RIS315481 Bijlage Actieplan Positieve Sportcultuur Gemeente Den Haag 232425

Actieplan ‘Een positieve sportcultuur' Den Haag 2023-2025 Samen staan voor een plezierige en veilige sportomgeving!

Inhoudsopgave Een positieve sportcultuur heeft veel componenten, die allen vaak met elkaar samenhangen. Om een overzichtelijk ondersteuningsaanbod te kunnen presenteren zijn deze componenten onder een aantal hoofdonderwerpen geschaard. Deze hoofdonderwerpen staan in onderstaande inhoudsopgave en worden in dit actieplan toegelicht.

Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 1 Actieplan ‘Een Positieve Sportcultuur’ Den Haag 2020-2022 ................................................................. 3 Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Aanleiding ................................................................................................................................................ 5 Nationaal Sportakkoord, Haags Sportakkoord en Haags Coalitieakkoord. ......................................... 5 De Haagse verenigingen ...................................................................................................................... 6 Ondersteuning van verenigingen ........................................................................................................ 6 Verantwoording en samenwerking ..................................................................................................... 6 1. Informatievoorziening, bewustwording en basisvoorwaarden positieve sportcultuur ...................... 7 Informatievoorziening .........................................................................................................................

7 Bewustwording.................................................................................................................................... 7 Basisvoorwaarden positieve sportcultuur........................................................................................... 8 Definitie basisvoorwaarden............................................................................................................. 8 Verplichting basisvoorwaarden vanaf 1 januari 2024 ..................................................................... 9 Ondersteuning basisvoorwaarden ................................................................................................ 10 Embleem/Keurmerk ...................................................................................................................... 10 Verantwoording verplichting basisvoorwaarden .......................................................................... 10 2. Pedagogisch sportklimaat ................................................................................................................. 12 Pedagogisch handelen....................................................................................................................... 12

1

Clubkadercoach (CKC) en trainersbegeleiding .................................................................................. 13 Sportpedagogen en CKC ................................................................................................................ 13 3. Ouderbetrokkenheid ......................................................................................................................... 13 Ondersteuning WSDH........................................................................................................................ 13 Positiviteit Scoort .............................................................................................................................. 14 4. Respect en Inclusie ............................................................................................................................ 14 Inclusie............................................................................................................................................... 15 Respect .............................................................................................................................................. 16 5. Grensoverschrijdend gedrag .............................................................................................................

16 Fysiek en emotioneel grensoverschrijdend gedrag........................................................................... 17 Seksueel grensoverschrijdend gedrag ............................................................................................... 17 6. Overzicht ondersteuningsmiddelen .................................................................................................. 18 7. Evaluatie en vervolg .......................................................................................................................... 21 8. Financiën ........................................................................................................................................... 21 9. Samenvatting ..................................................................................................................................... 22 Informatievoorziening, bewustwording en basisvoorwaarden positieve sportcultuur .................... 22 Pedagogisch sportklimaat ................................................................................................................. 22 Ouderbetrokkenheid ......................................................................................................................... 22 Respect en Inclusie ............................................................................................................................

22 Grensoverschrijdend gedrag ............................................................................................................. 22

2

Actieplan ‘Een Positieve Sportcultuur’ Den Haag 2020-2022 De voorloper van dit actieplan is het ‘Actieplan ‘Een positieve sportcultuur' Den Haag 2020-2022’. Dit actieplan vormde een basis om met gemeentelijk beleid en uitvoering de positieve sportcultuur in Den Haag te stimuleren. Beide actieplannen hebben als doel sportverenigingen te ondersteunen en stimuleren bij het verkrijgen en het behouden van een positieve sportcultuur. Het eerste actieplan is in het najaar van 2021 geëvalueerd (RIS310881) waarna is doorontwikkeld. Deze doorontwikkeling voor de komende drie jaar wordt in dit actieplan uiteengezet. Concreet bevat het ondersteuningsmiddelen en actiepunten die de Gemeente Den Haag met haar partners tussen 2023 en 2025 realiseert en/of inzet. De ondersteuningsmiddelen en actiepunten zijn naast de sportverenigingen in overleg ook in te zetten bij topsport- en talentenprogramma’s binnen de gemeente Den Haag. De laatste jaren is er veel aanbod beschikbaar gekomen gericht op onderdelen van een positieve sportcultuur. Het NOC*NSF en sommige bonden hebben een aanpak op een positieve sportcultuur. Ook andere maatschappelijke of commerciële organisaties spelen in op de ontwikkeling. Om voor verenigingen duidelijk te maken welk aanbod er is en wie ze voor welk aanbod kunnen benaderen, is het belangrijk dat het aanbod gecoördineerd wordt.

De gemeente heeft de regie over de ondersteuningsmiddelen en actiepunten en coördineert het aanbod voor de sport binnen de gemeente Den Haag. Uitvoering van de verschillende ondersteuning ligt voornamelijk binnen subsidierelaties of opdrachtnemers van de gemeente. Het belangrijkste verschil ten opzichte van het vorige actieplan is dat de gemeente vanaf 2024 in gaat zetten op de verplichting van de basisvoorwaarden voor een positieve sportcultuur. 2023 zal een overgangsjaar zijn waarin verenigingen met maatwerk worden ondersteund bij het implementeren van deze basisvoorwaarden.

3

Inleiding De kern van een samenleving is “samen leven”. Meer dan een half miljoen unieke Hagenaars leven samen in de stad. Dat gaat niet zonder bepaalde spelregels, waarden en normen. Soms vastgelegd en uitgesproken, soms informeel en vanzelfsprekend. Deze spelregels, de waarden en normen, stellen ons in staat met respect een samenleving te vormen. Ze ontstaan niet vanzelf. Ze worden overgedragen van generatie op generatie, ze worden bijgeschaafd, ze worden bewaakt of verlegd. Van jongs af aan krijgen nieuwe Hagenaartjes met de paplepel ingegoten aan welke regels je je als lid van onze samenleving dient te houden. Dat gebeurt bij de opvoeding, dat gebeurt in het onderwijs, dat gebeurt op de sportvereniging. De sportwereld is belangrijk bij het uitdragen en bewaken van waarden en normen in onze samenleving. Een positieve sportcultuur is een cultuur waarin iedereen met plezier, eerlijk, veilig en zorgeloos kan sporten. Waarin men niet buitengesloten of gediscrimineerd wordt, maar waar respect voor elkaar en de scheidsrechter hoog in het vaandel staat en waarin de grenzen van de ander gerespecteerd worden. Een inclusieve, open en vriendelijke sportcultuur. Op een sportvereniging leer je respectvol om te gaan met elkaar. De sportvereniging draagt bij aan het aanleren van normen en waarden zoals: • • • • • • • • • •

Eerlijk en sportief strijden Samenwerken in een team Respect hebben voor verenigingsgenoten Respect hebben voor je tegenstander Respect hebben voor scheidsrechter en spelregels De uitslag van een wedstrijd accepteren Omgaan met verlies Op tijd komen Afspraken nakomen Verantwoordelijkheid nemen zoals: bardiensten draaien, rij-beurten hebben en vrijwilligerswerk doen rekening houdend met de draagkracht en belastbaarheid van vrijwilligers

Leden van sportverenigingen, en met name jeugd, krijgen op een positieve en sportieve manier de essentie van sport mee. Je maximaal inzetten voor team en voor resultaat, maar je neerleggen bij verlies en na afloop de tegenstander de hand geven. Je teamleden, maar ook tegenstanders zijn belangrijk, ongeacht afkomst, huidskleur, leeftijd of geaardheid. Met elkaar maak je de sport. Iedereen die gesport heeft of kinderen op sport heeft zitten zal dit herkennen. Dit zijn de levenslessen die je vanaf het begin af aan door sport aangeleerd krijgt. Deze lessen zijn niet alleen voor wekelijkse sportactiviteit van belang. Je neemt ze mee naar buiten en ze bepalen ook je gedrag op straat.

