RIS316450 Bijlage Weigeliaplein - PUK document

PUK - VIJF HEESTERS

september 2023

INHOUD 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Status en doel 1.3 Opgave 1.4 Projectomschrijving 1.5 Leeswijzer 2. PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE 2.1 Proces communicatie 2.2 Stakeholders 2.3 Participatievorm 2.4 Terugblik 2.5 Samenvatting 2.5.1 Resultaten participatiemoment 1 2.5.2 Resultaten participatiemoment 2 2.5.3 Resultaten participatiemoment 3 2.6 Vervolg

4 4 4 4 5 9 9 9 10 11 11 12 14 15

3. LOCATIE 3.1 Positie 3.2 Historie 3.3 Kansen 3.4 Aandachtspunten

17 19 21 21

4. RUIMTELIJKE VISIE 4.1 Ambitie Plankaart 4.2 Stedenbouw 4.3 Kernwaarden - stedenbouw 4.4 Kernwaarden - openbare ruimte 4.5 Haagse School

23 24 25 26 29 46

PAGINA 3

5. UITGANGSPUNTEN 5.1 Functie en programma 5.2 Bouwregels 5.3 Randvoorwaarden - bebouwd 5.4 Randvoorwaarden - openbare ruimte

55 55 56 57

6. KADERS 6.1 Agenda ruimte voor de stad 6.2 Stedenbouw en planologie 6.3 Wonen 6.4 Juridisch-planologische kaders 6.5 Ambities omgevingsvisie 6.6 Haags duurzaamheidsteam 6.7 Afval 6.8 Parkeren

58 60 60 61 62 63 65 67

7. FINANCIERING EN UITVOERING 7.1 Financiering 7.2 Kosten 7.3 Financien in het vervolgproces

73 74 74

INLEIDING 1.1 AANLEIDING In 1925 is het complex van portiekwoningen aan het Weigeliaplein, bestaande uit 395 sociale huurwoningen, gerealiseerd. De grond is door de gemeente uitgegeven in erfpacht. De woningen zijn sterk verouderd en voldoen niet meer aan de hedendaagse woonkwaliteit. In 2017 heeft Haag Wonen een bouwtechnisch onderzoek uitgevoerd bij het complex aan het Weigeliaplein. Er is onderzoek gedaan naar de technische staat van het complex op dat moment en naar onderhouds- en verbetermaatregelen die noodzakelijk zijn om weer te kunnen voldoen aan de basiskwaliteit van woningen volgens de portefeuillestrategie van Haag Wonen. Zowel sloop-nieuwbouw als renovatie is zorgvuldig afgewogen. Zo heeft Haag Wonen een renovatieonderzoek uitgevraagd bij van Rijnland in 2017 en zijn de renovatiescenario’s uitvoerig bestudeerd. Conclusie van het onderzoek is dat met sloop/nieuwbouw de beste kwaliteit kan worden bereikt. Door renovatie alleen blijven de woningen nog steeds klein en inefficiënt qua indeling, kan de gehorigheid niet worden opgelost (de complexen hebben houten vloeren) en kunnen de woningen niet geschikt gemaakt worden voor gebruik zonder aardgas. Ook bij grootschalige totaalrenovatie, wat minimaal noodzakelijk is met het oog op de huidige staat van de woningen, is het nodig dat de bewoners voor die periode van in ieder geval anderhalf jaar zouden moeten verhuizen.

Haag Wonen komt tot de conclusie dat door renovatie alleen, de woningen niet toekomstbestendig kunnen worden gemaakt. Het ‘Complex 70’ zal worden gesloopt en op dezelfde locatie zal nieuwbouw worden gerealiseerd. Uit oogpunt van leefbaarheid en veiligheid zal er niet gefaseerd worden gesloopt. Ook is inmiddels een groot deel van de reguliere huurders verhuisd waardoor de herhuisvesting minder druk oplevert. Mogelijkheid om in twee fasen te slopen is daarom vervallen. Voor het project is Haag Wonen een samenwerking aangegaan met AM als ontwikkelaar, de Architektenkombinatie (AK) als stedenbouwer/architect en OKRA als landschapsarchitect. 1.2 STATUS EN DOEL In dit planuitwerkingskader (PUK) zijn de voorwaarden opgenomen waaraan het plan dient te voldoen om gemeentelijke medewerking

PAGINA 4

te verkrijgen. Het document wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Na de vaststelling is het document 24 maanden geldig. De inhoud is ambtelijk afgestemd met de verschillende vakdisciplines. Het doel van dit PUK is drieledig: • Het biedt een ruimtelijke visie op hoofdlijnen voor de ontwikkelrichting van de totale sloop/nieuwbouw ontwikkeling ‘Complex 70’ en omgeving in de stedenbouwkundige context; • Het biedt ruimtelijke en functionele randvoorwaarden voor het realiseren van het initiatief ‘Complex 70’ en omgeving; • Het functioneert als onderbouwing voor een nog te volgen WABO-procedure of een bestemmingsplanwijziging. 1.3 OPGAVE De planlocatie, gelegen nabij de Vlierboomstaat, Ribesstraat, Hortensiastraat en de Kamperfoelistraat, ligt in de Heesterbuurt. De buurt is opgezet als woonwijk voor de kleine middenstand en bestaat dan ook voornamelijk uit eenvoudige middenstandswoningen. Complex 70 is in de huidige staat 100% sociaal ten behoeve van huurwoningen. Momenteel bevinden zich 395 sociale woningen op de planlocatie. De ambitie om op deze locatie woningbouw te realiseren sluit aan op de ambities uit de Agenda Ruimte voor de stad (RIS295016) om te verdichten, te verduurzamen en te vergroenen. Programma binnen projectgebied: Sloop van de huidige 395 woningen naar een realisatie van 515 woningen.

Complex 70 zal worden voorzien van een gevarieerd woonprogramma met een mix aan woningtypes. Voor de 515 woningen geldt de volgende differentiatie: • 431 sociale huurwoningen ten behoeve van de portefeuille van Haag Wonen; • 24 middenhuur woningen; • 60 vrijesectorwoningen; • In het woonprogramma wordt rekening gehouden met de mogelijkheid voor alternatieve woonvormen zoals gedeelde huishoudens en zorgdoelgroepen.

De bestaande bewoners binnen het projectgebied die volgens de regels in aanmerking komen voor een sociale huurwoning hebben garantie op een terugkeermogelijkheid. De nieuwe ontwikkeling heeft een omvang waarmee het een duidelijke impact kan hebben op de buurt. De buurt heeft een herkenbare eigen identiteit en middels een goed plan kan deze identiteit worden versterkt. Daarnaast zijn er de volgende kansen wanneer er wordt ingestemd met het voorgestelde scenario: • Vasthouden van de huidige bevolking door een gevarieerd woonaanbod. • Verdichten van het programma • Vergroten van toegankelijkheid en openheid van de wijk, waartoe ook het Weigeliaplein behoort. • Het vergroenen van de buurt middels nieuw groen. • Verminderen van de auto’s op straat door nieuwe parkeervoorzieningen in het blok. • Kwaliteitsverbetering door de sloop van de huidige gebouwen met beperkte leefkwaliteit en de bouw van toekomstbestendige nieuwe woningen. 1.4 PROJECT-OMSCHRIJVING Het Weigeliaplein is te vinden zo’n 3 kilometer uit hartje centrum van Den Haag. Gelegen in de Heesterbuurt, wat onderdeel is van de wijk Valkenboskwartier binnen stadsdeel Segbroek. De Heesterbuurt valt onder het ‘‘rustig stedelijk’’ woonmilieu maar grenst qua ligging aan de levendige stadswijken rond het centrum van Den Haag. De meeste inwoners van de Heesterbuurt zitten in de leeftijdsgroep 25-45 jaar.

Het gemiddelde inkomen van de buurt ligt laag ten opzicht van de andere wijken binnen het Valkenboskwartier. In totaal zijn er 3.647 woningen in de Heesterbuurt, slechts 5 procent daarvan is een eengezinswoning en bijna alle woningen zijn gebouwd voor het jaar 2000. Het plangebied zelf heeft een oppervlak van ongeveer 26.000 m2. 38% daarvan is bebouwd oppervlak. 12% is openbaar groen, 24% prive groen en 26% overige harde bestrating. De bebouwing van het Weigeliaplein is gerealiseerd in het jaar 1925.

