RIS316315 Notulen van de raad van 5 juli 2023

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 5 juli 2023 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda Herdenking van oud-raadslid mevrouw C. Boersma - Weiss en oud-raadslid en oud-wethouder mevrouw L. Vos - van Gortel A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de notulen van 20 april, 11 en 25 mei 2023 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake Zienswijze vijfde wijziging van de gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS315767) E.2 Voorstel van het college inzake Benoeming lid welstands- en monumentencommissie (RIS315418) E.3 Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpbegroting 2024 en ontwerpbegrotingswijziging 2023 GR GGD -VTH (RIS315730) E.4 Voorstel van het college inzake Aanvraag Vangnetuitkering 2022 (RIS315745) E.5 Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijze begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2024 (RIS315742) E.6 Voorstel van het college inzake Verhuurverordening Den Haag 2023 (RIS315496) F. Datumbepaling initiatiefvoorstel (HvDH) Geef kunst in Zuidwest de ruimte (RIS315926) Beraadslaging over G. Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS315525) H. Voorstel van de Rekenkamer Den Haag inzake het rekenkameronderzoek ‘Meer doen met meedoen’, onderzoek naar bewonersparticipatie in de energietransitie (RIS314990) I.

Gewijzigd initiatiefvoorstel (CU-SGP en SP) Bouwen aan je eigen wijk (RIS311875) J. Voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Bellevue-locatie met oorspronkelijke bouwhoogte (RIS315174) XX Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijzeprocedure IPP ontwerp programmabegroting 2024-2027 alsmede kennisname jaarrekening 2022 (RIS315536) Afronding debat commissie K. Risico's droogte en laag grondwater in nieuw droogteseizoen (RIS312195) L. 6e stand van zaken energiecrisis (RIS315204) M. Alweer aantasting Koekamp? (RIS314471) N. Omgevingsvergunning voor het project Steenzicht O. Uitbreiding noodopvang asielzoekers Regulusweg (RIS315003) Stemmingen (incl. gestaakte stemmen raad 8 juni) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

1

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Roep (VVD), Sewtahal (PvdA), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GL), Tseggai (PvdA), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag) en Verduin (D66). Afwezig: Bingöl (CDA) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Geachte leden van de raad, fijn dat u er bent. Ik ga nu twee in memoriams uitspreken. Ik hoop dat u wilt gaan staan, voor zover u dat kunt.

Herdenking van oud-raadslid mevrouw C. Boersma-Weiss en oud-raadslid en oudwethouder mevrouw L. Vos-van Gortel. De voorzitter. Geachte families, geachte Koos van Beuzekom, oud-gemeentesecretaris van Den Haag. Zondag 11 juni, enkele dagen nadat ze de respectabele leeftijd van 98 jaar bereikte, overleed Carmen Boersma-Weiss. Carmen Boersma kwam in 1978 in onze raad, namens de KVP. Na de oprichting ervan in 1980 zat ze namens het CDA in de gemeenteraad. Ze bleef twaalf jaar raadslid, tot 1990, de laatste jaren als voorzitter van haar fractie. Zij zette zich met name in voor een rijkgeschakeerd cultureel aanbod in Den Haag. Zo was zij een warm voorstander van het 'dubbeltheater' Anton Philipszaal/Nederlands Dans Theater, dat in 1987 werd gerealiseerd. Ook spande zij zich in voor meer waardering voor de duizenden vrijwilligers in onze stad. Ze pleitte voor de uitbreiding van de regeling voor hen, onder meer met een passende vergoeding. Carmen Boersma kon heel vasthoudend zijn als ze het ergens niet mee eens was. Zo wilde ze eind jaren zeventig niets weten van het plan voor een parkeergarage onder de Hofvijver. Ze voerde niet alleen rationele argumenten aan tegen dit plan; ze beschouwde een parkeergarage onder die plek zelfs als heiligschennis. Van materieel cultureel erfgoed blijf je met je handen af, vond ze. Als fractievoorzitter was ze niet streng, wel stevig.

Ze beschikte over natuurlijk gezag, zo typeren oud-fractiegenoten haar. 'Ze werd nooit boos, had altijd een glimlach op haar gezicht', zo herinnert oud-fractiegenoot oud-wethouder Ram Ramlal zich haar. Na haar raadslidmaatschap bleef ze tot op hoge leeftijd actief in het wijkcentrum en de bibliotheek in haar buurt, de Archipelbuurt. Ze was en bleef een bekend gezicht in onze stad, met name onder buurtgenoten. Die kenden haar ook als die mevrouw die in die bijzondere auto, een bordeauxrode Morris Minor, een eitje, rondreed. Voor CDA'ers in onze stad was haar huis aan de Riouwstraat jarenlang een ontmoetingsplek, waar ze regelmatig bij elkaar kwamen om over lokale kwesties te spreken. Ook CDA-Kamerleden van ver buiten Den Haag waren welkom in haar huis. Ze logeerden regelmatig bij haar. Niet alleen zij, ook haar man en drie van haar kinderen waren actief voor de partij en vervulden bestuursfuncties. Carmen Boersma-Weiss was een CDA'er in hart en nieren. Ik wil u vragen ook met mij stil te staan bij het overlijden van Lien Vos-van Gortel. Lien werd in 1970 gekozen tot lid van de Haagse gemeenteraad. Zij was wethouder Financiën en Organisatie van Den Haag gedurende bijna twee ambtstermijnen in de periode 1974 tot 1981. Lien was de eerste 2

vrouwelijke wethouder Financiën van Den Haag. Zij overleed op 10 juni in haar woonplaats Utrecht. Ze werd 91 jaar oud. Lien was een kritisch raadslid. In verschillende dossiers werd zij gesteund door haar vrouwelijke collega's Tineke Schilthuis en Hanneke Gelderblom-Lankhout, ook hier aanwezig. Hanneke bewaart nog altijd goede herinneringen aan de samenwerking. Als wethouder was Lien een pragmatisch bestuurder met een groot hart voor de Haagse samenleving. Vasthoudend, maar niet dogmatisch. Een bestuurder die deskundigen de ruimte gaf zonder de regie uit handen te geven. Ze liet zich graag overtuigen, maar alleen op steekhoudende argumenten. Ze had een hekel aan bluf en dikdoenerij. Haar mannelijke collega’s konden rekenen op een weerwoord. Altijd onderbouwd, weloverwogen en gebracht met een glimlach. Lien was wethouder in een andere tijd met een andere politieke werkelijkheid. Ook toen waren de verhoudingen gepolariseerd, maar de politiek was nog niet zo gefragmenteerd als nu. Beide periodes waarin Lien wethouder was, kenden nog een afspiegelingscollege. De drie grootste fracties waren samen goed voor een meerderheid van - hou u vast - 41 van de 45 raadszetels. Het aantal partijen in de raad is nu het dubbele van destijds. U begrijpt, leden van de raad: ik leerde Lien als inwoner van Utrecht midden jaren tachtig kennen als mijn burgemeester.

