RIS315627 Bijlage Publicatie SVDHE

25

Rapportage Stec december 2021, Invloed van COVID-19 op de kantorenmarkt

26

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Overheid en non-profit sector blijven grootste vragers naar kantoorruimte

In 2021 is 61 procent van de opname van kantoren in Den Haag in gebruik genomen door de overheid en overige non-profit sector. Ook kantoren voor de sector Zakelijke Dienstverlening hadden met 32 procent een groot aandeel in de opname van kantoorruimte in Den Haag. Terwijl de opname door de overheid en overige non-profit door de jaren heen sterk is gestegen is het aandeel dat door de sector zakelijke dienstverlening wordt opgenomen stabiel gebleven. De sectoren Industrie, Handel en Transport nemen steeds minder op (Figuur 5.11).

Grote en kwalitatief goede bedrijventerreinen blijven schaars in de stad

Den Haag heeft relatief een klein oppervlak en weinig ruimte tot uitbreiding. Een groeiende economie leidt tot schaarser grondgebied voor grote bedrijventerreinen. Daarnaast zorgt de stijging in online winkelen voor meer vraag naar grote bedrijfsruimten voor logistieke doeleinden. Deze trends duwen de vraag naar grote bedrijventerreinen verder omhoog. Den Haag beschikt over circa 335 hectare netto aan bedrijventerrein. Hiervan is 99% uitgegeven (Stec, 2019). Enkel op Forepark, Uitenhagestraat, Westvlietweg III en Ypenburg is er nog op kleine schaal grond uitgeefbaar. In veel gevallen zijn deze al gereserveerd. De beperkte beschikbaarheid van grote bedrijfsruimten in combinatie met veel vraag heeft tot een daling geleidt in het landelijk bedrijfsruimteaanbod van 25 procent (Figuur 5.12). Landelijk is de transactiedynamiek toegenomen in 2021. In Den Haag is het tegenovergestelde het geval. In Den Haag was er in 2021 lichte groei van 1,8 procent in het aanbod van bedrijventerreinen en krimp in opname (Figuur 5.13). Van het beschikbare aanbod bevond zich een groot deel op bedrijventerrein Zichtenburg met 9000 m2, goed voor 38 procent van het totale aanbod. Gevolgd door Bedrijvenpark Ypenburg en Kerketuinen met 7.700m2 en 3.100m2. Bedrijvenpark Brinckhorst had geen beschikbaar aanbod in 2021 (Figuur 5.14).

In hetzelfde jaar is de opname van grote bedrijventerreinen in aantallen en m2 steeds verder gedaald met 23 procent tot 7200m2. Opname werd gerealiseerd op Bedrijvenpark Ypenburg, Kerketuinen en Forepark met respectievelijk 2.900 m², in 2021, 1.600 m² en 800 m² (Figuur 5.15). Het aanbod aan bedrijfsruimte in Den Haag was in 2021 weliswaar meer dan driemaal zo groot dan de vraag naar grote bedrijfsruimten, maar daartegenover staat dat het aanbod van kwalitatief hoogwaardige bedrijfsruimte zeer beperkt is. Ook is het aantal beschikbare bedrijfspanden in aantallen zeer laag. Dit is terug te zien is in het lage aantal transacties van in totaal zeven.

Vrager van grote bedrijfsruimte verschuift

In 2021 is het overgrote deel van de opname gerealiseerd door bedrijven die in de sector Handel en Dienstverlening actief zijn. Daarnaast wordt een steeds kleiner deel van de opname gerealiseerd door bedrijven in de sectoren Transport, Industrie en ICT (Figuur 5.16). Wanneer we inzoomen op de verhuisdynamiek van bedrijven wordt duidelijk dat 38 procent van de bedrijfsruimteopname komt door bedrijven die al in Den Haag waren gevestigd willen uitbreiden. Ook waren er verhuizingen binnen de gemeente waarbij

bedrijven zich enkel hebben verplaatst. Dit betreft 18 procent van de opname in 2021. Ook zijn er bedrijven uitgebreid of verhuisd naar Den Haag. Deze groep was gezamenlijk goed voor 37 procent van de opname van bedrijventerreinen (Figuur 5.17).

27

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2020

8. SPECIAL: ENERGIETRANSITIE Met de snel stijgende energieprijzen is de realisatie van de energietransitie voor iedere regio nog urgenter geworden dan het voorheen al was met de gestelde klimaatdoelen. Ook Den Haag heeft hier de afgelopen jaren stappen in gezet en zet in op het versnellen van de transitie26.

Haagse economie heeft een relatief kleine secundaire sector

De stad kent een grote dienstensector van publieke en private vestigingen. De transitie in deze sectoren richt zich voornamelijk op de verduurzaming van gebouwen: de bedrijfs­ activiteit zelf is relatief weinig afhankelijk van energie. Bouw en Maakindustrie zijn de twee sectoren die de grootste uitdaging kennen in de stad omdat deze sectoren energie-intensief zijn en/of een innovatieslag moeten maken. De werkgelegenheid in deze sectoren is grofweg gelijk aan 33.000 banen, ongeveer 10 procent van het totaal aantal banen in de stad. Daarnaast is de bouw in Den Haag een relatief omvangrijke sector die ook nog eens hard groeit. Ook bestaat de Bouw sector uit relatief veel eenmanszaken en kleine mkb’ers. Voor deze kleinere vestigingen vormt de energietransitie een nog grotere uitdaging door gebrek aan kennis en capaciteit, de forse investeringen of de omscholing van personeel2728.

Het energieverbruik in de stad is beduidend lager door minder industrie Verhoudingsgewijs wordt er in de gemeente Den Haag minder energie verbruikt. Voor een groot deel hangt dit samen met een kleine omvang van industrie. In Amsterdam was het energieverbruik van de industrie ongeveer 8 keer hoger en in Utrecht lag het verbruik op vergelijkbaar niveau met Den Haag. Rotterdam wijkt met meer dan 100 maal het industriële energieverbruik sterk af. Dit komt door het haven- en zware industriecluster. De economische bedrijvigheid van Den Haag zal hierdoor ook minder onderhevig zijn aan de energietransitie van de industrie (Figuur 6.1).

Aardgasverbruik van Haagse woningen sterk gedaald

Het aardgasverbruik van kleingebruikers daalde met 25 procent tussen 2009 en 2020 (Figuur 6.2). Wel is het aardgasverbruik van particulieren in de stad hoger dan die in de andere drie grote steden. Utrecht scoort hier het beste op en is het verbruik van aardgas door woningen ruim 20 procent minder dan in Den Haag (Figuur 6.3).

Hernieuwbare energie nog klein aandeel van verbruik

Het aandeel hernieuwbare elektriciteitsverbruik is gestegen van 0,1 procent naar 2,7 procent van het totale verbruik in de regio (Figuur 6.4). Hierbij moet rekening gehouden worden dat groene energie dat elders is opgewekt en in Den Haag is verbruikt niet is meegenomen. Het gebruik van hernieuwbare warmte stijgt in Den Haag nauwelijks, terwijl de andere drie grote steden hernieuwbare warmte steeds vaker benutten (Figuur 6.5).

Het verduurzamen van de gebouwde omgeving

Het aandeel van woningen in de stad dat transitieklaar29 is groeit en stond begin 2021 op 40 procent (Figuur 6.6). Tussen 2017 en 2021 is dit aandeel met bijna 10 procentpunt gegroeid. Het aantal woningen met een Energielabel A is tussen 2018 en 2022 met ruim 20.000 gestegen. Ook was een significante daling in het aantal woningen met energielabel F/G. 26 27

28 29

RIS314509+Versnellen+realisatie+warmtenetten (raadsinformatie.nl)

Maakindustrie gaat vooral voor snel rendement van duurzaamheidsinvesteringen - Rabobank Hoe leert en innoveert het mkb bij de energietransitie | Topsector Energie

Transitieklaar is, afhankelijk van de meeste waarschijnlijke alternatieve warmteoplossing in de wijk, een woning die label B of C heeft. Dit is per wijk van Den Haag bepaald (Staat van de Stad 2022).