PAGINA 5

1.5 LEESWIJZER Het Planuitwerkingskader bevat 7 hoofdstukken. Hoofdstuk 1, beschrijft de aanleiding van de ontwikkeling, geeft een beknopte beschrijving van het planinitiatief en het doel van dit planuitwerkingskader. Hoofdstuk 2, gaat in op de wijze waarop met belanghebbenden is gecommuniceerd over dit initiatief en hoe is omgegaan met hun eventuele reacties. Hoofdstuk 3, gaat in op de locatie van het planinitiatief en context die bij deze locatie van belang is. Hoofdstuk 4, beschrijft de visie op de ontwikkeling. Hoofdstuk 5, behandelt de ruimtelijke kaders waar de nieuwe ontwikkeling aan moet voldoen. Hoofdstuk 6, gaat in op de sectorale kaders zodat het leidt tot een goede ruimtelijke ordening en gebaseerd is op een goede ruimtelijke onderbouwing. Hoofdstuk 7, behandelt de financiële uitvoerbaarheid, planschade en de uitvoeringsaspecten.

HUIDIGE SITUATIE

Hortensiastraat

Weigeliaplein

Tramremise aan de Vlierboomstraat (overzijde plangebied)

Verbinding tussen Vlierboomstraat en Weigeliaplein

PAGINA 6

HUIDIGE SITUATIE

Kamperfoeliestraat - Hortensiastraat

Lijsterbesstraat (overzijde plangebied)

Heilige familiekerk aan de Kamperfoeliestraat (overzijde plangebied)

Kamperfoeliestraat

PAGINA 7

PARTICIPATIE & COMMUNICATIE

PARTICPATIE 2.1 PROCES EN COMMUNICATIE Het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad neemt de reacties van belanghebbenden mee in haar besluitvorming over bouwplanontwikkelingen. In particuliere initiatieven zoals het project Vijf Heesters ligt de verantwoordelijkheid voor het betrekken van de buurt bij de initiatiefnemers. De initiatiefnemer moet aantonen hoe belanghebbenden zijn geïnformeerd en betrokken en hoe zij reageerden op de voorgenomen ontwerpuitgangspunten en plannen. De door de initiatiefnemers doorlopen participatie is uitgevoerd op basis van communicatie- en participatieplan dat voorafgaand aan de start van het opstellen van het PUK aan de gemeente Den Haag is voorgelegd en die is gebaseerd op de ‘Handreiking communicatie particuliere bouwinitiatieven’ van de gemeente Den Haag.

2.3 PARTICIPATIEVORM Op basis van de participatieverordening van de gemeente Den Haag zijn drie niveaus van participatie mogelijk. De basis hierbij is informeren: formeel geen participatie maar wel een belangrijke voorwaarde voor een geslaagd proces.

2.2 STAKEHOLDERS Er is sprake van een breed scala aan stakeholders, voornamelijk in de omgeving. Het doel van de participatie, tijdens het opstellen van het PUK, is om kaders op te stellen voor een nieuwbouwplan die zo goed mogelijk aansluiten bij de wensen van de gebruikers en de omgeving en het vergroten en verbreden van het draagvlak hiervoor. De volgende betrokkenen en belanghebbenden zijn door de initiatiefnemers benaderd:

•

• • • • •

Huidige bewoners en bewonersgroepen in de omgeving Ondernemers en organisaties in de omgeving Diverse gemeentelijke organisatieonderdelen Hof Wonen en Staedion College van B&W

• •

Op basis van het participatieplan van de initiatiefnemers zijn de volgende participatievormen toegepast:

• • •

PAGINA 9

Raadplegen: gelegenheid geven aan belanghebbenden en/of belangstellenden om ideeën, wensen en meningen naar voren te brengen of voorkeuren aan te geven die bij de beleidsvorming worden betrokken. De reacties zijn niet bindend. Adviseren: vragen aan belanghebbenden om binnen voorafgestelde kaders een gezamenlijk antwoord te geven op een door de initiatiefnemers geformuleerde vraag. Als de initiatiefnemer de adviezen niet overneemt wordt dat gemotiveerd. Co-creëren: initiatiefnemers en stakeholders gaan met elkaar aan tafel om over uitgangspunten en het plan te praten. Deze partijen en de ontwikkelaar bepalen samen de agenda en zoeken gezamenlijk oplossingen. De ontwikkelaar verbindt zich aan de gezamenlijk gekozen oplossingen binnen bepaalde kaders. Vaak denken de betrokkenen ook mee over hoe het proces ingericht moet worden.

Georganiseerde bewonersgroepen uit directe omgeving: adviseren Overheidsdiensten zoals Commissie Welstand & Monumenten: adviseren Bewoners en ondernemers uit de buurt: raadplegen

2.4 TERUGBLIK OP DE COMMUNICATIE-, INFORMATIE- EN PARTICIPATIEMOMENTEN EN DE GESPREKKEN MET BEWONERSCOMMISSIES (DE VIJF STRUIKEN EN COMPLEX 70 (VOORHEEN ACTIEGROEP)) Vanaf 2018 zijn de bewoners en de bewonerscommissie middels (nieuws) brieven door Haag Wonen in algemene zin geïnformeerd over de lopende onderzoeken naar de toekomstvisie van het complex. Toen door coronamaatregelen huisbezoek niet mogelijk was, heeft Haag Wonen alle bewoners een videoboodschap toegezonden en bewoners gebeld om hen begeleiding te bieden waar nodig en uitleg te geven over het sloop/nieuwbouw voornemen. Haag Wonen heeft haar bewoners op verschillende manieren proberen te betrekken bij de ontwerpplannen van het complex, via periodiek overleg met de bewonerscommissie Vijf Struiken, inloopbijeenkomsten of individueel contact. Het is de wens geweest van Haag Wonen om dit proces zorgvuldig en in goed overleg en naar tevredenheid van de bewoners vorm te geven en de gemeente hier goed bij te betrekken. Daarvoor zijn afspraken gemaakt met de bewonerscommissie Vijf Struiken en in het sociaal plan vastgelegd, zoals de terugkeermogelijkheid van huidige bewoners, de verhuisvergoeding en de leefbaarheid in de buurt. Bewoners zijn over de inhoud van het sociaal plan door de bewonerscommissie Vijf Struiken geïnformeerd. Waarop Haag Wonen in 2022 is gestart met een fysiek communicatie- en participatietraject.

De gemeente is intensief betrokken geweest bij de opzet en de uitvoering van het participatietraject. In de algemene raadscommissie (cluster Ruimte) d.d. 22 juni 2022 is aangegeven dat een deel van de bewoners van het Weigeliaplein het gevoel had niet te mogen meepraten met de bewonerscommissie. Hierop heeft er meerdere malen een bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen wethouder Balster en het bestuur van Haag Wonen om deze groep bewoners beter te betrekken bij het participatieproces. Naar aanleiding van deze overleggen heeft Haag Wonen eind augustus 2022 een eerste gesprek gehad met de Actiegroep 070 en is het door hun opgestelde renovatiescenario besproken. Ook Haag Wonen heeft de opbouwwerker Segbroek van stichting Wijkz uitgenodigd om als intermediair op te treden en de gesprekken in goede banen te leiden. Op 25 maart 2023 heeft de voorzitter van de bewonerscommissie Complex 70 (een van de beide actieve bewonerscommissies) in samenspraak met de

PAGINA 10

Woonbond een pleidooi aangeboden aan het college en het bestuur van Haag Wonen voor behoud en renovatie van Weigeliaplein en omliggende straten. De afgelopen tijd is er over dit project op bestuurlijk en op ambtelijk niveau op verschillende momenten contact geweest met zowel de bewoners aan het Weigeliaplein als met Haag Wonen. Dit heeft onder meer geleid tot erkenning van de bewonerscommissie Complex 70, tot het intensiveren van de communicatie en het inzetten van individuele gesprekken om voor alle bewoners tot goede en passende oplossingen te komen bij de aanpak van het complex. Het college heeft in dit kader, mede op verzoek van de bewoners, een dringend beroep op Haag Wonen gedaan om in haar planvorming ruimte te maken voor 5-kamer woningen. Hiermee wil het college borgen dat ook voor de grote gezinnen er een terugkeermogelijkheid is. Haag Wonen heeft hier gehoor aan gegeven en in haar woonprogramma aantallen toegevoegd waarin ook deze doelgroep wordt bediend. Haag Wonen is inmiddels gestart met individuele gesprekken, om bij de ingrijpende plannen maatwerk te kunnen bieden voor elk huishouden. Het college zal blijven volgen of dit naar tevredenheid verloopt.