Vanaf begin 1990 toen ik als 'jong' raadslid voor de VVD aantrad, werd ons contact steeds intensiever. Lien heeft mij getrouwd, ze was erbij toen ik 50 werd en ze zat bijvoorbeeld op de publieke tribune toen ik in 2020 werd herbenoemd als burgemeester van Utrecht. Onze carrières tonen, met 30 jaar verschil, veel overeenkomsten. Den Haag en Utrecht. Allebei raadslid, wethouder Financiën en allebei burgemeester van Utrecht. Maar Lien bracht het ook tot lid van de Raad van State. Een positie waarin ze haar ervaring en wijsheid goed kwijt kon, en ze kon er smakelijk over vertellen. Mijn gang naar Den Haag vond ze prachtig, maar ze zei wel: 'Den Haag is geen sinecure, Jan.' Nou, dat is een understatement, kan ik u zeggen. Kort voor haar overlijden bezocht ik haar. Ze was lichamelijk zwak, maar het contact en de brains, het voelde als vertrouwd en we hebben ook nog gelachen. Met Lien verloor ik een rolmodel en een goede vriendin. Ik raadpleegde haar met enige regelmaat en vond het altijd leerzaam en ook leuk en de moeite waard. Haar zoon Willem stond haar altijd bij, ook in Katwoude. De liberale beweging verloor een eigenzinnig icoon en de Haagse politiek verloor een uniek voorbeeld van inhoudelijke politiek zonder poeha, van eigenzinnig en standvastig besturen. Beide oud-leden van de raad gedenken we een moment in stilte.

(De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht) De voorzitter. Dank u wel. Ik schors de vergadering voor een enkel moment. De vergadering wordt van 10.10 uur tot 10.25 uur geschorst. De voorzitter. Geachte leden van de raad, ik open uw vergadering van woensdag 5 juli 2023. Ik heet natuurlijk iedereen die aanwezig is - het zijn er niet zoveel als vorige week - van harte welkom bij de raadsvergadering. Ook de kijkers thuis van harte welkom. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Dat ben ik of vanmiddag misschien Ralf Sluijs een stukje, een van de raadsleden die ondervoorzitter is. Eventuele overige gesprekken graag buiten de vergaderzaal, dus praat gezellig maar doe dat buiten, zodat we u, insprekers en de mensen die aan het woord zijn, goed en geconcentreerd kunnen blijven volgen. Het debat mag stevig op de inhoud, maar niet op de persoon. Bericht van verhindering is ontvangen van de heer Bingöl, raadslid voor het CDA. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdrage leveren naar de afspraken die daarvoor gelden. Vanaf de publieke tribune geen blijken van instemming of afkeuring. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering aan de orde. Daarna is er ook nog gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen.

3

Met de fractievoorzitters is afgesproken om de vergadering om uiterlijk 24.00 uur af te sluiten, dus we zullen ruim eerder stoppen voor dat tijdstip om de stemming en de stemverklaringen voor te bereiden, zodat we om 24.00 uur echt klaar zijn.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Ik ga u zo vragen of u kunt instemmen met de agenda, maar niet dan nadat ik gezegd heb dat u waarschijnlijk gezien heeft - tijdens het fractievoorzittersoverleg was dat nog even de vraag dat op verzoek van de fractievoorzitter van GroenLinks als XX aan de agenda is toegevoegd het gewijzigd raadsvoorstel van het college inzake de zienswijze procedure IPP en verder, dat eerst op de besluitenlijst zou komen. Dat heeft u gezien en dat is ook akkoord. Kunt u met de agenda instemmen? Dat is het geval. De agenda wordt aldus vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er is één inspreker, die iets gaat zeggen over het agendapunt Omgevingsvergunning voor het project Steenzicht. Voor drie minuten geef ik het woord aan A. van Oorschot. Dertig seconden voor het einde zal ik zeggen 'wilt u afronden?', dus daar moet u niet van schrikken. Gaat uw gang. De heer Van Oorschot (N). Ik zal niet schrikken, meneer de voorzitter. Geachte voorzitter, leden van de raad. Ik ben vertegenwoordiger van de AVN en ik zeg iets over het groen in Steenzicht, wat breder in het algemeen. De structuurvisie lijkt een mooi groen plan te worden. Het wordt nu nog niet vastgesteld, maar het ziet er goed uit, met een fraaie groenblauwe structuur. Maar over de halfopen bouwblokken zijn we niet zo blij. Dat is bekend. Groen op parkeerdaken sluit niet goed aan op het openbaar groen en is niet volwaardig wat ons betreft. Bomen komen niet goed tot ontwikkeling en egels kunnen niet traplopen. Steenzicht was als pilotproject wat ons betreft een slechte start. Wij vragen u: wilt u in het vervolg zorgvuldig de binnenterreinen nadrukkelijk inclusief inrichten? Het mag niet zo zijn dat bij achtereenvolgende bouwprojecten als deze de groene kwaliteit van het mooie plangebied verloren gaat. Ik dank u voor uw aandacht.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1.

Belanghebbende d.d. 5 juni 2023 inzake overlast Kijkduin (10555038)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving 4

2.

Belanghebbende d.d. 4 juni 2023 inzake slechte staat trottoirs Rivierenbuurt (10555068)

3.

Belanghebbenden d.d. 7 juni 2023 inzake verzoek om heroverweging naheffingsaanslag parkeerbelastingen (10555100) Erfgoedvereniging Heemschut d.d. 6 juni 2023 inzake KNRM-reddingshuisje/uitwerkingsplan voor erfgoed i.h.k.v. Haagse Omgevingsvisie 2050(10555192) Belanghebbende d.d. 13 juni 2023 inzake afmelding Vuurwerkfestival 2023 (10555248) Belanghebbende d.d. 16 juni 2023 inzake Groenvoorziening Tomatenlaan (10555279)

4.

5.

6.

7.

8.

Stichting Groot Sunny Court d.d. 16 juni 2023 inzake bouwplan 5 nieuwbouwwoningen t.p.v. Sunny Court (10555379) Belanghebbenden d.d.19 juni 2023 inzake ORAC’s Hackfortstraat (10527974 behoort bij)

9.

Belanghebbende d.d. 20 juni 2023 inzake parkeren/Rode Kruislaantje/betaald parkeren Vogelwijk (10560340)

10.

Belanghebbende d.d. 24 juni 2023 inzake verzoek verandering Syrische vlag (10560704)

11.

Belanghebbenden d.d. 19 juni 2023 inzake verzoek om vergunning Airbnb niet te verlenen (10560775) KVO-werkgroep Winkelcentrum Loosduinen d.d. 22 juni 2023 inzake vestiging Anton Constanse in voormalig winkelpand Loosduinse Hoofdstraat 315 (10564379) Vivisol Nederland B.V. d.d. 3 juli 2023 inzake verzoek tot ontheffing parkeerkosten gemeente Den Haag (10566198)

12.

13.

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Bestuur In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan de commissie Leefomgeving

Nr.

Zienswijze ontwerp ontwerpbestemmingsplan Diverse locaties 2023

Voorstel voor afdoening

1.

TenneT TSO B.V. d.d. 13 juni 2023 (10555464)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel 5

2.

5.

Belanghebbende d.d. 6 juni 2023 (10555525) Belanghebbende d.d. 6 juni 2023 (10557604)) Belanghebbende d.d. 21 juni 2023 (10564332) DAS d.d. 26 juni 2023 (10566058)

Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel Te betrekken bij de behandeling van het desbetreffende raadsvoorstel

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1.