28

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Het aantal woningen met een zeer slechte energielabel is gedaald met ruim 25.000 (Figuur 6.7). Deze trend geldt niet alleen voor de private sector. Corporatiewoningen hebben ook steeds vaker een betere energielabel (Figuur 6.8). De kantorenvoorraad (>500m2) beschikt voor 68 procent in vierkante meters over een Energielabel C, dat vanaf 2023 verplicht is. Dit betreft 42 procent van het aantal kantoren in Den Haag. Ongeveer 8% van het kantorenmetrage (12 procent van het aantal kantorengebouwen) voldoet niet aan deze eis. Ook is de energielabel van een aanzienlijk percentage van kantoorgebouwen nog onbekend (Figuur 6.9)

Werkgelegenheid en vraag naar klimaatbanen

Het realiseren van het klimaatakkoord en het recente coalitieakkoord brengt verschuivingen teweeg op de arbeidsmarkt. Een eerste verkennende studie heeft laten zien dat er in Zuid-Holland steeds meer banen ontstaan die gerelateerd zijn aan de energietransitie. Den Haag neemt hier, samen met Rotterdam en Delft, een groot aandeel in. De werkgelegenheid die wordt gecreëerd ontstaat voornamelijk bij een klein aantal grootbedrijven met meer dan 250 werknemers. Dit komt erop neer dat een groot gedeelte van de huidige werkgelegenheid in banen met betrekking tot de energietransitie erg geclusterd is (Figuur 6.10 en Figuur 6.11).

Behalve de banen die vervuld zijn, weten we dat er ook enorme tekorten zijn in de beroeps­ groepen die bijdragen aan de klimaattransitie. Dit leidt tot veel onvervulde vacatures en geeft ook de potentie weer van economische bedrijvigheid met betrekking tot de energietransitie. Wanneer we ons richten op een selectie van vacatures in beroepsgroepen van het UWV die ook door klimaatbedrijven worden gevraagd kunnen we een inschatting maken van het gevraagde arbeidspotentieel in klimaatbanen in de stad. Het UWV maakt onderscheid tussen werkgelegenheid voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving en het verduurzamen van de energiesystemen.30, 31 Voor minder uitstoot van CO2 moeten in Nederland ruim 7 miljoen bestaande huizen en 1 miljoen gebouwen verduurzaamd worden. Hier zijn in totaal 45 verschillende technische beroepen voor nodig. Wanneer we de openstaande vacatures voor deze beroepsgroepen afzetten tegen het totaal aantal openstaande vacatures in de arbeidsmarktregio wordt duidelijk dat in het derde kwartaal van 2022 bijna 6 procent van de openstaande vacatures in Den Haag klimaatbanen voor de gebouwde omgeving betreft. Dit aandeel is vergelijkbaar met Utrecht, en hoger dan Amsterdam.

Het aandeel van ontstane klimaatbanen in de gebouwde omgeving van het totaal aan ontstane vacatures geeft weer in hoeverre de nieuwe werkgelegenheid in de regio de overstap maakt naar banen die zijn gecreëerd door de klimaattransitie. Wanneer we een vergelijking maken van de switch in werkgelegenheid naar potentiële klimaatberoepen voor verduurzaming van gebouwen tussen de G4, wordt duidelijk dat Den Haag met ruim 16 procent Rotterdam en Utrecht volgt (Tabel 6.1). Het verschil tussen deze steden is echter vrij groot. Rotterdam is met een duidelijk verschil koploper in zowel het aantal openstaande en onstane klimaatvacatures. Mogelijk houdt dit verband met de eerdere conclusie dat er in Den Haag vooralsnog relatief minder woningen aardgasvrij zijn en het gemiddelde energieverbruik hoger ligt: er wordt relatief minder arbeid verricht in deze richting.

30

https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/sector/bouw/technici-nodig-klimaatdoelen-gebouwde-

31

https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/sector/overheid/veel-vakmensen-nodig-voor-duurzamer-

omgeving#:~:text=De%20publicatie%20Klimaatbanen%20in%20de,aan%20vakmensen%20aan%20te%20 pakken.

energiesysteem

29

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Daarnaast is de energiesector aan verandering onderhevig.32 Het overstappen naar duurzaam opgewekte energie zorgt voor veel nieuwe banen. Hierbij kan gedacht worden aan het duurzaam opwekken van energie, maar ook het opslaan van energie, laadpalen en slimme gebouwen zijn hier enkele voorbeelden van. Voor al deze nieuwe vormen van het gebruik van schone energie is mankracht nodig voor aansluiting, plaatsing, onderhoud van nieuwe technieken en installaties. Het aantal openstaande en ontstane vacatures klimaatbanen voor een nieuw energiesysteem ligt voor Den Haag en de andere drie grote steden veel hoger dan klimaatbanen voor de gebouwde omgeving. Daarmee is het aandeel openstaande en ontstane vacatures klimaatbanen voor een nieuw energiesysteem ten opzichte van het totaal aantal openstaande en onstane vacatures in de regio ook hoger. In Den Haag lag het percentage openstaande vacatures in het derde kwartaal van 2022 op ongeveer 11 procent en het percentage onstane vacatures op bijna 30 procent. Dit aandeel ligt in de vier grootste steden op een vergelijkbaar niveau (Tabel 6.2).

32

Rijksoverheid stimuleert duurzame energie | Duurzame energie | Rijksoverheid.nl

30

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

31

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

BRONNENLIJST Versnellen realisatie warmtenetten Gemeente Den Haag. (2023, October 2). https://denhaag.raadsinformatie.nl/modules/13/750459/819966 Werkgelegenheidsmonitor Den Haag (2022), https://denhaag.incijfers.nl/rapportages/Algemeen Werkgelegenheidsmonitor Den Haag (2021), https://denhaag.incijfers.nl/rapportages/Algemeen Instituut Gak. (2022, January 24). ZZP - Instituut Gak - Sociale zekerheid in Nederland. https://www.instituutgak.nl/onderzoek/kennisbank/zzp-en-sociale-zekerheid-in-nederland/ Kenniswijzer Atlas voor Gemeenten (2022), https://denhaag.incijfers.nl/rapportages/Algemeen Staat van de Stad Den Haag (2022), https://denhaag.incijfers.nl/rapportages/Algemeen Kenniswijzer Economie Den Haag (Maart 2022), https://denhaag.incijfers.nl/rapportages/Algemeen Rapportage MKB vriendelijkste gemeente, O2022_Lexnova - Rapportage gemeente Den Haag - MKB-vriendelijkste gemeente 2022.pdf (hhs.nl) Maakindustrie gaat vooral voor snel rendement, Rabobank, Maakindustrie gaat vooral voor snel rendement van duurzaamheidsinvesteringen - Rabobank Regio in beeld Haaglanden, regio_in_beeld_2022_haaglanden_tcm95-442412.pdf (hhs.nl) Kansrijke beroepen Haaglanden, kansrijke_beroepen_2022_haaglanden_tcm95-442450.pdf (hhs.nl) Klimaatmonitor Rapportage Energieverbruik Den Haag Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman en Wakefield Mapping the energy innovation ecosystem of Zuid-Holland,

https://staatvan.zuid-holland.nl/wp-content/uploads/Mapping-the-Energy-Transition-Ecosystem-of-Zuid-Holland.pdf Start up en scale-up monitor Metropoolregio Rotterdam Den Haag, Birch file:///C:/Users/aterzi/Downloads/Startup%20en%20scale%20monitor%20eindrapportage%2016%20december%20 2022%20(1).pdf Grote verschillen in ervaren brede welvaart tussen en binnen gemeenten Raboresearch, https://www.rabobank.nl/kennis/d011277736-grote-verschillen-in-ervaren-brede-welvaart-tussen-en-binnen-gemeenten

32

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Retailmonitor Den Haag Stec (2022) Ruimtebehoefte bedrijvigheid Den Haag, Stec (2019) Hoe leert en innoveert het mkb bij de energietransitie | Topsector Energie https://www.topsectorenergie.nl/nieuws/hoe-leert-en-innoveert-het-mkb-bij-deenergietransitie Rijksoverheid stimuleert duurzame energie | Duurzame energie | Rijksoverheid.nl https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/meer-duurzame-energiein-de-toekomst Regionale economische groei, vierde kwartaal 2022 (cbs.nl) https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2023/08/regionale-economische-groei-vierdekwartaal-2022

33

BIJLAGE

1.