4

Aanleiding Tot zover het ideaal. De werkelijkheid ligt wat ingewikkelder. Bij de door de gemeente gefaciliteerde (topsport)programma’s wordt samen met de desbetreffende sportbonden aandacht geschonken en preventieve maatregelen genomen. Binnen de sport zijn er week in week veel vrijwilligers in de sport in de weer om alles in goede banen te leiden. Het bewaken van een positieve sportcultuur is hard werken, verantwoordelijkheid nemen en niet altijd even dankbaar. Deze vrijwilligers op de sportverenigingen verrichten heel veel werk om een positieve sportcultuur te bewaken en te behouden. Maar helaas zijn er altijd excessen. Denk aan de ouders die langs de lijn de scheidsrechter beledigen. Denk aan dat team dat uit de competitie is gehaald omdat ze voor de zoveelste keer over de schreef zijn gegaan. Denk aan de beledigende spreekkoren vanaf de tribune. Denk aan al die sportieve LHBTI+’ers die niet helemaal hunzelf kunnen zijn. Denk aan die kinderen die tijdens de training toch niet zo veilig waren voor de jeugdtrainer. En zo zijn er nog meer voorbeelden te benoemen. Zijn het uitzonderingen? Of is het meer dan dat? Is het ingebakken in de sportcultuur? Dat laatste geloven we niet. Maar het is natuurlijk wel zo dat de essentie van sport strijd is. En strijd kan leiden tot agressie die over grenzen gaat. De spelregels bewaken deze grens. En dat vergt een actieve naleving.

Daar waar sport zo goed is in het ontwikkelen van een sportieve samenleving moeten we gezamenlijk ook de grens bewaken waar sportiviteit overgaat in onacceptabel gedrag. Heel veel sportvrijwilligers zijn hier actief mee bezig. De bestuurders, de jeugdleiders, de scheidsrechters, de stewards en noem maar op. Deze mensen bewaken de positieve sportcultuur. Deze mensen in de sportverenigingen doen het werk en verdienen steun en aandacht. De sportwereld is bij uitstek een wereld met spelregels. Spelregels die een spiegel moeten zijn van onze samenleving, spelregels waar we zuinig op moeten zijn en die niet mogen verwateren. De sportwereld kan een voorbeeld stellen daar waar het gaat om: • • • • •

Gelijkheid van afkomst Gelijkheid naar geaardheid Gelijkheid naar fysieke of geestelijke beperking en leeftijd Garantie op veiligheid Respectvol en sportief gedrag

Dat vergt steun, permanent onderhoud en bewuste aandacht. Vandaar dit actieplan.

Nationaal Sportakkoord, Haags Sportakkoord en Haags Coalitieakkoord. In het Nationale Sportakkoord, het Haags Sportakkoord en Het Haags Coalitieakkoord wordt allemaal ingezet op de positieve sportcultuur. De ambities in deze documenten sluiten op elkaar aan en zijn de onderbouwing voor het presenteren van dit nieuwe actieplan. Uit het Nationaal Sportakkoord: De ambitie is dat overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos gesport kan worden. Dit vraagt aandacht van iedereen en om ondersteuning van bestuurders, sportclubs, trainers, ouders en verzorgers ook om misstanden te voorkomen en de ondergrens te bewaken.1 Uit het Haags Sportakkoord: Team Den Haag scoort met een positieve sportcultuur Een positieve sportcultuur is een cultuur waarin iedereen met plezier, eerlijk, veilig en zorgeloos kan sporten en bewegen zonder te worden buitengesloten of gediscrimineerd of misbruikt. Waar iedereen zich welkom voelt ongeacht achtergrond, inkomen, kleur, leeftijd, seksuele geaardheid (LHBTIQ+). 2 Uit het Haags Coalitieakkoord: ‘Ook de komende jaren willen wij de organisatiekracht van de Haagse verenigingen stimuleren en faciliteren. Om ervoor te zorgen dat de verenigingen stabiel, veilig en toekomstbestendig zijn.

1 2

Nationaal Sportakkoord 200533_OCW_Haags_Sportakkoord_2019_v7.indd (raadsinformatie.nl)

5

En omdat zij er mede voor zorgen dat in 2030 elke Hagenaar kan sporten of bewegen. Waar iedereen zich welkom voelt ongeacht achtergrond, inkomen, kleur, leeftijd, seksuele geaardheid of gender.’3

De Haagse verenigingen Uit de vitaliteitsonderzoeken van 2018 en 2020 blijkt dat er bij de Haagse verenigingen lichte stijging te zien is in de basisvoorwaarden voor een Positieve Sportcultuur. Dat is positief. Er kan op basis van de onderzoeken gesteld worden er veel verenigingen zijn waar het hebben van een vertrouwenscontactpersoon (VCP’er) of het aanvragen van VOG’s voor vrijwilligers de standaard is. Maar nog niet elke vereniging heeft deze stappen kunnen zetten. De geschetste basisvoorwaarden zouden op elke vereniging aanwezig moeten zijn. Zo creëren we met elkaar nog meer plezier en veiligheid binnen de sportwereld. Naast het aanvragen van VOG’s voor vrijwilligers en het hebben van een VCP’er is het hebben van normen en waarden en een daaraan gekoppelde gedragscode op de vereniging de derde basisvoorwaarde.4

Ondersteuning van verenigingen Sportverenigingen kunnen bij de stimulering van een positieve sportcultuur doorlopende ondersteuning gebruiken. Deze informatie blijkt ook uit de vitaliteitsonderzoeken sportverenigingen Den Haag 2018 en 2020, uit een enquête die naar verenigingen is gestuurd en uit de grootschalige sessies met verenigingen, die in het voorjaar van 2019 zijn gehouden. Voorheen lag de focus van een positieve sportcultuur meer bij de sportbonden. In lijn met het Nationale Sportakkoord het Haagse Sportakkoord en het Coalitieakkoord Den Haag (2022-2026), waarin wordt ingezet op het inclusiever en veilig maken van de sport en het ondersteunen van verenigingen, wil Den Haag duurzaam inzetten op een positieve sportcultuur. Daarom presenteren we in vervolg op het eerste actieplan een nieuw actieplan om een positieve sportcultuur ook de komende jaren in Den Haag te stimuleren en verenigingen hierbij te ondersteunen.

Verantwoording en samenwerking Binnen de verschillende onderwerpen van een positieve sportcultuur wordt er samengewerkt met partners uit de stad en met de sportverenigingen zelf. Binnen de uitvoering, een taak die op dit moment bij Werkgevers Sportclubs Den Haag (WSDH) ligt via de subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport Den Haag 20225, wordt dat gedaan middels kennismakingsgesprekken en intakes met verenigingen waarin verenigingen aan kunnen geven welke ondersteuning ze wensen te ontvangen. Ook in de ontwikkeling van toekomstige acties en plannen zal er aandacht zijn voor de behoeften van de sportverenigingen. Concreet werken we samen met: • • • • • • • • • • • • • • •

Haagse sportverenigingen Stichting Werkgever Sportclubs Den Haag (WSDH) Het NOC*NSF Het Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) De John Blankenstein Foundation Den Haag Meldt Sportbonden Den Haag Topsport ADO in de Maatschappij Het Kenniscentrum Sport en bewegen Het Mulier instituut Lectoraat Sportpedagogiek – Hogeschool Windesheim Movisie De G4 Arjan Offerhaus – Projectleider Positiviteit Scoort

3

Coalitieakkoord+Den+Haag+2022_2026 (raadsinformatie.nl) https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/7529500/1/RIS302343_Bijlage_1_Vitaliteitsonderzoek_Sportve renigingen_2018 https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/9561788/1/RIS307213_Bijlage_1 5 Subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport Den Haag 2022 Gemeente Den Haag (raadsinformatie.nl) 4