Stichting Hart voor Meijendel d.d. 9 juni 2023 inzake Draagkrachtonderzoek Meijendel (10554422) Belanghebbende d.d. 8 juni 2023 inzake klacht geluidsoverlast Malieveld (10554465) Belanghebbenden d.d. 10 juni 2023 inzake moderne slavernij?/uitvoer verkeersmaatregelen Team Intro (10555026) Belanghebbende d.d. 15 juni 2023 inzake artikel: Rusland vernietigt het Westen zonder oorlog met hen te voeren (10560127) Belanghebbende d.d. 19 juni 2023 inzake vraag n.a.v. klacht groenbeheer (10560190) Stichting Het Vergeten Kind d.d. 23 juni 2023 inzake onderzoek naar dak- en thuisloosheid onder jongeren en gemeenten (10560260) Belanghebbende d.d. 25 juni 2023 inzake de inklemming van de dakloze (10560320) Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor de gemeente ’s-Gravenhage e.o. d.d. 27 juni 2023 inzake behoud van natuur en landschap in de Vlietzoom (10564434) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (directie Participatie) d.d.23 juni 2023 inzake zienswijze over luchthaven Rotterdam The Hague Airport (10565848) Wijkberaad Kraayenstein d.d. 28 juni 2023 inzake Kraayenstein groen? (10564543) Belanghebbende d.d. 26 juni 2023 inzake overlast coffeeshop Dizzy Duck (10564467) Stichting Jeugdformaat en andere organisaties d.d. 29 juni 2023 inzake zorgen om consequenties van de aanbesteding doorontwikkeling jeugd- en gezinshulp (10565929) Belanghebbende d.d.

2 juli 2023 inzake afsluitend stuk voor gemeentebestuur (10565996)

Voor kennisgeving aannemen

3. 4.

2. 3.

4.

5. 6.

7. 8.

9.

10. 11. 12.

13.

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

6

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 20 april, 11 en 25 mei 2023.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

E.1

Voorstel van het college inzake Zienswijze vijfde wijziging van de gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS315767) Voorstel van het college inzake Benoeming lid welstands- en monumentencommissie (RIS315418) Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpbegroting 2024 en ontwerpbegrotingswijziging 2023 GR GGD -VTH (RIS315730) Voorstel van het college inzake Aanvraag Vangnetuitkering 2022 (RIS315745) Gewijzigd voorstel van het college inzake Zienswijze begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2024 (RIS315742) Voorstel van het college inzake Verhuurverordening Den Haag 2023 (RIS315496)

E.2 E.3 E.4 E.5 E.6

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wil geacht worden tegen voorstel E.2 te hebben gestemd. Collega Martini is van mening dat men eerst de evaluatie in de commissie moet bespreken. En Hart voor Den Haag wil geacht worden tegen voorstel E.5 te hebben gestemd. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ook de ChristenUnie/SGP wil geacht worden tegen voorstel E.5 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen de voorstellen E.2 en E.5 te hebben gestemd. De fractie van de ChristenUnie/SGP wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden tegen voorstel E.5 te hebben gestemd.

Aan de orde is: F.

Datumbepaling initiatiefvoorstel (HvDH) Geef kunst in Zuidwest de ruimte (RIS315926).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat een reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden in het vierde kwartaal van 2023. Waarvan akte.

Aan de orde is: G. Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS315525). 7

De beraadslaging wordt geopend. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren staat in principe achter de doelen van deze cultuurvisie. Echter, het is wel een onrealistische droom om te denken dat die doelen behaald gaan worden, als er niet snel meer geld wordt gevonden om weer een beetje op niveau te komen. In plaats daarvan voorzien we de komende mjb-periode een kaalslag in de Haagse cultuursector. Daar zullen we het na de zomer nog verder over hebben. Mijn fractie beraadt zich op een motie over een fairpaytoeslag bij de begroting. Door gesprekken met een aantal enthousiaste makers en instellingen kreeg mijn fractie het idee om deze cultuurvisie een extra doel te geven: Den Haag opgeven als culturele hoofdstad van Europa 2033, als Nederland weer een culturele hoofdstad mag leveren. Maar wel met de kanttekening dat de sector hierbij centraal moet staan. Geen megalomane projecten, geen nieuwe cultuurpaleizen, maar een duurzame investering in onze bestaande sector en ruimte voor vernieuwing.

Een aanvraag die uit de haarvaten van de stad komt en niet uit het IJspaleis: verzoekt het college te onderzoeken wat de voor- en nadelen zouden kunnen zijn van Den Haag eventueel opgeven als culturele hoofdstad van Europa, inclusief de kosten, en hierbij mensen uit de sector zelf instrumenteel te laten zijn bij het schrijven van een aanvraag, nauw samen te werken met Haagse makers en instellingen en input op te halen bij de gemeenteraad. Ik dien deze motie in met de heer Bom van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen wordt de volgende motie (G.1 PvdD) ingediend:

Motie G.1 PvdD Den Haag Culturele Hoofdstad 2033 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 06 juni 2023, ter bespreking van het gewijzigd raadsvoorstel vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033. Overwegende, dat: • de cultuurvisie mooie doelen stelt, maar een flink duwtje in de rug nodig heeft om die doelen te behalen; • het meedingen naar de nominatie voor culturele hoofdstad van Europa de Haagse cultuursector een impuls zou kunnen geven; • het doel van meedingen naar de titel van culturele hoofdstad van Europa een structurele en duurzame investering in de Haagse cultuursector zou moeten zijn; • er bij een aanvraag genoeg aandacht moet zijn voor jongeren, experiment en vernieuwing. Constaterende, dat: • de vorige keer dat Den Haag probeerde culturele hoofdstad van Europa te worden, dit is verzand in een grootschalig project (Amare), in plaats van een investering in de bestaande cultuursector; • dit soort fouten voorkomen moeten worden en goed samengewerkt moet worden met de culturele sector, inclusief kleine instellingen en cultuureducatie.

Verzoekt het college: • te onderzoeken wat de voor- en nadelen zouden kunnen zijn van Den Haag opgeven als culturele hoofdstad van Europa, en hierbij mensen uit de sector zelf leidend te laten zijn bij het schrijven van een aanvraag; • hierbij nauw samen te werken met Haagse makers en instellingen en input op te halen bij de gemeenteraad. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 8

Anthony Uduba (VVD). Voorzitter. Wij hebben de cultuurvisie uitgebreid besproken in de commissies. Ik kan hier zeggen dat mijn fractie, de Haagse VVD, in ieder geval achter de doelen van de cultuurvisie staat. Echter zien we inderdaad, zoals de vorige spreker zei, een aantal uitdagingen zei op allerlei fronten, maar we zien ook kansen. Kansen als het gaat om cultuurondernemerschap. Kansen als het gaat om het aantrekken van andere financieringsbronnen. Kansen als het gaat om het bruisend houden van onze stad en economie. Over deze punten ga ik binnenkort komen met concrete voorstellen. Vandaag wil ik mij richten op de Europese subsidies voor de cultuursector. Uit de beantwoording van de schriftelijke vragen is gebleken dat we op dit moment nauwelijks gebruikmaken van de subsidies van ongeveer € 2,3 mld., wat een gemiste kans is voor onze stad. Daarom dien ik vandaag een motie in waarin ik het college verzoek om een plan op te stellen om de cultuursector te ondersteunen bij het aantrekken van Europese subsidies. Wij moeten deze kansen niet laten liggen. Ik vraag het college om het eerste kwartaal van 2024 de raad te informeren over de resultaten van dit onderzoek en te kijken hoe we dit naar onze culturele sector kunnen overdragen. Dank. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vind het heel interessant wat de VVD aansnijdt.