Aan de bewoners heeft het college toegezegd Haag Wonen te zullen wijzen op goede toepassing van de Wet op het overleg huurders verhuurders en tevens te zullen toezien op de verzorging van betaalde ondersteuning van de bewonerscommissie Complex 70. Het college heeft in het gesprek van gemeentezijde aan de bewoners (Complex 70) kenbaar gemaakt dat bestudering van het renovatieplan niet heeft geleidt tot andere inzichten als het gaat om de keuze voor sloop/nieuwbouw ten opzichte van renovatie. De uitgebreide beantwoording van het renovatieplan en nota ‘Het Weigeliaplein verdient (ver)beter(ing)’ kan worden gevonden op RIS315580.

PARTICPATIE 2.5 SAMENVATTING VAN DE 3 PARTICIPATIEMOMENTEN MET DE HUIDIGE BEWONERS EN DE OMWONENDEN 2.5.1 RESULTATEN PARTICIPATIEMOMENT 1 / 6 EN 7 FEBRUARI 2023 Bij de aanvang van het opstellen van het PUK en de participatie gingen de initiatiefnemers op 6 en 7 februari van 13.00u-21.00u met bewoners en omwonenden in gesprek tijdens een informatiemarkt. Een kort overzicht van de resultaten is hierna te lezen. Het gehele participatieverslag van deze en de daaropvolgende participatiebijeenkomsten is te vinden op www.devijfheesters.nl. Tijdens de informatiemarkt kregen huidige bewoners van het Weigeliaplein, de Ribesstraat, Vlierboomstraat, Kamperfoeliestraat en de Hortensiastraat en omwonenden informatie over het bouwplan, het sociaal plan en wat sloop/nieuwbouw voor hen betekent. Tijdens deze avond was er ook ruimte voor participatie, met de volgende resultaten: Bewoners • Leuk: Mooi plan, worden mooie woningen. • Leuk: Aantal woonlagen minder hoog dan verwacht. • Wens: Maak ruimte voor ontmoeting. • Wens: Ruimte voor ontspanning, sport en spel. • Vraag: Kan ik terugkeren? • Vraag: Waarom duurt het zo lang? Omwonenden • Leuk: Meerdere doorgangen. • Leuk: Groenere omgeving. • Leuk: Nieuwbouw gaat de buurt een nieuw gezicht geven. • Leuk: De hele buurt gaat erop vooruit. • Wens: Kunst op het plein.

• Vraag: Kan ik hier ook gaan wonen? • Zorg: Minder zon en inkijk/uitzicht voor dakterrassen vanwege accent aan de Kamperfoeliestraat. • Zorg: Overlast door verbouwing. Over het algemeen zijn bewoners zeer tevreden over het stedenbouwkundig plan. Bewoners vinden het plan minder gesloten of hadden het hoger verwacht, zijn zeer positief over de doorgangen i.r.t. het groen en zijn benieuwd naar de uitwerking van de woningtypes. Wel is de wens om in het vervolg meer nadruk te leggen op het proces, de communicatie en de planning.

PAGINA 11

PARTICPATIE 2.5.2 RESULTATEN PARTICIPATIEMOMENT 2 / 28 MAART 2023 Dinsdag 28 maart 2023 werd de brainstormsessie over het project Vijf Heesters georganiseerd om het plan zo veel mogelijk te laten aansluiten bij de wensen van bewoners en omwonenden. De sessie vond plaats op dezelfde locatie als de informatiemarkt. Vertegenwoordigers van Haag Wonen, AM, Architektenkombinatie en OKRA Landschapsarchitecten gingen aan tafel met bewoners en omwonenden om meer inzicht te krijgen in hun wensen en ideeën. Met elkaar zijn meerdere onderwerpen besproken en verder uitgediept. Onderwerpen die aan bod kwamen: • Inrichting en gebruik openbare ruimte. • Voorzieningen in de buurt. • Gebruik en inrichting binnentuinen. • Ontmoeting in de buurt.

PAGINA 12

Wensen en ideeën over een gezamenlijke ruimte • Een studio/werkruimte voor de buurt, soort bibliotheek. Hier is wellicht het multifunctionele centrum geschikt voor. • Ruimte voor kinderen om van elkaar te leren of spullen te ruilen. Hier is wellicht het multifunctionele centrum geschikt voor. • De Luifel is te klein geworden, er is veel behoefte aan een multifunctionele ruimte. Denk aan koffieochtenden, culturele en creatieve activiteiten, dagbesteding, evenementen, kookstudio enz. Wensen en ideeën over de buitenruimte • Gezellige voortuinen, uitnodigend, meer connectie met de buurt, sociaal aspect. • Buitenruimte goed verdelen (speeltuin, moestuin, sportapparaten) en logische loopruimte aanbrengen. • Meer variatie in open en gesloten plekken. Geen overdekte ruimtes maken. Dit trekt hangjongeren aan. In ieder geval niet te beschut en goed verlicht.

twee verschillende tafels: een architectentafel en een landschapstafel. Na twee u

gedachten te hebben gewisseld was er een korte pizza-break. Hierna wisselden d Met elkaar zijn meerdere onderwerpen besproken en verder uitgediept. Onderwerpen die aan bod de tafels lagen diverse kaartjes met verschillende onderwerpen, ondersteund me kwamen: hier de kaartjes uit die voor hem of haar aansprekend waren. Zo ontstond uiteind - Inrichting en gebruik openbare ruimte ieders wensen en ideeën voor de toekomst die zij graag zouden verwerkt zien in p - Voorzieningen in de buurt

Wensen en ideeën over materiaal en architectuurstijl • De bouwstijl van de Nieuwe School de meeste - Haagse Gebruik enspreekt inrichting binnentuinen mensen aan. Dit is strak en authentiek. - Ontmoeting in de buurtmet • Hout als materiaal, natuurlijke sfeer, hout gecombineerd baksteen. • Staal en glas is te stedelijk, te commercieel, moet goed passen bij de Heesterbuurt. • Kleurrijke omgevingBrainstormsessie creëren, alle behalve saai.

Deelnemers aan de brainstormsessie werden verdeeld over twee groepen van circa 10 personen aan

Wensen en ideeën over het gebruik van ‘groen’ • Meer groen! twee verschillende tafels: een architectentafel en een landschapstafel. Na twee uur met elkaar van • Enkele bewoners willen een stuk groen adopteren, zodat ze dit samen kunnen inrichten als moestuin of voedselbos. Beheer gedachten te hebben gewisseld was er een korte pizza-break. Hierna wisselden de groepen van tafel. Op door de buurt. de zoals tafelsvoor lagen diverse met verschillende onderwerpen, ondersteund met foto’s. Iedereen pikte • Geef bestaande natuur vleermuizen enkaartjes gierzwaluwen een plek in het plan. de en kaartjes die hem • Binnentuin met lagehier struiken bomen, uit zodat er voor doorkijk is. of haar aansprekend waren. Zo ontstond uiteindelijk een goed beeld van • Heel graag de buurtsuper behouden, of op een nieuwe centraieders wensen en ideeën voor de toekomst die zij graag zouden verwerkt zien in project Vijf Heesters. lere plek. Architectuurtafel en landschapstafel met bewoners, omwonenden en vertegenwoordigers van o.a • Zonnepanelen op daken, meer energie opwekken. • Minder auto’s toelaten, meer ruimte voor fietsen. • Pakketophaalpunt is misschien interessant, zo hoeft de bezorger maar op een punt te bezorgen. • Nadenken over ophalen afval, misschien ondergrondse afvalcontainers. Na de brainstormsessies zijn alle ideeën en wensen verzameld.

De meeste ideeën zijn bruikbaar en daarom meegenomen in de verdere uitwerking van het PUK.

Verslag brainstormsessie bewoners en omwonenden project Vijf Heesters 28 maart 20

Architectuurtafel en landschapstafel met bewoners, omwonenden en vertegenwoordigers van o.a. Okra en Architectecombinatie PAGINA 13

2.5.3 RESULTATEN PARTICIPATIEMOMENT 3 / 27 JUNI 2023 Het laatste participatiemoment van de PUK-fase vond plaats op dinsdag 27 juni 2023. Tijdens deze middag/avond gingen Haag Wonen, gebiedsontwikkelaar AM, Architektenkombinatie en OKRA Landschapsarchitecten opnieuw met bewoners en omwonenden in gesprek. Onderstaand staat een beknopt verslag van deze bijeenkomst. Het volledige verslag is te downloaden op www.vijfheesters.nl. Het was een drukbezochte middag en avond. Bewoners en omwonenden toonden interesse in de plannen voor De Vijf Heesters en/of waren benieuwd of en zo ja hoe hun inbreng is verwerkt in het plan. Er waren veel positieve geluiden over de getoonde kwaliteit, mensen denken dat het heel mooi wordt en duurzaam. Verder vonden zij dat er voldoende ruimte was voor vragen, ideeën, opmerkingen en suggesties. Tijdens de bijeenkomst is getoond welke ideeën en wensen van bewoners en omwonenden een plek kregen in het PUK en worden meegenomen door het ontwerpteam na vaststelling van het PUK door de gemeente. Het autovrije groene plein werd als positief ervaren, net als de positie van de entreedeuren verspreid over het plan, de terugliggende gevel van de vierde laag en de parkeeroplossing tussen de woonblokken, wat een positieve bijdrage levert aan het verlagen van de parkeerdruk in de buurt. Natuurlijk waren er ook kritische geluiden en zorgen.