6

1. Informatievoorziening, bewustwording en basisvoorwaarden positieve sportcultuur Informatievoorziening Sportvereniging zorgen elke week weer voor een plezierige en veilige omgeving om in te sporten. Om sportverenigingen te ondersteunen bij het in stand houden en bewaken van deze positieve sportcultuur is het belangrijk de contacten en communicatie met sportverenigingen op dit onderwerp goed te organiseren. Wat gebeurt er in de praktijk? Het belangrijkste is dat we hierbij de behoeften van verenigingen continu meenemen. Daarbij is - om tot een aanpak positieve sportcultuur te komen - informatie over VCP’ers, VOGbeleid en de behoefte en status van beleid op een positieve sportcultuur bij verenigingen, noodzakelijk. •

•

•

•

Vragen over een positieve sportcultuur worden meegenomen in het vitaliteitsonderzoek dat de gemeente elke 2 jaar uitvoert onder de sportverenigingen in Den Haag. De uitkomsten van dit vitaliteitsonderzoek worden meegenomen in het opstellen van beleid en uitvoering. Begin 2022 is er in opdracht van de gemeente door het Mulier instituut een onderzoek gedaan naar de behoeften van verenigingen met betrekking tot een positieve sportcultuur. “De behoeften van Haagse sportverenigingen bij het realiseren van een positieve sportcultuur.” De resultaten uit dit onderzoek zijn meegenomen in dit actieplan. De sportconsulenten van de Gemeente Den Haag, de uitvoerende sportcoördinatoren en de sportpedagogen hebben buiten hun dagelijkse werkzaamheden ook een actieve signalerende rol voor zaken die onder een positieve sportcultuur vallen en zijn hiermee bekend. Bestuursleden, VCP’ers en leden van verenigingen moeten hiervoor weten dat ze met hun vragen over een positieve sportcultuur terecht kunnen bij de sportpedagogen. De sportconsulenten en sportcoördinatoren kunnen naar de sportpedagogen doorverwijzen. Op dit moment worden door WSDH middels kennismakings- en intakegesprekken verenigingen gevraagd naar hun behoeften binnen een positieve sportcultuur. Op basis hiervan wordt gezocht naar de juiste ondersteuningsmiddelen en/of wordt er maatwerk geleverd.

Bewustwording Een positieve sportcultuur is belangrijk, sportverenigingen zijn de eerste die dat iedere week weer bewijzen. Maar het thema staat bij de ene vereniging hoger op de agenda dan bij de andere vereniging. Dit terwijl een positieve sportcultuur wel voorwaardelijk is voor een veilige, leuke en vitale vereniging. De laatste jaren is er onder het vorige actieplan daarom hard ingezet op bewustwording binnen de stad. Dit doen we door positieve sportcultuur als gemeente en partners continu te promoten en erover te communiceren. Voor een duidelijke communicatie naar verenigingen hebben we de volgende middelen: •

We hebben en universeel logo voor een positieve sportcultuur in Den Haag:

•

We hebben een website positieve sportcultuur. Omdat het grootste deel van de uitvoering op dit moment is belegd bij WSDH, is de website ontwikkeld en belegd bij WSDH.6 Positieve sportcultuur is een standaard onderdeel van de nieuwsbrief van Team Verenigingsondersteuning. In deze nieuwsbrief worden de onderdelen van een positieve sportcultuur regelmatig aangehaald en worden de ondersteuningsmiddelen toegelicht. Ook worden good practices gedeeld. Ook de Twitteraccount van Team Verenigingsondersteuning wordt hiervoor ingezet.

•

•

6

Positieve sportcultuur - WSDH (swsdh.nl)

7

•

•

Omdat uit alle onderzoeken blijkt dat een positieve sportcultuur actief moet worden ingezet, voeren we actief accounthouderschap. Dit houdt in dat de verenigingen actief zullen worden benaderd om aan de slag te gaan met een positieve sportcultuur. Er zijn en worden op dit moment filmpjes ontwikkeld en verspreid met informatie over de verschillende onderdelen van een positieve sportcultuur. In de filmpjes worden de verschillende onderdelen uitgelegd, goede voorbeelden gedeeld en verteld wat de ondersteuningsmogelijkheden zijn voor verenigingen.

We hebben voor verenigingen onder andere de volgende materialen altijd beschikbaar: • •

Regenboogaanvoerdersbanden- en vlaggen. Eens in het jaar tijdens de #Alltogetherchallenge (zie hoofdstuk Respect en Inclusie) delen we deze ook actief uit aan de verenigingen. Blauwe kaarten o Een blauwe kaart is een kaart die als doel heeft sportiviteit en respect tijdens sportverenigingen te bevorderen. Het is een kaart waarop teams na de wedstrijd een compliment kunnen geven aan de tegenstander. De blauwe kaart is een mooi Haags initiatief wat is ontwikkeld op Haagse Hockeyclub HDM en wordt op dit moment al ingezet op 133 hockeyverenigingen in heel Nederland.7 o De blauwe kaart is ook ingezet in het project ‘Positiviteit Scoort (zie hoofdstuk Ouderbetrokkenheid) op een aantal andere Haagse verenigingen en zullen we in de toekomst nog meer gaan promoten.

De promotie wordt in samenwerking met de sportverenigingen in Den Haag ontwikkeld en uitgevoerd. De campagne moet aansluiten bij de behoeften van de sportverenigingen. Om bovenstaande promotie nog meer te laten slagen en de bewustwording nog meer te stimuleren, zoeken we aansluiting bij zoveel mogelijk evenementen en andere initiatieven op het gebied van sport in Den Haag de komende jaren.

Basisvoorwaarden positieve sportcultuur Het is belangrijk dat de positieve sportcultuur duurzaam geborgd wordt binnen het bestuur van verenigingen. Verenigingen geven zelf ook aan dat dit belangrijk is.8 Hiervoor is het allereerst belangrijk dat het bestuur de basisvoorwaarden voor een positieve sportcultuur kent en implementeert op de vereniging. Uit de vitaliteitsonderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat het aantal geïmplementeerde basisvoorwaarden bij de sportvereniging licht stijgt. Verenigingen vinden veiligheid en plezier dus zelf erg belangrijk. Maar nog niet overal is het vanzelfsprekend dat de basisvoorwaarden op orde zijn. Omdat de gemeente het belangrijk vindt dat de veiligheid van sporters, kinderen en anderen binnen Den Haag wordt gewaarborgd, heeft de gemeente het doel dat vanaf 1 januari 2024 100% van de verenigingen voldoet aan de basisvoorwaarden van een positieve sportcultuur. 2023 is een overgangsjaar zijn waarin verenigingen de tijd krijgen om de basisvoorwaarden op orde te krijgen. Ze zullen hier volledig bij worden ondersteund door de gemeente en haar partners. De basisvoorwaarden zijn op deze manier eenvoudig te realiseren. Vanaf 2024 stellen we de basisvoorwaarden als voorwaardelijk om voor gemeentelijke ondersteuning in aanmerking te komen.

We willen namelijk dat alle leden op een leuke en veilige manier kunnen sporten en willen geen verenigingen ondersteunen die zich niet aan deze minimale voorwaarden houdt.

Definitie basisvoorwaarden De basisvoorwaarden voor een positieve sportcultuur zijn: • Normen en waarden en gedragscode o Het is belangrijk dat je op je vereniging normen en waarden bepaalt. Hoe ga je met elkaar op de vereniging om? Hoe stimuleer je gewenst gedrag?