Ik vroeg me af of u misschien ook al een begin van een analyse heeft waarom die Europese subsidies niet worden aangevraagd. Anthony Uduba (VVD). Dat is een goede vraag van mijn collega. We hebben natuurlijk schriftelijke vragen hierover gesteld. Uit de reactie van het college blijkt dat de culturele instellingen de subsidies niet in zicht hebben; laat ik het zo zeggen. Ze zien het niet snel. Daarnaast zijn er blijkbaar ook administratieve lasten. Ik denk dat wij als gemeente daarin een rol kunnen spelen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat klinkt inderdaad als het begin van een analyse. Dank u daarvoor. Wat zou u willen dat de gemeente doet? Een soort training aanbieden of echt zelf schrijven? Wat beoogt u met de motie? Anthony Uduba (VVD). Vooral geen nieuwe dingen proberen die niet werken. We kunnen kijken hoe Amsterdam het doet, hoe Kopenhagen het doet en hoe Barcelona het doet. Dat zijn steden die op dit gebied beleid hebben ontwikkeld. Ik vraag aan het college om te kijken hoe ze het daar doen en hoe we het hier kunnen toepassen. De voorzitter. Door de heer Uduba wordt de volgende motie (G.5 VVD) ingediend:

Motie G.5 VVD Sla Europese cultuurbrug naar Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 5 juli 2023, ter bespreking van 'Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS315525)' Overwegende dat: • de cultuursector in Den Haag kan profiteren van Europese cultuursubsidies, • er kansen liggen om de aanpak voor het binnenhalen van Europese subsidies te verbeteren. Verzoekt het college om: • een plan op te stellen om de cultuursector in Den Haag te ondersteunen bij het aantrekken van meer Europese cultuursubsidies, • de raad hierover te informeren over de uitkomst van het onderzoek in Q1 van 2024. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 9

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. GroenLinks is blij met de ambities in de cultuurvisie en de wijzigingen die de wethouder na de bespreking in de commissie nog heeft doorgevoerd. Dank daarvoor. Voorzitter. Laat ik beginnen bij de nacht. Want tenslotte geldt zoals dat ene Haagse bandje ooit zong: 'Wij zijn de makers van de nacht. En de nacht die is van ons'. Mijn fractie is blij met de toevoeging bij de nachtcultuur dat de nacht van intrinsieke waarde is voor alle mensen die daaraan deelnemen. Kan de wethouder toezeggen dat in de nachtvisie die later dit jaar komt ook expliciet aandacht wordt besteed aan de waarde van de nacht, ook voor de verschillende subgroepen in de stad? Mag ik daarbij meteen een wat concretere vraag stellen: hoe worden initiatieven die vanuit de sector zelf ontstaan door de gemeente gefaciliteerd voor de nacht? Ik noem bijvoorbeeld het InterCityinitiatief, een moeilijk woord op de vroege ochtend. Alleen door het actief faciliteren van dit soort initiatieven kunnen we de ambities ook echt halen. Dan de cultuurankers. In deze visie wordt de ambitie uitgesproken dat in 2033 ieder stadsdeel een volwaardig cultuuranker bezit. Daar hebben we het ook in de werkuitwisseling over kunnen hebben. Dat vindt mijn fractie winst.

Een volwaardig cultuuranker betekent voor mijn fractie ook volwaardige huisvesting, want zonder locatie is de functie van cultuuranker lastig te vervullen. Dat hebben we ook gehoord in de stadsdelen die nog geen volwaardig cultuuranker hebben. Ziet de wethouder voor de gemeente een rol om actief bij te dragen aan de huisvesting voor cultuurankers? En klopt onze verwachting dat deze huisvesting ook terugkomt in de langetermijnvisie over cultuurankers? Tot slot. Zoals gezegd, een mooie visie met heldere ambities. Nu is het zaak om in het beleidskader ook echt de juiste keuzes te maken zodat we deze ambities gaan halen. GroenLinks verwacht daarbij, naast alle inzet, creativiteit en flexibiliteit die we zien in de cultuursector en die we ook verwachten van de cultuursector, ook een actieve rol van de gemeente, bijvoorbeeld door maatschappelijk vastgoed beschikbaar te stellen, door ruimte te vinden voor de vrijplaatsen, de broedplaatsen en de ateliers en door bij grote stedelijke ontwikkelingen zoals op de Binckhorst en in Zuidwest actief ruimte te reserveren voor cultuur. Hoe gaat de wethouder hier de rol van de gemeente met verve invullen? Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We hebben het over de cultuurvisie gehad. We hebben het over het beleidskader voor de cultuur, het meerjarenplan, gehad.

Dat is verplaatst naar augustus, dus mijn inbreng is niet zo heel uitgebreid, omdat ik vind dat het meer in augustus aan de orde moet komen. Wij zijn ook blij met de visie, al is het maar om een soort vergezicht te hebben. Tegelijkertijd worden nu de zaagranden gehanteerd door de commissie die het kunstenplan gaat vaststellen. Met andere woorden, het veld is niet zo gerustgesteld over de visie. In die visie missen wij voornamelijk het Haags popmuseum - een van mijn hoogtepunten, vind ik zelf - want dat zouden we toch echt in Den Haag moeten krijgen en daarbij ook een belangrijke taak voor het housegeschiedenisgedeelte van de popmuziek in Den Haag, want wij waren ook leading in de nineties met housemuziek. Ik zou er graag toe oproepen om daar wat meer duidelijkheid over te krijgen. We zagen dat het cultureel ecosysteem werd genoemd in de visie. Daar zijn wij een beetje bang voor. Het zou kunnen betekenen dat als een instituut als Rabarber zou wegvallen, Amare zegt 'nou, dat pakken wij er wel even bij'. Daar zijn wij zeer tegen, dus ik wil graag dat de wethouder even ontkracht dat dat de bedoeling is van het zinnetje: 'Wij willen niet direct nieuwe organisaties in het leven roepen om de leemtes op te vullen.' Dat is precies het zinnetje waar ik op aansloeg. We hebben allemaal speeddates gehad met heel veel culturele instellingen.

Eigenlijk kwam daar maar één ding naar boven; ik heb het in alle commissies meerdere malen gezegd. We stellen eisen aan instellingen en die zijn aanzienlijk verhoogd. Dat heeft te maken met fair pay, maar het heeft ook te maken met de inflatie, met het feit dat de huisvesting vaak als eigen kosten moet worden betaald. Sinds Halbe Zijlstra hebben we in 2012 een kaalslag gehad. Wij vinden dat het tijd wordt om dat te repareren. Dat heb ik al een aantal keren gezegd. Daar is € 19 mln. voor nodig. Daarom heb ik de motie Ga op zoek naar 19 miljoen voor onze cultuur, met als dictum: verzoekt het college te proberen om binnen de komende begroting € 19 mln. extra te vinden voor het jaarlijks cultuurbudget, dus structureel.