Zo ervaren sommigen bewoners onduidelijkheden over het verhuizen. Zij willen weten wanneer zij urgentieverklaringen krijgen om te vertrekken, want veel van de huidige bewoners kunnen nu niet op eigen kracht vertrekken. Ook willen zij weten wanneer ze een voorkeur voor een nieuwbouwwoning kunnen doorgeven. Verder ervaren zij het proces als traag, het gaat niet snel genoeg en vinden de planning niet voldoende duidelijk. Ook waren sommige omwonenden kritisch over het aantal bouwlagen van het hoogteaccent aan de Kamperfoeliestraat. Toch was de algemene sfeer in de zaal positief, nieuwsgierig en in veel gevallen ongeduldig. Mensen vinden het tijd dat er nu eindelijk wat gaat veranderen. Van idee naar aangepast plan Na de brainstormsessies ontstond een goed beeld van ieders wensen en ideeën voor de toekomst die zij graag verwerkt zien in het PUK en het ontwerp voor project Vijf Heesters. Daar waar mogelijk is de in-

PAGINA 14

breng van bewoners en omwonenden opgenomen in het nieuwe plan. Zoals voor de invulling van het groen en de toe te passen architectuurstijl de Haagse School. Waardering was er onder de aanwezigen dat in de binnentuin rekening wordt gehouden met een grotere ruimte voor diverse buiten activiteiten en dat delen van de openbare ruimte onder voorwaarden door bewoners zelf kunnen worden ingericht. Ook wordt uitgegaan van een groenbuffer die privacy kan bieden aan de woningen op de begane grond. Voor de bereikbaarheid van hulpdiensten (en mogelijk pakketdiensten) is rekening gehouden met groen waar zij overheen kunnen rijden. Het is in het plan opgenomen de openbare ruimte zo groen mogelijk te houden, maar tegelijkertijd veilig en bereikbaar. Verder wordt, overeenkomstig de wensen van bewoners en omwonenden, in het plan ruimte gecreëerd voor (maatschappelijke) functies zoals de Luifel. En dankzij meer differentiatie van de woningen komen er meer woningen bij: 515 op dit moment. Het grootste deel hiervan is uiteraard bedoeld voor sociale huur. Uitgangspunten gemeente, planning en proces Tijdens de bijeenkomst zijn er gesprekken gevoerd met bewoners en omwonenden aan de hand van verschillende informatieborden en een aangepaste maquette. Er waren meerdere vragen over de planning van de ontwikkeling.

Sommige bewoners vragen zich af of het protest van bewonerscommissie complex 70 tegen de sloop en nieuwbouw invloed heeft op de plannen en planning. Aangegeven is dat de politieke behandeling van het PUK, die uitgaat van slopen en nieuw bouwen, gepland is kort na het zomerreces van de gemeenteraad. Omwonenden van de ééngezinswoningen aan de Hortensiastraat tegenover De Vijf Heesters hebben bijzondere interesse voor mogelijke overlast van de sloop- en nieuwbouwactiviteiten. Zowel voor de woonomgeving als het verkeer. Er is uitgelegd dat de plannen nog niet zover zijn uitgewerkt. Het exacte bouwplan (ontwerp, materialen en bouwmaterieel) volgt nog. Omwonenden kunnen hierover en over de voortgang van de planvorming op de algemene ledenvergadering van de VvE een toelichting krijgen. Meerdere aanwezigen toonden interesse voor het type en de prijscategorieën van de koopwoningen in het plan. Omdat deze pas over ruim anderhalf jaar in de verkoop komen is hier helaas

nog geen duidelijkheid over te geven. Wel is aangegeven dat de huidige plannen uitgaan van een mix van een eengezinswoningen van vier lagen van ongeveer 135 m² en appartementen met twee lagen van ongeveer 70 m² en ongeveer 100 m². Er is een hoogteaccent van negen bouwlagen gepositioneerd op de hoek van de Kamperfoeliestraat en Hortentiastraat. Dat is één laag lager dan bij aanvang van het PUK-traject. Het accent is op deze positie geplaatst omdat het uitbreidingsplan van Berlage van 1908 op deze locatie een stedenbouwkundige afwijking zoals een hoogteaccent suggereert. Ten tweede is het een logische plek voor een accent vanwege het stedelijke karakter van de Kamperfoeliestraat in combinatie met de loodrechte benadering van de Kamperfoeliestraat van en naar deze positie in de wijk. Ten derde is deze positie gekozen om een stedenbouwkundige balans te creëren tussen het nieuwe accent en het nabij bestaande accent: de historische Heilige Familiekerk. Naast deze stedenbouwkundige overwegingen is het accent noodzakelijk om het nagestreefde programma van De Vijf Heesters te kunnen bouwen. Een aantal omwonenden maakt zich zorgen over de effecten van het hoogteaccent op hun privacy, uitzicht, bezonning en daglicht in de woning. Deze zorgen zijn ook geuit tijdens de eerdere participatiebijeenkomsten.

Enkele omwonenden zouden de positie van het hoogteaccent daarom liever geplaatst zien tegenover de Heilige Familiekerk op de hoek van de Kamperfoeliestraat en Vlierboomstraat. Aan de hand van de maquette, bezonningsstudies en impressies zijn deze zorgen besproken. Hoewel er begrip is voor de noodzaak tot het bouwen van meer woningen ten behoeve van het huisvesten van het groeiend aantal inwoners van de stad, zijn deze zorgen echter vooralsnog niet weggenomen. De positie en de hoogte van het van het hoogteaccent zijn ongewijzigd gebleven omdat de stedenbouwkundige argumenten en de noodzaak tot de ruimtebehoefte voor het te bouwen programma ongewijzigd zijn gebleven. De initiatiefnemers hebben toegezegd in gesprek te blijven met de betrokken omwonenden over deze zorgen.

Project De Vijf Heesters Wat Afsluitende bijeenkomst participatie PUK in Wijkcentrum ’t Lindenkwadrant

2.6 VERVOLG Datum 27 juni 2023 tussen 16:00 en 20:00 uur Meerdere aanwezigen toonden belangstelling ook mee te praten Derdede en afsluitende bijeenkomst participatie PUK van het bouwplan. Hiervoor orover voortgang van het ontwerp 27 juni vond de bijeenkomst plaats van het participatietraject over het ganiseren deafsluitende initiatiefnemers klankbordsessies over het ontwerp van planuitwerkingskader (PUK). Hierin staan de eisen waaraan het nieuwbouwplan moet voldoen om het bouwplan waarvoor uitnodigingen worden verstuurd zodra het medewerking van de gemeente te krijgen voor het wijzigen van de bestemming en voorlopig ontwerp gereed is. Naar verwachting is dat in het voorjaar vergunningverlening. Tijdens deze middag/avond gingen Haag Wonen, gebiedsontwikkelaar AM, van 2024. Met de VvELandschapsarchitecten Hortensiastraatopnieuw en omwonenden die zorgen Architektenkombinatie en OKRA met bewoners en omwonenden in hebben over hoogteaccent aan de Kamperfoeliestraat blijven de gesprek. Ook werdhet duidelijk wat eerdere participatiebijeenkomsten en brainstormsessies hebben opgeleverd, wat de nieuwe uitgangspunten zijn, welke planning daarbij hoort en welke activiteiten initiatiefnemers in gesprek. volgen.