7 8

https://www.knhb.nl/nieuws/blauwe-kaart-hdm-vergroot-sportiviteit-respect-op-het-veld Positieve sportcultuur Den Haag (intern rapport) – Mulier Instituut

8

Om aan deze normen en waarden ook een uitvoeringsmogelijkheid te geven, kan hieraan een gedragscode, een document met afspraken op de vereniging wat actief wordt getekend door leden en vrijwilligers, worden gekoppeld. Normen, waarden en een gedragscode helpen het bestuur om een cultuur op een sportvereniging te verbeteren en leden aan te spreken op ongewenst gedrag. VCP’er(s) aanstellen op de vereniging o Een VCP’er is onmisbaar op een vereniging. Een VCP’er is iemand waar leden bij terecht kunnen als ze zich ergens niet helemaal fijn bij voelen. De VCP’er is de eerste contactpersoon voor iedereen, die bijvoorbeeld te maken kan krijgen met ongewenst of zelfs grensoverschrijdend gedrag. De VCP’er is iemand die een luisterend oor kan bieden en eventueel kan doorverwijzen naar de juiste instanties of ondersteuning. De ideale situatie is als er op een vereniging 2 VCP’ers van verschillend geslacht zijn. Eén VCP’er is een must, voor grotere verenigingen worden zelfs nog meerdere VCP’ers aangeraden. VOG’s aanvragen voor bestuur, vrijwilligers en werknemers o Een VOG wordt afgegeven aan mensen die geen strafbare feiten hebben gepleegd.

Om te voorkomen dat mensen, die wel strafbare feiten hebben gepleegd, die schadelijk zouden zijn in hun werk op de vereniging, makkelijker aan de slag kunnen bij sportverenigingen is het belangrijk dat een vereniging VOG’s aanvraagt voor vrijwilligers en werknemers. Een VOG is geen garantie dat er nooit wat kan gebeuren, maar is wel een eerste controle op het bestrafte verleden van eventuele kandidaat-vrijwilligers/werknemers. Als een vereniging uitdraagt VOG’s aan te vragen voor hun vrijwilligers en werknemers is dit tevens een statement dat er op de vereniging goed wordt nagedacht over veiligheid van (jeugd)leden. o Het aanvragen van een VOG voor vrijwilligers is gratis.9 Als de vereniging werknemers in dienst heeft die zij betalen, moet het de kosten van het aanvragen van een VOG voor deze werknemers zelf dragen. De gratis VOG-regeling vereist uit zichzelf al dat er een gedragscode en de juiste randvoorwaarden zijn. Bij het aanvragen van gratis VOG’s wordt gestimuleerd dat er voldaan wordt aan de andere basisvoorwaarden. o

•

•

Verplichting basisvoorwaarden vanaf 1 januari 2024 De specificatie van de verplichte onderdelen van de basisvoorwaarden wordt hieronder weergegeven. •

•

•

9

Normen en waarden en gedragscode o Een vereniging is verplicht om een gedragscode te laten ondertekenen door trainers en begeleiders op de vereniging. Het bestuur van de vereniging is verantwoordelijk voor het aanbieden, laten ondertekenen en registreren van de gedragscode. VCP’er(s) aanstellen op de vereniging o Een vereniging is verplicht om tenminste één VCP’er aan te stellen op de vereniging. Aangeraden wordt om op elke vereniging twee VCP’ers aan te stellen van verschillend geslacht. Om als VCP’er te mogen fungeren is de opleiding tot VCP’er in de sport te volgen verplicht. De gemeente en WSDH organiseren regelmatig VCP-opleidingen in samenwerking met het NOC*NSF. Deelname is gratis. o Een VCP’er moet vind- en zichtbaar zijn op de website en andere communicatiekanalen van de vereniging. o Kleine verenigingen mogen gebruik maken van externe VCP’ers of een samenwerking aangaan met andere verenigingen. Een VCP’er kan dus op meerdere verenigingen actief zijn. VOG’s aanvragen voor bestuur, vrijwilligers en werknemers o Alle vrijwilligers en werknemers op verenigingen die met jeugd (t/m 17 jaar) en/of kwetsbare doelgroepen werken moeten een VOG hebben. Het bestuur van de vereniging is verantwoordelijk voor het informeren over en registreren van de VOG’s van deze vrijwilligers en werknemers. o Het bestuur zelf moet ook een VOG aanvragen.

Regeling voor vrijwilligers | Gratis VOG

9

o

o

Een VOG dient bij de start van een bestuurslid, vrijwilliger of werknemer binnen twee maanden aangevraagd te worden.10 Daarna moet er elke 3 jaar een nieuwe VOG worden aangevraagd. VOG’s kunnen gratis worden aangevraagd via de regeling gratis VOG.

Ondersteuning basisvoorwaarden Omdat vanaf 1 januari 2024 de basisvoorwaarden voor een positieve sportcultuur verplicht worden, gaan we elke vereniging hierin ondersteunen. Verenigingen geven die behoefte ook aan in het onderzoek van het Mulier Instituut.11 Daarom wordt de ondersteuning op elk van de basisvoorwaarden gratis aangeboden. De ondersteuning bestaat uit: • Het ondersteunen bij het opstellen van normen, waarden en gedragscode. o De gemeente en WSDH ontwikkelen een standaard document voor de gedragscode die verenigingen gratis kunnen afnemen en kunnen laten ondertekenen door hun trainers en begeleiders. • Het stimuleren, organiseren en faciliteren van de opleiding tot vertrouwenscontactpersoon. o De boven genoemde opleiding wordt gratis aangeboden door de gemeente en ieder kwartaal gefaciliteerd door WSDH. o Daarnaast zal er een VCP-community worden opgericht, zodat de Haagse VCP’ers elkaar weten te vinden, ervaringen kunnen uitwisselen en van elkaar kunnen leren. • Het ondersteunen bij het aanvragen van een VOG. o Voor vrijwilligers is het aanvragen van een VOG gratis via de regeling gratis VOG. o Er is een handleiding beschikbaar voor het aanvragen van een VOG, waarbij stap voor stap wordt uitgelegd wat er gedaan moet worden.

12 o Er is een filmpje beschikbaar met een goed voorbeeld over het aanvragen van VOG’s voor vrijwilligers.13 Binnen de beschikbare tijd kan WSDH extra ondersteuning bieden op alle drie de basisvoorwaarden. Vanaf nu tot aan de definitieve verplichtstelling wordt er nagedacht over monitoring van de basisvoorwaarden. In de Masterscriptie ‘Sociale veiligheid: harde eis of zachte vraag?’ wordt onder andere aangegeven dat er vragen zijn over de monitoring van de basisvoorwaarden in Amsterdam. Dit moet dus goed ingeregeld worden.

Embleem/Keurmerk De gemeente gaat komende periode onderzoeken of een embleem of keurmerk kan worden toegekend voor de verenigingen die in ieder geval de basisvoorwaarden van een positieve sportcultuur op orde hebben. Zo kunnen verenigingen laten zien dat ze inzetten op de positieve sportcultuur en dat veiligheid en plezier op de club hoog in het vaandel staat.