10

Tot slot de nachtvisie van de heer De Vuyst. Dat ondersteun ik. Ik was blij dat hij Inter-City even aanhaalde, want dat plan omarmen wij ook. Maar daar zit natuurlijk altijd gelijk weer een probleem bij. In de Binckhorst worden ook woningen gebouwd. Met andere woorden, de klachten komen er vanzelf weer bij, want dat is vaak het probleem met de geluidsnormen die nu worden gehanteerd zolang we die niet aanpakken. Het moet echt in de visie worden opgenomen dat de geluidsnormen worden verruimd, zodat we niet met Schin op Geulachtige normen te maken hebben. En als je één vechtpartij of één drugsgeval hebt, dan moet dat niet betekenen dat je gelijk drie maanden dicht gaat. Dat soort dingen moeten we tackelen, want anders wordt het niks met de nachtvisie. De voorzitter. Door de heer Bom wordt de volgende motie (G.2 HvDH) ingediend:

Motie G.2 HvDH Ga op zoek naar 19 miljoen voor onze Cultuur! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 5 juli 2023 ter bespreking van Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS315525). Constaterende dat, • de cultuurbesteding per inwoner in Den Haag het laagst is van de G4 steden ; • de bezuinigingen van de afgelopen 10 jaar nooit zijn gecompenseerd; • de kosten van de instellingen (inflatie, fair pay et cetera) enorm zijn toegenomen en het budget daar niet in meegroeit. Van mening dat, • Den Haag in potentie dé cultuurstad van Nederland is, met een uniek aanbod; • deskundigen hebben berekend dat de sector met een structurele verhoging van 19 miljoen voor het cultuurbudget een inhaalslag kan maken en aan de nieuwe gestelde eisen (van fair pay) kan voldoen; • er door het vinden van 19 miljoen extra budget geen kaalslag hoeft plaats te vinden in het klein- en middenkader van cultuurinstellingen. Verzoekt het college: • te proberen om binnen de komende begroting 19 miljoen extra te vinden voor het jaarlijks cultuurbudget; • de resultaten van dit onderzoek aan de raad te doen toekomen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Allereerst wil ik zeggen dat ik blij ben dat we het vandaag eindelijk weer eens over de stad hebben.

Cultuur is dynamisch en verandert constant, zeker in een stad als Den Haag. Het nieuwe definieert zichzelf in reactie op wat al gevestigd is. Tegelijkertijd moet het gevestigde zichzelf aanpassen in reactie op het nieuwe. De Haagse stadscultuur wordt mede gekenmerkt door cultuuruitingen die voortkomen uit groeperingen met een migratieachtergrond, waarbij veel jongeren bereikt worden. Deze jonge en ondernemende makers leven vaak binnen hun eigen creatieve ecosysteem, weg van degelijke beleidsmakers, fondsen en/of andere culturele instellingen. Om deze reden zal eind 2023 de Unesco Commissie een advies uitbrengen over culturele expressies die voortkomen uit deze gemeenschappen. De Commissie zal in haar advies ingaan op hoe het creatieve potentieel van deze makers optimaal benut kan worden. Het erkennen en waarderen van deze gemeenschappen en hun perspectieven is essentieel voor de veerkracht van de culturele sector in de toekomst. Mijn fractie zou graag dit perspectief terugzien in de Cultuurvisie 2033. Daarom dienen we 11

een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college een reactie te geven op het advies van de Unesco Commissie over hedendaagse diasporische stadscultuur na publicatie in de Cultuurvisie 2033, een voorstel te doen hoe het advies te verwerken in de Cultuurvisie 2033, en de raad daarover te informeren. Daarnaast hebben we nog een andere motie. We krijgen veel signalen … Leonie Gerritsen (PvdD). Ik was wel benieuwd. Ik vind het een heel goed idee en ik ben ook heel erg benieuwd wat het advies gaat worden. Maar hoe moeten we dat dan naar uw mening precies opnemen in de cultuurvisie, die we vandaag vastleggen? Fatima Faïd (HSP). Ik ben heel benieuwd wat de visie van de wethouder daarop is, dus dat wacht ik even af. Volgens mij staat in het dictum heel duidelijk wat wij willen, namelijk dat het wordt meegenomen in de cultuurvisie voor de komende jaren. Ik ben heel benieuwd wat de wethouder daarvan vindt. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik ben ook heel benieuwd wat de wethouder daarvan vindt. Ik vind het zelf namelijk een heel interessant idee. Maar we leggen straks de cultuurvisie al vast. Hoe moeten we dit daarin meenemen, als we 'm al hebben vastgelegd? Bedoelt u dat er een nieuwe culturele visie moet worden geschreven naar aanleiding van dat advies? Fatima Faïd (HSP).

Volgens mij werkt het zo met moties dat op het moment dat een motie wordt aangenomen, we iets gaan veranderen in een beleidsstuk. Nogmaals, ik ben benieuwd hoe de wethouder hiertegen aankijkt. U zegt zelf dat u het een heel interessant gegeven vindt. Ik stel voor: stem voor die motie, dan komt het helemaal goed. Ik vervolg mijn betoog. We hadden nog een andere motie, die gaat over het verduurzamen. We krijgen best wel veel signalen van met name de wat kleinere instellingen over de kosten van het verduurzamen en dat het onderhoud van het pand heel duur is voor hen. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat verduurzaming betaald wordt uit het potje cultuur. Veel van die panden zijn gemeentelijke panden. Daarom dienen we de volgende motie in, getiteld 'Laat culturele instellingen niet de dupe zijn van verduurzaming gemeentelijk vastgoed', met als dictum: verzoekt het college alle verduurzamingen van gemeentelijk vastgoed waar culturele instellingen gehuisvest zijn te betalen uit het beleidsterrein duurzaamheid. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (G.3 HSP en G.4 HSP) ingediend:

Motie G.3 HSP Laat cultuurinstellingen niet de dupe zijn van verduurzaming gemeentelijk vastgoed. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 5 juli 2023, ter bespreking van Gewijzigd raadsvoorstel vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2023 (RIS 315515). Overwegende, dat: • in de cultuurvisie 2033 duurzaamheid één van de speerpunten is; • er van culturele instellingen wordt verwacht dat zij zelf de verduurzaming van hun huisvesting uitvoeren. Constaterende, dat: • verschillende kleine culturele instellingen aangeven dit niet zelf kunnen betalen; • er al grote druk op de beschikbare budgetten is; • grote verduurzamingen meestal worden doorberekend in een hogere huurprijs. Verzoekt het college: • alle verduurzamingen van gemeentelijk vastgoed waar culturele instellingen gehuisvest zijn te betalen uit beleidsterrein ‘duurzaamheid’. 12

En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.4 HSP Neem advies UNESCO Commissie over in de Cultuurvisie 2033. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 5 juli 2023, ter bespreking van Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling Cultuurvisie Den Haag 2033 (RIS 315525). Overwegende, dat: • de Cultuurvisie 2033 het culturele beleid voor de komende 10 jaar vastlegt; • hedendaagse stadscultuur een dynamisch karakter heeft, waarvan noch het creatief potentieel, noch de ondersteuning daarvoor vanuit de gemeente, in de Cultuurvisie 2033 is ingebouwd. Constaterende, dat: • hedendaagse stadscultuur mede gekenmerkt wordt door cultuuruitingen die voortkomen uit groepen met een migratieachtergrond; • stadsculturen middenin de samenleving staan en in staat zijn vele mensen, in het bijzonder jongeren, te bereiken; • deze jonge en ondernemende makers vaak binnen een eigen creatief ecosysteem werken, zonder aansluiting te hebben met de “systeemwereld” van beleidsmakers, fondsen of culturele instellingen; • de UNESCO Commissie samen met vertegenwoordigers uit deze gemeenschap van makers een advies maakt om de groep makers beter te ondersteunen; • dit advies voor Den Haag van groot belang is, gezien de samenstelling van bewoners en daarmee de makers.