Het autovrije groene plein werd ook als positief ervaren, net als de positie van de entreedeuren verspreid over het plan, de terugliggende gevel van de vierde laag en de parkeeroplossing tussen de woonblokken, wat een positieve bijdrage levert aan het verlagen van de parkeerdruk in de buurt. Ook de aanwezige vertegenwoordigers van de gemeente waren zeer positief. Natuurlijk waren er ook kritische geluiden en zorgen. Zo ervaren sommigen bewoners onduidelijkheden over het verhuizen. Zij willen weten wanneer zij urgentieverklaringen krijgen om te vertrekken, want veel van de huidige bewoners kunnen nu niet op eigen kracht vertrekken. Ook willen zij weten wanneer ze een voorkeur voor een nieuwbouwwoning kunnen doorgeven. Verder ervaren zij het proces als traag, het gaat niet snel genoeg en de planning is niet duidelijk. Ook waren er omwonenden kritisch over de hoogte van het hoogteaccent aan de Kamperfoeliestraat. Toch was de algemene sfeer in de zaal positief, nieuwsgierig en in veel gevallen ongeduldig. Mensen vinden het tijd dat er nu eindelijk wat gaat veranderen.

Sfeer Het was een drukbezochte middag en avond. Bewoners en omwonenden toonden interesse in de plannen voor De Vijf Heesters en/of waren benieuwd of en zo ja hoe hun inbreng is verwerkt in het plan. Er waren veel positieve geluiden over de getoonde kwaliteit, mensen denken dat het heel mooi wordt en duurzaam. Verder vonden zij dat er voldoende ruimte was voor vragen, ideeën, opmerkingen en suggesties.

Verslag informatiemarkt bewoners en omwonenden project Vijf Heesters 27 juni 2023

Van idee naar aangepast plan Na de brainstormsessies ontstond een goed beeld van ieders wensen en ideeën voor de toekomst die zij graag verwerkt zien in het project Vijf Heesters. Daar waar mogelijk is de inbreng van bewoners en omwonenden opgenomen in het nieuwe plan. Zoals voor de invulling van het groen en de toe te

PAGINA 15

passen architectuurstijl de Haagse School. Dit zal bij de start van het schetsontwerp en het voorlopig ontwerp verder worden toegepast, waar mogelijk volgens alle kaders en regels. > Landschapsarchitect In de binnentuin is nu rekening gehouden met een grotere ruimte voor diverse activiteiten. Ook komen er in het plan, op basis van de wens van meerdere bewoners, specifieke plekken in de openbare ruimte die bewoners zelf kunnen inrichten.

LOCATIE

LOCATIE 3.1 POSITIE De planlocatie, gelegen nabij de Vlierboomstraat, Ribesstraat, Hortensiastraat en de Kamperfoelistraat, ligt in de Heesterbuurt. De wijk ontleent haar identiteit aan de groene publieke ruimtes zoals het Weigeliaplein, Vlierboomplein, Moerbeiplein en het Gagelplein en de homogene eenvoudige uitstraling van de architectuur. Rondom de planlocatie bevinden zich de HTM terminal, de Heilige Familiekerk, de begraafplaats Nieuw Eykenduinen en de historische Laan van Eik en Duinen. In de Heesterbuurt wonen naar schatting ongever 7.000 inwoners in voornamelijk appartementen. Ongeveer 25% van de 4.000 woningen zijn in eigendom van een woningcorporatie waaronder het Weigeliaplein. Bijna alle woningen (95%) in de Heesterbuurt zijn meergezins woningen en voornamelijk gerealiseerd tussen 1900-1950. De uitleg en bebouwing van de Heesterbuurt, omsloten door de Valkenboskade, Loosduinseweg, Kamperfoeliestraat, Mient, Laan van Eik en Duinen en Laan van Meerdervoort is tussen omstreeks 1915 en 1925 tot stand gekomen. De buurt is opgezet als woonwijk voor de kleine middenstand en bestaat dan ook voornamelijk uit eenvoudige middenstandswoningen. Zowel in het Uitbreidingsplan 1903 als in dat van 1908 is een stratenpatroon voor dit gebied aangegeven, dat echter niet is uitgevoerd.

Wel zijn er een tweetal elementen van het Uitbreidingsplan 1908 van Berlage gerealiseerd: het halfronde plantsoen tussen de Mient en Kamperfoeliestraat en de situering van een pleinachtige ruimte ter plaatse van het huidige Kamperfoelieplein met een zichtas in noordwestelijke richting.

PAGINA 17

LOCATIE 3

3

3

3 3 3 3 3 3

3

3 3

bouwhoogte

privé groen

openbaar groen met routing

ontsluiting

parkeren

geluid

PAGINA 18

LOCATIE 3.2 HISTORIE Begin 20e eeuw groeit Den Haag erg snel. Er is behoefte aan veel woningbouw en goede verbindingen. De eerste plannen voor uitbreiding van I.A. Lindo worden als ‘revolutiebouw’ bestempeld, met gebrek aan goede verbindingen, dus wordt Berlage in 1907, vanwege zijn expertise ingeschakeld om het plan te verbeteren. Het Weigeliaplein is gerealiseerd in 1925 op basis van het Stedenbouwkundig uitbreidingsplan van Berlage wat met vallen en opstaan uiteindelijk in 1913 werd goedgekeurd. In de afbeelding op deze pagina is te zien dat het uitbreidingsplan van Berlage niet letterlijk is overgenomen door de dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting die een verkavelingsplan maakte voor het Weigeliaplein op basis van de oude tekeningen van I.A. Lindo. De architecten K. Meijer & H.E.N. Rademaker hebben met dit verkavelingsplan de bebouwing rondom het Weigeliaplein ontworpen. Niet alles uit dat plan is gerealisseerd maar wel de intieme besloten pleintjes waaronder ook het Moerbeiplein, Vlierboomplein en Gagelplein uit dezelfde wijk. Het zijn allen varianten van het naar binnen gekeerde Berlagiaanse bouwblok met openbaar groen binnenhof. Ze hadden het doel de stad te verlevendigen met groene en bovenal gezonde plekken voor iedereen.

Omdat er op dergelijke grote schaal gebouwd moest worden pleitte Berlage voor samenhang tussen alle schaalniveaus, van stedenbouw tot architectuur. Ook vanuit de dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting van Den Haag was er veel aandacht voor esthetische vormgeving van het destijds nieuwe Den Haag. Naast aandacht voor samenhang en esthetische kwaliteit van wegen en de invulling van openbare ruimte werden ook gevelschema’s toegevoegd. Dit gebeurde met een nieuw geintroduceerde methode van ‘schetsplannen’. Vanaf de jaren 20 kwamen daar de ruimtelijke dimensies bij; de wat hogere bebouwing langs hoofdroutes werd gemarkeerd met hoogteaccenten bij onderbrekingen door secundaire routes en bij pleinen. Op deze manier werden er evenwichtige en samenhangende wijken gebouwd, waarbij er zelfs sprake was van een toename van het aantal m2 groen per inwoner, terwijl dat in andere steden juist afnam. Doordat deze methode heel bouwbare en praktische toepasbare plannen opleverde was deze uitermate geschikt voor de snelle groei van de stad en het grote aantal nieuwe woningen in Den Haag vanaf 1918. Zo kwam de Nieuwe Haagse School tot bloei als architectonische expressie binnen de opgestelde ruimtelijke spelregels, met monumentale bebouwing door regievoering op de kleinschalige Haagse bouwwereld. Het uitbreidingsplan Plan Berlage uit 1913.

PAGINA 19

LOCATIE Haagse School De Nieuwe Haagse School is een van de meest voorkomende bouwstijlen in Den Haag. De woningen in deze stijl zijn onderdeel van ensembles, variërend van een aantal panden tot een hele straatwand, die hun uitstraling voor een groot deel ontlenen aan hun homogeniteit. De stedenbouwkundige structuren voor de wijken, en voor een deel het ontwerp van de woningen, zijn vaak in één plan ontworpen. Wijken hebben hierdoor een grote samenhang gekregen met veel aantrekkelijke gebouwen en straten. Een aantal kenmerken van de (Nieuwe) Haagse School: • Schijnsymmetrie • Kubistische asymmetrische bouwvolumes • Horizontale geleding • Verticale geleding • Ritmiek in de gevel • Herkenbaarheid individuele woningen • Verbijzondering van de hoeken • Geleidelijke overgang binnen-buiten De oorspronkelijke bebouwing aan het Weigeliaplein ontworpen door de architecten K. Meijer & H.E.N. Rademaker heeft enkele van deze kenmerken, zij het in sobere, uitgeklede vorm. Zo is duidelijk aanwezig de horizontale geleding door de betonnen rand als beeindiging van de onderste laag, de roede verdeling in de kozijnen en de iets overstekende dakranden. Daarnaast is er de verbijzondering van de hoeken door het net iets meer optrekken van het volume. Deze verbijzondering wordt ook nog eens versterkt doordat elke hoek, zowel in de binnenring als aan de buitenrand een eigen invulling heeft.