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

DE HAAGSE HOGESCHOOL

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

BIJLAGE STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022 TABEL 1.1: INDICATOREN NAAR DOELEN ECONOMISCHE VISIE

TERUG >

INDICATOREN BREDE ECONOMISCHE BLOEI

BBP per inwoner Groei aantal banen per gemeente Banen p. 1000 personen van 15-74 jarigen Banen p. 100 werkenden en werklozen (arbeidsmarktbalans) Pendel van en naar Den Haag Ontwikkeling openstaande vacatures Werkloosheidspercentage Werkloosheidspercentage naar achtergrond Uitstroom uit WW naar werk Uitstroom uit WW naar bijstand Percentage huishoudens met langdurig laag inkomen Langdurig laag inkomen naar achtergrond Bruto arbeidsparticipatie Bruto arbeidsparticipatie naar achtergrond

ATTRACTIEVE STAD

Woonaantrekkelijkheidsindex Woonaantrekkelijkheidscomponenten Bereikbaarheid banen Brede welvaart Vestiging en vertrek Aantal HBO/WO studenten Woningvoorraad Gemiddelde woningbezetting Verhuringen corporatiesector Aantal bezoeken Aantal bezoekers Gemiddelde bestedingen toeristisch bezoek Toeristische bestedingen Overnachtingen Zakelijke overnachtingen Congressen

VEERKRACHTIGE STRUCTUUR

Werkgelegenheid per sector Groei werkgelegenheid per sector Groei werkgelegenheid MKB en grootbedrijf Vestigingen naar grootteklasse Startups per sector Startups locatiequotiënt Bruto toegevoegd product sectoren Bruto toegevoegd product en arbeidsjaren Arbeidsproductiviteit Arbeidsproductiviteit per sector R&D Uitgaven

35

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

EXCELLENT ONDERNEMERSKLIMAAT

Aandeel vestigingen met krimp, stagnatie, groei en snelle groei Snelgroeiende vestigingen Verdeling bedrijven naar type groei Locatiequotiënt snelgroeiende bedrijven Oprichting vestigingen Opheffing vestigingen Groei en vestiging Haagse eenmanszaken Oprichting vestigingen van 100-249 werknemers Oprichting vestigingen met 250 of meer werknemers Opheffing vestigingen met 100-249 werknemers Opheffingvestigingen met 100-249 werknemers Waardering ondernemersklimaat Entrepreneurial Ecosystem Index Ervaren belemmeringen bij vinden van arbeidskrachten Ervaren financiële beperkingen Ervaren belemmeringen m.b.t. het vinden van productiemiddelen, materiaal of ruimte Gediplomeerden Woonregio alumni hoger onderwijs Vergrijzing werknemers naar leeftijdsklasse en sector

GENOEG RUIMTE VOOR BEDRIJVIGHEID

Voorraad winkelmarkt Aanbod winkelmarkt Leegstand winkelmarkt Winkelleegstand in % van de voorraad Aanbod winkelmarkt Den Haag Opname winkelruimte, Den Haag Kantoorvoorraad, leegstand en leegstandspercentage Opname en aanbod kantoorruimte Den Haag Kantooraanbod en leegstand per deelgebied Den Haag Opname kantoorruimte per deelgebied Den Haag Opname kantoorruimte Den Haag Opname en aanbod bedrijfsruimte Nederland Aanbod en Opname bedrijfsruimte Den Haag Aanbod bedrijfsruimte Den Haag per deelgebied Opname bedrijfsruimte Den Haag per deelgebied Opname bedrijfsruimte Den Haag naar sector Verhuisdynamiek Den Haag

SPECIAL: ENERGIETRANSITIE

Energieverbruik Aardasverbruik kleinverbruikers Gemiddeld aardgasverbruik woningen Elektriciteitsverbruik (TJ) en aandeel hernieuwbare elektriciteit (%) Hernieuwbare warmte Aandeel woningen transitieklaar Energielabels woningvoorraad Energielabels corporatiewoningen Energielabel kantorenvoorraad Klimaatbanen per sector Klimaatbanen per grootteklasse Vacatures klimaatbanen gebouwde omgeving Vacatures klimaatbanen energie

36

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

BREDE ECONOMISCHE BLOEI FIGUUR 1.1: BBP VOLUMEMUTATIE IN %, G4 (COROP-PLUS)

TERUG >

8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Agg. 's Gravenhage ex. Zoetermeer

Amsterdam (CP)

Stadsgewest Utrecht (CP)

Rotterdam (CP)

2019

2020

2021

Bron: CBS

FIGUUR 1.2: BBP PER INWONER, G4 (COROP-PLUS)

TERUG >

120000 100000 80000 60000 40000 20000 0

2010

2011

2012

2013

Agg Den Haag

2014

2015

Amsterdam

2016

2017

Utrecht

Bron: CBS

37

2018

2019

Rotterdam

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.3: GROEI AANTAL BANEN, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

6,% 5,% 4,% 3,% 2,% 1,% 0% -1,% -2,%

2011

2012

2013

2014

Den Haag Bron: waarstaatjegemeente.nl

2015

2016

Amsterdam

2017

2018

Rotterdam

2019

2020

2021

Utrecht

FIGUUR 1.4: BANEN P. 1000 PERSONEN VAN 15-74 JARIGEN, G4 (GEMEENTE).

TERUG >

1100 1000 900 800 700 600 500

2010

2011

2012

2013

s Gravenhage Bron: waarstaatjegemeente.nl

2014

2015

Amsterdam

2016

2017

2018

Utrecht

38

2019

2020

Rotterdam

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.5: BANEN P. 100 WERKENDEN EN WERKLOZEN (ARBEIDSMARKTBALANS)

TERUG >

110 105 100 95 90 85

2013

2014

2015

2016

2017

Arbeidsmarktbalans Den Haag

Evenwicht

2018

2019

2020

2021

2022

Arbeidsmarktbalans Haaglanden

* Beroepsbevolking 2022 geschat

Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden en CBS, bewerking SEPO

FIGUUR 1.6: PENDEL VAN EN NAAR DEN HAAG, BEGIN 2022

Banen bezet door Hagenaars ca. 144.100

46%

Werkend in Den Haag ca. 144.100

51%

TERUG >

Banen in Den Haag 100% ca. 312.300 Haagse werkende beroepsbevolking 100% ca. 282.000

54%

Banen bezet door inkomende pendel ca. 168.200

49%

Werkend elders ca. 138.400

Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden 2002

Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden 2002

39

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.7: ONTWIKKELING OPENSTAANDE VACATURES, ARBEIDSMARKTREGIO HAAGLANDEN

TERUG>

25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

I

Bron: UWV

II

III

IV

I

2016

II

III

IV

I

2017

II

III

IV

I

II

2018

III

IV

I

2019

II

2020

FIGUUR 1.7: WERKLOOSHEIDSPERCENTAGE, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

16 14 12 10 8 6 4 2 0

2013

Bron: CBS

2014

2015

s Gravenhage

2016

2017

Amsterdam

III

2018

2019

Utrecht

40

2020 Rotterdam

2021

IV

I

II

III

2021

IV

I

II 2022

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TABEL 1.2 :WERKLOOSHEIDSPERCENTAGE NAAR ACHTERGROND, GEMEENTE DEN HAAG

TERUG >

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Totaal

10.8

11.8

11.1

9.8

8.3

6.3

6.2

6.5

6.2

Mannen

10.8

11.4

10.8

9.1

7.8

6.2

6.1

5.9

5.9

Vrouwen

10.8

12.3

11.3

10.7

8.8

6.4

6.3

7.1

6.5

15 tot 25 jaar

18.6

19.6

16.9

17.3

14.8

11.6

11.6

14.7

14.2

25 tot 45 jaar

9.2

10.2

9.3

7.7

6.6

4.8

4.8

5.2

4.9

45 tot 75 jaar

9.5

10.6

10.8

9.3

7.6

6.1

5.6

4.5

4.3

Nederlands

7.3

7.9

7.2

7.2

6.3

4.9

4.5

4.3

4.5

Westers

10.1

10.1

10.3

9.4

6.9

6.3

6.0

5.9

7.6

Niet-Westers

16.6

18.0

16.8

13.5

11.7

8.1

8.4

9.5

7.5

Laag

16.2

17.8

18.7

15.9

13.1

11.0

10.0

11.2

10.2

Middelbaar

12.2

13.1

12.7

11.1

9.5

6.7

6.9

7.5

6.5

Hoog

6.5

7.2

5.7

5.7

5.0

3.9

3.8

3.9

4.3

Bron: CBS

FIGUUR 1.8: PERSONEN DIE UITSTROMEN UIT DE WW NAAR WERK, ABSOLUUT EN IN % VAN UITSTROOM, G4 (GEMEENTE) Totaal uitstroom

Uitstroom naar werk'