Verzoekt het college: • een reactie te geven op het advies van de UNESCO commissie over hedendaagse diasporische stadscultuur na publicatie; • een voorstel te doen hoe het advies te verwerken in de cultuurvisie 2033: • de raad daarover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Laat ik het kort houden. Ik ben enthousiast over de cultuurvisie die is gepresenteerd voor het komende decennium. Het beschrijft een stad waar ik graag woon en wil blijven wonen. Het geeft ruimte voor cultuur voor iedereen die in deze stad woont en die deze bezoekt. Voor ieder wat wils. Cultuur voor alle culturen. Cultuur voor alle leeftijden. Cultuur voor alle smaken. Wat een prachtige visie. Maar, het enige wat eraan ontbreekt is een financiële paragraaf. Dat is geen cynische opmerking, want zo ben ik niet. Twee weken geleden spraken wij 34 instellingen en in augustus volgen er nog eens 22. Overal veel enthousiasme, maar ook heel veel vragen om hulp en met name financiën. Daarom spreek ik de hoop uit dat deze prachtige visie ook op een nadere datum voorzien wordt van een financiële paragraaf. Want dan weten we waar we voor staan en wat we nodig hebben om deze visie waar te maken. Anders worden we blij gemaakt met een dode mus. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter.

Even over Schin op Geul, een persoonlijk feit. Nee hoor. Ergens in coronatijd, maar net in zo'n periode dat er weer wat meer kon, was ik tussen kerst en oud en nieuw een weekendje aan het wandelen daar in de buurt. We belandden eind van de middag in Schin op Geul en er was echt een superleuk feestje aan de gang, wel op afstand: een beetje après-ski, biertje erbij, vuurkorven, hartstikke leuk. Dus ik heb juist hele warme herinneringen aan het soort van evenementen, cultuur en activiteiten in Schin op Geul, maar dat terzijde. 13

Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik onderschrijf dat. Limburg is sowieso veel gezelliger dan hier, dus laten we daar nou eens eventjes werk van maken. De voorzitter. Nou, er is niks mis met Den Haag, hoor. Het is hier ook heel gezellig. Janneke Holman (PvdA). Yes! Onze cultuurwoordvoerder Ab Waasdorp heeft de afgelopen weken samen met andere raadsleden en fractievertegenwoordigers uitvoerig gesproken met veel cultuurinstellingen die onze stad rijk is. Een mooi initiatief dat we zeker om de vier jaar, maar misschien zelfs wel veel vaker zouden moeten herhalen. Het is ook goed dat we met deze cultuurvisie wat verder vooruitkijken om te weten waar we over tien jaar willen staan. Wat de PvdA betreft, is dat een stad waar het cultuuraanbod voor iedereen en van iedereen is, maar ook een stad waar we culturele makers en mensen die in de sector werken koesteren, niet alleen in woord, maar ook in beloning. In het laatste coalitieakkoord is hier een kleine stap voor gezet, voor fair pay, maar in de komende begrotingen moeten we er echt naar blijven kijken of we hier wat extra op kunnen doen. Tot slot. De PvdA staat ook positief tegenover het voorstel van de Partij voor de Dieren om mee te dingen naar de titel van Europese hoofdstad. We zijn benieuwd of het college hier ook zo over denkt. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter.

Dank aan de wethouder voor de gewijzigde versie van de cultuurvisie. Het is een mooi en ambitieus document vol dromen met een vergezicht voor een rijk cultureel leven in Den Haag. Hoewel mijn fractie die stip aan de horizon toejuicht, zit er wel een bittere smaak aan. Want hoewel je in een visie keuzes verwacht, worden die niet gemaakt en zegt de wethouder: dat is aan de raad; die heeft het budgetrecht. Dat is ook zo, maar voorlopig is er niet het budget om alle dromen te realiseren. Hoewel mijn fractie de cultuurvisie zal steunen, is het geen blanco cheque vanuit mijn fractie. De middelen zijn dan wel schaars, maar schaarste vraagt wat ons betreft allereerst om scherpere keuzes. Daartoe zullen we bij het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur voorstellen doen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De bijgewerkte cultuurvisie benadrukt vernieuwing, het ecosysteem van instellingen die verspreid over alle lagen op elkaar leunen. De cultuurvisie beschrijft mooie ambities, maar vraagt ook ontzettend veel, vooral van het middenveld. Het is belangrijk dat dit ecosysteem de ruimte heeft om te groeien en bloeien in plaats van dat de grond opdroogt. De visie erkent dan ook dat er niet altijd voldoende doorgroeimogelijkheden zijn, waardoor vernieuwing stagneert. Ook in gesprekken met organisaties horen we dat instellingen steeds voorzichtiger zijn in het aangaan van samenwerkingen.

Het sleutelwoord - dat zeiden andere fracties ook al - van deze problematiek is geld. De kwestie van geld en middelen wordt opmerkelijk weinig aangehaald in de visie. Nu we zulke hoge ambities vastleggen, schept dat ook verwachtingen voor het budget die niet genegeerd mogen worden. Mijn fractie zal dan ook extra scherp kijken naar het beleidskader en de aankomende begroting, want om de opgave te bereiken is er versterking nodig en toekomstperspectief. Wij roepen het college op om volop in te zetten op verhoging van het cultuurbudget en hiervoor bijvoorbeeld te kijken naar budgetten die nu naar economie en citymarketing gaan. Want wat is immers betere reclame voor je stad dan een bruisend cultureel leven waarin makers en medewerkers eerlijk worden beloond? Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik mis evenals de heer Van Esch de financiële paragraaf. Ik vind het altijd een beetje raar als we hier in de raad een visie vaststellen. Iedereen zit hier vanuit een eigen visie. Dan kan je toch niet met elkaar een visie vaststellen 'o, dat vindt Den Haag dan' of zoiets? Ik vind dat absoluut niet. Eigenlijk is deze visie alles wat de PVV niet is en wat ik in het bijzonder niet ben. Ik zie bijvoorbeeld op pagina 15 een betekenissencirkel. Dat is alleen maar ingevuld door, denk ik, ambtenaren die allemaal de intrinsieke waarde van kunst hebben willen vastleggen in zo'n betekenissencirkel.

Ik zeg altijd: als je dingen in zo'n cirkel vastlegt, sluit je ook heel veel uit, en daar houd ik helemaal niet van. 14

Ik vind het idee van mevrouw Gerritsen dat we als Den Haag ervoor moeten zorgen dat we de culturele hoofdstad worden van Europa totaal onzinnig. Ik denk dat ze niet eens weet welke stad het vorig jaar was. Het is alleen maar leuk voor de bobo's op alle evenementen die allemaal zijn gesubsidieerd, maar wat heeft de gewone Hagenaar daar nou aan? Helemaal niets. Ik mis ook vaak elke vorm van vertrouwen in de culturele sector. Iedereen hier in deze gemeenteraadzaal denkt altijd dat het enkel kan bruisen met zo veel mogelijk subsidie en die instellingen denken dat inmiddels ook. Die houden ook alleen maar hun hand op. Eén voordeel voor die instellingen als ze binnenkort bij de meerjarenbegroting komen praten over subsidieverlening, is dat elke partij hier in deze raadzaal tijdens de verkiezingscampagne heeft gezegd dat ze meer geld voor cultuur wilden, allemaal, van de VVD tot en met Hart voor Den Haag. Maar dat gaat natuurlijk helemaal niet lukken, want dat is er helemaal niet. Ik heb ook altijd het idee dat de culturele sector erg naar de mond wordt gepraat, niet door mij, maar wel door heel veel andere partijen. Ik zie mevrouw Gerritsen nog staan in Amare. Toen ik zelf trouwens in Amare begon over diversiteit in de culturele sector, ging iemand op de tribune 'boe' roepen naar mij. Nou, dat vind ik heel raar.

