D S O P GAV E
De Haagse economie is verrassend divers. Van familiebedrijven die al decennialang hun producten maken en verkopen, tot nieuwe innovatieve startups waar wordt gewerkt aan de uitdagingen van de toekomst. En natuurlijk is Den Haag de internationale stad van vrede en recht waar internationale organisaties, NGO’s, bedrijven, universiteiten en overheden samenwerken. Die diversiteit, die ook goed terug is te zien in onze winkelstraten, bedrijventerreinen en campussen, gaan we de komende jaren versterken. Den Haag is ook de stad aan zee met een bedrijvige Scheveningse haven waar de blik met de Proeftuin op de Noordzee meer en meer wordt gericht op innovaties op het gebied van voedsel, sport, duurzame energie en veiligheid. De Economische Visie Den Haag+ 2030, die samen met ondernemers is opgesteld, schetst een heldere ambitie voor de komende jaren. We investeren in de Haagse economie om onder
• We stimuleren ondernemers in winkelstraten
nemers te helpen in de transitie naar een duurzame
om samen te werken aan de levendigheid
en circulaire bedrijfsvoering. En om ondernemers
van het gebied. Achterstanden in de publieke
te helpen een aantrekkelijke werkgever te zijn. Voor
ruimte pakken we aan en samen kijken we naar
stadsgenoten die net een beetje meer aandacht
manieren om de winkelgebieden aantrekkelijk te
nodig hebben om hun talenten te kunnen gebruiken
maken, bijvoorbeeld door te sturen op het soort
en voor jongeren die stageplekken nodig hebben.
winkels in bestemmingsplannen (branchering).
Het komt erop neer dat de Haagse economie moet
We grijpen in als de leefbaarheid in een gebied
bijdragen aan brede welvaart voor alle inwoners.
onder druk komt te staan door (illegale) terrassen,
Daarvoor gaan we het volgende doen:
verboden alcoholverkoop en/ of andere ondermijnende activiteiten;
• We zetten extra in op de verbetering van de
• We knappen de vijf winkelstraten (Kempstraat,
dienstverlening aan ondernemers. Ook gaan we
Hoefkade, Paul Krugerlaan, Vaillantlaan en
onze MKB’ers helpen bij het zoeken naar betaal
Hobbemastraat) in de Schilderswijk en Transvaal
bare bedrijfsruimte. We ontwikkelen gerichte
op. Bijvoorbeeld door het verbeteren van de open
en flexibele aanpakken ter versterking van het
bare ruimte met meer groen en meubilair, door
MKB. Samen met MKB Den Haag ondersteunen
het aanpakken van plinten en gevels, door de
we bedrijven en ondernemers om zich klaar te
gebiedsentrees mooier te maken en door het
maken voor de schone, circulaire en duurzame
verbeteren van looproutes en de aansluiting
economie van de toekomst;
tussen de Haagse Markt en de winkelstraten;
• Ondernemers kunnen flink worden geraakt door
• Tegelijkertijd investeren we ook in het MKB in
werkzaamheden om de openbare ruimte te