TERUG >

Percentage uitstroom naar werk

2019

2020

2021

2019

2020

2021

2019

2020

2021

s Gravenhage

12.756

15.295

13.842

7.785

8.683

8.354

61,0%

56,8%

60,4%

Amsterdam

21.890

29.688

28.650

13.455

16.578

17.497

61,5%

55,8%

61,1%

Rotterdam

17.620

21.126

19.017

11.039

12.304

11.801

62,7%

58,2%

62,1%

Utrecht

7.353

9.203

8.022

4.948

5.910

5.417

67,3%

64,2%

67,5%

41

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.9: PERSONEN DIE UITSTROMEN UIT DE WW EN NA DE WW IN DE BIJSTAND KOMEN, ABSOLUUT EN IN % VAN UITSTROOM, G4 (GEMEENTEN) TERUG > Totaal uitstroom 2019

2020

s Gravenhage

12.756

15.295

Amsterdam

21.890

29.688

Rotterdam

17.620

21.126

Utrecht

7.353

Eindhoven

5.636

Nederland

349.054

Uitstroom naar bijstand 2021

Uitstroompercentage

2019

2020

2021

13.842

750

1.180

700

28.650

1.150

2.210

1.460

19.017

1.120

2.070

1.400

9.203

8.022

290

430

6.661

6.014

210

330

394.406

368.525

13.530

20.940

2019

2020

2021

5,8%

7,7%

5,0%

5,2%

7,4%

5,1%

6,4%

9,8%

7,4%

320

3,9%

4,7%

3,9%

180

3,6%

5,0%

3,0%

13.300

3,9%

5,3%

3,6%

Bron: UWV Totaal uitstroom s Gravenhage

Uitstroom naar bijstand

Uitstroompercentage

2019

2020

2021

2019

2020

2021

2019

2020

2021

12.756

15.295

13.842

745

1.183

696

5,8%

7,7%

5,0%

Basisonderwijs

1.935

1.971

1.643

149

218

152

7,7%

11,1%

9,3%

VMBO

1.640

1.750

1.612

150

222

127

9,1%

12,7%

7,9%

MBO-1

132

132

102

15

19

*

11,4%

14,4%

7% tot 8%

MBO-algemeen

239

197

203

36

23

13

15,1%

11,7%

6,4%

Havo/VWO

829

1.015

920

46

81

36

5,5%

8,0%

3,9%

MBO-2

742

671

611

60

73

44

8,1%

10,9%

7,2%

MBO-3

628

599

594

37

57

35

5,9%

9,5%

5,9%

MBO-4

1.286

1.307

1.281

71

101

57

5,5%

7,7%

4,4%

Hbo/bachelor

1.803

1.738

1.699

78

92

65

4,3%

5,3%

3,8%

WO/master

1.163

1.194

1.079

25

41

16

2,1%

3,4%

1,5%

Onbekend

2.359

4.721

4.098

78

256

143

3,3%

5,4%

3,5%

Amsterdam

21.890

29.688

28.650

1.145

2.206

1.463

5,2%

7,4%

5,1%

Basisonderwijs

1.614

1.850

1.769

190

336

234

11,8%

18,2%

13,2%

VMBO

1.918

2.096

2.184

196

290

199

10,2%

13,8%

9,1%

MBO-1

171

151

175

29

30

23

17,0%

19,9%

13,1%

MBO-algemeen

346

306

307

30

33

21

8,7%

10,8%

6,8%

Havo/VWO

1.570

2.037

2.131

70

132

87

4,5%

6,5%

4,1%

MBO-2

734

816

856

67

126

77

9,1%

15,4%

9,0%

MBO-3

713

759

766

49

87

49

6,9%

11,5%

6,4%

MBO-4

1.888

1.945

2.157

124

159

114

6,6%

8,2%

5,3%

Hbo/bachelor

4.399

4.623

4.672

114

194

133

2,6%

4,2%

2,8%

WO/master

4.165

4.169

3.906

96

148

72

2,3%

3,6%

1,8%

Onbekend

4.372

10.936

9.727

180

671

454

4,1%

6,1%

4,7%

42

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Totaal uitstroom

Uitstroom naar bijstand

Uitstroompercentage

2019

2020

2021

2019

2020

2021

2019

2020

2021

Rotterdam

17.620

21.126

19.017

1.123

2.067

1.398

6,4%

9,8%

7,4%

Basisonderwijs

2.352

2.417

2.057

213

329

247

9,1%

13,6%

12,0%

VMBO

2.683

2.829

2.491

233

359

236

8,7%

12,7%

9,5%

MBO-1

264

272

230

27

54

31

10,2%

19,9%

13,5%

MBO-algemeen

666

544

475

54

75

49

8,1%

13,8%

10,3%

Havo/VWO

967

1.177

1.082

51

91

67

5,3%

7,7%

6,2%

MBO-2

1.231

1.293

1.160

114

203

143

9,3%

15,7%

12,3%

MBO-3

1.001

970

965

74

119

72

7,4%

12,3%

7,5%

MBO-4

2.028

1.993

1.890

135

215

153

6,7%

10,8%

8,1%

Hbo/bachelor

2.209

2.262

2.092

79

128

87

3,6%

5,7%

4,2%

WO/master

1.427

1.382

1.353

28

57

38

2,0%

4,1%

2,8%

Onbekend

2.792

5.987

5.222

115

437

275

4,1%

7,3%

5,3%

Utrecht

7.353

9.203

8.022

290

433

315

3,9%

4,7%

3,9%

Basisonderwijs

396

457

388

48

57

43

12,1%

12,5%

11,1%

VMBO

559

636

545

36

46

42

6,4%

7,2%

7,7%

MBO-1

49

48

51

*

*

*

12% tot 13%

MBO-algemeen

113

83

81

13

16

*

11,5%

19,3%

9% tot 10%

Havo/VWO

430

576

547

19

36

13

4,4%

6,3%

2,4%

MBO-2

260

266

219

14

25

18

5,4%

9,4%

8,2%

MBO-3

225

190

226

11

22

15

4,9%

11,6%

6,6%

MBO-4

627

599

543

45

31

24

7,2%

5,2%

4,4%

Hbo/bachelor

1.652

1.704

1.441

33

56

38

2,0%

3,3%

2,6%

WO/master

1.859

1.805

1.517

33

33

16

1,8%

1,8%

1,1%

Onbekend

1.183

2.839

2.464

32

107

89

2,7%

3,8%

3,6%

Bron: UWV

43

8% tot 9% 17% tot 18%

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.10: PERCENTAGE HUISHOUDENS MET LANGDURIG LAAG INKOMEN (TENMINSTE 1 JAAR), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

18 16 14 12 10 8 6 4 2 0

2011

2012

2013

s Gravenage

2014

2015

2016

Amsterdam

2017

2018

Utrecht

2019

2020

Rotterdam

Bron: CBS

TABEL 1.3: LANGDURIG LAAG INKOMEN NAAR ACHTERGROND, DEN HAAG

TERUG >

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Hoofdkostwinner: tot 25 jaar

22.4

26.2

29.5

29.2

28.2

27.8

26.4

22.4

19.9

19.1

Hoofdkostwinner: 25 tot 45 jaar

12.9

14.9

16.6

15.8

15.6

15.0

14.1

13.7

12.5

11.6

Hoofdkostwinner: 45 tot 65 jaar

13.6

15.1

16.7

16.3

16.3

16.6

16.3

16.3

15.6

14.9

Hoofdkostwinner: 65 jaar of ouder

3.9

7.0

8.4

7.4

5.0

4.9

5.0

5.6

5.9

5.6

Hoofdkostwinner: Nederland

6.8

7.5

8.3

7.9

8.0

7.8

7.7

7.6

7.2

6.7

Hoofdkostwinner: westers

11.9

13.6

14.9

13.5

12.5

12.1

11.2

11.0

10.5

10.8

Hoofdkostwinner: niet-westers

21.8

26.5

29.4

27.9

25.9

25.4

24.1

23.6

21.9

20.1

Bron: Inkomen als werknemer

4.3

4.8

5.1

4.7

4.0

3.5

3.3

3.3

3.0

2.7

Bron: Inkomen als zelfstandige

17.6

19.2

20.4

18.3

17.2

14.8

13.0

12.3

11.1

11.7

Bron: CBS

44

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 1.11: BRUTO ARBEIDSPARTICIPATIE IN %, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