Heb je een keertje iemand van kleur in een theater, wordt ie het theater uit geboed. Nou, dat is niet leuk voor mij, maar het is wel heel veelzeggend. Ik hoop gewoon dat de visie van deze stad ook een keertje wordt voor de culturele sector: dat die zichzelf moet gaan bedruipen. Ik zeg altijd: waar de subsidie stopt, daar begint het verdienen. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Ik dank de leden van de raad voor hun opmerkingen en ook voor de goede gesprekken, de goede discussie die we met elkaar hebben gehad. Dat compliment geldt eigenlijk ook voor de hele culturele sector. We hebben het afgelopen jaar, bijna anderhalf jaar heel veel met elkaar gesproken over de kunsten en cultuur in onze stad en de toekomst daarvan. Dat heeft uitgemond in deze meerjarenvisie met inderdaad een hoog ambitieniveau; sommigen van u refereerden daaraan. Maar een goede stip op de horizon is ook belangrijk om met elkaar koers te houden. Wij realiseren ons dat op dit moment - daar kom ik straks nog even op terug - de middelen niet zodanig zijn dat alle stippen op de horizon die daarin staan op die manier gerealiseerd zouden kunnen worden.

Maar ik vind het wel belangrijk, en dat hebben we ook met elkaar gedeeld, dat we een koers hebben, dat we een ideaalbeeld en misschien zelfs een droom schetsen waar we naartoe willen en dat we met elkaar en met de sector kijken hoe we daar zo ver mogelijk in kunnen komen in de komende jaren. Dat doen we middels het instrument van de meerjarenbeleidsplannen en meerjarensubsidies, waar we na de zomer verder over kunnen spreken en waarvoor het beleidskader dat we daarvoor vaststellen uiteindelijk leidend is en dat ook gebaseerd is op deze visie. Ik ga graag in op de opmerkingen van de verschillende fracties en de ingediende moties. Mevrouw Gerritsen heeft inderdaad, heel mooi, het T-shirt aan van de vorige poging om culturele hoofdstad te worden. Ik vind het heel mooi dat u zich speciaal voor de gelegenheid kleedt. U geeft aan dat het misschien een goed idee zou zijn om met elkaar en zeker met de sector te onderzoeken - het is een onderzoeksmotie - wat de voor- en nadelen zijn van het eventueel opgeven voor de culturele hoofdstad van Europa. Onderzoeken kan natuurlijk altijd. Ik vind het een heel interessante suggestie en wil daar zeker mee aan de slag. Het belang van een sterke rol van de sector daarin deel ik. Maar het is wel goed dat voordat we een besluit nemen om daarmee verder te gaan, we echt scherp hebben met elkaar wat dat betekent, ook in financiële zin.

Het is niet iets wat je effetjes doet. Daar horen ook een heleboel verwachtingen en investeringen bij. Ik zeg maar even het volgende met de pet van de wethouder Financiën op; daar gaan we morgen verder over spreken. Als we kijken naar de financiële voorspellingen voor de komende jaren, dan moeten we eerder gaan kijken naar bezuinigingen in brede zin dan naar extra investeringen. Dat is nog wel even een puntje van zorg, maar het is wel goed om hier met elkaar mee aan de slag te gaan. Dat moet zeker in samenwerking en samenspraak met de Haagse makers en de culturele sector, omdat zij er verstand van hebben. We moeten weten waar we op inzetten. Onderzoeken is prima. Ik laat de motie graag aan de raad. Lesley Arp (SP). Ik heb een vraag hierover. De wethouder geeft aan dat dit waarschijnlijk een hoop incidenteel geld kost. Maar dat zou eventueel in kaart worden gebracht, als de motie wordt aangenomen. In hoeverre leidt zo'n culturelehoofdstadexercitie tot structureel meer geld? Dat is natuurlijk de brede roep die ik vanuit de commissie heb gehoord.

15

Wethouder Bruines (D66). Op zichzelf is dat de vraag. Dat heeft meer te maken met de ruimte die wij in onze eigen begroting hebben en de keuzes die ook u daarin maakt dan dat de culturele hoofdstad zoiets oplevert. Daarom is het goed om dat te onderzoeken, want het kan wel opleveren dat het culturele leven in Den Haag wat zichtbaarder wordt gemaakt. We hebben namelijk een heel mooi kunst- en cultuurleven. Daarom vind ik het belangrijk - dat staat in de visie maar ook in het beleidskader - om die zichtbaarheid te vergroten en te laten zien wat voor mooie dingen hier allemaal gebeuren. Daar kan dit een middel voor zijn. Promotie en marketing kan daar ook een middel voor zijn, dus in die zin ben ik niet zo voor het weghalen van dat soort budgetten. Laten we kijken wat de voordelen en wat de nadelen zijn, wat er kan en wat er niet kan. We brengen dat allemaal mooi in kaart en komen daarop terug. Mevrouw Gerritsen kondigt alvast een motie aan over fair pay, als we na de zomer verder gaan. Het is een belangrijk onderwerp waar ook echt stappen in gezet moeten worden. Ik denk dat het belangrijk is om dat te doen. We maken daarin keuzes. We willen met elkaar - dat is de kern van deze visie - naar een sterke sector die goed overeind kan blijven staan en niet gaat bungelen. We zien die discussie tegemoet na de zomer.

De heer Uduba van de VVD komt later ook nog met verschillende voorstellen, maar hij heeft nu een motie over de Europese subsidies, Sla Europese cultuurbrug naar Den Haag, onder nummer G.5. Daar hebben we inderdaad eerder over gesproken. Ik begrijp de intenties. Als er kansen liggen om meer middelen aan te trekken buiten onze begroting, dan moeten we daar natuurlijk vol op inzetten. Dat delen we en dat is ook ons beleid. Er zijn inderdaad verschillende steden die hieraan werken, evenals de sector, maar ik hoor wel verschillende geluiden tot nu toe. Daar hebben we het ook eerder over gehad. Soms hoor je dat het geld voor het oprapen ligt, maar heel vaak horen we ook dat het aanvraagproces zo lastig is en de uitkomst ook zo onzeker is. Het is belangrijk dat we ons daar verder in verdiepen. Ik zeg graag toe dat ik ook met de steden die daarmee bezig zijn contact opneem om te kijken hoe we daar eventueel verder mee kunnen gaan. In die zin kan ik ook deze motie aan de raad laten. De heer De Vuyst van GroenLinks vraagt nog aandacht voor de intrinsieke waarde van de nacht. Ik zeg maar even kortheidshalve: ja, dat wordt gedeeld. Kijkt u ook naar initiatieven zoals InterCity? Ja, we zijn daar actief faciliterend in en hebben daar ook contact over. Cultuurankers. U kunt in de visie lezen dat er nu twee stadsdelen zijn waar nog geen organisatie is.

Het is goed om de cultuurankerfunctie op dit moment bij de bibliotheken te beleggen, maar we kijken zeker naar een wat stevigere en zelfstandigere functie in de toekomst. Dat staat ook zo in de visie. We zijn het dus eens met die ambitie en dat is ook de lijn die gevolgd wordt. We zullen moeten zien hoe zich dat verder ontwikkelt. Op dit moment zijn we heel blij dat in ieder geval de bibliotheken een eerste stap daarin kunnen gaan zetten en dat het ook via die route wordt bekostigd. Dan de Binckhorst, stedelijke ontwikkelingen, de betrokkenheid van cultuur daarbij en ook daar voldoende ruimte maken. Het gaat inderdaad echt om de evenwichtige stedelijke ontwikkeling die we beogen. Vanuit de cultuur zeg ik als wethouder Cultuur dat ik daar ook heel erg op let en dat we er met elkaar, ook als u de nota van uitgangspunten en zo vaststelt, goed op moeten letten dat dat inderdaad goed de ruimte krijgt ... De voorzitter. Een interruptie van de heer De Vuyst, want er komt geen punt. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het zal de bevlogenheid zijn van de wethouder. Ik wilde nog even terugkomen op de cultuurankers. Het is een punt van uitwerking en er komt nog een nota over. Maar ik wil het ook wel over de huisvesting hebben, want in de nieuwe stadsdelen - LeidschenveenYpenburg zit er ook bij - is dat wel iets wat extra aandacht behoeft, denkt GroenLinks. Wethouder Bruines (D66).