Verantwoording verplichting basisvoorwaarden De verplichting van de basisvoorwaarden komt niet uit het niets. We zien de laatste jaren een professionaliseringsslag binnen de sportwereld. Daar past het verplicht stellen van de basisvoorwaarden op sportverenigingen ook bij. Waar bij scholen en de professionele werkomgeving VOG’s aangevraagd moeten worden voor werknemers, er VCP’ers en gedragscode zijn, is het op een sportvereniging, een plek waar in de week ook veel kinderen en volwassenen komen, nog niet zo. Om veiligheid en plezier nog meer te waarborgen zouden deze voorwaarden ook op sportverenigingen verplicht moeten zijn. Meerdere onderzoeken en adviezen van de afgelopen paar jaar zetten in op de verplichting van de basisvoorwaarden. •

Zo adviseert de Adviesraad van Sport in 2018 al om deze stappen te zetten in hun advies ‘Advies aanpak seksuele intimidatie in sport, juli 2018’.14

10

Maximale duur van een aanvraag duurt acht weken Positieve sportcultuur Den Haag (intern rapport) – Mulier Instituut 12 Handleiding-gratis-VOG.pdf (swsdh.nl) 13 https://www.swsdh.nl/vog-beleid-bij-hdm-sandra-vink-geeft-tips/ 14 Adviesraad voor Sport - Den Haag 11

10

•

•

•

•

•

•

Ook landelijk zien we steeds meer stappen in deze richting. De Rijksoverheid gaat steeds meer inzetten op een gestructureerde aanpak. Dit is onder andere te lezen in een brief aan de tweede kamer over sportbeleid voor 2022 en verder.15 Het Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) heeft dit onderwerp ook al langer op de agenda staan en onderneemt zelf stappen binnen dit onderwerp. Ze doen onder andere een pilot over de verplichting van de basisvoorwaarden. We werken als gemeente Den Haag nauw samen met het CVSN en de G4.16 De gemeente Amsterdam heeft sinds 2022 de basisvoorwaarden verplicht gesteld voor al haar sportverenigingen. De gemeente Den Haag volgt de ontwikkelingen van Amsterdam op de voet en is positief over de resultaten tot nu toe.17 In een Masterscriptie van Mats Meijerhof, waarin wordt onderzocht hoe verenigingsbestuurders het lokale sportbeleid in Amsterdam (verplichting basisvoorwaarden) en Utrecht (geen verplichting basisvoorwaarden) op sociale veiligheid vertalen naar hun eigen verenigingen, wordt aangegeven dat de verplichting door verenigingen soms gezien wordt als een fijne prikkel voor het invoeren van beleid op de vereniging. Verenigingen geven soms nog wel aan dat ze niet weten of de basisvoorwaarden in zijn geheel wel meewerken aan de daadwerkelijke sociale veiligheid op de vereniging.18 Dit is een signaal wat we ook in Den Haag veel horen.

De gemeente is ervan overtuigd dat de basisvoorwaarden wel degelijk hieraan bijdragen. De gemeente heeft hierin dus ook een voorlichtende rol in te vervullen. Bij sommige bonden zijn de basisvoorwaarden in bepaalde vormen al verplicht. Zo heeft de Judobond bijvoorbeeld een kwaliteits- en veiligheidskeurmerk en is het aanvragen van een VOG voor vrijwilligers bij de zwembond al verplicht. Uit het onderzoek positieve sportcultuur wat de gemeente in het voorjaar heeft uit laten voeren door het Mulier Instituut bij sportverenigingen in Den Haag blijkt dat deze er ook niet geheel ongewillig tegenover staan om de basisvoorwaarden verplicht te stellen. 3 van de 10 respondenten ziet niks in de verplichtstelling. 7 van de 10 respondenten is echter positief. Uit het onderzoek: “Zeven (van de tien) sportverenigingen vinden dat er eisen kunnen worden gesteld aan het integriteits- en sociale-veiligheidsbeleid op sportverenigingen, zeker als het gaat om een minimale veiligheidsborging.”19

15

Toekomstig sportbeleid | Tweede Kamer der Staten-Generaal Basiseisen integriteit Sportaanbieders - NOCNSF 17 De basiseisen - Sociaal Domein (amsterdam.nl) 18 Sociale veiligheid: harde eis of zachte vraag? (uu.nl) 19 Positieve sportcultuur Den Haag (intern rapport) – Mulier Instituut 16

11

2. Pedagogisch sportklimaat Pedagogisch handelen Het verbeteren van de pedagogische vaardigheden van trainers en coaches op het gebied van groepsdruk, pesten, individuele zorgen e.d. is in de huidige maatschappij een must. Het spelplezier van spelers/kinderen hangt voor het grootste deel af van hoe je wordt gecoacht en hoe de sfeer in een groep is. Het plezier en de ontwikkeling van het kind moet centraal staan binnen het pedagogisch sportklimaat. Dit is belangrijker dan winnen. Als kinderen en jongeren sporten in een positieve omgeving levert dit een positieve bijdrage aan verschillende aspecten van de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Hierbij kan je denken aan de fysieke gezondheid en preventie van hartziekten, obesitas, diabetes en somberheid, maar ook aan de mentale gezondheid als de ontwikkeling van het zelfvertrouwen en vermindering van stressgevoelens, het ervaren van sociale successen, preventie van uitsluiting en eenzaamheid, het tegengaan van pesten, positieve relaties met leeftijdsgenoten, minder school uitvallers en delinquent gedrag en betere leerprestaties. Om deze redenen investeren wij in een sportomgeving die deze positieve uitkomsten helpt realiseren. Om verenigingen en trainers en coaches op dit onderdeel zo goed mogelijk te ondersteunen, biedt de gemeente via de uitvoerende partners ondersteuning op dit onderdeel.

Via de subsidieregeling combinatiefunctionarissen sport Den Haag 2022 wordt op dit moment door WSDH deze ondersteuning ingevuld. •

•

WSDH geeft drie verschillende (online) workshops over een pedagogisch sportklimaat. Deze workshops zijn vooral gericht op trainers/coaches, maar ook toegankelijk voor bestuursleden of andere vrijwilligers op de vereniging. • Positief coachen. In deze workshop ligt de focus op de rol van de trainer/coach in een pedagogisch sportklimaat. Onderwerpen die aan bod komen zijn: houding en (voorbeeld)gedrag, stemgebruik en het centraal zetten van ontwikkeling en plezier in de sport. Daarnaast leren trainers/coaches wat de vier inzichten van trainerschap zijn en hoe zij deze kunnen toepassen in hun trainingen. • Teamprocessen. Tijdens deze workshop wordt ingegaan op groepsprocessen en de ontwikkeling van een team. Wat kun je als trainer/coach doen om ervoor te zorgen dat je sporters een hecht team worden of blijven? • Omgaan met opvallend gedrag. In deze workshop ligt de focus op opvallend gedrag van kinderen. Wat voor opvallend gedrag komen trainers/coaches tegen en wat is de oorzaak hiervoor? Daarnaast leren trainers/coaches hoe je met opvallend gedrag kunt omgaan en dit kunt veranderen. Naast de verschillende workshops is het ook mogelijk om voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld enkele weken, de ondersteuning van een sportpedagoog aan te vragen om een pedagogisch sportklimaat te stimuleren.

De sportpedagoog kijkt mee met trainingen en/of wedstrijden en geeft in de praktijk adviezen. Hierdoor kan een sportpedagoog een team of trainer/coach ondersteuning op maat bieden, bijvoorbeeld als de sfeer in een team verbeterd kan worden of als een sportvereniging hun trainers extra ondersteuning wil bieden.

De workshops over een pedagogisch sportklimaat of de inzet van een sportpedagoog stemmen we altijd af op de vragen van de sportvereniging.

Via de gemeente kunnen er extra cursussen worden aangevraagd: •

De e-learning ‘een beetje opvoeder’ van het NOC*NSF wordt gratis aan verenigingen aangeboden. De e-learning speelt in op de andere kant van training geven. De kant die niks te maken heeft met het technische of tactische maar te maken heeft met het pedagogische stuk van training geven en kinderen begeleiden.

12

•

Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat er binnen de sport het meeste plezier te beleven valt. De elearning is voor elke coach, trainer of begeleider van jeugdsporters en voor elke sport toepasbaar. 20 De workshop 4 inzichten over trainerschap wordt op aanvraag gratis aan verenigingen aangeboden.

De rol van sportpedagogen bij de preventieaanpak op jeugd op sportverenigingen kan erg belangrijk zijn. Een sportvereniging met een positieve sportcultuur wordt door jongeren ervaren als een plek om te ontsnappen aan problemen van thuis, school of de wijk. Het levert plezier op. Het vervult een belangrijke functie in het geven van structuur aan de soms turbulente levens van de jongeren. De sportvereniging biedt leerervaringen over henzelf, hun vaardigheden en ontwikkeling en sport vormt een belangrijk onderdeel in het bepalen van hun identiteit en doelen. Waar nodig kunnen verenigingen met behulp van de voorgenoemde sportpedagogen jongeren met problemen verwijzen naar preventieve ondersteuning of hulpverlening.