80 78

76 74 72 70 68 66 64 62 60 58

2010

2011

2012

s Gravenhage

2013

2014

2015

Amsterdam

2016

2017

Utrecht

2018

2019

2020

Rotterdam

Bron: CBS

TABEL 1.4: BRUTO ARBEIDSPARTICIPATIE NAAR ACHTERGROND, DEN HAAG

Totaal

TERUG >

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

70.5

69.5

69.3

68.6

68.7

69.8

70.6

69.9

69.5

Mannen

75.9

75.1

74.4

74

74.5

74.6

75.2

74.5

72.7

Vrouwen

65.2

63.8

64.3

63.3

63

65.1

66

65.5

66.2

Leeftijd: 15 tot 25 jaar

70.7

68.3

70.3

68.8

68.5

66.1

70.3

67.9

69.3

Leeftijd: 25 tot 45 jaar

84.6

83.3

82

80.5

81.1

83.7

84.1

83.7

83.3

Leeftijd: 45 tot 75 jaar

56.6

56.7

57.2

57.7

57.7

58.8

58.9

58.7

57.5

Nederlands

71.4

69.7

70

69.6

70.1

69.4

70.4

71.2

71.7

Westers migrantieachtergrond

71.2

69.4

69.5

68.3

70.9

70.7

71.3

71.5

70.6

Niet-Westers migrantenachtergrond

69.7

69.3

68.7

67.9

66.1

70.3

71.2

68

66.6

Laag onderwijs

53.8

52.8

51.6

50.3

49.6

52

53.3

50.7

49.3

Middelbaar onderwijs

72.8

72.6

71.8

70.9

71.3

72.5

72.9

69.6

70.4

Hoog onderwijs

84.7

81.9

82.5

83.1

82.8

81.2

81.9

83.4

84.1

Bron: CBS

45

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

STAD FIGUUR 2.1: WOONAANTREKKELIJKHEIDSINDEX 2022, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

Bron: Atlas voor gemeenten 2022

FIGUUR 2.2: WOONAANTREKKELIJKHEIDSCOMPONENTEN, DEN HAAG 2012-2022

Bron: Atlas voor gemeenten 2022

46

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 2.3: BEREIKBAARHEID BANEN, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

Bereikbaarheid banen

(50= hoogste score van 50 grootste gemeenten)

Banen zonder files Banen met files Banen met OV Verlies reistijd door files 0 Utrecht

10 Den Haag

20 Rotterdam

30

40

50

Amsterdam

Bron: Atlas voor gemeenten 2021

FIGUUR 2.4: AANDEEL DIMENSIES IN AFWIJKING SCORE OP BREDE WELVAART VAN HET GEMIDDELDE VAN GEMEENTEN IN DE ANALYSE TERUG >

Bron: RaboResearch

47

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

TABEL 2.1: VESTIGING EN VERTEREK IN EN UIT GEMEENTE DEN HAAG (AANTALLEN) 2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Bevolking aan het begin van de periode

514861

519988

524882

532561

537833

545838

548320

Vestiging in de gemeente |Totaal

34059

36324

38612

37518

40256

38142

39436

Vestiging in de gemeente |Vanuit een andere gemeente

19559

20809

21370

20033

20253

21928

21616

Vestiging in de gemeente |Immigratie

14500

15515

17242

17485

20003

16214

17820

Vertrek uit de gemeente|Totaal

31200

33853

33248

34226

34553

37170

35830

Vertrek uit de gemeente|Naar andere gemeente

20683

22058

22521

22781

23930

24902

26604

Vertrek uit de gemeente|Emigratie

10517

11795

10727

11445

10623

12268

9226

Overige correcties

-243

-115

-116

-348

-37

-80

-53

519988

524882

532561

537833

545838

548320

553417

Bevolking aan het einde van de periode Bron: CBS

FIGUUR 2.5: AANTAL HBO/WO STUDENTEN, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0

2010

2011

2012

2013

s Gravenhage

2014

2015

2016

Amsterdam

2017

2018

Utrecht

Bron: CBS

48

2019

2020

Rotterdam

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 2.6: WONINGVOORRAAD GEMEENTE DEN HAAG

TERUG >

Bron: De Staat van de Stad 2022

FIGUUR 2.7: GEMIDDELDE WONINGBEZETTING DEN HAAG

TERUG >

2,10

2,08

2,06

2,04 Inw/won

2,02

2,00

1,98

1,96

1,94

1,92

1,90 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Bron: Staat van de Stad 2022, Den Haag

49

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 2.8: VERHURINGEN IN DE CORPORATIESECTOR GEMEENTE DEN HAAG

TERUG >

Bron: Rapport Sociale Verhuurders Haaglanden 2022

TABEL 2.2: AANTAL BEZOEKEN 2017-2021 (X1000), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

2017

2018

2019

2020

2021

Verschil t.o.v. 2019

Verschil t.o.v. 2020

Amsterdam

17.031

17.824

16.960

9.680

9.575

-44%

-1%

Den Haag

9.032

12.659

9.571

6.261

6.819

-29%

+9%

Rotterdam

13.542

14.816

12.398

7.439

8.289

-33%

+11%

Utrecht

10.943

13.450

10.361

7.531

6.747

-35%

-10%

Bron: Toeristisch Bezoek aan Steden (TBAS) TABEL 2.3: AANTAL BEZOEKERS 2017-2021 (X 1000), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

2017

2018

2019

2020

2021

Verschil t.o.v. 2019

Amsterdam

4.496

4.471

4.381

2.563

2.388

-46%

Den Haag

2.615

3.454

3.171

2.115

1.979

-38%

Rotterdam

3.296

3.279

3.036

1.919

1.878

-38%

Utrecht

3.206

3.326

2.957

2.101

1.853

-37%

Bron: Toeristisch Bezoek aan Steden (TBAS) TABEL 2.4: GEMIDDELDE BESTEDINGEN TOERISTISCH BEZOEK (X 1000), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

2017

2018

2019

2020

2021

Verschil t.o.v. 2019

Amsterdam

€50,10

€58,80

€57,40

€57,10

€60,80

+6%

Den Haag

€47,30

€49,50

€52,70

€41,70

€53,90

+2%

Rotterdam

€52,10

€54,30

€62,10

€54,10

€52,90

-15%

Utrecht

€48,20

€51,90

€59,00

€56,90

€58,60

-1%

Bron: Toeristisch Bezoek aan Steden (TBAS)

50

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TABEL 2.5: TOERISTISCHE BESTEDINGEN IN MILJOEN EURO’S (2017-2021)

TERUG >

2017

2018

2019

2020

2021

Verschil tov 2019

Verschil tov 2020

Nationaal toeristisch bezoek

€ 427,2

€ 626,7

€ 504,2

€ 254,8

€ 367,5

-24%

+44%

Internationaal verblijfsbezoek

€ 121,6

€ 122,2

€ 117,3

€ 66,5

€ 55,4

-53%

-17%

Totaal

€ 548,8

€ 748,9

€ 621,5

€ 321,3

€ 422,9

-29%

+32%

Bron: CBS TABEL 2.6: OVERNACHTINGEN (X 1000) IN 2021 (EN 2019), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

Nederland

Buitenland

Totaal

Verschil t.o.v. 2019

Verschil t.o.v. 2020

Amsterdam

1.9263 (2.886)

3.848 (15.489)

5.775 (18.375)

-69%

0%

Den Haag

745 (808)

448

(868)

1.193 (1.675)

-29%

+21%

Rotterdam

723 (996)

442 1.039)

1.166 (2.035)

-43%

+13%

Utrecht

369 (331)

123

-35%

+7%

(422)

492

(752)

Bron: CBS (2021 voorlopige cijfers) TABEL 2.7: AANTAL ZAKELIJKE OVERNACHTINGEN (X1000), G4 (GEMEENTE)