We stellen vast dat we in een aantal stadsdelen nog niet die plekken hebben, dat daar best behoefte aan is, maar dat het er nog niet is. Dat is inderdaad een punt van aandacht. Het gaat dan niet alleen om de cultuurankerfunctie, maar sowieso om een culturele plek in die stadsdelen, waar toch een hoop mensen wonen. Dat zal zich verder moeten ontwikkelen. Het is er nu nog niet. We moeten kijken wat er kan, wat de mogelijkheden zijn. Dat heeft tijd nodig, maar het is wel de stip op de horizon waar we op willen koersen.

16

Tot slot had u het nog over maatschappelijk vastgoed. Eens, dat is belangrijk daarin. We weten dat er in het najaar een herijking van het vastgoedbeleid komt. Het is belangrijk om het mee te nemen in het afwegingskader: wat plaats je nou wanneer waarin? We hebben natuurlijk heel veel claims in deze raad voor plekken, ook tijdelijke plekken, voor onder andere de cultuur. Hart voor Den Haag vraagt naar het popmuseum. Ik begrijp die vraag. De pop is verschrikkelijk belangrijk. Het is een van de belangrijke thema's in deze stad, ook in het evenementenbeleid. Maar we hebben daar natuurlijk eerder een initiatief voor gehad. Er is een hoop tijd aan besteed om te kijken of dat te faciliteren was. Dat is uiteindelijk op niks uitgelopen en daar staan we nu. Er ligt op dit moment geen initiatief bij ons op het bord. Ik begrijp de vraag heel goed. Maar gezien de kaders waarbinnen we nu te werken hebben, ook financieel: laten we de pop die we in deze stad hebben en de organisaties die daarmee bezig zijn vooral de ruimte geven om goed aan de slag te kunnen. Laten we dit toch maar even parkeren, want daar is een streep onder gezet en ik wilde het toch maar zo houden. De heer Bom maakt zich zorgen. Dat is meer de discussie die we bij het beleidskader te voeren hebben, denk ik.

Als ik hem goed begrepen heb, zegt hij: is het nou het idee van de wethouder of het college om grote instellingen functies van andere over te laten nemen? Nee, wij streven - dat staat ook echt in deze visie - naar een breed, pluriform, divers aanbod in onze stad van grote, kleine en middelgrote instellingen en de verschillende disciplines en dat willen we ook graag zo houden. Dat zit ook in de opdracht aan de instellingen. Dat is ook de reden waarom we het beleidskader inrichten zoals we dat doen door in ieder geval een aantal functies te compartimenteren en met naam of met functie te noemen, zodat we in ieder geval het risico dat die per ongeluk er niet doorheen komen zo klein mogelijk laten zijn. Ik stel voor dat we die discussie na de zomer verder voeren, want die komt nog een keer in de commissie terug rond het beleidskader. Dan de € 19 mln. en het geld. Er ligt nu een motie van de heer Bom om het college te vragen om in de komende begroting € 19 mln. structureel op te nemen voor cultuur. Laat ik in ieder geval zeggen dat ik waardering en begrip heb - dat hebben ook anderen gezegd - voor de enorme betrokkenheid bij de culturele sector en ook de constatering dat wij als Den Haag per inwoner gezien, vergeleken met de andere grote steden, aan de onderkant zitten. Dat is een constatering. Ik moet ook zeggen dat deze motie ongedekt is.

Het college heeft te werken binnen de meerjarenbegroting zoals we die hebben vastgesteld. Als u kijkt naar de Voorjaarsnota, waar we morgen verder over spreken, dan ziet u wat de financiële kaders zijn voor de komende jaren en de prognoses daarvan. Als u aan mij vraagt om de hele begroting even overhoop te gooien om € 19 mln. daaruit te halen, dan zeg ik dat ik dat echt oprecht niet kan doen, want die budgettaire ruimte is er niet. Als u dat wil, dat zult u als raad de dekking daarvoor moeten aangeven. Het moment om dat te doen is bij de begroting. Ik wil de motie ontraden, gezien de situatie. En anders zou ik u willen adviseren 'm aan te houden, in wat voor vorm dan ook, tot de begroting. Coen Bom (Hart voor Den Haag). In de motie staat een belangrijk woord, namelijk 'proberen': proberen te zoeken naar die € 19 mln. Wij hebben met de 34 of 36 instellingen gesproken in de speeddates. Een overheersende kreet is: we komen geld tekort. En wat krijgen we dan van de adviescommissie te horen? Ja, dan maar een voorstelling minder. Is de wethouder het met me eens dat we dat toch echt niet moeten willen? Wethouder Bruines (D66). Ik begrijp de vraag heel goed. Het is misschien een beetje streng, maar er is een financieel kader waarbinnen wij werken.

Dat is de begroting zoals die er nu ligt en dat is ook het perspectief voor de begroting voor de volgende periode, zoals u in de Voorjaarsnota ziet die we morgen bespreken. De taakverdeling, de rolverdeling is zo dat als de raad zegt extra geld te willen voor onderwerp A, B of C, de raad als budgethouder ook zegt: dan willen we op onderwerp D, E en F een onsje minder. Dat ligt er nu voor en dat moet u bij de begroting doen. Dat is het antwoord van het college hierop. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Fair pay wordt heel erg zwaar aangezet. In Rotterdam hebben ze, even uit mijn hoofd, rond de € 3 mln. als een soort mogelijkheid om dat in ieder geval te waarborgen. Is dat ook iets waar u aan denkt?

17

Wethouder Bruines (D66). Het college en uiteindelijk de raad zullen de afwegingen binnen de begroting moeten maken. Ik zie en hoor dat velen van u zien hoe de culturele instellingen ervoor staan of wat de vraag is. Dat geldt overigens voor meer beleidsonderwerpen, zeg ik ook maar even namens het college. We zullen die afweging met elkaar moeten maken. Weet in ieder geval dat die discussie is gevoerd in het kader van het coalitieakkoord, dat is vertaald in de begroting, wat heeft geleid tot een extra structurele bijdrage van € 1,4 mln. Dat is wat er nu binnen de financiële kaders in zat. En dat is ook waar ik mee werk en waar het college mee werkt op dit moment. De voorzitter. Meneer Bom, laatste keer. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Tot slot. Alle begrip hoor. Ik zeg niet dat u dat nu eventjes uit uw handtas tevoorschijn moet halen, maar ik sloeg wel een beetje aan op wat meneer Uduba zei. Die Europese lobbyagenda gaat natuurlijk ook weer beginnen. Het zou fijn zijn als u daarop inzet. Ik ben bereid om de motie aan te houden om te kijken of we dat over de zomer kunnen tillen. Misschien kan ik wat medestanders binnen de raad vinden om plekjes te zoeken. We zouden een stukje cultuureducatie bij onderwijs kunnen onderbrengen, dat soort creatieve mogelijkheden. Ik houd 'm even aan. De voorzitter.