De ritmiek in de gevels is herkenbaar, woningen zijn af te lezen en voor de oplettende kijker is in het lange blok een accent in de gevel in het midden te vinden. Van schijnsymmetrie is niet echt sprake, al is de vorm van de bebouwingsblokken langs het plein zelf symmetrisch door posities van doorgangen en hoekoplossingen. De oorspronkelijk (in 1925) donker gekleurde kozijnen zijn op deze foto’s uit 1938 lichter van kleur. De bebouwing aan het Weigeliaplein ontworpen door K. Meijer & H.E.N. Rademaker.

PAGINA 20

LOCATIE 3.3 KANSEN

3.4 AANDACHTSPUNTEN

De nieuwe ontwikkeling heeft een omvang waarmee het een duidelijke impact kan hebben op de buurt. De buurt heeft een herkenbare eigen identiteit en middels een goed plan kan deze identiteit worden versterkt. Daarnaast zijn er de volgende kansen:

In het huidige plangebied zijn 35 parkeerplekken gesitueerd. De nieuwe ontwikkeling zal meer woningen en meer parkeerplekken realiseren maar de verkeersdruk op de wijk zal afnemen aangezien de huidige bewoners momenteel in de wijk parkeren.

•

Momenteel is het Weigeliaplein beperkt groen en omringd door een autostraat die een barrière vormt tussen het groene plein en de voordeur van de bewoners. In de uitwerking moet aandacht gaan naar een goed ontworpen groene ruimte die het buurtgevoel versterkt.

• • • • • • • • •

Vergroten van porositeit van de wijk waardoor het Weigeliaplein toegankelijker wordt; Intensiveren van het huidige groen tegen hittestress, voor opvang van regenwater en dergelijke oplossingen voor klimaatproblemen. Vrij maken van auto’s op het plein: leefgebied teruggeven aan de bewoners; Het bieden van de best mogelijke kwaliteit en levensduur van (betaalbare) woningen aan het Weigeliaplein voor zittende en nieuwe bewoners; Naast het huidige aanbod van sociale huur een bijdrage te leveren aan toevoeging van extra (betaalbare) woningen in Den Haag; De gebruikswaarde, belevingswaarde en ecologische waarde van het groen op het Weigeliaplein te verbeteren; Verduurzamen van de woningvoorraad met het oog op de verduurzamingsopgave van de woningvoorraad in het algemeen, de betaalbaarheid van de energierekening in het bijzonder; Zorgdragen voor meer draagvlak voor voorzieningen zodat deze behouden of uitgebreid kunnen worden; Ruimte bieden aan innovatieve woonvormen en de stedelijke doelstelling voor ruimte voor zorgdoelgroepen en statushouders; Ontwikkelen binnen de randvoorwaarden van de mobiliteitstransitie (beperken parkeren in openbare ruimte ten gunste van voetganger en groen).

PAGINA 21

De Heesterbuurt wordt gekenmerkt door 3/4 laagse woningbouw. De verdichting moet daarom op een manier gebeuren dat het toegevoegde volume beperkte impact heeft op de omgeving.

RUIMTELIJKE VISIE

RUIMTELIJKE VISIE 4.1 AMBITIE De ambitie is om het Weigeliaplein beter in de Heesterbuurt te verankeren. Toegankelijk, uitnodigend en verbonden met de omgeving, met woningen in een autovrij woonmilieu waar met de gemeenschap kan worden gewoond. Een trotse inclusieve buurt voor jong en oud, voor alleenstaanden, samenwonenden en gezinnen. Een buurt waar samen zijn, samenleven en oog hebben voor elkaar, vanzelfsprekend zijn en wordt ontlokt en mogelijk gemaakt wordt door de gebouwde omgeving en openbare ruimte. Een buurt waar je de voorwaarden kunt vinden voor een gelukkig leven. Een gezonde buurt, met veel groen met een ten opzichte van nu verbeterde gebruikskwaliteit en duidelijker eigenaarschap. Ook willen we het Weigeliaplein duurzaam maken met zeer energiezuinige en aardgasloze woningen en nieuwe vormen van mobiliteit. Een buurt met levensloopbestendige appartementen geschikt voor diverse doelgroepen en inkomenscategorieën. Ook met grondgebonden woningen die bij uitstek geschikt zijn voor gezinnen. De ontwikkeling zoekt verder naar een verbeterde aansluiting met de bestaande buurt. Het groen, de centrale ligging, de goede (OV) bereikbaarheid en het voorzieningenniveau zijn gebiedskwaliteiten die van grote waarde zijn voor de bestaande en toekomstige bewoners van de buurt. De visie voor Weigeliaplein is te vatten in 4 thema’s: duurzaam, groen, open en inclusief.

Samen vormen deze thema’s de kern van de ambitie voor deze plek.

PAGINA 23

RUIMTELIJKE VISIE

PAGINA 24

RUIMTELIJKE VISIE 4.2 STEDENBOUW SUPERBLOCK/ENSEMBLE Het Weigeliaplein bestaat uit een binnen- en buitenring met een centraal groen hof. Het uitgangspunt is om deze kenmerkende eigenschappen van de huidige situatie als basis voor het nieuwe stedenbouwkundige plan te laten gelden. De buitenring is onderdeel van het zogenaamde superblock, wat zich verhoudt tot de Haagse School, en de binnenring aan het plein vormt een eigen stedenbouwkundig ensemble. Het concept van de dubbele ring, waarbij een binnengebied wordt gecreëerd en er een samenhangend volume ontstaat, dient in een nieuwe situatie te worden gehandhaafd. De verschillende bouwblokken worden als een stedenbouwkundig ensemble behandeld, zodat er eenheid in het plan ontstaat. Het Weigeliaplein wordt omsloten door drie woonstraten en de doorgaande route van de Kamperfoeliestraat. Deze straat is onderdeel van de stedenbouwkundige as van de stad naar het strand. Het woonblok van het Weigeliaplein begeleidt de lange lijn van deze as. Aan de ene kant van de as staat de kerk, waar men vanaf het strand recht op af komt. Stedenbouwkundig gezien is het daarom vanzelfsprekend dat aan de andere kant op de hoek van het Weigeliaplein ook een verbijzondering komt in de vorm van een hoogteaccent. Dit sluit aan op het oorspronkelijke plan van Berlage, waar op dezelfde locatie een accent is aangegeven.

Naast het hoogteaccent wordt de bouwhoogte beperkt tot drie bouwlagen met een extra laag, overeenkomstig met wat er nu plaatselijk aanwezig is. De bovenste laag dient voldoende terug te liggen of verbijzonderd te worden ten opzichte van de onderliggende lagen, zodat vanaf straatniveau de drie bouwlagen vanaf maaiveld, visueel gezien het meest prominent zijn en er op de setback een mogelijkheid ontstaat om buitenruimtes te creëren. AANSLUITEN OP DE OMGEVING De buurt bestaat uit een vooroorlogse ruimtelijke structuur waarin lange lijnen en aaneengesloten bouwblokken de buurt kenmerken. Het wordt getypeerd door zichtlijnen, schuine hoeken, pleinen en groene binnenhoven. Zo komt het vaak voor dat binnen een bouwblok een verscholen plein aanwezig is.

PAGINA 25

Bij het Weigeliaplein is er een duidelijk contrast tussen de binnenen buitenring, waarbij de buitenring weinig verbinding heeft met het plein. Hoewel het plein momenteel beperkt bereikbaar is, is het principe van een collectieve buitenruimte een grote kwaliteit voor niet alleen de bewoners, maar ook voor de buurt. Er dient een uitnodigende collectieve ruimte te worden meegenomen in het ontwerp, waarbij er ten opzichte van de huidige situatie naar meer verbinding met de omliggende straten moet worden gezocht. De doorgangen en straatjes vanaf de omgeving naar de collectieve ruimte verschillen van elkaar in hiërarchie en verschijningsvorm op basis van gebruik en locatie, zodat ieder een eigen kwaliteit en karakter kent. Tevens is de leesbaarheid van deze toegangen naar het plein cruciaal. De interne groene kwaliteit van het plein dient voelbaar te zijn vanaf de nieuwe straten door gebruik te maken van ondiepe tuintjes en terrassen met groene erfafscheiding. Om meer aansluiting met de openbare ruimte te verkrijgen zullen de blokken alzijdig worden ontworpen. Zowel aan de collectieve ruimte als aan de straatzijde komen entrees van de woningen. GROENE VERBINDINGEN/ TOEGANKELIJKHEID De kwaliteit van de collectieve ruimte wordt gewaarborgd door deze te ontlasten van auto’s.