TERUG >

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Amsterdam

4120

4410

4650

4500

4540

5200

5530

5820

1270

1050

Rotterdam

690

720

800

820

940

920

960

980

380

410

‘s Gravenhage

650

660

710

810

720

770

750

770

250

230

Utrecht

280

260

260

300

340

400

410

430

160

140

Bron: CBS TABEL 2.8: AANTAL CONGRESSEN GEMEENTE DEN HAAG 2017-2021 Den Haag

TERUG >

2017

2018

2019

2020

2021

Totaal aantal corporate meetings

81

53

47

7

6

Totaal aantal Non-corporate meeting/ congressen

68

74

66

9

11

Totaal aantal meetings/congressen

149

127

113

16

17

Gemiddelde duur

4,6

4,1

5,0

4,4

3,9

Gemiddeld aantal deelnemers

296

383

425

417

173

Totaal aantal deelnemersdagen

179.009

195.059

213.923

27.350

9.240

Bron: (TBAS)

51

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

STRUCTUUR

FIGUUR 3.1: WERKGELEGENHEID PER SECTOR TUSSEN 2012 EN 2022, DEN HAAG

52

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TABEL 3.1: GROEI VAN WERKGELEGENHEID PER SECTOR IN 2021, DEN HAAG

TERUG >

FIGUUR 3.2: GROEI WERKGELEGENHEID MKB EN GROOTBEDRIJF 2012-2022 (1/1/2022), DEN HAAG

TERUG >

Bron: Werkgelegenheidsmonitor 2022 en werkgelegenheidsmonitor 2021

53

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TABEL 3.2: VESTIGINGEN NAAR GROOTTEKLASSE 2022 (IN PERCENTAGES), G4 (AGGLOMERATIE)

TERUG >

Eenmanszaak

2 tot 10 werknemers

10 of meer werknemers

Agg. 's Gravenhage

0,82377

0,139836

0,036393

Amsterdam

0,804036

0,152837

0,043128

Utrecht

0,791788

0,160444

0,047769

Rotterdam

0,788451

0,163155

0,048394

Bron:CBS FIGUUR 3.3: STARTUPS PER SECTOR MRDH

TERUG >

Bron: Birch Startup en Scale-up Monitor MRDH FIGUUR 3.4: STARTUPS LOCATIEQUOTIËNT G4 (MATE VAN SPECIALISATIE)

TERUG >

Bron: Dealroom, o.b.v. actieve startups die zijn geverifieerd. “Closed’,”mature’ en “mergers” alsook gouvernementele en nongouvernementele organisaties zijn uitgesloten (locatiequotient: aandeel startups in gemeente x in sector y/ aandeel startups sector y in heel Nederland, resulterend in getal boven de 1 (specialisatie en onder de 1 geen specialisatie).

54

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 3.5: BRUTO TOEGEVOEGD PRODUCT SECTOREN, 2020 AGG ’S GRAVENHAGE EX ZOETERMEER

TERUG >

Landbouw

Delftstofwinning Industrie Bouw

Handel

Vervoer en opslag Horeca

Informatie en communicatie

Financiele dienstverlening Verhuur en handel van onroerend goed

Specialistische zakelijke diensten Verhuur en overige zakelijke diensten

Openbaar bestuur en overheidsdiensten Onderwijs

Gezondheids- en welzijnzorg

Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

Bron: CBS

FIGUUR 3.6: GEMIDDELD BRUTO TOEGEVOEGD PRODUCT EN ARBEIDSJAREN TUSSEN 2013 EN 2020, AGGL. 'S-GRAVENHAGE EXCL. ZOETERMEER.

Overige dienstverlening

Cultuur, sport en recreatie

Gezondheids- en welzijnzorg Onderwijs

Openbaar bestuur en overheidsdiensten Verhuur en overige zakelijke diensten Specialistische zakelijke diensten

Verhuur en handel van onroerend goed Financiele dienstverlening

Informatie en communicatie Horeca

Vervoer en opslag Handel Bouw

Industrie

Delfststrofwinning Landbouw

-20

-15

-10 Arbeidsjaren

-5

0

5

Bruto toegevoegd product

Bron: CBS

55

10

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

FIGUUR 3.7: ARBEIDSPRODUCTIVITEIT, G4 (COROP)

140 130 120 110 100 90 80 70

2010

2011

2012

2013

2014

s Gravenage ex. Zoetermeer

2015

2016

Utrecht

2017

2018

2019

Amsterdam

2020

2021

Rotterdam

Bron: CBS

FIGUUR 3.8: ARBEIDSPRODUCTIVITEIT PER SECTOR, G5 (AGGLOMERATIE)

Bron: Den Haag In Cijfers

56

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

FIGUUR 3.9: R&D UITGAVEN (IN MLN EURO’S), G4 (COROP-PLUS) 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

2011

2012

2013

s Gravenhage

2014

2015

Amsterdam

2016

2017

Utrecht

2018

2019

2020

Rotterdam

Bron: CBS. Note: datapunten van 2013, 2014 en 2015 m.b.t. ’s Gravenhage zijn weggelaten, dit betreft een outlier waarbij een enkel bedrijf zeer grote bedragen heeft geïnvesteerd in R&D.

57

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

ONDERNEMER FIGUUR 4.1: AANDEEL VESTIGINGEN MET KRIMP, STAGNATIE, GROEI EN SNELLE GROEI VAN AANTAL WERKNEMERS VESTIGINGEN MET 10 OF MEER WERKNEMERS IN LAATSTE DRIE JAAR IN DEN HAAG TERUG >

FIGUUR 4.2: SNELGROEIENDE VESTIGINGEN: VESTIGINGEN DIE NA 3 JAAR MINIMAAL 50 BANEN HEBBEN EN 60% OF MEER ZIJN GEGROEID IN HET AANTAL BANEN. G4 (GEMEENTE) 250

200

150

100

50

0

2014

2015

2016

s Gravenhage

2017 Amsterdam

2018

2019

Utrecht

Rotterdam

Bron: Arbeidsmarktinzicht, LISA

58

2020

2021

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 4.3: VERDELING BEDRIJVEN MET MEER DAN 10 MEDEWERKERS (T-3) NAAR TYPE GROEI

TERUG >

Bron: CBS scaleups FIGUUR 4.4: LOCATIEQUOTIËNT SNELGROEIENDE BEDRIJVEN G4 (MATE VAN SPECIALISATIE)

Bron: CBS Scaleup, (locatie quotiënt: aandeel startups in gemeente x in sector y/ aandeel startups sector y in heel Nederland, resulterend in getal boven de 1 (specialisatie en onder de 1 geen specialisatie).

59

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

TABEL 4.1: OPRICHTING VESTIGINGEN PER SECTOR, DEN HAAG 2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Totaal

6013

6085

6650

6773

7149

6598

8297

9768

10598

10238

Bouwnijverheid

1033

957

882

1024

1207

1085

1738

2380

2575

2378

3

6

4

7

6

8

5

5

10

10

Cultuur, sport en recreatie

390

368

391

374

414

455

536

524

498

508

Detailhandel

619

634

671

694

693

563

600

638

743

1098

Energie

10

11

9

8

22

24

22

35

27

15

Fin. dienstverlening en onroerend goed

100

77

102

98

103

64

82

85

68

140

Groothandel

280

266

328

308

276

228

217

225

211

272

Horeca

206

245

249

290

290

272

311

332

443

316

Informatie en communicatie

373

390

413

425

447

373

465

477

467

630

Landbouw, bosbouw en visserij

228

253

245

242

254

197

278

477

620

646

Chemische industrie

Metaalindustrie

21

25

33

23

35

44

30

45

42

38

Onderwijs

212

265

320

314

376

374

505

540

577

673

Openbaar bestuur en overheidsdiensten

2

6

1

1

2

3

7

2

5

0

Overige dienstverlening

294

310

473

442

353

344

378

388

392

403

Overige industrie

57

77

71

66

59

65

78

84

76

85

Specialistische zakelijke dienstverlening

1221

1161

1339

1348

1481

1332

1450

1633

1625

1838

Verhuur en overige zakelijke dienstverlening

437

483

468

427

398

370

472

528

717

722

Vervoer en opslag

93

117

135

129

166

265

291

318

372

428

Voedings- en genotmiddelenindustrie

15

14

17

14

30

23

17

25

34

38

Welzijn

194

186

216

205

220

185

346

540

584

541

Zorg

225

234

283

334

317

324

469

487

512

554

Bron: Arbeidsmarktinzicht

60

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

TABEL 4.2: OPHEFFING VESTIGINGEN NAAR SECTOR, DEN HAAG 2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Totaal