Clubkadercoach (CKC) en trainersbegeleiding Een clubkadercoach (CKC) is een coach die wordt ingezet om op verenigingen trainers pedagogisch op te leiden en te begeleiden. Op dit moment worden er sportcoördinatoren met de benodigde competenties en opleidingen ingezet als CKC. CKC draagt bij aan het pedagogische sportklimaat en dus de positieve sportcultuur en het plezier op de vereniging.

Sportpedagogen en CKC Het verschil tussen de sportpedagogen en een CKC is dat de sportpedagogen zich bezighouden met directe hulpvragen van alle verenigingen, het ondersteunen van het bestuur bij het implementeren van een positieve sportcultuur en workshops geven op alle onderdelen uit een positieve sportcultuur. De CKC richt zich op het ondersteunen van trainers bij (een specifieke of een aantal) verenigingen waar hij of zij in dienst is. Er moet goede afstemming en samenwerking zijn tussen de sportpedagogen en CKC’ers op de verschillende verenigingen. Zij kunnen elkaars klankbord zijn, kennis delen over verenigingen en elkaars werkzaamheden versterken.

3. Ouderbetrokkenheid Een positieve sportcultuur onder de jeugd begint vaak bij de ouders en andere familieleden/betrokkenen. Ouders en andere betrokkenen zijn voorbeelden en hebben veel invloed op hun kinderen. Hierdoor is het erg belangrijk dat ook de ouders en andere betrokkenen goed worden meegenomen in de visie op een positieve sportcultuur en het plezier op de vereniging. De ouders en betrokkenen zouden de normen en waarden van een sportvereniging moeten kennen en op een positieve manier uit moeten dragen. Zo kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een positieve stimulering wat betreft omgang met de tegenstander en de scheidsrechter. Daarbij willen verenigingen ouders en betrokkenen graag bij de vereniging betrekken om vrijwilligers te werven en ervoor te zorgen dat kinderen blijven sporten bij de vereniging. Een algemene positieve sportcultuur op een vereniging draagt bij aan betrokkenheid van leden in het algemeen. Met zijn allen zorgen we voor plezier en betrokkenheid op en rondom de velden.

Ondersteuning WSDH Bij WSDH wordt ingezet op de ouderbetrokkenheid: •

20

De sportpedagogen van WSDH geven twee verschillende workshops over ouderbetrokkenheid: een voor ouders en een voor het bestuur, trainers/coaches en vrijwilligers van de vereniging. De workshops zijn interactief en afgestemd op de vraag van de sportvereniging. • Ouders langs de zijlijn. Deze workshop is bedoeld voor ouders van sportende kinderen. Tijdens deze workshop leren ouders door middel van interactieve oefeningen wat hun gedrag voor invloed heeft op de kinderen en trainers/coaches. Daarnaast wordt de mening van de kinderen gevraagd: welk gedrag willen zij dat hun ouders vertonen? • Ouderbetrokkenheid creëren: Deze workshop is bedoeld voor trainers/coaches, vrijwilligers en bestuurders.

https://sportopleidingen.nl/sportopleidingen/386-een-beetje-opvoeder

13

•

Tijdens deze workshop wordt er ingegaan op het creëren van ouderbetrokkenheid op de sportvereniging. Hierbij denk je waarschijnlijk aan vrijwilligerswerk op de vereniging, maar ouderbetrokkenheid is veel meer dan dat. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat ouders zich welkom en thuis voelen op de sportvereniging? Of hoe zorg je ervoor dat ouders zich houden aan de gedragscode?

Positiviteit Scoort Positiviteit Scoort was een pilot (van 1 januari 2020 tot en met 31 juni 2022) en is opgezet door de gemeente in samenwerking met Offerhaus Communicatie (Arjan Offerhaus, tevens lid van Hockeyvereniging HDM), een kinder- en jeugdpsycholoog, verschillende afdelingen van de Haagse Hogeschool en vijf verschillende sportverenigingen om vanuit een positieve insteek/positieve psychologie ouders en betrokkenen bewust te maken van hun houding of gedrag. De vijf sportverenigingen zijn: HDM, SV Die Haghe, HRC, Hellas en HBS Craeyenhout. Met het projectplan heeft het samenwerkingsverband ongeveer 50.000 euro subsidie gekregen en kon de pilot gefinancierd worden en is hiermee de Nationale Sport Innovatorprijs 2019 gewonnen van ZonMW. De gemeente is trots op deze samenwerking en op deze vijf verenigingen. Er is gekozen om te beginnen met vijf verenigingen om de tools uit de pilot te testen. Nu na de pilotfase het project geëvalueerd is, is er gekeken welke onderdelen uit het project kunnen worden uitgerold voor alle/andere sportverenigingen in Den Haag. Het originele projectplan van de pilot is te vinden in bijlage 1. De onderdelen van het projectplan die worden voortgezet, zijn: •

•

•

Filmpje waarin kinderen vertellen wat ze graag van ouders/coaches willen zien en horen op en om het veld/zaal (positief). Vooraf aan het seizoen laat je dit aan deze ouders/coachen zien zodat de gang van zaken langs de lijn vooraf aan het seizoen wordt bepaald. Welkom tot en met vertrek (zie welkom tot vertrek factsheet, bijlage 1). Iedereen (coaches, aanvoerders, teams, ouders enz.) begroet elkaar bij het binnenkomen op de vereniging en ook het afscheid is warm. Rondom de toss betrek je de scheidsrechters, coaches en de teams bij het positief beginnen van de wedstrijd. Er vindt een ‘shake hands’ moment plaats tussen de twee teams (begroeting voor de wedstrijd). Er is een positieve benadering tijdens de wedstrijd, en mensen worden aangesproken op gedrag. Na de wedstrijd wordt er een blauwe kaart gegeven (compliment andere team). Er wordt samen limonade gedronken. Na dit alles gaat iedereen met een goed gevoel naar huis. Thuisspelende team zorgt voor dit gehele initiatief. Blauwe Kaarten. De blauwe kaart geven is een compliment na de wedstrijd aan de tegenstander geven. Ze zijn op plezier gericht en niet specifiek sporttechnisch. Voorbeeld blauwe kaart zie bijlage 1.

4. Respect en Inclusie ‘Anders zijn’ wordt bij veel sportverenigingen steeds normaler geacht. Veel verenigingen werken hard om dit te stimuleren, maar het is zeker nog niet altijd vanzelfsprekend. Doordat er meer focus komt te liggen op het actief aan de slag gaan met een positieve sportcultuur, wordt bewustwording gecreëerd. Iedereen is welkom bij de sportverenigingen van Den Haag en respect is er voor iedereen! Selectie op basis van afkomst, inkomsten zoals gebruik ooievaarspas, huidskleur en geaardheid, past daar niet bij. Het hoofdstuk ‘Respect en Inclusie’ speelt met acties in op de preventie van grensoverschrijdend gedrag binnen het vlak respect, inclusie en (anti-)discriminatie. Ook gaat het in op de bewustwording (het vergroten van kennis) en acceptatie. In het volgende hoofdstuk wordt de aanpak van grensoverschrijdend gedrag op seksueel, fysiek en emotioneel vlak kort toegelicht en zal voor de laatste een meer repressief karakter hebben. De aanpak op al deze vlakken versterkt elkaar.