Het wordt bestemd voor alleen langzaam verkeer; de parkeervoorzieningen op het huidige Weigeliaplein verdwijnen uit het straatbeeld en zullen binnen de bouwblokken worden opgelost. De parkeergelegenheid wordt bovendien niet direct vanaf de Kamperfoeliestraat ontsloten maar van de straten rondom het plangebied. Verbindingen voor voetgangers en fietsers worden zodoende versterkt en sluiten aan op de langzaam verkeerroutes binnen de stad. Bij het ontwerpen van de doorgangen is tevens aandacht voor de bereikbaarheid van hulpdiensten, afvalinzameling en pakketbezorgers. Daarnaast is er een ambitie om de scheiding tussen privé en publiek te verzachten door middel van bijvoorbeeld geveltuintjes, een element dat wordt geassocieerd met de Haagse School.

RUIMTELIJKE VISIE 4.3 KERNWAARDEN - STEDENBOUW

NIEUW VOLUME

DUBBELE RING MET GROEN PARK De bebouwing rondom het Weigeliaplein wordt gekenmerkt door een buitenen binnenring. De groene zone tussen deze twee ringen is ingericht middels achtertuinen. Centraal in het plangebied bevindt zich het Weigeliaplein. Het principe van een dubbele ring met een groene binnenruimte is een basis uitgangspunt voor de ontwikkeling.

PAGINA 26

PARK VOOR DE BUURT

TOEGANKELIJKHEID Om de centrale groene ruimte toegankelijk te maken, zal de dubbele ring worden doorbroken middels meerdere doorgangen. Een aantal van de doorgangen zitten op de plek waar deze in de huidige situatie nu ook zitten. De overige doorgangen zijn gepositioneerd op posities die ervoor zorgen dat het plan zich voegt naar de stedenbouwkundige configuratie van de Heesterbuurt. De doorgangen zorgen ervoor dat de porositeit van het gebied wordt vergroot waardoor de buurt kwalitatief verbetert.

RUIMTELIJKE VISIE 4.3 KERNWAARDEN - STEDENBOUW

PLAN BERLAGE TOEGEPAST

PLAN BERLAGE (1905)

HISTORISCHE REFERENTIE Het Weigeliaplein is niet gerealiseerd zoals Berlage het in het uitbreidingsplan uit 1908 heeft voorgesteld. Het Weigeliaplein was niet voorzien in het plan maar een accent op de hoek van de Kamperfoeliestraat wel. Deze zou moeten dienen als oriëntatiepunt van de Heesterbuurt wanneer een persoon zich zou verplaatsen vanuit de Oude Haagweg over de Kamperfoeliestraat. Dit accent kan een referentie bieden naar de historie van de plek.

PAGINA 27

Plan Berlage (1905)

straatgevel Kamperfoeliestraat 4.3 KERNWAARDEN - STEDENBOUW

PARKEREN ONDER GEBOUWEN

AUTOVRIJ Momenteel wordt het Weigeliaplein niet optimaal gebruikt vanwege de barrière die de verkeerstraat vormt tussen de woningen en het park. Door het park autovrij te maken kan deze worden vergroent. Hierdoor krijgt de centrale groene ruimte meer kwaliteit voor de bewoners en de buurt. Er dient aandacht geschonken te worden aan een goede passende parkeeroplossing voor de ontwikkeling. Een belangrijk aandachtspunt is de aantakking van de in- en uitritten op de bestaande verkeerstructuren en de openbare ruimte. Het fietsparkeren zal volgens het gemeentelijke beleid en het bouwbesluit inpandig worden opgelost middels individuele en gezamenlijke bergingen die ontsloten zijn vanuit de autoparkeervoorziening en de omliggende verkeersroutes. Bezoekersparkeren wordt middels fietsnietjes opgelost in de openbare ruimte. De exacte positie van de openbare fietsparkeerplekken wordt in een later stadium onderzocht. PAGINA 28

Principedoorsnede parkeeroplossing

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Het centrale openbare gebied is een belangrijk element in de stedenbouwkundige opzet in de huidige en nieuwe situatie. Door de parkeervoorzieningen onder de gebouwen te situeren is het mogelijk om openbare ruimte binnenin de ontwikkeling autovrij te maken. Het nieuwe park refereert in schaal naar de huidige openbare zone maar zal qua ontwerp niet overeenkomen met de huidige situatie.

Daarnaast zijn er rustige plekken in de bufferzone bij de grondgebonden woningen, speciaal bedoeld voor bewoners die zich willen terugtrekken en niet gestoord willen worden door de activiteiten in de binnentuin. Langs de gevels zorgen geveltuinen voor een aangename groene zone, waar klimplanten de gevels vergroenen.

Het nieuwe openbare gebied is een integraal ontworpen ruimte met verblijfskwaliteit, karakter en betekenis voor zowel de bewoners als de buurt.

Ook worden er collectieve binnentuinen gerealiseerd temidden van appartementenblokken en private tuinen voor de grondgebonden woningen.

Ons ontwerp omvat de toevoeging van groene entrees, wat de binnentuin aantrekkelijker maakt voor de buurt. De binnentuin zelf biedt ruimte voor diverse functies, zoals sporten, spelen en ontmoeten.

Om de openbare ruimte zo min mogelijk te belasten worden geen afvalvoorzieningen en stallingsplekken voor fietsen op het Weigeliaplein geplaatst. Deze ondergrondse afvalcontainers zullen rondom het plangebied worden geplaatst. Alle op te leveren openbare ruimten worden conform Handboek Openbare Ruimte (HOR) ingericht. Indien bij een eventuele afwijking van het HOR zullen de ontwikkelaar en de gemeente in overleg treden.

Groene inpassing appartementen Open grasveld voor activiteiten Groenbuffer bij grondgebonden woningen Geveltuinen Collectieve binnentuinen Privaat/gezamenlijke binnentuinen PAGINA 29

RUIMTELIJKE VISIE

OPEN GRASZONE VOOR ACTIVITEITEN

GROENBUFFER GRONDGEBONDEN WONINGEN

GROENE INPASSING APPARTEMENTEN

GEVELTUINEN

COLLECTIEVE BINNENTUIN

PRIVAAT/GEZAMENLIJKE TUIN

PAGINA 30

RUIMTELIJKE VISIE

Ecologie als basis

PAGINA 31

Ruimte voor activiteiten

Opvang van water

RUIMTELIJKE VISIE

PAGINA 32

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Toegankelijke verbindingen Om te zorgen dat incidentele verkeersdiensten zoals brandweer of ambulances het binnenplein kunnen bereiken, zullen er twee lussen aangelegd worden voor de toegankelijkheid. Rondom de appartementen is er een lus gecreëerd die het mogelijk maakt om het terrein in en uit te rijden. De voetgangerslus die rondom de binnentuin loopt, is voorzien van een strook grasdallen, zodat in geval van nood ook deze route toegankelijk is en hulpdiensten gemakkelijk dicht bij de woningen kunnen komen. Om de impact van de calamiteitenroute in het plan tot een minimum te beperken en meer ruimte te bieden voor groen, wordt de route deels uitgevoerd in klinkerverharding en deels in een overrijdbare groenstrook. Zo wordt er gezorgd voor een harmonieuze integratie van de route in het groene gebied. Uitgangspunt is dat deze route ook gebruikt kan worden voor verhuizen. De route zal nader worden afgestemd met de hulpdiensten.

PAGINA 33

Routes + sociale veiligheid Een vlotte aansluiting op bestaande routes speelt een cruciale rol bij het betrekken van de buurt bij het plan. Vooral de verbinding tussen de Lijsterbesstraat en de Prunusstraat is van groot belang voor de naadloze integratie van het plan in de omgeving. Een logische route die goed aansluit op andere stegen en straten zorgt voor duidelijkheid en creëert het gevoel dat het binnenhof een integraal onderdeel is van de openbare ruimte, in plaats van een afgesloten privétuin. Bovendien kan het toekomstige plan aansluiten op de Nieuw Haagse school route die momenteel door het gebied over het Weigeliaplein loopt en kan daarmee licht schijnen op de bijzondere kenmerken van de ontwikkeling en de binnentuin. Er wordt gezorgd voor voldoende verlichting langs deze route, ook in de avond, zodat duidelijk is waar deze loopt en mensen er veilig gebruik van kunnen maken.