4548

4339

4778

5796

4280

4779

5088

5456

7546

Bouwnijverheid

714

744

652

705

500

562

716

777

1260

5

2

7

3

5

9

1

3

13

Cultuur, sport en recreatie

261

225

236

308

249

320

313

352

458

Detailhandel

621

586

594

708

530

580

571

541

659

6

2

7

8

4

11

10

12

9

Fin dienstverlening en onroerend goed

100

79

87

110

84

123

74

92

156

Groothandel

267

221

254

312

243

216

226

237

241

Horeca

259

208

237

286

211

221

223

230

336

Informatie en communicatie

245

238

274

364

253

299

322

342

486

Landbouw, bosbouw en visserij

239

222

193

210

133

135

133

159

341

Metaalindustrie

15

10

19

25

18

18

17

17

53

Onderwijs

97

113

212

220

165

212

242

267

407

Chemische industrie

Energie

Openbaar bestuur en overheidsdiensten

11

6

4

4

4

3

3

3

0

Overige dienstverlening

264

236

301

393

258

253

295

304

312

Overige industrie

44

52

50

66

53

54

63

61

72

Specialistische zakelijke dienstverlening

721

754

876

1199

890

972

1011

1151

1550

Verhuur en overige zakelijke dienstverlening

378

406

374

391

316

310

327

323

390

Vervoer en opslag

76

70

101

114

94

123

156

176

173

Voedings- en genotmiddelenindustrie

10

8

17

17

10

20

13

16

16

Welzijn

105

85

124

145

101

122

136

169

221

Zorg

110

72

159

208

159

216

236

224

393

Bron: Arbeidsmarktinzicht

TERUG >

FIGUUR 4.5: GROEI EN VESTIGING HAAGSE EENMANSZAKEN

61

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 4.6: OPRICHTINGEN VESTIGINGEN VAN 100-249 WERKNEMERS, G4 (GEMEENTE)

TERUG >

20

18 16 14 12

10 8 6 4 2

0

2013

2014

2015

s Gravenhage

2016

2017

Amsterdam

2018 Utrecht

2019

2020

2021

Rotterdam

Bron: Arbeidsmarktinzicht

FIGUUR 4.7: OPRICHTINGEN VAN VESTIGINGEN MET 250 OF MEER WERKNEMERS, G4 (GEMEENTEN)

18 16 14 12

10 8 6 4 2

0

2013

2014

2015

s Gravenhage

2016

2017

Amsterdam

2018 Utrecht

2019 Rotterdam

Bron: Arbeidsmarktinzicht

62

2020

2021

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

FIGUUR 4.8: OPHEFFING VAN VESTIGINGEN MET 100-249 WERKNEMERS, G4 (GEMEENTE) 25

20

15

10

5

0

2013

2014

2015

s Gravenhage

2016

2017

2018

Amsterdam

Utrecht

Rotterdam

2019

2020

Bron: Arbeidsmarktinzicht

TERUG >

FIGUUR 4.9: OPHEFFING 250 OF MEER WERKNEMERS, G4 (GEMEENTE) 14 12 10 8

6 4

2 0

2013

2014

2015

s Gravenhage

2016

2017

Amsterdam

2018 Utrecht

2019 Rotterdam

Bron: Arbeidsmarktinzicht

63

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

TABEL 4.3: WAARDERING ONDERNEMERSKLIMAAT GEMEENTE DEN HAAG

Algemene waardering ondernemersklimaat

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

6,4

6,6

6,5

6,5

6,3

6,3

6,4

6,3

5,8

5,3

5,2

Waardering klantgerichtheid Waardering betrouwbaarheid

6,4

6,1

6,1

6,5

6,3

6,2

5,6

Waardering deskundigheid

6

6

6

6,3

6

5,9

5,5

Waardering begrip voor ondernemers

5,7

5,6

5,7

6,1

5,9

5,4

4,9

Waardering snelheid van dienstverlening

6,3

5,8

5,5

5,3

Waardering telefonische bereikbaarheid

6,6

6

5,6

5,4

Waardering digitale bereikbaarheid

6,8

6,8

6,5

6,4

6,1

5,3

6,3

5,7

Waardering het nemen van initiatieven

6,2

5,3

5,1

5,1

Waardering afstemming en overleg met ondernemers

5,9

5,5

4,9

4,9

Waardering snelheid van betalen

6,3

6,1

6,2

Bron: Rapportage MKB vriendelijkste gemeente

TABEL 4.4: ENTREPRENEURIAL ECOSYSTEM INDEX CULTUUR, TALENT, DIENSTEN, INFRASTRUCTUUR, LEIDERSCHAP & NETWERKEN OP GEMEENTEN NIVEAU, REST OP COROP NIVEAU TERUG >

Bron: Birch Startup en Scale-up Monitor MRDH

64

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 4.9: ERVAREN BELEMMERINGEN BIJ HET VINDEN VAN ARBEIDSKRACHTEN, G4 (ARBEIDSMARKTREGIO)

TERUG >

Bron: Arbeidsmarktinzicht FIGUUR 4.10: ERVAREN FINANCIËLE BEPERKINGEN, G4 (ARBEIDSMARKTREGIO)

TERUG >

Bron: Arbeidsmarktinzicht/CBS FIGUUR 4.11: ERVAREN BELEMMERINGEN DOOR ONDERNEMERS M.B.T. HET VINDEN VAN PRODUCTIEMIDDELEN, MATERIAAL OF RUIMTE, G4 (ARBEIDSMARKTREGIO)

Bron: Arbeidsmarktinzicht/CBS

65

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 4.12: GEDIPLOMEERDEN, DEN HAAG, 2010-2020

TERUG >

100% 90% 80% 70%

60% 50%

40% 30% 20%

vo-praktisch

vo-theoretisch

middelbaar

20 20 /’2 1

20 19 /’2 0

20 18 /’1 9

20 17 /’1 8

20 16 /’1 7

20 15 /’1 6

20 14 /’1 5

20 13 /’1 4

20 12 /’1 3

20 11 /’1 2

0

20 10 /’1 1

10%

hoog

Bron: CBS, Indeling categorien als volgt: Vavo, Vmbo g/t, Vmbo-b/k: vo-praktisch Havo, Vwo: vo-theoretisch. Totaal mbo (incl. extranei): Middelbaar. Hbo-associate degree, Hbo-bachelor, Hbo-master/vervolgopleiding, Wo-bachelor, Wo-doctoraal, Wo-master, Wo-vervolgopleiding: hoog. FIGUUR 4.13: WOONREGIO’S ALUMNI HOGER ONDERWIJS 2022

TERUG >

70 60

Percentage alumni

50 40

30

20

10 0

Erasmus Universiteit

Technisch universiteit Delft

Rotterdam en omgeving Utrecht en omgeving

Hogeschool Rotterdam

Amsterdam en omgeving

Den Haag en omgeving Buitenland

Haagse Hogeschool

Breda en omgeving

Bron: Linkedin en Nuffic, bewerking Birch 2022

66

Eindhoven en omgeving

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 4.14: VERGRIJZING WERKNEMERS NAAR LEEFTIJDSKLASSE EN SECTOR, HAAGLANDEN DECEMBER 2021

Bron: UWV

67

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

RUIMTE FIGUUR 5.1: VOORRAAD WINKELMARKT, G4 (WINKELRUIME IN M2 W.V.O. IN DUIZENDEN)

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.2: AANBOD WINKELMARKT, G4 (WINKELRUIME IN M2 W.V.O. IN DUIZENDEN)

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

68

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.3: LEEGSTAND WINKELMARKT, G4 (IN PROCENTEN VAN DE VOORRAAD)

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield FIGUUR 5.4: TOTALE LEEGSTAND (INCL. FRICTIE/VERBOUWING) WINKELMARKT G4 WINKELLEEGSTAND IN % VAN DE VOORRAAD

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

69

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.5: AANBOD WINKELMARKT DEN HAAG (WINKELRUIME IN M2 W.V.O. IN DUIZENDEN)

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.6: OPNAME WINKELRUIMTE, DEN HAAG ( WINKELRUIME IN M2 W.V.O.)

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

70

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.7: KANTOORVOORRAAD, LEEGSTAND EN LEEGSTANDSPERCENTAGE G4 | ≥ 500 M² V.V.O

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.8: OPNAME EN AANBOD KANTOORRUIMTE, DEN HAAG (TOTAAL IN M2 | >= 500 M2)

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

71

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.9 : KANTOORAANBOD EN LEEGSTAND PER DEELGEBIED DEN HAAG IN M² PER DEELGEBIED | ≥ 500 M² V.V.O.