14

Inclusie •

•

•

•

21 22

Den Haag is actief aangesloten bij de Alliantie Gelijkspelen om acceptatie van LHBTI+ personen in de sport van Den Haag te bevorderen. ‘De Alliantie Gelijkspelen is een samenwerkingsverband van verschillende organisaties om acceptatie van LHBTI+ personen in de sport te bevorderen.’ 21 In Den Haag is het belangrijk om acceptatie van LHBTI+ overal te bevorderen. Discriminatie accepteren we als Den Haag niet. o Met deze alliantie en onze partner in de alliantie, de John Blankenstein Foundation, is er in het najaar van 2021 tot en met het voorjaar van 2022 een pilot geweest op een aantal verenigingen waar beleid op de acceptatie van LHBTI+ extra is gestimuleerd en ondersteund en er workshops (zie volgende punt) actief zijn aangeboden. Ervaringen uit de pilot waren positief op de verenigingen die deze workshops hebben afgenomen. Goede gesprekken op de vereniging over dit onderwerp zorgen voor meer bewustwording. Het blijft echter wel lastig om bij verenigingen binnen te komen en de workshops worden niet elke week afgenomen. Deze ervaringen uit de pilot gebruiken we om dit komende jaren nog meer te promoten en op te schalen richting de rest van de verenigingen in Den Haag.

o De Alliantie organiseert naar aanleiding van de pilot vanaf de zomer van 2022 en verder in 2023 in ieder geval onder meer: ▪ Workshops voor spelers, staf, bestuurders, ouders en vrijwilligers, verzorgd door de John Blankenstein Foundation (JBF). ▪ Deskundig advies op maat op het gebied van inclusief beleid, door de JBF. ▪ Materialen voor op de club (AllTogetherChallenge Box, zie bijlage). • Regenboogaanvoerdersbanden en regenboogvlaggen via de gemeente. ▪ Procesbegeleiding, door de JBF ▪ Een blijvende vraagbaak. o Met de John Blankenstein Foundation organiseren we elk jaar tijdens de #AllTogetherChallenge in een weekend van oktober een dag in Den Haag om LHBTI+ acceptatie op de kaart te zetten. Op deze dag gaan we als alliantie actief regenboogvlaggen en aanvoerdersbanden uitdelen op de sportverenigingen in Den Haag. In 2021 zijn we met deze dag begonnen en was het een groot succes. Op zondag 26 juni is het Beachstadium op Scheveningen het decor geweest voor de eerste editie van de Future2gether Games. Een evenement dat kinderen in de leeftijd van 12 en 13 jaar door middel van voetbal verbindt. Kinderen uit alle stadsdelen en wijken konden die dag gratis deelnemen aan dit voetbalfeest in het zand. Een evenement dat vanwege dit bijzondere karakter uitstekend past binnen de ambities van gemeente Den Haag om een positieve sportcultuur te stimuleren.

Binnen het aanvalsplan “Ons voetbal is van iedereen” heeft de KNVB de basis gelegd om mensen door middel van voetbal te verbinden. Dit unieke eendaagse voetbalevenement is daar een heel mooi voorbeeld van. Het doel van het evenement is om Den Haag nog een beetje leuker maken door kinderen en hun ouders vanuit verschillende wijken en stadsdelen in Den Haag samen te brengen om verbinding, verdraagzaamheid en begrip te bevorderen. De bedoeling is om dit toernooi jaarlijks te gaan houden en in het jaar zelf een aantal bijeenkomsten te houden waarin continuering wordt gegeven aan de Future2gether Games en het doel ervan, namelijk verbinding tussen kinderen en ouders met verschillende achtergronden. We zetten het project ‘Met andere ogen’ in op sportverenigingen. Middels virtual reality stappen deelnemers in het leven van anderen. Ze verplaatsen zich eventjes in de leefwereld en ervaringen van mensen die ze (nog) niet kennen, of misschien wel nooit mee in aanraking komen. Deze persoon kan een andere huidskleur of culturele achtergrond hebben, maar ook een andere seksuele voorkeur, leeftijd of religie. Ze luisteren naar hun persoonlijke verhalen en worden geconfronteerd met hun dagelijkse dilemma’s. Zo maken deelnemers kennis met nieuwe geluiden, inzichten en perspectieven. Inmiddels zijn deze 'ervaringen' op meerdere verenigingen gehouden.

22 o Inmiddels is het project in 2021 en 2022 op meer dan 15 verenigingen georganiseerd. We werken samen met Den Haag Meldt om discriminatie tegen te gaan (zie ook hoofdstuk ‘Grensoverschrijdend gedrag’)

https://www.alliantiegelijkspelen.nl/ https://www.criticalmass.nl/project/met-andere-ogen/

15

•

We werken samen met de ooievaarspas om uitsluiting op basis van inkomsten tegen te gaan.

Respect • •

•

De ‘blauwe kaart’ zal worden aangeboden aan jeugdteams. Dit onderdeel is eerder beschreven in het hoofdstuk ouderbetrokkenheid.23 We sluiten als gemeente Den Haag en WSDH in samenwerking met de onderwijssector actief aan bij ‘De week van respect’ die elk jaar wordt gehouden om in heel Nederland respect en inclusie onder de jeugd te bevorderen. We hebben specifiek ook aandacht voor de rol en de kwetsbaarheid van de scheidsrechter/leiding van de verenigingssport en bieden via de verschillende ondersteuningsmogelijkheden verenigingen handvaten om hun scheidsrechters te ondersteunen of hun leden aan te spreken op respect richting de leiding. Daarop aanvullend is tijdens het Haags Sportgala 2021 voor het eerst de prijs voor scheidsrechter van het jaar uitgereikt. Ook in 2022 is de prijs uitgereikt. De prijs is ervoor bedoeld om alle scheidsrechters die actief zijn in Den Haag en op regelmatige basis wedstrijden begeleiden te eren. De prijs is niet voor een specifieke sportsoort en ook niet per se voor de beste scheidsrechter. Het gaat om maatschappelijke betrokkenheid en inzet voor de vereniging of sport in het algemeen. Scheidsrechters zijn niet altijd clubgebonden en deze categorie scheidsrechters willen we bewust niet uitsluiten.

Het kan dus een ouder zijn, die regelmatig zijn best doet om een wedstrijd in goede banen te leiden evenals een scheidsrechter die voor een sportbond fluit en woont en/of veel actief is in Den Haag. Alle scheidsrechters van Den Haag zijn belangrijk!

5. Grensoverschrijdend gedrag Grensoverschrijdend gedrag gaat over gedrag wat we met zijn allen (binnen de vereniging en in Den Haag) niet accepteren. Om plezier te vergroten zorgen we met zijn allen voor bepaalde normen en waarden binnen Den Haag en de Haagse sportverenigingen. De gedragscode en normen en waarden komen terug in het hoofdstuk ‘Basisvoorwaarden Positieve Sportcultuur’. De aanpak op respect, inclusie en discriminatie in preventieve vorm staat in het hoofdstuk ‘Respect en Inclusie’. Verenigingen zijn plekken in de samenleving waar plezier en veiligheid hoog in het vaandel staan en waar elke week veel vrijwilligers hun best doen om hieraan bij te dragen. Om de verenigingen en de vrijwilligers hierbij te ondersteunen moeten onderwerpen als grensoverschrijdend gedrag en de omgang hiermee wel aan de orde komen. Dit hoofdstuk gaat over fysiek grensoverschrijdend gedrag, emotioneel grensoverschrijdend gedrag en seksueel grensoverschrijdend gedrag, waarvoor voor de eerste 2 de meer repressieve kant wordt belicht en de laatste meer preventieve kant. Om grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan, zijn de eerdergenoemde basisvoorwaarden van groot belang. Het gratis aanvragen van VOG’s voor vrijwilligers kan een eerste voorzorgsmaatregel zijn om te voorkomen dat mensen die strafbare feiten hebben gepleegd als vrijwilliger aan de slag kunnen.