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Ecologisch verantwoord ontwerp Het toekomstige plan bevordert de biodiversiteit en wordt daarom ingebed in het groen. Daarnaast wordt er waarde gehecht aan ecologische processen. Om dit te waarborgen, wordt er een duidelijke scheiding tussen functioneel groen en eclogische beplanting gemaakt. De biodiversiteitzones worden ecologischer ingericht en beschermd tegen verstoring door duidelijke demarcatie en goed doordachte verlichting. De meest waardevolle bomen en planten worden behouden en er worden ook enkele toekomstbomen geplant om bij te dragen aan een groenere en gezondere leefomgeving. Het toekomstige plan hecht belang aan het gebruik van inheemse planten en bomen. In de uitwerking van de plantenkeuze zal hier dan ook extra aandacht aan gegeven worden.

INSECTENHOTEL

ECOLOGISCHE BEPLANTING ECOLOGISCHE BEPLANTING (GEEN DIRECTE VERLICHTING) FUNCTIONEEL GROEN (AANGELICHT MET AMBER VERLCITING) PAGINA 34

AMBERKLEURIGE VLEERMUIZENVERLICHTING

MEERWAARDE INSECTEN

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Creëren van microclimaten Door het toevoegen van hoogteverschillen in de tuin ontstaat er ook een verscheidenheid aan leefomgevingen voor planten en dieren. Dit zorgt voor een gevarieerde en levendige tuin. Een wadi is een ideale plek voor planten die van vochtige omstandigheden houden, terwijl de heuvel juist geschikt is voor planten die liever droog staan. Het is duidelijk dat een verscheidenheid aan dieren profiteert van deze diverse beplanting.

WADI

HEUVEL WADI HEUVEL PAGINA 35

WADI

HEUVEL

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Spelen, sporten, tuinieren en ontmoeten Centraal in het toekomstige plan zijn diverse speel- en sportplekken voorzien, waarbij de speeltoestellen afhankelijk van de locatie een natuurlijke uitstraling krijgen. Belangrijk is dat de binnentuin een buurtplek blijft. Daarom zullen de bestaande speel- en sporttoestellen meegenomen worden in het nieuwe plan en aangepast worden aan de diverse behoeften van de buurt, om zo een gevarieerd speelaanbod te creëren voor alle leeftijden. We streven ernaar om de speelobjecten zoveel mogelijk te integreren in het natuurlijke karakter van de tuin. Naast sport en spel is er ook ruimte voor ontmoeten, tuinieren of andere activiteiten zoals een buurtfeest. In het voorstel is een eerste indicatie gedaan van de invulling van deze ruimte. Uiteraard wordt dit in een later stadium van het ontwerp verder afgestemd met mogelijke gebruikers.

SPELEN

TUINIEREN

PAGINA 36

SPELEN

ONTMOETEN

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Passende wateropgave Het vasthouden en hergebruik van regenwater staat centraal in de toekomstige ontwikkeling, omdat erkent wordt dat wateropvang en -behoud onmisbaar is in stedelijke omgevingen. Tijdens hevige regenbuien kan bijvoorbeeld water worden gebuffert in de private binnentuinen en langzaam worden afgevloeid. Buffertanks zorgen ervoor dat er water beschikbaar blijft voor drogere periodes, en een grote wadi in de binnentuinen kan worden ingezet om overtollig water op te vangen tijdens piekbuien. Het regenwater van de verharde openbare ruimte wordt zoveel mogelijk afgewaterd richting plantvakken. Aangezien de verhouding groen veel groter is dan verharding, is er een kans om regenwater optimaal te benutten. De wadi in de binnentuin biedt volop mogelijkheden, zowel voor wateropvang en ecologie als voor speelgelegenheid. Het creëert ook bewustwording bij bewoners over wat het bergen van regenwater op eigen terrein precies inhoudt.

PAGINA 37

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Appartementen in het groen Het uitgangspunt is dat het uit te werken plan inzet op het vergroenen van de verbindingen, waarbij we streven naar autoluwe, groene straatjes. Dit leidt niet alleen tot prettige entrees voor de buurt, maar draagt ook bij aan biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Deze groene verbindingen zijn van groot belang voor bewoners en omwonenden en versterken de ecologische waarde van het gebied. Ook zorgen de verbindingen ervoor dat het groene hart van de buurt nu zichtbaar en voelbaar wordt voor de wijk, en niet alleen voor de bewoners aan het Weigeliaplein. Bij de appartementen zijn de verbindingen onderdeel van twee ecologische schakels, waarbij het toekomstige ontwerp zich richt op het versterken van ecologische processen, zoals beplanting en nestgelegenheid.

PAGINA 38

4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Groene verbinding De entrees van de woningen zijn uitnodigend en bieden een visuele verbinding met de buitenruimtes. Dit draagt bij aan een betere sociale controle en activeert de verbindingen. Hoewel de buitenruimtes vanuit de straatjes niet toegankelijk zijn, spelen ze toch een cruciale rol bij het vergroenen van de gevel. Door de buitenruimtes van het appartementenblok groen te maken, wordt er een belangrijke bijdrage geleverd aan een groenere omgeving.

PAGINA 39

RUIMTELIJKE VISIE

Zie pagina 45 voor verwijzing codering naar situatie

PAGINA 40

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Bufferzone tussen grondgebonden woningen en actieve parkzone De toekomstige ontwikkeling creëert een heerlijke omgeving om elkaar te ontmoeten en te vertoeven. Ontmoetingen en activiteiten worden centraal gepositioneerd, waardoor de kans op overlast voor de bewoners tot een minimum wordt beperkt. Daarnaast kunnen bewoners genieten van een groene bufferzone die de grondgebonden woningen scheidt van de actieve zones, waar ze kunnen ontspannen en wat privacy kunnen ervaren. De sfeerimpressie laat zien hoe de overgang tussen de woningen en de parkruimte eruit zal komen te zien.

PASSIEF GROENGEBRUIK (ECOLOGISCHE BEPLANTING) ACTIEF GROENGEBRUIK (GRAS) PAGINA 41

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Relatie publiek en privaat Het is belangrijk dat bewoners van de grondgebonden woningen ongestoord kunnen genieten van hun woning aan het park. De bufferzone is hierbij essentieel en biedt een ruimte die openbaar is maar toch privé aanvoelt. Hierdoor kunnen bewoners rustig ontspannen zonder gestoord te worden door de activiteiten in de binnentuin.

PAGINA 42

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 KERNWAARDEN - OPENBARE RUIMTE Binnentuinen Het uitgangspunt voor de binnentuinen in de bouwblokken is dat deze ruimtes een meer gesloten karakter krijgen. De collectieve tuinen in de apartementenblokken bieden een rustige plek van verblijven voor de bewoners. De binnentuinen van de grondgebonden woningen hebben een privater karakter. Elke woning heeft zijn eigen tuin en het achterpad is zo ingricht dat er ruimte is voor ontmoeting of een veilige plek voor de kinderen om buiten te spelen.

COLLECTIEVE TUIN

ACHTERPAD PRIVATE TUINEN

PAGINA 43

ACHTERPAD PRIVATE TUINEN

PRIVATE TUINEN

RUIMTELIJKE VISIE 4.4 BESTAANDE EN NIEUWE BOMEN Het doel van de gemeente is om enkele waardevolle bomen te behouden en vervolgens een gevarieerder bomenassortiment te introduceren, met speciale aandacht voor inheemse en vruchtdragende bomen die zowel mensen als dieren ten goede komen. Het behoud van waardevolle bomen is van groot belang voor ons. Deze bomen hebben historische, ecologische of esthetische waarde en dragen bij aan de karakteristieke uitstraling van het gebied. We zullen dan ook zullen zorgvuldig kijken welke bomen behouden kunnen worden. Daarnaast willen we het bomenpallet diverser maken. Door het toevoegen van inheemse bomen creëren we een harmonieuzer ecosysteem dat beter aansluit bij de natuurlijke omgeving. Deze bomen zijn aangepast aan het lokale klimaat en bieden voedsel en

Bomenkaart bestaand PAGINA 44

onderdak aan verschillende diersoorten. Bovendien zullen er ook vruchtdragende bomen worden geselecteerd, waardoor niet alleen dieren kunnen profiteren van de opbrengst, maar ook mensen kunnen genieten van de smakelijke vruchten. Op deze manier streven we ernaar om een groen en levendig gebied te creëren, waarin het behoud van waardevolle bomen wordt gewaardeerd en waar diverse bomensoorten bijdragen aan het welzijn van zowel de natuur als de gemeenschap.