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.10: OPNAME KANTOORRUIMTE PER DEELGEBIED DEN HAAG

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

72

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.11: OPNAME KANTOORRUIMTE, GEMEENTE DEN HAAG (NAAR SECTOR IN % VAN TOTAAL)

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.12: OPNAME EN AANBOD BEDRIJFSRUIMTE NEDERLAND (2017-2021) TOTAAL M² | ≥ 750 M² V.V.O.

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.13: AANBOD EN OPNAME BEDRIJFSRUIMTE DEN HAAG

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

73

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.14: AANBOD BEDRIJFSRUIMTE GEMEENTE DEN HAAG (2012-2021) TOTAAL M² PER DEELGEBIED | ≥ 500 M² V.V.O.

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.15: OPNAME BEDRIJFSRUIMTE GEMEENTE DEN HAAG (2012-2021) TOTAAL M² PER DEELGEBIED | ≥ 500 M² V.V.O.

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

74

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

FIGUUR 5.16: OPNAME BEDRIJFSRUIMTE GEMEENTE DEN HAAG (2012-2021) NAAR SECTOR IN % VAN TOTAAL M² | ≥ 500 M² V.V.O

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

FIGUUR 5.17: VERHUISDYNAMIEK IN GEMEENTE DEN HAAG (2020 - 2021) NAAR METRAGE EN AANTALLEN VAN TOTAAL | ≥ 500 M² V.V.O.

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

75

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

SPECIAL: ENERGIETRANSITIE FIGUUR 6.1: VERBRUIK ENERGIE G4

TERUG >

Den Haag

28.000 26.000 24.000 22.000 20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Totaal bekend energieverbruik Gebouwde Omgeving Totaal bekend energieverbruik Verkeer en vervoer (incl. auto(snel)wegen, excl. elektr. verkeer)

Totaal bekend energieverbruik Industrie, Energie, Afval, Water (excl. Gasverbr. Energievoorziening)

Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan net geleverd gas Totaal bekend energieverbruik landbouw, bosbouw en visserij (aardgas en elektr.)

Zonnestroom: verbruik achter de meter niet-woningen Afvalverbrandingsinstallatie niet-hernieuwbare warmte

76

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Rotterdam 160.000 150.000 140.000 130.000 120.000 110.000 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000

0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Totaal bekend energieverbruik Gebouwde Omgeving Totaal bekend energieverbruik Verkeer en vervoer (incl. auto(snel)wegen, excl. elektr. verkeer)

Totaal bekend energieverbruik Industrie, Energie, Afval, Water (excl. Gasverbr. Energievoorziening)

Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan net geleverd gas Totaal bekend energieverbruik landbouw, bosbouw en visserij (aardgas en elektr.)

Zonnestroom: verbruik achter de meter niet-woningen Afvalverbrandingsinstallatie niet-hernieuwbare warmte

77

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Amsterdam 50.000 48.000 46.000 44.000 42.000 40.000 38.000 36.000 34.000 32.000 30.000 28.000 26.000 24.000 22.000 20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000

0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Totaal bekend energieverbruik Gebouwde Omgeving Totaal bekend energieverbruik Verkeer en vervoer (incl. auto(snel)wegen, excl. elektr. verkeer)

Totaal bekend energieverbruik Industrie, Energie, Afval, Water (excl. Gasverbr. Energievoorziening)

Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan net geleverd gas Totaal bekend energieverbruik landbouw, bosbouw en visserij (aardgas en elektr.)

Zonnestroom: verbruik achter de meter niet-woningen Afvalverbrandingsinstallatie niet-hernieuwbare warmte

78

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Utrecht 16.000 15.000 14.000 13.000 12.000 11.000 10.000 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000

0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Totaal bekend energieverbruik Gebouwde Omgeving Totaal bekend energieverbruik Verkeer en vervoer (incl. auto(snel)wegen, excl. elektr. verkeer)

Totaal bekend energieverbruik Industrie, Energie, Afval, Water (excl. Gasverbr. Energievoorziening)

Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan net geleverd gas Totaal bekend energieverbruik landbouw, bosbouw en visserij (aardgas en elektr.)

Zonnestroom: verbruik achter de meter niet-woningen Afvalverbrandingsinstallatie niet-hernieuwbare warmte Bron: Databank Klimaatmonitor

79

2020

2021

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Figuur 6.2: Aardgasverbruik kleinverbruikers in m3, Den Haag

TERUG >

Bron: Stad van de Stad 2022 Figuur 6.3: Gemiddeld aardasverbruik in m3 woningen, G4 (gemeenten)

terug >

Bron: Staat van de Stad Figuur 6.4: Elektriciteitsverbruik (TJ) en aandeel hernieuwbare elektriciteit (%), Den Haag

Bron: Staat van de Stad

80

terug >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Figuur 6.5: Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan het net geleverd groen gas, G4 (gemeenten)

TERUG >

Bron: Databank Klimaatmonitor TERUG >

Figuur 6.6: Aandeel woningen transitieklaar, Den Haag

Bron: Staat van de Stad 2022

81

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

Figuur 6.7: Energielabels woningvoorraad, Den Haag

Bron: Staat van de Stad

Figuur 6.8: Energielabels woningen naar kenmerken Corporatiewoningen, Den Haag

Bron: Staat van de Stad 2022

82

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Figuur 6.9: Energielabel kantorenvoorraad gemeente Den Haag (2021) Op basis van metrage en aantal kantoren (≥500 m² g.o.)

TERUG >

Bron: Vastgoedmonitor Den Haag 2022, Cushman & Wakefield

Figuur 6.10: aantal Fte’s in banen gerelateerd aan energietransitie per sector, Zuid-Holland

83

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

Figuur 6.11: Het aantal FTE’s in banen gerelateerd aan de energietransitie naar bedrijfsgrootte, Provincie Zuid-Holland

Bron: Mapping the energy innovation ecosystem of Zuid-Holland

84

TERUG >

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

TERUG >

TABEL 6.1 : OPENSTAANDE VACATURES KLIMAATBANEN VOOR GEBOUWDE OMGEVING PER 3E KWARTAAL, G4 (ARBEIDSMARKTREGIO) Regio

Haaglanden

Jaar

2021

Groot Amsterdam 2022

2021

Midden-Utrecht

2022

2021

Rijnmond 2022

2021

2022

Aantallen

1100

1350

2450

2600

2250

2250

2500

3100

% van totaal openstaande vacatures

6,15%

5,90%

5,65%

4,70%

7,83%

6,58%

8,98%

9,10%

Ontstane vacatures per 3e kwartaal Regio

Haaglanden

Jaar

2021

2022

2021

2022

2021

2022

2021

2022

Aantallen

3050

3150

6450

6300

6150

5450

6500

6850

16,90%

16,20%

14,61%

13,76%

21,03%

19,12%

23,09%

24,46%

% van totaal onstane vacatures

Groot Amsterdam

Midden-Utrecht

Rijnmond

Bron: UWV

TABEL 6.2: OPENSTAANDE VACATURES KLIMAATBANEN VOOR ENERGIE PER 3E KWARTAAL, G4 (ARBEIDSMARKTREGIO)

TERUG >

Openstaande vacatures per 3e kwartaal Regio

Haaglanden

Jaar

2021

2022

2021

2022

2021

2022

2021

2022

aantallen

1.850

2.550

4.800

5.550

3.450

3.900

3.300

4.350

10,30%

11,10%

11,10%

10%

12%

11,40%

11,85%

12,78%

% van totaal onstane vacatures

Groot Amsterdam

Midden-Utrecht

Rijnmond

Ontstane vacatures per 3e kwartaal Regio

Haaglanden

Jaar

2021

2022

2021

2022

2021

2022

2021

2022

aantal

5.100

5.700

12.750

13.400

9.850

9.200

8.850

9.550

28,25%

29,31%

28,88%

29,26%

33,68%

32,28%

31,44%

34,11%

% van totaal onstane vacatures

Groot Amsterdam

Bron: CBS

85

Midden-Utrecht

Rijnmond

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

86

DE HAAGSE HOGESCHOOL

STAAT VAN DE HAAGSE ECONOMIE 2022

87

dehaagsehogeschool.nl 070 - 445 8888 Mr. P. Droogleverfortuynweg 22 2533 SR Den Haag