Het aanstellen van een VCP’er zorgt ervoor dat alle leden een vertrouwelijke plek hebben waar ze met hun zorgen over grensoverschrijdend gedrag naar toe kunnen. Iedereen zou zich veilig moeten voelen op de Haagse Sportverenigingen. •

•

23

De sportpedagogen van WSDH ondersteunen sportverenigingen bij het tegengaan van alle vormen van grensoverschrijdend gedrag. Dit doen zij door het geven van (online) workshops, het beantwoorden van vragen en advies op maat. Het doel van de workshops is om grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken en tegen te gaan. Tijdens de workshops komt naar voren wat grensoverschrijdend gedrag is, hoe vaak het voorkomt, hoe je het kunt herkennen en voorkomen en wat je doet bij een melding of signalering. Verder wordt samen het gesprek aangegaan en worden er praktische tips gegeven. We realiseren ons dat (overmatig) alcoholgebruik een vergrotend effect heeft op verschillende soorten grensoverschrijdend gedrag. We zetten ons daarom in samenwerking met volksgezondheid in om alcoholinname op sportverenigingen op een juiste manier te reguleren en grensoverschrijdend gedrag door alcoholgebruik tegen te gaan.

https://www.knhb.nl/nieuws/blauwe-kaart-hdm-vergroot-sportiviteit-respect-op-het-veld

16

Fysiek en emotioneel grensoverschrijdend gedrag Fysiek grensoverschrijdend gedrag is gedrag waarbij één van de betrokken partijen fysiek wordt bedreigd of aangevallen. Emotioneel grensoverschrijdend gedrag gaat over het aanbrengen van emotionele of mentale schade bij een ander. •

•

•

•

In het geval van discriminatie werken de gemeente en de sportpedagogen samen met ‘Den Haag Meldt’. Discriminatie is nooit oké. Samen zorgen we ervoor dat discriminatie gemeld mag en kan worden en tegen wordt gegaan. We intensiveren de samenwerking met sportbonden (o.a. KNVB) om agressiviteit en discriminatie tegen te gaan. We organiseren onder andere in Den Haag in samenwerking met de KNVB (aantal) bijeenkomsten op het gebied van respect, inclusie en grensoverschrijdend gedrag. WSDH ontwikkelt in samenwerking met de gemeente een aanpak Haags voetbal, waarna de uitvoering nog in 2023 van start zal gaan. Aanleiding is onder andere de wens vanuit voetbalverenigingen en naar aanleiding van incidenten die plaatsvonden in 2022. De voetbalverenigingen en de KNVB worden hierbij betrokken. We intensiveren de samenwerking met politie en veiligheid op het gebied van incidenten op de sportvelden.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag Seksueel grensoverschrijdend gedrag is gedrag waarbij één van de betrokken partijen schade oploopt of het niet eens is met seksuele uitingen of handelingen van een ander. •

• • • • •

24 25

In de afgelopen jaren heeft de gemeente webinars georganiseerd met betrekking tot seksueel grensoverschrijdend gedrag op sportverenigingen. Hierin kwam ook aan bod hoe verenigingen om zouden moeten gaan met de Meldplicht Seksuele intimidatie, die vanaf 2020 van kracht is. Deze bijeenkomsten zijn in samenwerking met het NOC*NSF – Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) en WSDH. WSDH geeft op dit vlak workshops aan (bestuurders van) verenigingen hoe zij hiermee om kunnen gaan en adviseert hierin. Bij meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag zal altijd worden doorverwezen naar het meldpunt van het CVSN. Bij het CVSN werken casemanagers die zaken kunnen behandelen. Meerdere keren per jaar (afhankelijk van de vraag) worden cursussen voor VCP’ers aangeboden. Het aanstellen van een VCP’er hoort bij de basisvoorwaarden voor een positieve sportcultuur. We denken mee en zetten onze eigen communicatie in bij landelijke campagnes van het Centrum Veilige Sport Nederland. Het ‘High 5 Stappenplan Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag’ van het Centrum Veilige Sport Nederland wordt digitaal aangeboden.24 Sportsupport Rotterdam ontwikkelt een podcast ‘Start to Talk’. Deze podcast is erop gericht om seksueel grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te kunnen maken.

We zijn inhoudelijk en financieel bij de ontwikkeling van deze podcast betrokken en zullen we deze podcast ook beschikbaar stellen voor iedereen in Den Haag. Dit doen we via de gemeentelijke kanalen en WSDH. De eerste 3 afleveringen staan online.25

https://centrumveiligesport.nl/doelgroepen/bestuurders-en-begeleiders/stappenplan https://open.spotify.com/show/4HcCmTx7t767PIjaKFhcAG?si=e0be553062c2489c

17

6. Overzicht ondersteuningsmiddelen Hieronder volgt een schematisch overzicht van de ondersteuningsmiddelen en acties uit dit actieplan. Het betreft het onderwerp, het concrete middel en wat de doelgroep van het middel is. Onderwerp Informatievoorziening, bewustwording en basisvoorwaarden positieve sportcultuur Informatievoorziening

Bewustwording

Basisvoorwaarden positieve sportcultuur

Pedagogisch Sportklimaat Pedagogisch handelen

Middel Vitaliteitsonderzoek sportverenigingen

Doelgroep Intern en bestuur

Signaleerfunctie sportconsulenten, sportcoördinatoren en sportpedagogen Behoefteonderzoek positieve sportcultuur door Mulier instituut. Kennis- en intakegesprekken verenigingen door WSDH Communicatie vanuit gemeente en WSDH. Nieuwsbrief verenigingsondersteun ing Website positieve sportcultuur Filmpjes positieve sportcultuur Persoonlijk contact over positieve sportcultuur door sportconsulenten en/of WSDH Fysiek materiaal voor op de sportverenigingen Ondersteunen bij het opstellen van normen, waarden en gedragscode door WSDH Het stimuleren, organiseren en faciliteren van de opleiding tot vertrouwenscontactpersoon door WSDH VCP-opleiding VCP-community Het ondersteunen bij het aanvragen van een VOG door WSDH Ondersteuning bij hulpvragen positieve sportcultuur. O.a. pedagoog op de club. Workshops pedagogisch sportklimaat door WSDH Positief coachen Teamprocessen Omgaan met opvallend gedrag E-learning ‘een beetje opvoeder’ Workshop 4 inzichten over trainerschap

Intern en hele sportvereniging

Intern Bestuur Hele sportvereniging

Bestuur Bestuur Bestuur en VCP’er(s)

Bestuur Bestuur Bestuur

Trainers en teambetrokkenen Trainers en teambetrokkenen

18

Ouderbetrokkenheid

Respect en Inclusie Inclusie

Respect

Grensoverschrijdend gedrag

Fysiek en emotioneel grensoverschrijdend gedrag

Clubkadercoach en trainersbegeleiding Pilot ‘Positiviteit Scoort’ Workshops ouderbetrokkenheid door WSDH Ouders langs de zijlijn Ouderbetrokkenheid creëren Alliantie Gelijkspelen Workshops voor spelers, staf, bestuurders, ouders en vrijwilligers, door de John Blankenstein Foundation (JBF). Deskundig advies op maat op het gebied van inclusief beleid, door de JBF. Materialen voor op de club (AllTogetherChallenge Box, zie bijlage). Regenboogaanvoerder sbanden en regenboogvlaggen via de gemeente. Procesbegeleiding, door de JBF Een blijvende vraagbaak. Future2gether games Project ‘Met andere ogen’ Samenwerking Den Haag Meldt Blauwe kaart Aansluiting ‘De week van respect’ Extra ondersteuningsmogelijkheden voor scheidsrechters/leiding -Scheidsrechter van het jaarprijs Ondersteuning sportpedagogen WSDH Workshops grensoverschrijdend gedrag Maatwerk in ondersteuning Intensivering samenwerking sportbonden (o.a. KNVB). Ontwikkeling aanpak Haags voetbal Samenwerking Den Haag Meldt

Trainers en teambetrokkenen Trainers, vrijwilligers, ouders en andere supporters Bestuur, trainers, vrijwilligers, ouders en andere supporters